Jump to ratings and reviews
Rate this book

Библиотека журнала "Неприкосновенный запас"

Не замужем: Секс, любовь и семья за пределами брака

Rate this book
Одним из наиболее заметных демографических изменений последнего времени во всем мире является рост числа женщин, не состоящих в браке. В западных странах городские «одиночки» стали узнаваемой частью культурного ландшафта в конце 1980-х годов. Активно потребляя и голосуя, обитательницы мегаполисов превращаются во влиятельную аудиторию, не считаться с которой больше нельзя. В странах бывшего СССР это новое социальное явление только начинает привлекать общественное внимание. Книга «Не замужем: секс, любовь и семья за пределами брака» исследует причины и некоторые следствия этого феномена, обращаясь к повседневности карьерно ориентированных женщин, проживающих в больших городах. В объективе автора оказываются вызовы, с которыми сталкиваются современные женщины, имея дело с моральными нормами, сформировавшимися в аграрных обществах.

240 pages, Paperback

First published January 1, 2014

1 person is currently reading
57 people want to read

About the author

Анна Шадрина

5 books1 follower

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
23 (38%)
4 stars
25 (41%)
3 stars
9 (15%)
2 stars
2 (3%)
1 star
1 (1%)
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
Profile Image for Мария.
Author 7 books67 followers
July 12, 2017
5% исследования, 25% глянца, 70% воды
Profile Image for Julia.
50 reviews5 followers
January 16, 2018
The book is a consistent piece of Ph.D. research of such social phenomena as the skyrocketing amount of single people due to urbanization and growing range of professional opportunities for women, who make their choice against traditional family, delaying reproductive time. In particular, the book is primarily concentrated on the females who struggle between the traditional model of “female happiness” an opportunity to pursue a fruitful career and a personal development. The researcher provides a lot of relevant statistics and a rich historical background of many forms of social organizations that served the base of the classical family model in popular perception. Particularly, in the Russian language, there is no term that could be an equivalent of the neutral English word “single”, on the contrary, the Russian term bears a rather negative connotation (often stigmatized with the meaning of “lonely” and “abandoned”). There is so much yet to be studied and discovered, and this book is one of stepping stones in a vast new field of research in social science.
Profile Image for Alena Gilevskaya.
39 reviews13 followers
November 2, 2014
Неожиданно по названию и обложке, но очень ок! Хорошие вопросы поднимаются, много ссылок на исследования.
Profile Image for Алена Tалапіла.
75 reviews6 followers
February 12, 2014
У 2014-м пабачыла свет кніга Ганны Шадрынай «Не замужем: Секс, любовь и семья за пределами брака».

Актуальнасць гэтай тэмы тлумачыцца тым, што «одним из наиболее значительных демографических изменений последнего времени во всем мире становится рост числа людей не состоящих в браке» (с. 9). Новы сацыяльны феномен у Амерыцы заўважылі і пачалі вывучаць у канцы 1980-х гадоў. Аўтарка адзначае, што пры гэтым у краінах былога СССР рост колькасці людзей, якія жывуць па-за шлюбам, не толькі не вывучаны як сацыяльная з'ява, але нават не сфармуляваны ў якасці (даследчай) праблемы (с. 10). Тым не менш, згодна з перапісам 2009 года, траціна беларускіх мужчын і палова беларускіх жанчын сёння жывуць не ў шлюбе (с. 10).

(...)

У сваёй кнізе Ганна Шадрына даследуе прычыны і некаторыя наступствы гэтай новай рэальнасці (с. 10) і разглядае выклікі, з якімі сутыкаюцца нашы сучасніцы. Для гэтага аўтарка ў 2005–2013 гадах праводзіла інтэрв'ю з жанчынамі, якія жывуць у вялікіх постсавецкіх гарадах і не звязаныя рамантычнымі адносінамі. Ганна Шадрына не раз прагаворвае, навошта пісалася кніга: «Я намеревалась привлечь внимание к новой социальной реальности, в которой ... «одиночек» будет становиться всё больше» (с. 15); «целью моих изысканий было выяснить, что «одиночки» думают о своей «одиночности», как они организуют свою жизнь за пределами брака» (с. 26); «я написала эту книгу для того, чтобы свести воедино разрозненную информацию о тех вызовах, с которыми сталкиваются мои современницы, живущие за пределами традиционной семьи. Я надеялась, что сумею сделать это таким образом, чтобы читатели и читательницы могли найти точки приложения моего исследования к своей повседневной жизни» (с. 209).

Тэарэтычнай рамкай аўтарка называе заходнія даследаванні трансфармацыі інтымнасці (у тым ліку ідэі Энтані Гідэнса ды інш.). Сярод метадаў згадваюцца аўтаэтнаграфія (фактычна апісанне ўласнага досведу) і інтэрв'ю (форма не канкрэтызуецца).

(...)

Ганне Шадрынай «хотелось заинтересовать поднятыми ... вопросами широкую читательскую аудиторию, поскольку новейшие общественные трансформации так или иначе затрагивают все социальные группы и сферы жизнедеятельности» (с. 14–15). Каго насамрэч магла б зацікавіць гэтая кніга? Вядома, трэба згадаць прадстаўнікоў акадэміі і даследчыкаў, якім цікавая тэма трансфармацый на постсавецкай прасторы. Але ў першую чаргу, мне здаецца, кніга зацікавіць тых, на чыіх гісторыях і будуецца апавяданне, – незамужніх жанчын умоўна «сярэдняга класу» (с. 23) і «сярэдняга ўзросту», якія змогуць убачыць у гераінях даследавання сябе. Тым не менш, жанчыны іншага ўзросту і сацыяльнага класу, з іншым статусам у адносінах, могуць знайсці паралелі з пошукамі аўтаркі, зыходнай кропкай якіх паслужыла пытанне «што са мной не так?» (с. 16), калі індывідуальныя стратэгіі ідуць уразрэз з чаканнямі грамадства і бліжэйшага атачэння. Аўтарка падкрэслівае: «Понятие «одинокая женщина» может включать юную участницу брачного рынка, пожилую вдову, зрелую современницу, находящуюся в разводе или не заинтересованную в романтических связях» (22). Аднак трэба адзначыць, што пошук новых жыццёвых стратэгій – не прэрагатыва жанчын, гэта тэма, актуальная для многіх нашых сучаснікаў.

Нягледзячы на імкненне да шырокай аўдыторыі, Ганна Шадрына ўсведамляе, што «проблематизация «одиночности» и теперь требует определенной смелости. Писать книгу о незамужних женщинах, во многом основанную на автоэтнографическом материале, как и посещать тематические семинары, означает совершать своеобразный камин-аут» (с. 170). Яна падкрэслівае, што ў яе мэты не ўваходзіць «прапаганда адзіноты» або сцвярджэнне таго, што адзін уклад жыцця лепшы за іншы (с. 169).

(...)

Ганна Шадрына правяла інтэрв'ю з шэрагам жанчын «умоўна «сярэдняга класу», не звязаных рамантычнымі адносінамі. Аўтарка прызнаецца: «Моя книга обращается к опыту незамужних женщин потому, что я сама принадлежу к исследуемой группе» (с. 16); «меня искренне заботило, является ли «одиночность» моим индивидуальным выбором или частью неких общих процессов» (с. 20). Звяртаючыся да досведу жанчын умоўна «сярэдняга класу», аўтарка тлумачыць гэты выбар даступнай ёй выбаркай, бо ў 2005 годзе Ганна Шадрына пачала апытваць сябровак і знаёмых, выкарыстоўваючы метад «снежнага кому» (с. 23): «Я намереваюсь говорить о горожанках более-менее одного со мной поколения, выросших и живущих в одних экономических и культурных условиях» (с. 24). Крытэры адбору былі наступныя: жыццё ў мегаполісе, наяўнасць вышэйшай адукацыі, паспяховая прафесійная гісторыя, вопыт арганізацыі прыватнага жыцця па-за рамантычным партнёрствам (працягласцю не менш за некалькі гадоў) (с. 23). І гэтыя галасы сучасніц (і голас самой аўтаркі, якая выкарыстоўвае метад аўтаэтнаграфіі) былі для мяне самай захапляльнай часткай кнігі. Яны гучаць у кожнай главе працы.

(...)

Ганне Шадрынай удаецца вытрымліваць у сваёй кнізе тон, які дазваляе нам сачыць за гісторыяй яе інтэлектуальных пошукаў: за развіццём яе цікавасці да тэмы «адзіночак», за тым, як на першы план выступалі канкрэтныя аспекты; мы чытаем пра семінары, якія паставілі цікавыя пытанні, пра тэксты, які падштурхнулі аўтарку задумацца, напрыклад, над тэмай рэпрадуктыўнага выбару. У цэлым стыль выкладу матэрыялу лёгкі і дынамічны, згодна з абяцаннем НЗ зрабіць інтэлектуальныя дэбаты даступнымі чытачу. Тым не менш, былі фрагменты, у якіх для дасягнення такой мэты можна было б развіць тэму (напрыклад, гендарны кантракт працоўнай маці на с. 48 або дыспазітыў улады паводле Фуко на с. 102) ці ўвогуле перагледзець неабходнасць спыняцца на пэўных аспектах або праясніць іх актуальнасць праз суаднясенне з «галасамі сучасніц», з гісторыямі асобных жанчын (напрыклад, псіхааналіз Лакана на с. 135-137).

Імпануе таксама, што Ганна Шадрына не баіцца рэфлексіі датычна сваіх стэрэатыпаў. Яна прызнаецца: «Я начала писать об «одиночках», полагая, что опрашиваемые мною женщины гетеросексуальны «по умолчанию». Но в процессе исследования обнаружилось, что не все мои информантки себя таковыми определяют» (с. 25–26).

Трэба дадаць, што ўжо адна толькі бібліяграфія вартая таго, каб патрымаць кнігу ў руках. Ганна Шадрына падкрэслівае, што на постсавецкай прасторы рост колькасці людзей, якія жывуць па-за межамі шлюбу, не вывучаны як сацыяльная з'ява. Тым больш важна, што ў бібліяграфічным спісе сабраныя кнігі і артыкулы, якія дазваляюць задаць кантэкст для такога даследавання. У спісе прадстаўленыя далёка не толькі заходнія акадэмікі. Аўтарка падкрэслівае: «Опыт американских карьерно успешных современниц и их сверстниц из постсоветских стран в чем-то похож, но проживается в принципиально разных условиях» (с. 21). Таму ў бібліяграфічны спіс уваходзіць шэраг даследаванняў, праведзеных на постсавецкай прасторы, у тым ліку беларускіх аўтараў.

Тэма, якая ў гэтай кнізе асабліва прыцягнула маю ўвагу, – «адзіночкі» на пенсіі (Глава 6. Где найти одиночество?). Ёй прысвячаюцца менш за дзесяць старонак, але я бачу тут вялікі даследчы патэнцыял, асабліва ўлічваючы старэнне насельніцтва ў Беларусі. «Уже сегодня очевидна необходимость поиска ответов на вопрос, как постсоветские государства намерены взаимодействовать с растущим числом «одиночек» среди пожилых людей, чтобы, изучая опыт старения за пределами традиционной семьи в разных странах, создать условия, которые помогут предотвратить социальную изоляцию и нужду», – піша Ганна Шадрына (с. 26). Асабліва важным мне здаецца тое, што аўтарка не толькі спыняецца на эканамічных аспектах пенсійнага жыцця, але падкрэслівае важнасць аўтаномнасці і рэалізацыі сваіх каштоўнасцяў для людзей любога ўзросту.

(...) неадназначны момант – аб'яднанне ў даследаванні буйных гарадоў Беларусі і Расіі. Аўтарка абгрунтоўвае гэта сваім геаграфічным становішчам (жыве ў Беларусі, бывае ў Маскве) і колам кантактаў. Да таго ж, піша Ганна Шадрына, «российские медиа продолжают занимать большую часть информационного поля в Беларуси, что дает возможность более широко представлять общность постсоветских процессов» (с. 24). Ці можам мы разглядаць жыхарак буйных гарадоў Беларусі і Расіі як адну групу? Буйныя гарады ў Беларусі – гэта толькі Менск? Прыводзячы выказванні сваіх інфармантак, Ганна Шадрына не пазначае, з якога яны горада ці з якой краіны. Гэта азначае, што паміж імі няма розніцы, звязанай з геаграфіяй і культурай? Ці розніца ёсць, але яна не істотная для гэтай кнігі? Ці супадаюць у прынцыпе працэсы ў Санкт-Пецярбурзе і Гомелі? Магчыма, гэта пытанні для асобнага даследавання.

У сувязі з гэтым праблемным уяўляецца фармулёўка пытання, пастаўленага аўтаркай у заключэнні: «Обретут ли «одиночки» в русскоязычном мире коллективную идентичность?» (с. 209). Моўны фактар не фігураваў сярод крытэраў адбору інфармантак. Ці ён усё ж такі меўся на ўвазе?

У заключэнне хачу адзначыць, што крытычная пазіцыя аўтаркі для мяне праблематычная з прычыны былой афіліяцыі Ганны Шадрынай з газетай «СБ – Беларусь сегодня», заснавальніцай якой выступае Адміністрацыя прэзідэнта. Аўтарка на пачатку ўводзінаў у кнігу апісвае «СБ» проста як «вялікую штодзённую газету» (с. 16), прапускаючы нюанс, што падпіска на гэтае выданне абавязковая ва ўсіх дзяржаўных установах і нават у некаторых прыватных арганізацыях. Гэта выклікае пытанне, ці не працуюць крытычныя лінзы аўтаркі толькі ў гендарнай перспектыве.

Тым не менш, кніга Ганны Шадрынай прапаноўвае агляд заходніх даследаванняў, прысвечаных трансфармацыі інтымнасці, гісторыі сям'і і жаночага пытання, а таксама статыстычныя звесткі з Расіі ды Беларусі; яно грунтуецца на ўнікальных інтэрв'ю і дае глебу для далейшых абмеркаванняў тых зменаў, якія перажываюць жанчыны і грамадства ў цэлым. Думаю, гэтую кнігу больш прадуктыўна разглядаць як прастору для пастаноўкі пытанняў і стымул для дыскусіі – і ў гэтым яе каштоўнасць.

- - - - -

Поўную версію рэцэнзіі можна прачытаць на сайце "Новая Еўропа".
Profile Image for Anna Epishcheva.
82 reviews11 followers
May 27, 2017
Исследование фокусируется на женщинах, которые выбрали опыт индивидуальной жизни, но во мне отозвались многие вопросы, на которые я ищу ответ, будучи в браке (потому что каждый человек все равно "одиночка")
Profile Image for Katy Sidorova.
5 reviews1 follower
October 16, 2019
Тема интересная, но раскрыта плохо и скучновато, больше похоже на статью в научном журнале
Profile Image for Olga.
40 reviews8 followers
July 2, 2020
An empowering study of the rise of single women by choice, and how they are viewed differently in the Western and post-Soviet contexts.
17 reviews5 followers
February 8, 2015
очень качественное и взвешенное исследование о жизни женщин, выбравших по той или иной причине жизнь вне традиционной семьи. на материале россии и беларуси, а также с привлечением данных о зарубежном (западном) опыте.
Displaying 1 - 9 of 9 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.