De meisjes van De Goede Herder

by Christel Don

Almelo, 1948. José wordt door haar oom naar een tehuis van de zusters van de Goede Herder gestuurd om haar te beschermen tegen haar gewelddadige vader. Eenmaal binnen krijgt ze een andere naam, gaan alle deuren op slot en mag ze niet met de andere meisjes praten. Ze wordt zes dagen per week gedwongen lange dagen te werken, onbetaald. Als ze zich verzet, wordt ze opgesloten in een cel. In ‘De meisjes van De Goede Herder’ volgt Christel Don meisjes die tussen 1860 en 1980 in een van de katholieke “liefdesgestichten” van De Goede Herder terechtkwamen. Op beklemmende wijze doet Don verslag van de levens achter de kloostermuren. Gaandeweg wordt duidelijk hoe groot de psychische druk was waar de meisjes onder leefden. Ook anderen komen aan het een zuster, buurtgenoten en een jonge misdienaar. Christel Don geeft een stem aan talloze ongehoorde vrouwen en belicht een verbijsterend, vergeten hoofdstuk uit onze geschiedenis.

Genres: Nonfiction, History, Ebooks, Historical

208 pages, Kindle Edition

First published June 4, 2024

Reviews

[Paulien · Rating 4 out of 5]

Wat kan er toch een hoop ellende in een relatief dun non-fictieboek beschreven staan. Verhalen die vertelt moeten worden.

[Carla · Rating 3 out of 5]

Veelal verschrikkelijke ervaringen van jonge meisjes over hun tijd in een van de huizen van "De goede herder". Verhalen, die me doen denken aan het fictie verhaal (en film) van Claire Keegan "Small things like these". Aangrijpend, maar toch miste ik wat, juist omdat het non-fictie is. Bij sommige uitspraken had ik meer willen weten, maar dat kwam niet. Of, hoe kan het dat de herinnering van een van de nonnen zo anders is dan die van de meisjes die in het boek aan het woord kwamen. Iets meer de diepte in.
Neemt niet weg dat ik het verschrikkelijk vind wat er gebeurde met de meisjes.

[Julie · Rating 3 out of 5]

Wel interessant, maar ik had meer diepgang verwacht.

[Yan · Rating 1 out of 5]

Wat zonde. Wat zonde dat de schrijfster niet verder komt dan het optekenen van een aantal voor het leven getekende levens van meisjes die het slachtoffer werden van een idee uit een ver vervlogen verleden over hoe meisjes opgevoed zouden moeten worden.
Ik mis nogal wat context en die zouden we toch mogen verwachten van iemand die zich journalist noemt en die fantastische bronnen heeft geraadpleegd.
Begrijp me niet verkeerd: dit had nooit mogen gebeuren. (Een meisje opsluiten in een gesloten instelling omdat ome Sjaak niet uit haar broekje kon blijven? Bah) Maar het is wel gebeurd. Hoeveel meisjes overkwam het? Werd het minder? Werd het anders? Hoe helpen we deze meisjes nu? Was het toen maatschappelijk verantwoord en/ of geaccepteerd of ook niet?
Ik vind de verhalen stuk voor stuk schrijnend, maar dit boek komt niet verder dan een tiental verhalen en dat vind ik jammer.

[Mehsi · Rating 4 out of 5]

Wat een goed boek zeg! Super interessant om te lezen. Allerlei facetten over De Goede Herder, vanuit de POV van de meisjes die daar zijn gekomen, een zuster, de buitenwereld, en meer. Heel interessant om te lezen. Al moest ik wel lachen om hoe naïef die ene zuster was die vond dat de meiden daar echt wel met een reden zaten en dus het zo'n beetje zelf hadden gedaan… ja vertel dat maar aan een aantal die er zonder reden gewoon neer zijn gezet. Zoals dat ene meisje van 13. Plus, sorry, maar die zuster vond het dus normaal al die dingen die er blijkbaar gebeurden? Of heeft ze gewoon oogklepjes opgehad?

[Hannie · Rating 4 out of 5]

Ik heb De meisjes van de Goede Herder uit. Een interessant boek, maar doordat ik al het een en ander wist over de Goede Herder door een documentaire die ik vorig jaar gezien heb had ik niet echt iets van ik leer iets nieuws, ook al waren de verhalen van de mensen die aan bod komen in het boek wel interessant. Grappig detail: de meisjes kregen sigaretten als traktatie. Dat kunnen wij ons met de kennis die wij nu hebben niet meer voorstellen.

Ik ga nu Afstandsmoeders van dezelfde schrijfster lezen. Nog zo’n onderwerp waar pas later aandacht voor is gekomen.

[Marjolein · Rating 4 out of 5]

Zo’n boek dat geschreven maar vooral gelezen moet worden. Een woord dat veel opkwam tijdens het lezen was ‘uitbuiting’. In hoeveel levens heeft ‘Meisjes van De goede herder’ en ook nu nog een schrikbeeld achter gelaten. En dan die graven zonder naam. Gruwelijk. Op dit moment loopt er een rechtszaak, ik hoop met heel mijn hart dat er voor zover mogelijk nog enige vorm van erkenning voor de vrouwen komt.

[Ina Overeem · Rating 4 out of 5]

Indrukwekkend en afschuwelijk dat dit voorkwam
Goed dat het verteld wordt

[MAKU · Rating 3 out of 5]

Indringende verhalen en getuigenissen van vrouwen die als kind uit huis geplaatst zijn en terecht kwamen bij de Zusters van De Goede Herder. Uiteindelijk lijken de verhalen veel op elkaar, wordt transgenerationele problematiek duidelijk en is het ook heftig om te lezen dat de jonge vrouwen na hun verblijf in de instellingen bijna allemaal terechtkomen in slechte relaties.

[Marjolein · Rating 4 out of 5]

Wat een boeiend boek over een zwarte bladzijde in onze jeugdhulpverlening.

In dit boek vertelt Christel Don de verhalen van de meisjes die woonden bij de nonnen van de congregatie van De goede herder. Deze congregatie had tussen 1860 en 1980 vele meisjes onder hun hoede. Zij pretendeerden hoeders van liefde te zijn, maar het leven in het klooster was hard. De meisjes kregen er vrijwel nooit de zorg, liefde en aandacht die zij zo hard nodig hadden.

In dit boek vertelt Christel Don de verhalen van een aantal van deze meisjes, maar betrekt ze ook het perspectief van een zuster, een leken-leidster (geen non, wel werkzaam in het klooster) en mensen van buitenaf. Zo schetst ze de verschillende perspectieven en daarmee tegelijkertijd de schrijnende geslotenheid die de meisjestehuizen omringde. Er was bijna niets bekend buiten de muren van de kloosters en wat er bekend was, stelde de meisjes die er woonden in een kwaad daglicht.

De verhalen in het boek zijn niet met elkaar verbonden. Ieder hoofdstuk vertelt een eigen verhaal. De meesten spelen zich af in het klooster in Zoeterwoude-Leiderdorp of Almelo. Tussen een aantal verhalen zit overlap. Ik heb me dan ook meerdere malen afgevraagd of de verhalenvertellers elkaar gekend zouden hebben. Don heeft dit echter bewust niet met elkaar verbonden, uit privacy-overwegingen. Hoewel het het boek mogelijk verhalender had kunnen maken, is dit erg begrijpelijk.

Ik heb het boek geluisterd en de combinatie van de schrijfstijl van Christel Don en het voorlezen door Phaedra Kwamt was heel prettig. Ik werd meegenomen in de verhalen van deze meisjes en ze hebben me echt geraakt. Ik zal er nog regelmatig aan terugdenken! Met verbijstering heb ik geluisterd naar praktijken die zo kort geleden nog plaatsvonden en tegelijkertijd stemt hun doorzettingsvermogen en hart om de wereld te verbeteren me hoopvol. Terwijl er tegelijkertijd ook aandacht is voor vrouwen wiens leven zo is getekend door hun tijd op de goede herder dat dit ook generaties na hen nog doorwerkt. Alle verhalen mogen er zijn en chapeau voor de vrouw die dit veelzijdige palet zo gedegen en integer heeft opgeschreven.

Een groep inspirerende vrouwen!

[Alexandra - Alexs books and socks · Rating 5 out of 5]

Een instituut dat iets deed wat niet oké was, het zou eigenlijk niet meer mogen verbazen maar kijk, de lijken die waarschijnlijk nog eeuwig en een dag uit de kast gaan blijven vallen in verband met dergelijke ‘gebouwen’ zullen talrijk blijven.

Zo ook met de Goede Herder. Een tehuis met zusters waar meisjes terecht kunnen die een moeilijke thuissituatie hebben maar op veel medeleven, liefde en warmte hoefden ze niet te rekenen. Liep je niet mee in een heel strakke, koude en kille lijn, werd je lot zo mogelijk nog zwaarder.

Opgesloten worden op zolder als je opstandig was of gewoon en vraag stellen was blijkbaar al een daad van verzet, schimmel op brood, post die niet toekwam,… het zijn maar enkel dingen die deze meisjes ervaarden bovenop het krijgen van een andere naam en ellenlange dagen werken voor niets.

In dit boek verduidelijk de auteur het trauma dat op deze meisjes rust en bij sommige nog generatie lang blijft/zal rusten. Ze laat ook een zuster aan het woord, mensen die de het klooster bezochten en daardoor krijg je een klein beetje inkijk - toch breed genoeg - hoe het eraantoe ging bij de zuster van De Goede Herder.

Goed dat de auteur dit boek schreef want weet iemand überhaupt van deze gifzwarte vlek? Wie heeft ooit deze meisjes een krachtige stem gegeven? Christel Don doet dit nu. Voor zoiets is het nooit te laat. Lees dit boek, informeer jezelf en blijf verbaasd achter over De Goede Herder.

[weaverannie · Rating 4 out of 5]

Een zeer lezenswaardig boek, dat velen zouden moeten lezen.

[Suus · Rating 3 out of 5]

Zeer schrijnende verhalen, maar ik miste toch wat diepgang.

[Annette Guitoneau · Rating 4 out of 5]

Mooie optekening van toch een duister stukje Nederlandse geschiedenis. Ik had hier nog nooit iets over gehoord.

[Rhodé · Rating 5 out of 5]

Prachtig geschreven.

[Jane · Rating 4 out of 5]

Interesting book with true stories about girls who stayed at 'De Goede Herder'.

It's unbelievable how things went in that time. It's just scary.

This book reveals the secrets of the past. I am sure there are still many stories to be told, so I support these kinds of projects. My compliments for the writer.

[Marjolein Schut · Rating 4 out of 5]

Dit boek -deels wandelend over Terschelling geluisterd- greep me enorm aan. Het boek bestrijkt de jaren 1940-1980. Tot de Goede Herder behoren 5 huizen oa in Velp, Bloemendaal en Zoeterwoude. In het boek, in het onderzoek van Don, staat vooral het huis in Almelo centraal.
In 1975 startte ik met studeren. Wat wisten wij dan weinig van dit huis. Wat gingen wij mee in het frame dat hier ‘slechte’ meisjes woonden.
De meisjes kwamen er vaak omdat de thuis omstandigheden slecht waren: een echtscheiding, het overlijden van de echtgenoot/kostwinner, en soms omdat het meisje druk was. Per definitie had het meisje het gedaan; ze werd met wantrouwen bejegend en er moest met harde hand worden bijgestuurd. 4 Dagen isoleercel omdat je zingt tijdens het boenen van de vloer. Voor gek gezet omdat je in je bed plast (later blijkt een blaasaandoening de oorzaak). En wat ligt deze tijd nog kort achter ons; eind jaren ‘70 ontstaat het JAC en de BM groep en wordt het recht van minderjarigen serieus genomen.
Huilen. Dan pas

[Jeanette · Rating 4 out of 5]

Dit boek beschrijft de levens van de meisjes die ondergebracht werden bij de instituten van De Goede Herder. 'Moeilijke meisjes' die in het gareel gebracht moesten worden. Maar waren het echt wel moeilijke meisjes? Vaak kwamen ze uit een slechte thuissituatie en werden ze gewoon gedwongen bij het instituut te gaan wonen. Veel meisjes hadden heimwee en begrepen niet waarom ze niet thuis konden blijven.
Verdrietig en confronterend boek.

[Stephanie Herlaar · Rating 4 out of 5]

In twee dagen uitgelezen (geluisterd). Wat een afschuwelijke manier van leven voor zoveel meisjes. Triest dat het ook zolang kon duren!

[DeWereldvanKaat · Rating 4 out of 5]

Christel Don schreef een innemend boek over ‘gevallen meisjes’. Ze werden in de laat 19de tot in de tachtiger jaren van de 20ste eeuw weggestuurd en ondergebracht in een religieus ‘instituut’. De doelstellingen waren vaag of net heel duidelijk: deze meisjes onzichtbaar maken. In ‘De meisjes van de Goede Herder’ laat Christel Don ze vaak zelf aan het woord. Het zijn innemende, getuigenissen.

Een uitgebreide review kan je lezen via
DeWereldvanKaat

[Marloes · Rating 3 out of 5]

In dit boek zijn de persoonlijke verhalen van vrouwen opgetekend die een deel van hun jeugd in (verschillende vestigingen van de) kloosterorde De Goede Herder hebben doorgebracht. Als je bekend bent met andere publicaties (onderzoeksjournalistiek van bv NRC) over deze orde staat er niet perse heel veel nieuws in. Persoonlijke herinneringen staan centraal en die blijven vaak anekdotisch en fragmentarisch. Dat neemt niet weg dat het heel waardevol is dat deze verhalen zijn opgetekend en dat we nu ook meer over de achtergrond van de meisjes lezen die bij de Goede Herder werden 'afgeleverd'.Het is aangrijpend om te lezen dat voor veel van de vrouwen het verblijf in het klooster niet het eerste en helaas ook niet het laatste drama in hun leven was.

De auteur heeft ook gezocht naar mensen die vanuit een andere rol betrokken waren bij De Goede Herder en legt bovendien heel helder uit hoe deze kloosterorde een rol vervulde in de Nederlandse jeugdzorg. Verder worden aanvullende bronnen aangehaald die de verhalen van de vrouwen ondersteunen of in perspectief plaatsen.

[Ilse · Rating 3 out of 5]

Persoonlijk was ik er op een gegeven moment een beetje uit. Maar geen slecht boek verder, het is duidelijk dat er ook veel moeite is gedaan om dit stukje geschiedenis op papier te zetten. Het is niet zo’n dik boek dus ik zou zeggen lees gwn ff, interessant.

[Veronique Dochy · Rating 4 out of 5]

In Nederland zijn er 5 tehuizen van De Goede herder. Kloosters die geleid werden door de zusters en moeilijk behandelbare kinderen opsloten en tewerk stelden. Een streng en strak regime, lange dagen van arbeid, geen of minimaal contact met de buitenwereld/familie en zo weinig mogelijk empathie. In het voorwoord wordt al snel duidelijk dat er veel werd doodgezwegen wat er zich tussen die muren afspeelde. Een lugubere en verontrustende vaststelling waardoor je nieuwsgierigheid wordt aangewakkerd. In de inleiding krijgen we een mooi overzicht over hoe de eerste instelling ontstond en al snel uitbreiding kreeg naar andere delen in Nederland maar ook in de buurlanden.

In de volgende 12 hoofdstukken wordt telkens verteld vanuit een ander perspectief, zowel kinderen die er werden opgesloten, maar ook een zuster, een groepsleidster, een jonge misdienaar en dan de bevindingen van buurtbewoners en sommigen die er ook binnen de muren werkten in de tuin of bij het vee. Dit resulteert in heel uiteenlopende belevingen en opvattingen.

Heel uiteenlopende verhalen waarbij de ene al wat explicieter en overtuigender is in zijn uitspraken dan de ander. Zo waarheidsgetrouw mogelijk lezen we de levensverhalen van de meisjes die gedwongen werden opgenomen. Maar ook de aanleiding daarvoor komt uitgebreid aan bod en dat is bij iedereen anders, maar één ding hebben ze allemaal gemeen: het zijn de meisjes zelf die moeilijk zijn. Heel frappant en vooral ontzettend triest omdat zij juist de dupe zijn van verstoorde huwelijken en misbruik die zo in de doofpot kunnen worden gestopt. Eens weggestopt kunnen ze niet meer praten. De eerste getuigenissen verlopen vanaf 1928 en telkens wordt er opgeschoven in de tijd tot in 1976. Zo valt al direct op wat er veranderd is doorheen de jaren maar ook aan welke zaken halsstarrig wordt vastgeklampt.

Heel schrijnende toestanden soms en vooral veel onbegrip voor de ‘moeilijke’ kinderen. Mooi om dan tussendoor het woord te horen van mensen en hulpverleners die wel veranderingen willen inbrengen, maar dan weer worden tegengehouden door het starre en vastgeroeste systeem.
Een mooi overzicht doorheen de jaren, vlot geschreven en pakkend neergezet. De gebeurtenissen en het dagelijkse leven binnen de muren mochten voor mij iets uitgebreider uit de doeken worden gedaan want het is vooral de aanloop tot de opname die het grootste deel van de getuigenissen in beslag neemt. Zeker interessant maar de activiteiten en strubbelingen binnen de muren zijn relatief kort gehouden. Wel leuk om te lezen is hoe het, met de personen in kwestie, na hun vrijlating is vergaan en wat ze met hun verdere leven wel of juist niet hebben verwezenlijkt.

Een ontluisterende en schrijnende geschiedenis, objectief gebracht door de auteur waardoor de uiteenlopende getuigenissen een nog diepere indruk nalaten.

[evelien]

Zeer belangrijk dat er na zoveel jaren wegkijken en zwijgen eindelijk aandacht is voor dit genegeerde stuk uit de Nederlandse geschiedenis.
Het boek bevat een opsomming aan verhalen van vrouwen die in desbetreffende kloosters hebben gezeten. Heel interessant en ook hartbrekend om door middel van deze verhalen te leren over wat er zich meer dan een eeuw lang heeft kunnen afspelen in deze tehuizen die juist een fijne en betere plek voor meisjes had moeten zijn, in tegenstelling tot de verschrikkelijke plek dat het daadwerkelijk was.

De verhalen en dit onderwerp zijn super belangrijk en ik ben heel blij dat ik dit boek gelezen heb. Maar het boek zelf viel wat tegen (en dat is dus echt niét af te schuiven op de verhalen van de vrouwen). Sommige verhalen waren al te lezen en besproken in andere artikelen en documentaires. Ik kan zelf niet goed beschrijven wat ik bedoel maar gelukkig is er een andere GR review (van Yan) die dat wel precies kan:
Wat zonde. Wat zonde dat de schrijfster niet verder komt dan het optekenen van een aantal voor het leven getekende levens van meisjes die het slachtoffer werden van een idee uit een ver vervlogen verleden over hoe meisjes opgevoed zouden moeten worden.
Ik mis nogal wat context en die zouden we toch mogen verwachten van iemand die zich journalist noemt en die fantastische bronnen heeft geraadpleegd.

*geen rating want dat vind ik ongepast bij een boek die alleen maar heftige, waargebeurde verhalen bevat

[Fanny Verwoerdt · Rating 4 out of 5]

Wat een indrukwekkend verhaal en stukje geschiedschrijving. Ik had hiervoor werkelijk geen idee van de meisjestehuizen van De Goede Herder. Je kunt je eigenlijk niet voorstellen dat dit alles gebeurde met de beste bedoelingen, want wat heeft het deze meisjes ontbroken aan liefde en warmte in hun toch al moeilijke levens.

[Aileen · Rating 3 out of 5]

Ik kon er moeilijk inkomen maar uiteindelijk toch wel heel interessant om hierover te lezen, bizar dat dit zo relatief kort in Nederland nog gebeurde! De schrijfstijl sprak mij niet zo aan. Op de boot naar Schiermonnikoog uitgelezen!

[Margreeth · Rating 3 out of 5]

Op journalistieke wijze laat de schrijfster zien wat het betekent om je aan het kloosterleven over te geven. Vanuit de meisjes die daar geplaatst zijn gaat wel een treurig beeld uit dat nog hun hele leven een rol speelt.

[Marije · Rating 4 out of 5]

een erg mooi en leerzaam boek.
er worden meerdere interviews met oud pupillen gedaan waardoor je een goed beeld krijgt over hoe het in de kloosters omging.
ook worden er een oud-leidster en een zuster geïnterviewd.
het boek is erg aan te raden.

[Christiane Andries · Rating 3 out of 5]

Vlot leesbaar boek over de ervaringen van jonge meisjes als inwoner van de huizen van de orde van de Goede Herder of personeelsleden.
Het boek mist wel een ruimere analyse van de sociale omgeving en tijdsgeest.

[Boudewijn Hogeboom · Rating 1 out of 5]

Zeer schrijnende verhalen, maar eerder een verzameling losse artikelen dan een boek. Tragisch en wreed zelfs dat dit gebeurde. Het onderzoek was terecht, het moest opgeschreven worden, maar het thema verdient beter.