Lotgenoten

by Sabrine Ingabire

Ajali is een Rwandees-Belgische tiener die op het punt staat haar school af te ronden in Gent. Als kind van vluchtelingen probeert ze de complexiteit van de maatschappij te begrijpen en haar plek daarin te vinden. Haar oudere broer Benjamin lijkt wel te weten hoe hij zich moet voortbewegen in het land dat zijn moederland koloniseerde. Maar als hij plotseling zijn kamer in het ouderlijk huis niet meer kan verlaten, wordt Ajali geconfronteerd met hoe onbehandelde pijn eruitziet. Ook haar eigen pijn. Dit is een verhaal over de diepe band tussen broer en zus, de zoektocht naar verbondenheid met een onbekend land, en de liefde in een gezin dat worstelt met het verleden en de stilte. Een zoektocht naar troost in een wereld die soms te veel en soms te weinig lijkt. ‘Ik heb ontzettend genoten van haar verfrissende schrijfstijl, uniek en op zichzelf. Mooi, rauw en eerlijk. Het boek praat, het boek is uniek, het boek is voor ons.’ – Naomie Pieter‘Frustrerend herkenbaar!’ – Tirsa With‘Van codeswitching en vertwijfeling tot familiedynamiek en identiteit bevragen. Een prachtige coming-of-ageroman die het literaire landschap verrijkt. Sabrine Ingabire beschrijft emoties beeldend scherp waardoor je alles niet alleen voor je ziet, maar ook direct werkelijk invoelbaar wordt.’ – Nicole Terborg‘'Lotgenoten' is een boek waarin bepaalde stiltes betekenis krijgen, waarin de complexiteit van identiteit op een intieme en soms ook pijnlijke manier een invulling krijgt. Het is een boek over hoe het is om op te groeien in een vluchtelingengezin. Over de soms bijna niet te overbruggen afstand tussen ouders en kinderen. Het is een boek over hoe zwart zijn te vaak een homogene betekenis krijgt. Het is een boek dat mij laat ademen.’ – Nawal Mustafa‘De brute eerlijkheid is pijnlijk. Het is een spiegel die troost biedt.’ – Charl Landvreugd

Genres: Fiction

162 pages, Kindle Edition

Published January 23, 2024

Reviews

[Noriboo · Rating 5 out of 5]

Ik heb gehuild.

Dit boek is zo'n prachtige vertelling van de complexiteit in familiedynamiek, twijfel, en het ontwikkelen van je eigen identiteit in een omgeving waar je constant aan het schipperen bent tussen de verschillende culturele verwachtingen. Er bij willen horen, en tegelijkertijd ook jezelf willen zijn, zonder dat anderen hun verwachtingen op jou projecteren. Het is ook een verhaal van verbinding verliezen met de personen waar je van houdt en deze opnieuw vormgeven. Hoe soms het gat tussen ouders en kinderen te groot wordt om te overbruggen. Hoe er verschillende manieren zijn waarop liefde en spijt wordt betuigd, maar dat niet elke manier genoeg is.

Dus ja. Ik heb gehuild nadat ik de laatste zinnen van dit boek las. Omdat dit coming of age verhaal pijnlijk is, maar ook troostend en liefdevol.

[Ellen · Rating 5 out of 5]

Een zeer bijzondere, strak en toch vol emotie geschreven debuutroman. Ondanks dat het boek minder dan 200 pagina's telt wordt er zó veel verteld en slaagt Ingabire er in ons mee te voeren in de complexe leefwereld en de zoektocht naar wat identiteit vormgeeft voor de Rwandees-Belgisch tiener Ajali. Minder is in Lotgenoten echt wel meer. Zeer benieuwd naar wat deze auteur nog in petto heeft voor ons!

[Ka Vee · Rating 3 out of 5]

3,5*

[Annelien · Rating 5 out of 5]

Ondanks dat de leefwereld van de personages zich ver van mijn eigen realiteit en ervaringen bevindt, slaagde dit boek erin om mij te ontroeren, mee te slepen en mij mee op pad te nemen in het leven van Ajali en Benjamin.
Bijzonder, oprecht, kwetsbaar.

Must read.

[Tonya Sudiono · Rating 3 out of 5]

Er had betere eindredactie op gemogen maar ik ben wel benieuwd naar de volgende! Nieuw perspectief en tegelijkertijd gek genoeg best herkenbaar op sommige vlakken.

[Silvie Klokgieter · Rating 3 out of 5]

Ajali is een Rwandees-Belgische tiener, die op het punt staat haar school af te ronden in Gent. Als kind van vluchtelingen probeert ze de complexiteit van de maatschappij te begrijpen en haar plek daarin te vinden. Ze gaat helemaal op in haar witte vriendenclub, omdat ze niet weet hoe Zwart te zijn.

Haar oudere broer Benjamin lijkt wel te weten hoe hij zich moet voortbewegen in het land dat zijn moederland koloniseerde. Maar als hij plotseling zijn kamer in het ouderlijk huis niet meer kan verlaten, wordt Ajali geconfronteerd met hoe onbehandelde pijn eruitziet. Ook haar eigen pijn.

Ajali en Benjamin, die opgroeien in een cultuur waar niet over gevoelens wordt gesproken, vinden elkaar uiteindelijk. Lotgenoten is een boek over de liefde tussen een broer en een zus, de liefde tussen een meisje en het land dat ze nooit heeft gekend en de liefde tussen kinderen en hun getraumatiseerde ouders die ze met hun stilte traumatiseren.

Voor @uitgeverijpluim mocht ik dit boek recenseren en het was best wel pittige en heftige stof om te lezen.

Je maakt kennis met Ajali en je leest vanuit haar. Zo kom je erachter dat ze continu bezig is om haar eigen weg te vinden in het leven. Het draait voornamelijk om haar familie, onzekerheid, afkomst, cultuur en ontwikkelingen op verschillende gebieden.

Op zich vond ik het een interessant verhaal. Het enige wat ik wel een beetje storend vond waren de vele Franse zinnetjes. Ik ben namelijk niet zo goed in Frans, dus had vaak geen idee wat er nu precies stond. Dat was dus een beetje jammer, maar dat is een persoonlijk dingetje.

Dit is een realistisch, ontroerend, serieus en pittig onderwerp, dus dit verhaal is misschien niet voor iedereen weggelegd.

Ik vond de schrijfstijl van Sabrine in ieder geval fijn, maar je moet wel echt heel geconcentreerd lezen!

Verder wil ik @uitgeverijpluim heel erg bedanken voor het recensie-exemplaar!

Beoordeling: 3,5 ⭐️

[Fadumo · Rating 5 out of 5]

Prachtig!! Heb nog nooit zo goed beschreven gezien, hoe het is om als zwarte vrouw in een witte wereld te leven.

[Youssef Hlt · Rating 2 out of 5]

ze was niet zo vriendelijk op spc leesweekend

[Antisparks · Rating 5 out of 5]

Ten eerste: sinds wanneer kiezen leerkrachten Nederlands écht goeie boeken om voor een boekopdracht te gebruiken?!?!?
Vervolgens wil ik ook zeggen dat ik mij momenteel ietsie bietsie te veel herken in vooral Benjamin maar ook zeker Ajali's woorden. Ik heb als souvenir enkele tranen op de laatste - 108e - pagina gelaten. Ik weende deels door het boek zelf, maar vooral omdat ik al veel te fragiel ben momenteel en ik gewoon wil wenen constant. Maar dat is oké, ik overleef het wel.

[Katrijn · Rating 5 out of 5]

Ik vond het erg mooi, het slothoofdstuk raakte me erg. Ik kreeg als witte vrouw een interessant beeld van een wereld, gedachten, gevoelens... die ik niet ken. Ik begon het ook te lezen met als insteek "kan dit iets zijn voor de gezamenlijke lectuur met de leerlingen (3de graad middelbaar). Ik zou dan denken dat het voor de zwarte (meisjes) leerlingen zeer waardevol kan zijn. Maar er zit ook the coming of age van het 17- jarige hoofdpersonage in, het zoeken naar jezelf, linken met het belang van muziek,... Wie de herkenbaarheid van het zwart zijn mist, herkent zeker aspecten van het adolescent zijn (en leert bij over wat niet herkend wordt). Dus bij het sluiten van het boek dacht ik wel: Hier kunnen we iets mee op school!
Genoten van dit verhaal, dankjewel schrijfster.

[sarah · Rating 2 out of 5]

Het verhaal voelde als een onafgewerkt idee, alsof de auteur haar pijn wilde overbrengen maar deze zelf nog niet volledig begreep. Dit maakte het moeilijk om echt mee te leven met de zwaarmoedige sfeer die constant aanwezig was. De afstandelijke schrijfstijl hielp daar niet bij; in plaats van dat de lezer zelf de verhoudingen binnen het gezin kon ervaren en tot de conclusie kon komen dat het wel erg hiërarchisch was, werd het simpelweg verteld. Misschien had de vaagheid van de pijnlijke emoties te maken met Ayali’s leeftijd—puberteit kan verwarrend zijn—maar uiteindelijk wist het boek me niet te raken.

[Mayada Srouji · Rating 3 out of 5]

3 sterren. Het is fijn om in het hoofd van Ajali te zitten en mee na te denken door de constante stroom aan vragen die ze heeft. Een eerlijke coming of age verhaal van een Belgisch-Rwandees meisje dat struikelt over haar identiteit.

Sabrine beschrijft uitstekend hoe het is om op te groeien in een thuis waar er weinig over gevoelens wordt gesproken - of überhaupt wordt gesproken.

Het begin vond ik moeilijk leesbaar, maar eens je aan het tweede hoofdstuk bent, is het een goed boek. De tragische gebeurtenis aan het einde vond ik zelf onnodig, het draagt niet bij tot het verhaal.

Leest snel!

[Lins Fons · Rating 4 out of 5]

Geweldige schrijfstijl, alsof je in de hersens en gedachten van de schrijver mee vaart. En als mede lotgenoot van de Afrikaanse diaspora herken ik helemaal de struggles die het met zich mee brengt om op te groeien in een witte wereld, waar je je soms afvraagt of je wel in past. Mooi boek!

[ro]

Dit was sterk op emotioneel vlak — mooi portret van een complexe gevoelens over identiteit, thuishoren en relaties in een Zwart tienermeisje — alleen voelde het als een roman heel onaf. De structuur haalde me regelmatig uit het verhaal.

[Tanne M · Rating 4 out of 5]

Mooi maar ik begrijp het niet

[Jitske Maekelberg · Rating 4 out of 5]

Beklijvend! Ik heb tijdens het lezen af en toe een traantje weggepinkt.

[Evelyn · Rating 4 out of 5]

Ik heb het boek gelezen toen ik aan het rouwen was (ben) over mijn vader. Het boek is onder andere een zeer sterk relaas en analyse van kind-ouderrelaties. De eerste pagina’s waren zeer sterk: “ik hield van mijn broer zoals je van een broer moet houden, niet zoals je van een broer kan houden”.

Het thema van lotgenoten raakte me ook. Mooi hoe de lezer een beeld kan proberen te schetsen van de Rwandase diaspora, getekend door de genocide.

Elders schreef iemand dat het goede eindredactie miste. Het is inderdaad een sterk en relevant verhaal, waarvan de emoties verloren gaan in lange beschrijvingen of dialogen die weinig zeggend zijn of niet zo heel veel bijdragen aan het verhaal. Het verhaal zou veel sterker tot haar recht komen met een gebaldere schrijfstijl. Kort. Krachtig. Urgenter.

Voor mij persoonlijk voelde het verhaal hier en daar te Vlaams aan, waardoor het wat tijdloosheid mist. Maar zeker een verrijking voor onze letteren: sterke thematiek van opgroeien als Zwart meisje in een witte context. Verplichte lectuur eigenlijk voor je eigen perspectiefverruiming.

[Warre Thevelin · Rating 5 out of 5]

Super mooi en leuk geschreven! Het verhaal is zo rijk en tegelijk heel toegankelijk geschreven. Het boek zit vol prikkelende vragen!

[Lisa Verhelst · Rating 4 out of 5]

Een boek voor de leeslijsten, het kan daar veel jonge harten raken. Maar ook een boek dat hunkerde naar een eindredactie.

Sommige mensen hier ergeren zich aan de dialogen in het Frans. Mij gaven ze echter een warm gevoel. Voor velen is de mix van verschillende talen net hun thuistaal. Ook voor mij. De dialogen eren net die realiteit, aan ons om als lezer moeite te doen om die realiteit te willen begrijpen.

[Roeland Grolus · Rating 5 out of 5]

Een van de redenen dat ik lees is om inzicht te krijgen in andere realiteiten maar vooral ook in de realiteit van anderen. Dit boek doet dat met verve, het benoemt en brengt een realiteit naar boven waarvan ik (als witte man) nooit deelgenoot, laat staan lotgenoot, kan zijn. 

[Saskia · Rating 4 out of 5]

“Ik kwam uit een familie van vluchtelingen, hoewel ik dat zelf niet was, en hoewel ik zelf nooit iets heftigs had gezien of meegemaakt, droeg ik in mij, hoe onbewust ook, een onophoudelijk gevoel van rouw.”

Lotgenoten is een zeer fragiele coming-of-ageroman.
De zeventienjarige Rwandees-Belgische Ajali vertelt haar verhaal, waarin steeds meer zwaarte sluipt. Ze voelt zich niet helemaal thuis in haar eigen leven. Hoe kan je Zwart zijn in een witte wereld en toch dicht bij jezelf blijven? Een identiteit valt niet los te maken van huidskleur, afkomst of verleden.

“Hoop dat ik ooit, op een dag, zou weten wie ik was. Wie ik wilde zijn. En dat ik hen, uit wie ik voortkwam, zou leren kennen. En begrijpen. En zo ook mezelf zou begrijpen.”

Dit verhaal is geschreven door Sabrine Ingabire. Zij is een Rwandees-Belgische journaliste, schrijfster en hoofdredacteur van Lilith Magazine. Haar schrijfstijl is zeer overtuigend en eerlijk. Doordat Lotgenoten in de ik-vorm geschreven is, komt het persoonlijk en intiem over. De gevoelens en gedachten van Ajali worden tot op het bot gefileerd. Een onuitgesproken zwaarte die ervoor zorgt dat een deel van haar altijd stil zal blijven staan, wordt wondermooi in woorden gevat. Als lezer voelde ik me een beetje een indringer, maar tegelijkertijd ook een buitenstaander.

“Er ontbrak iets in mij – niet alleen de gevoelens die mij jaren geleden hadden verlaten – er ontbrak meer. Alle dingen die mensen zouden moeten weten over zichzelf: die wist ik niet.”

Lotgenoten is een zeer verzorgde uitgave, met oog voor detail, dat kan ik zeker waarderen. De hoofdstukken worden telkens ingeleid door een citaat uit een muziektekst. Achteraan is een lijstje met de uitvoerders opgenomen. Een interessante en mooi keuze. Zowel Zwarte als witte muziek spelen een knappe rol in Lotgenoten. De kaft, een ontwerp van Lydienne Albertoe, is veelzeggend. Diepe wortels, soms tegen wil en dank, die je altijd bij je draagt en die je vormen tot wie je bent. Geborgenheid, verbinding, durven openbloeien… Deze kaft vat het hele verhaal samen, zo mooi!

Lotgenoten, een verhaal met een Rwandees-Vlaamse achtergrond, is eigenlijk ook een stukje universeel. Wie zijn we écht? Een zoektocht waarbij familie, afkomst en geschiedenis onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Een rijk en belangrijk verhaal dat door iedereen gelezen zou moeten worden.

“Want jullie bestaan. En daar zit een schoonheid in, in het oneindig zijn, in het tegelijkertijd bestaan, in het samenzijn, in een wereld, een Melkweg, een universum, die groter zijn dan jullie je ooit kunnen inbeelden.”

Mooi, mooi!

[Maryan · Rating 3 out of 5]

.. Een zoektocht naar troost in een wereld die soms teveel en soms te weinig lijkt..

Ajali, een Rwandees-Belgische jonge vrouw kijkt terug op haar moeizame tienertijd. Hoe onzeker en verloren ze was, ze wist zich nauwelijks staande te houden. Ik vond het aan de ene kant pijnlijk herkenbaar omdat ik zelf ook zo'n soort periode doormaakte. Gewoon als Nederlands meisje.
Aan de andere kant vond ik dit een lastig boek. Mede door de vele Franse zinnen die voor mij onleesbaar zijn. En teveel om steeds te gaan vertalen.

Ajali woont met haar ouders in Gent, haar broer Benjamin, die 9 jaar ouder is, woont bij familie in Brussel maar na de kerst die hij in het ouderlijk huis viert blijft hij hangen en komt zijn kamer niet meer uit. 
Er is weinig tot geen echt contact in het gezin, de ouders hebben in hun nieuwe situatie een goede baan weten te bemachtigen. Ze verwachten dankbaarheid van hun kinderen maar zien niet wat ze werkelijk behoeven.
Alleen in haar slaapkamer s'nachts voelt Ajali zich veilig, wanneer er niets van haar wordt verwacht. 
Zij is in België is geboren en spreekt niet de taal van haar oorsprong, dat heeft niemand haar geleerd.
Ajali voelt zich ongemakkelijk in gezelschap van andere zwarte meisjes. 

"Zwarte meisjes en vrouwen waren eng omdat ze met hun penetrerende blikken de leegte van mijn wezen konden ontmaskeren" 

De cover van het boek vind ik prachtig en veelzeggend. Broer en zus komen uiteindelijk nader tot elkaar, dat is mooi. Zij zijn ook lotgenoten. Net als de vele 'familie' uit Rwanda.
Helaas had ik geen goede klik met dit verhaal al is het zeker wel goed geschreven. Het lijkt enigzins op een intiem dagboek, je duikt helemaal in het wezen van deze tiener. 
Ik las veel lovende recensies. 
Misschien zat ik zelf niet in de juiste stemming voor dit boek en lees ik het later opnieuw.

[Sarah · Rating 3 out of 5]

Lotgenoten wordt verteld vanuit het perspectief van de zeventienjarige Rwandees-Belgische Ajali. De familie van Ajali is in het verleden gevlucht naar België. De ouders van Ajali hebben hier een nieuw leven op weten te bouwen, hierdoor hebben ze ook bepaalde verwachtingen van hun kinderen.

Ajali is opgegroeid tussen de witte mensen, waarmee ze meer verbinding voelt als met zwarte mensen. Ze ervaart een groot contrast tussen haar Belgische vrienden en haar familie. Met name de waarden, normen en gewoonten van haar familie verschillen enorm met die van haar vrienden.

Thuis wordt er niet over gevoelens gesproken. Ajali zit hierdoor gevangen tussen twee verschillende culturen.
Ze is zoekende is naar haar eigen identiteit en plaats binnen de samenleving.

Lotgenoten is een verhaal waarin de lezer de zoektocht van Ajali volgt in haar persoonlijke reis naar volwassenheid.



De auteur heeft een doortastende schrijfstijl die gekenmerkt wordt door rauwe emoties. Het verhaal voelt persoonlijk en authentiek aan. Ieder hoofdstuk begint met een muziekquote. Ik vond deze quotes van toegevoegde waarde voor het verhaal. In het verhaal zelf staan ook prachtige zinnen. Het enige minpunt vond ik dat er vrij veel Franse zinnen in het verhaal stonden. Hierdoor werd ik regelmatig uit het verhaal gehaald. Ik denk dat het verhaal beter was binnengekomen als ik begreep wat deze zinnen betekende. Wellicht was het een idee geweest dat er achter het boek een pagina was toegevoegd met de vertaling van deze zinnen, zodat de lezer die deze taal niet beheerst ook begrijpt wat er staat. Er worden veel verschillende thema’s besproken in het boek. Het is een complex maar krachtig verhaal naar een persoonlijke zoektocht naar volwassenheid. Hoewel het een dun boek is, is het een verhaal waar je zeker je tijd voor mag nemen. Wat mij betreft een geslaagde coming-of-age roman.

[Aurora · Rating 5 out of 5]

Zo enorm ontroerd en dankbaar voor dit boek, voor Ajali en voor haar verhaal (en de schrijfster Sabrine). Ik raad het aan iedereen aan en wil er met iedereen over praten.
**
Het is zo prachtig geschreven en vaak pakkend.
Ik herkende veel en tegelijkertijd waren er ook zoveel lagen die ik niet herkende en mij net daarom nog dieper raakten. Afstanden (als ik mezelf vergelijk met Sam/Dries) die ik nooit volledig heb begrepen (of zal kunnen begrijpen) werden mij nu duidelijker en dit geschreven op zo’n helder, mooi, en ook enorm pijnlijke manier (alsof een deel van een ziel wordt blootgelegd).
Er zijn heel wat zinnen die ik graag zou willen afdrukken: prachtig, poëtisch, aangrijpend, krachtig, enz. Ik ga eentje hier delen omdat het mijn biologen-hartje raakte:

“De hemel is helder, en jullie kijken naar de sterren, naar deze dode gasballen, naar deze prachtige, dode sterren die zo ver zijn dat we ze nooit zullen raken, en die bestaan op plekken die we nooit zullen bezoeken, plekken die groter zijn dan we ooit zullen verstaan en waar planeten zijn waarop we niet eens kunnen ademen, laat staan overleven…
Maar tegelijker- tijd voelen jullie je... oneindig. Want jullie bestaan. En daar zit een schoonheid in, in het oneindig zijn, in het tegelijkertijd bestaan, in het samenzijn, in een wereld, een Melkweg, een universum, die groter zijn dan jullie je ooit kunnen inbeelden.”

Ik zal Ajali missen en ben dankbaar voor het tegelijkertijd bestaan ❤️

[Rhodee S · Rating 2 out of 5]

Het boek is bijzonder goed geschreven, vooral omdat het heel meeslepend is. Het verhaal wordt volledig geschreven vanuit de ik-persoon en de focus ligt constant op de emoties en gedachte van de hoofdpersoon. De emoties van de personages worden zo intens omschreven dat ze diep tot je indringen. De hoofd emotie in het boek is negatief. Dit maakt het boek overweldigend. Omdat je als lezer de emotie meebeleeft, voelde ik mezelf ook somber tijdens het lezen. Het was zwaar en intens waardoor ik niet terug kijk op een leuke leeservaring.

Aan de andere kant vindt er weinig ontwikkeling plaats in het verhaal. Er gebeuren weinig gebeurtenissen die echt vooruitgang brengen in het verhaal. Dit vond ik erg tegenvallen. Je wordt vooral meegenomen in alle ellende en vervelende emoties, zonder dat er veel actie of verandering plaats vindt.

Tot slot is het boek Vlaams. Hierdoor waren alle interacties frans. Deze interacties werden niet vertaald of uitgelegd, waardoor het soms lastig te volgen was.

Ik vind het lastig om een review te schrijven die zowel de goede als slechte punten benoemd, gezien ik het echt geen leuk boek vond. Ergens heb ik wel het gevoel dat ik blij ben het boek gelezen te hebben, maar dat gevoel is niet erg overtuigend. Het boek beschreef enkel de emoties goed.

[Wendy · Rating 4 out of 5]

Ajali is een Rwandese-Belgische tiener, woont in Gent, zit in het laatste middelbaar, en worstelt met zichzelf, de wereld, het Zwart zijn en toch vaak bij wit willen horen. Ze weet niet hoe ze zich voelt, hoe ze zich moet of wil voelen, en hoe ze zich tot de rest van de wereld en de anderen moet verhouden. Haar broer Benjamin lijkt het helemaal goed te doen, tot hij met een depressie terug thuis komt wonen. Uiteindelijk zal dat hen ook dichter bij elkaar brengen.

Dit is een typische coming-of-age roman van een worstelende tiener, met een sausje van een vreemde afkomst er bovenop, wat alles nog wat ingewikkelder maakt.

Maar het is bovenal een sterk geschreven verhaal, je voelt de worstelingen, de paradoxen, de twijfels van Ajali zo goed. Alles wordt zo mooi verwoord, al krijgt het verhaal naar het einde toe een dip, verliest het de vaart een beetje (vermoedelijk door net iets te veel herhaling), waar ik in het begin alleen maar wilde doorlezen.

De Franse zinnen ertussen vond ik persoonlijk wel een meerwaarde, omdat het de belevingswereld extra goed uitdrukt, maar dit kan een struikelblok zijn voor wiens Frans niet zo goed is (achterin een vertaling voorzien zou daarom fijn zijn, evenals een woordenlijst van enkele typische Rwandese woorden).

Graag gelezen, en benieuwd naar meer werk van deze schrijfster.
(en wat een prachtige cover!)

‘Jaren later vond ik het woord om deze ooms en tantes te beschrijven: ze waren mijn ouders' lotgenoten. En het maakte niet uit dat ze nooit diepe gesprekken voerden over hun diepste dromen of angsten, het maakte niet uit dat ze elkaars lievelingskleuren niet kenden, en dat ze elkaar eigenlijk helemaal niet zo leuk of grappig vonden: het lot had hen samengebracht, en het lot had hen samengehouden, ondanks de kolonisatie, en de oorlogen, en het alomtegenwoordige racisme in hun ongastvrije gastland. Of je ze goed kende of niet, of je ze leuk vond of niet: echte lotgenoten konden jouw wereld vatten op een manier waarop zelfs mensen met wie je was opgegroeid - mensen op wie je diep verliefd was geweest - mensen met wie je dagelijks orgasmes deelde, die vaak niet konden vatten.’

[Peter Boot · Rating 3 out of 5]

De hoofdpersoon van dit boek is een meisje met Rwandese ouders dat opgroeit in Gent. De meest voorkomende zinswending in het boek is zonder twijfel: ik begreep toen nog niet dat .... En wat volgt is dan meestal iets waaruit blijkt dat haar leven met haar witte schoolvrienden iets onechts en gemaakts heeft. Dat komt niet alleen door het racisme in de samenleving, maar ook door de ouders, die nauwelijks oog hebben voor de noden van hun dochter. (De afstand tot de ouders blijkt onder andere in de taal: op school en met haar vrienden spreekt Ajali Nederlands, met haar ouders spreekt ze Frans, maar als haar ouders en overige familie Kinyarwanda spreken, moet ze afhaken; dat heeft niemand haar ooit geleerd.) Haar Zwarte kant (ze schrijft dat woord met een hoofdletter) blijft daardoor onderontwikkeld, en dat is waarschijnlijk de verklaring voor de depressie waar ze in belandt. Ook al zijn depressies iets wat volgens haar familie niet voorkomt onder Afrikanen (want: witte aanstellerij).
Een boek om over na te denken, niet altijd even comfortabel voor de witte lezer.

[Liselot · Rating 3 out of 5]

3.5 sterren, denk ik. Zeker interessant, maar dit verhaal voelt niet aan als een fictieboek. Het voelt een beetje als een persoonlijk essay dat uitgerekt is en op een fictief-maar-eigenlijk-toch-niet personage is geplakt, met hier en daar wat extra elementen die het tot een verhaal zouden moeten maken. Denk dat dit nog sterker zou geweest zijn in een ander format. Tegelijk zit er in het verhaal en de personages heel wat potentieel dat niet naar buiten komt omdat er zoveel innerlijke monoloog gaande is. Een beetje zonde eigenlijk, want het heeft echt de bouwstenen van een heel krachtig en gevoelig boek.

[Marleen Janssens · Rating 2 out of 5]

Ik ben misschien te streng, want de eerste en de laatste 10 bladzijden vind ik wel de moeite en er zitten enkele goede stukken in, maar anderzijds ook veel herhaling waardoor het drammerig wordt. Misschien zit ook mijn eigen opvoeding en ingesteldheid er voor iets tussen: waarom moet er altijd over gevoelens en verhoudingen gesproken worden? Waarom termen als haat of onverschilligheid tussen ouders en kinderen, broers en zussen gebruiken, terwijl het gewoon leven is? In normale omstandigheden hou je in een gezin toch gewoon van elkaar en heb je soms ruzie. Punt.

[Liesbeth Adriaenssens · Rating 5 out of 5]

Een prachtige, pijnlijke inkijk in iets wat ik nooit helemaal zal kunnen begrijpen, maar waarin ik dankzij dit boek wel weer een laagje dieper kan gaan. En toch ook zo herkenbaar in het stuk 'opgroeien' ... Mooi geschreven, diepgaande verkenning van emoties en connecties zonder ooit zwaar te worden. Het boek leest vlot en aangenaam. Wat een kunst om dat met zo'n thema's en verhaal te kunnen! ... Om stil van te worden en nog lang mee te nemen. Dank en meer van dit!