Իմ կաթոլիկ հարսնացուն

by Muratsan

Մուրացանը (իսկական անունը՝ Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 19-րդ դարի նշանավոր հայ գրող է, ծնվել է 1854 թ. Ղարաբաղի Շուշի քաղաքում։ Մուրացանի ստեղծագործությունը հայ դասական գրականության ամենաինքնատիպ էջերից է։ Ասպարեզ մտնելով հայկական ռոմանտիզմի բուռն վերելքի շրջանում՝ նա մշտապես հավատարիմ մնաց գեղարվեստական իր վաղ նախասիրություններին և դարձավ հայկական ուշ ռոմանտիզմի ամենախոշոր դեմքը։ Գեղարվեստական ոլորտների մեջ առնելով հայկական իրականության բոլոր բնագավառները՝ նա վավերացրեց մի ամբողջ պատմաշրջան և արձագանքեց ազգային ու սոցիալական իրադարձություններին։ Մուրացանը ուրույն դիրքորոշում ուներ 1880-ական թթ սուր բնույթ ստացած հասարակական հոսանքների գաղափարական պայքարում։ Նա լիբերալիզմի գաղափարախոսներին, ովքեր ազգի պահպանության հիմքը համարում էին նյութական հարստությունը, հակադրում էր բարոյական հարստություն տեսակետը, մերժում այն ամենը, ինչ դեմընթաց էր ազգային միասնության և ավանդական կեցության գաղափարին։ Կրոնական այլադավանությունը, ըստ նրա նույնպիսի չարիք է, ինչ և կուսակցական բաժանումը։ Արմատական ռեֆորմներն ու հեղափոխական վերաշրջումները չընդունելով՝ Մուրացանը երկյուղ ուներ, թե այդ ամենը կարող է խարխլել ազգային գոյականության հիմքերը՝ եկեղեցին, ընտանիքը, ազգային ավանդական սովորույթներն ու բարքերը։ Այս իրողությունը որոշակի ուղղություն է տվել Մուրացանի ստեղծագործությանը՝ դրան հաջորդելով բացահայտ միտումնավորություն։ Իմ կաթոլիկ հարսնացուն վեպում նա արծարծել է եկեղեցադավանաբանական հարցեր, քննադատել կաթոլիկ հայերի բարոյական վարքագիծը։

168 pages, Paperback

First published January 28, 2014

About the author

Muratsan (orig. Grigor Ter-Hovanissian, December 1, 1854 , Shushi - September 12, 1908 , Tbilisi) was an Armenian writer, the author of "Gevorg Marzpetuni", an historical novel (1896) set in Armenia in the 10th century.

Muratsan studied at Shushi diocese school, then moved to Tiflis (Tbilisi), where he worked as a teacher and accountant and remained for the rest of his life. He became famous after the production of his historical drama "Ruzan" at a Tiflis theatre in 1882. He was the author of many short-stories and novels, including "The Apostle" (1902). An intensely nationalistic writer, Muratsan was a nineteenth-century romantic in style and an advocate of traditional cultural and religious values.

Ten years after his death, Muratsan's properties in Tiflis were expropriated in the Russian revolution. A collection of stereopticon pictures of ancient Armenian ruins, in the possession of an American great-grandson, is thought to be the only remnant of his personal library.