Đừng thách thức nhân tính - 20 thí nghiệm kinh điển về nhân tính, mở ra cánh cửa bước vào thế giới tâm lý học

by 潘楷文, Mỹ Linh (Translator)

MỞ RA CÁNH CỬA BƯỚC VÀO THẾ GIỚI TÂM LÝ HỌC THÔNG QUA HAI MƯƠI THÍ NGHIỆM KINH ĐIỂN VỀ NHÂN TÍNH!

Thiện và ác, lý trí và tình cảm trong nhân tính liệu có thể khảo nghiệm được không?

Thông qua việc tìm hiểu 20 thí nghiệm tâm lý học kinh điển, cũng như phân tích quy luật tâm lý và thần kinh ẩn sau đó, tác giả Phan Khải Văn đã vạch trần những bí mật về các khía cạnh trong nhân tính như sinh tồn, tình cảm, phục tùng, sợ hãi, lương tri, tình yêu, thiện ác, từ đó giúp người đọc hiểu thêm về bản thân, cũng như về nhân tính.

Với những án lệ sinh động và thú vị, hãy cùng nhau vén màn bí mật về ký ức, từ đó phơi bày chân diện mục của nhân cách, khắc họa dáng hình tình cảm, lý giải hành vi của nhân loại, nghiên cứu chân tướng phức tạp đằng sau tư tưởng, tình cảm và ý chí của con người.

492 pages, Paperback

Published January 1, 2023

Reviews

[Alice 🍃 · Rating 3 out of 5]

Giới thiệu sơ lược: Cuốn sách này thiên về tâm lý học ứng dụng. Tác giả giới thiệu 20 thí nghiệm tâm lý học lâm sàng kinh điển, từ các thí nghiệm rất nổi tiếng như thí nghiệm nhà tù Stanford đến những thí nghiệm kém nổi tiếng hơn (cầu treo, bất lực tập nhiễm,…), qua đó đưa ra những phân tích về các khía cạnh trong nhân tính như tình cảm, lương tri,…

Sở dĩ mình nói cuốn này “bipolaire” là vì tất cả những thí nghiệm được đưa vào đều rất hấp dẫn, với những diễn giải chi tiết, cụ thể và rất thuyết phục. Có thể những diễn giải được trích dẫn vào đều của những nhà tâm lý học nổi tiếng, và hầu hết các đoạn trích đều đến từ công trình nghiên cứu của họ nên mình thấy rất logic chăng?! Nhưng đến phần lời bình của tác giả cuốn sách này thì dở ói luôn. Kiểu như nó cứ “bay bay”, thiếu logic lại còn giáo điều một cách sáo rỗng, khiến mình đọc mà chỉ muốn lướt qua luôn ấy. Những ví dụ mà tác giả này “cố nhồi vào” cũng rất khiên cưỡng và giả tạo, cứ như là tác giả bịa chuyện để viết cho dài ra vậy. Còn chưa kể có những phần giới thiệu thí nghiệm và kết luận của tác giả không liên quan gì đến nhau luôn.

Giá kể chỉ tổng hợp các thí nghiệm này lại thì hay rồi.

[Trixeeade · Rating 3 out of 5]

★★★⋆☆ (3,5/5)
“Đừng thách thức nhân tính” là tuyển tập hai mươi bài viết trên diễn đàn zhihu của tác giả Phan Khải Văn - cựu quân nhân và cựu giảng viên đại học Quốc Phòng (Trung Quốc). Hai mươi bài viết được chọn lọc từ các bài viết của tác giả đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ độc giả.
Điểm cộng từ việc đây là các bài viết từ diễn đàn zhihu rằng các bài viết được viết ở ngôn ngữ đại chúng dễ tiếp cận, có đôi chút diễn giải hóm hỉnh từ Phan Khải Văn. Cách tác giả triển khai các trường hợp điển hình và các lý thuyết cũng rất dễ câu được sự hứng thú và tò mò từ người xem/ người đọc với các ví dụ thực tế có thể từ các bài nghiên cứu, các trường hợp có thật (chủ yếu là phạm tội), hoặc chính từ câu chuyện của tác giả trong quá trình hành nghề. Các lý thuyết tâm lý xem chừng có vẻ phức tạp khi nghĩ đến cũng đã được tác giả đơn giản hóa bằng câu “chúng ta có thể hiểu đơn giản như sau”, hay dạng viết theo đề mục dẫn dắt người đọc theo từng phần kiến thức được bẻ nhỏ. Nếu đang đọc mà bỏ ngang sách mình nghĩ vẫn nhảy về ngon ơ, như mình chẳng hạn (˵ ¬ᴗ¬˵) Tuy nhiên việc các bài viết ngắn viết theo dạng bài đăng diễn đàn khiến mình không cảm nhận được tính liên kết và hệ thống về nội dung cũng như kiến thức xuyên suốt “Đừng thách thức nhân tính”. Rất dễ xảy ra trường hợp, đọc bài sau quên bài trước, hay có phần lý thuyết/ cụm từ chuyên ngành gặp lại ở những trang sau muốn tra cứu lại cũng không dễ. Đồng thời, các reference không rõ ràng cũng cản trở mình tìm hiểu thêm về những hiện tượng điển hình hay lý thuyết được Phan Khải Văn đề cập trong bài viết. Tuy là cuốn sách mang tính tổng hợp chứ không phải một dạng bài nghiên cứu nhưng mình vẫn mong có trang tổng hợp trích dẫn và các thuật ngữ chuyên ngành tâm lý ở cuối hoặc đầu sách để như một dạng take away và tra cứu. Phần biên tập cuốn sách khi không có phần prologue hay epilogue khiến mình cảm giác đây là một tác phẩm tổng hợp in lậu ✍(◔◡◔) Nếu có thêm lời tựa và lời bạt chắc hẳn sẽ làm trải nghiệm đọc trọn vẹn hơn.
Tác phẩm của Phan Khải Văn sẽ phù hợp với những ai mới chân ướt chân ráo trong lĩnh vực tâm lý học sau khi quyết định nâng cấp mình từ các án lệ giật gân trên báo An ninh Thủ Đô An ninh Thế giới, hoặc các câu chuyện đưa người ta quá cảnh đủ five stages of grief mà không thể thiếu phần drama trên chuyên mục tâm sự của Vnexpress. Không hẳn khiến người đọc phải trầm trồ và bước chân lên hành trình hiểu mình hiểu người như những những lời ca tụng trên các trang bán sách về “Đừng thách thức nhân tính”, Phan Khải Văn đem đến cho người đọc cảm giác của những cuộc trò chuyện chia sẻ, không lên giọng dạy đời hơn người, không hàn lâm xa cách, cuốn sách cho người chọn đọc nó sự cuốn hút nhẹ nhàng và bình dị.
Quá trình đọc “Đừng thách thức nhân tính” mang cho mình cảm giác như sinh viên đại học biết hôm nay có tiết giảng hay của giảng viên khoa tâm lý nên lén đến để ngồi ké học chui. Bài giảng dễ hiểu lại thực tiễn, dù có là sinh viên với attention span tương đương một con cá vàng ăn xong lại đói của loài người hiện nay thì chắc hẳn vẫn muốn nghe tiếp vì cách dẫn dắt gần gũi lại thú vị.
p/s: Thí nghiệm mình thích nhất là thí nghiệm số 16 “Thí nghiệm cô lập giác quan: Cơ thể là thước đo thế giới của chúng ta”và câu chuyện mình thích nhất là câu chuyện khi tác giả Phan Khải Văn làm việc tại một đơn vị bộ đội tác chiến và gặp anh tân binh Tiểu Trương (“Hiệu ứngRosenthal: “Nhãn mác” cá nhân, sức mạnh tác động tới hướng đi vận mệnh”) (.❛ ᴗ ❛)

[Càfê Sữa · Rating 4 out of 5]

Vì cuộc đời không chỉ có cơm ăn và áo mặc

[Thanh Trung · Rating 3 out of 5]

Cần đọc lại

[PHAM DUY · Rating 4 out of 5]

Có những phần bên trong con người chúng ta chưa biết cách gọi tên sao cho đúng.

[Min Yen · Rating 3 out of 5]

"无论听到、看到什么样的信息，此时此刻，一定要先觉知一下自己有没有情绪。"

[Leah Ding · Rating 4 out of 5]

3.5/5 ⭐️ kind of a same-old same-old
Easy-to-read bedtime stories. (Yes I find psychology extremely soothing)