کتاب دوم از طرح مطالعاتی بینش مطهر منتخبی از کتب "آزادی معنوی"، "پانزده گفتار"، "آینده انقلاب اسلامی" و "جهاد" انتشارات صدرا
از مقدمه کتاب: در طول سالیان پس از شهادت ایشان، در تنظیم و چاپ آثار استاد زحمات زیادی صورت پذیرفته که جای تقدیر و تشکر دارد؛ اما با توجه به تجربه مستمر طرح مطالعاتی آثار شهید مطهری و بازخورد نظرات مخاطبین و اندیشه جویان، لزوم بازنگری در نحوه چینش مطالب استاد، مشهود می باشد. بنابه ضرورت فوق دبیرخانه بینش مطهر، اقدام به بازنگری و بازسازی آثار ایشان نموده است. مبحث آزادی از آنجا که مبتنی بر انسان شناسی اسلامی بوده و دارای جاذبه های مطالعاتی می باشید و همچنین از سادگی و روانی متن برخوردار است، در سیر مطالعاتی شهید مطهری به عنوان اولین مقرری و موضوع مطالعه، مورد توجه قرار گرفته است. مباحث آزادی استاد شهید، متشکل از مباحث آزادی معنوی و آزادی اجتماعی و رابطه بین آنها در حیطه فرد و اجتماع می باشد.
سرفصلها: آزادی معنوی، نهضت آزادی بخش، نجات و آزادی بشر، روابط بین الملل اسلامی، اسلام و آزادی تفکر، هجرت و جهاد، جهاد
مرتضی مطهری (۱۲۹۸- ۱۳۵۸ش) مشهور به شهید مطهری یا استاد مطهری، فیلسوف، مجتهد، خطیب و نویسنده شیعه در قرن جهاردهم هجری و از مهمترین شاگردان علامه طباطبائی و امام خمینی بود. مطهری از افراد تأثیرگذار و از رهبران فکری انقلاب اسلامی ایران به شمار میرود.
مرتضی مطهری، از سال ۱۳۲۵ش آغاز به تألیف آثاری در زمینههای مختلف فلسفی، اجتماعی، اخلاقی، فقهی و تاریخی کرد و بیش از ۷۰ اثر از او انتشار یافته است. برخی از آثار او در زمان حیات و برخی دیگر پس از درگذشت وی توسط انتشارات صدرا چاپ شده است. سخنرانیها و درسهای مطهری هم در مجلدهای مختلف چاپ و منتشر شده است. علاوه بر موارد ذکر شده، نزدیک به سی هزار برگ یادداشت و فیش تحقیقی نیز از مطهری باقی مانده است. «مجموعه آثار شهید مطهری»، مجموعهای ۲۸ جلدی حاوی تمامی آثار منتشر شده از وی است که کتابهای با موضوعات مشابه، در مجلدات پیاپی جمعآوری شده است. این آثار به تفکیک موضوع عبارتند از:
اصول عقاید، از جلد یک تا چهار: حاوی آثاری مانند عدل الهی، علل گرایش به مادیگری، جهانبینی توحیدی، جامعه و تاریخ، ولاها و ولایتها، مدیریت و رهبری در اسلام، و توحید. فلسفه، از جلد پنج تا ۱۳: حاوی آثاری مانند سیر فلسفه در اسلام، شرح منظومه، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مسئله شناخت، و نقدی بر مارکسیسم. تاریخ، جلد ۱۴ و ۱۵: حاوی کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، و همچنین فلسفه تاریخ. سیره معصومین، از جلد ۱۶ تا ۱۸: حاوی آثاری از جمله سیری در سیره نبوی، جاذبه و دافعه علی(ع)، سیری در نهجالبلاغه، صلح امام حسن(ع)، حماسه حسینی، و داستان راستان. فقه و حقوق، از جلد ۱۹ تا ۲۱: حاوی آثاری از جمله نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، اخلاق جنسی، امر به معروف و نهی از منکر، نظری به نظام اقتصادی اسلام، و اسلام و نیازهای زمان. اخلاق و عرفان، جلد ۲۲ و ۲۳: حاوی آثاری از جمله حکمت عملی، فلسفه اخلاق، تعلیم و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، احترام حقوق و تحقیر دنیا، و دعا. اجتماعی-سیاسی، جلد ۲۴ و ۲۵: حاوی آثاری از جمله نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، آینده انقلاب اسلامی ایران، آزادی عقیده، مشکل اساسی در سازمان روحانیت، رهبری نسل جوان، و روابط بینالملل اسلامی. تفسیر، جلد ۲۶ تا ۲۸: حاوی کتاب آشنایی با قرآن.
چینش کتاب خیلی بهتر از کتاب های انتشارات صدرا ست و مطالب مرتبط و قابلیت استفاده بیشتری رو داره.
با این که پیش زمینه ی جالبی از شهید مطهری نداشتم ولی این کتاب تا حدی نظرم رو در موردشون عوض و تعدیل کرد. ان شالله کتاب های بیشتر و مباحث جدی تری رو ازشون بخونم و با اون جامعیتی که میگن با خوندن آثار شهید از اسلام به دست میاد آشنا بشم.
صفحه31 آیا ممکن است بشر آزادی اجتماعی داشته باشد، ولی آزادی معنوی نداشته باشد؟ یعنی بشر اسیر شهوت، خشم، حرص و آز خودش باشد؛ ولی در عین حال آزادی دیگران را محترم بشمارد... آیا بشر قدیم که آزادی دیگران را سلب می کرد، از این جهت بود که نمی دانست؟ از روی نادانی آزادی را سلب می کرد؟ خیر، از روی دانش سلب می کرد؛ به خاطر اینکه سود خودش را تشخیص می داد. آیا بشر قدیم که آزادی و حقوق دیگران را محترم نمی شمرد، از این جهت بود که قوانینش این طور وضع شده بود که تا قانون را عوض کردیم، دیگر تمام بشود؟ آیا علت اینکه بشر قدیم، آزادی و حقوق را محترم نمی شمرد، طرز تفکر فلسفی اش بود؟ هیچ کدام از اینها نبود؛ فقط یک چیز و آن منفعت طلبی بود... نه علم توانسته است جلوی آز را بگیرد، نه تغییر قوانین. تنها کاری که کرده، این است که شکل و فرم قضیه را عوض نموده است.
صفحه 116 فرق است میان فکر و تفکر و میان عقیده. تفکر قوه ای است در انسان، ناشی از عقل داشتن. به واسطه تفکری که در مسائل می کند، حقایق را تا حدودی که برایش مقدور است، کشف می کند... اسلام در مسئله تفکر، نه تنها آزادی تفکر داده است، بلکه یکی از واجبات و یکی از عبادتها در اسلام تفکر است... اما عقیده چطور؟ اعتقاد از ماده ی عقد و انعقاد است؛ بستن است. دل بستن انسان به یک چیز دو گونه است؛ ممکن است مبنای اعتقاد و دل بستن و انعقاد، تفکر باشد؛ در این صورت عقیده اش برمبنای تفکر است. ولی گاهی انسان به چیزی اعتقاد پیدا می کند و این اعتقاد بیشتر کار دل و احساسات است، نه کار عقل... مثلا تقلید از پدر و مادر یا تأثر از محیط و حتی منافع فردی و شخصی در کار است. این دلبستگی هاست که در انسان تعصب و جمود و سکون به وجود می آورد و اساساً اغلب، عقیده دست و پای فکر را می بندد... مغالطه ای که در دنیای امروز وجود دارد در همین جاست. از یک طرف می گویند فکر و عقل بشر باید آزاد باشد، و از طرف دیگر می گویند عقیده هم باید آزاد باشد.
عالیه واقعا کتاب های انتشارات بینش مطهر خیلی از صدرا بهترن. کتاب های صدرا اصلا پیوستگی موضوع ندارن ولی ببنش مطهر سعی کرده سخنرانی ها و یادداشت های شهید مطهری رو از نو کنار هم بچینه که خیلی به منسجم شدن آثار شهید کمک کرده.