Japanse filosofie

by Michel Dijkstra

Shintō, boeddhisme en confucianisme
In Japanse filosofie staan drie grote premoderne denktradities en hun interactie centraal: shintō, boeddhisme en confucianisme. Shintō leert je om je met het leven te verbinden en je geborgen te voelen in het hier-en-nu. Het boeddhisme wijst juist de weg van onthechting en acceptatie van de vergankelijkheid. Het confucianisme toont hoe je de staat harmonieus kunt ordenen en bovendien deugdzaam kunt besturen.

Kokoro
Voor klassieke Japanse denkers zijn deze intellectuele tradities geen gescheiden werelden, maar vullen ze elkaar aan. De drie stromingen vormen één denkweg waarmee de mens zijn leven kan verfijnen en zijn verbinding met de wereld kan verdiepen. Moderne Japanse filosofen lezen westerse filosofen, maar gaan net zo graag vanuit hun eigen denken met ons in gesprek. Zo bieden ze de mogelijkheid om onze levensweg te laten inspireren door hun Weg, die ontspringt in het menselijke hart: kokoro.

Over de auteur
Michel Dijkstra (1982) is docent en publicist op het gebied van oosterse filosofie en westerse mystiek. In 2019 verscheen In alle dingen heb ik rust gezocht, in 2021 gevolgd door Intimiteit en onthechting. Eerder publiceerde hij onder andere Zenboeddhisme (2010), Inleiding taoïstische filosofie (redactie, 2015) en Basisboek oosterse filosofie (2016).

Genres: Japan, History, Philosophy

352 pages, Paperback

Published January 12, 2024

Reviews

[Chris · Rating 4 out of 5]

Het boek stond al een tijd in mijn boekenkast, wachtend op een gepast moment. Zoiets is altijd een beetje onvoorspelbaar, maar deze week was het dus zover. En mijn verwachtingen werden nog vlotter ingelost dan ik had gedacht. Michel Dijkstra - die ik leerde kennen via Zenboeddhisme: de kunst van het loslaten - ontpopt zich hier tot de ideale, toegankelijk schrijvende gids voor wie wil ondergedompeld worden in de Japanse filosofiegeschiedenis. Hij doet dat op dezelfde, doorleefde wijze als Jos Vos de klassieke Japanse literatuur al jaren op onnavolgbare wijze vertaalt.

Toegegeven, het is wellicht door mijn onverzadigbare fascinatie voor wat er over de Japanse cultuurgeschiedenis geschreven wordt, dat ik veel namen en verwijzingen al enigszins kon plaatsen. Dankzij uiteenlopende auteurs als Luk Van Haute, Byung-Chul Han, Naoko Abe, Jun'ichirō Tanizaki, Ian Buruma, Tom Hannes, Christopher Harding, Cees Nooteboom en de eerder genoemde Jos Vos kon ik hier ten volle van genieten.

Opgebouwd volgens de klassieke Japanse periodes laat Michel Dijkstra o.a. zien hoe in Japan confucianisme, boeddhisme en shintoïsme onlosmakelijk met elkaar verstrengeld raken, niettegenstaande periodes van bloei en twist. De invloed van de Chinese en Indiase traditie is een ander aspect dat regelmatig terugkeert in de geschiedenis van de Japanse wijsbegeerte, en in de 20e eeuw komt daar nog de westerse filosofie bij (met Heidegger, waar Byung-Chul Han vaak naar verwijst). Hoe dat gebeurt, wordt door Dijkstra goed samengevat in de ondertitel van zijn boek: 'De denkweg van verfijning en verbinding'.

Tenslotte zijn er de bezielde passages waarin de auteur de onontbeerlijke link legt met de Japanse cultuur, zoals die van de samoerai, en van de literatuur. O.a. hoe de rol van het 1000 jaar geleden door een vrouw geschreven Het verhaal van Genji door de eeuwen heen kunstenaars en denkers blijft inspireren, wekt bewondering en leesgoesting op. Want ook dat, door Jos Vos naar het schijnt levendig vertaalde epos staat (al veel langer) in mijn boekenkast te lonken. Maar ook dit boek mag je gerust levendig noemen, want ik ben het hier helemaal eens met de mooie woorden van Bart Stouten: 'Dit alles, en duizend gelijkaardige andere dingen, vertellen op een wijze die je in de waan laat dat je een spannende roman aan het lezen bent -- wel, daar slaagt Michel Dijkstra in.' 4,5*

[Ward Dekker · Rating 5 out of 5]

‘Geen groter soelaas dan in je eentje bij een lamp te zitten met een opengespreid boek en bevriend te raken met iemand uit lang vervlogen tijden die je nog nooit hebt ontmoet’


Dit citaat van de boeddhistische monnik Kenkō is het motto van het boek ‘Japanse Filosofie’ van Michel Dijkstra.
Door de schrijfstijl van Dijkstra leest dit boek als een spannend verhaal. Het is de perfecte introductie voor de leek, en door het lezen van dit boek raak je alleen maar meer geïnteresseerd in Japanse filosofie en cultuur.
Ik heb door Dijkstra een hoop nieuwe vrienden uit lang vervlogen tijden gemaakt.

[Bart Stouten · Rating 5 out of 5]

Eindelijk eens een overheerlijk, vlot leesbaar, warm-verrijkend boek over Japanse filosofie. Niks geen softerig geschwärm met maan en water en instant verlichting, maar (bijvoorbeeld) een passage waarin je samen met de auteur langs de twee houten standbeelden aan de ingang van de grote tempel in Tokio loopt, om je af te vragen: waarom houdt de ene zijn mond geopend en de andere gesloten? Antwoord: de eerste schreeuwt demonische krachten weg, de tweede houdt goede geesten binnenboord. De ene lijkt 'a' te roepen, de andere 'm' te zoemen -- aum, weet je wel, de oer-typische boeddhistische klank. Waarna de auteur de 'stapelcultuur' beschrijft die Japan is: aan invloeden uit Indië en China werd de eigen identiteit toegevoegd. Dit alles, en duizend gelijkaardige andere dingen, vertellen op een wijze die je in de waan laat dat je een spannende roman aan het lezen bent -- wel, daar slaagt Michel Dijkstra in. Groot compliment van mij. 10/10.

[Gert Naberman · Rating 5 out of 5]

Fijn, inzichtelijk en overzichtelijk. Een beter begrip gekregen van veel denk richtingen en stromingen. Interessante paralel tussen deze filosofen en gereformeerde bevindelijkheid in het "het moet je toekomen", natuurlijk ook veel verschillen.

[Sarah · Rating 5 out of 5]

In het boek Japanse filosofie brengt auteur Michel Dijkstra de Japanse denkweg op een heldere wijze in kaart. De auteur start met een pakkende inleiding die de lezer weet te enthousiasmeren voor de rest van het boek.

In het boek staan de drie grote Japanse denktradities; shintō, boeddhisme en confucianisme centraal. In de klassieke Japanse denkweg staan deze denktradities niet op zichzelf maar zijn ze complementair aan elkaar. Dat maakt deze filosofie complex maar tevens ook erg interessant.

Het boek is op een uiterst zorgvuldige wijze vormgegeven. De uitgebreide informatieve uitleg en overzichtelijke schema’s maken het boek prettig leesbaar. Het boek bevat prachtige gekleurde afbeeldingen die een extra dimensie aan het boek toevoegen. De informatie in het boek is boeiend en weet mij als lezer te inspireren.

Voor degene die geïnteresseerd is in de Japanse denkweg, is het boek Japanse filosofie een absolute aanrader!

[Lucas · Rating 5 out of 5]

ik ben zo precies niet belezen wat betreft boeddhisme wtf

[Jacqueline · Rating 4 out of 5]

Prachtig boek en voor mij zo de basis geweest om iets te begrijpen van de Japanse cultuur.