Trong pho tàng sáng tác của Alain (Émile-Auguste Chartier), bộ sưu tập "propos" của ông là những tác phẩm được công chúng biết đến nhiều nhất. Chúng là những bài viết ngắn, đề cập đến phạm vi rất rộng nhiều chủ đề khác nhau: Về Chính trị, Về Tôn giáo, Về Giáo dục, và Văn chương.
“Propos” là một thể loại do Alain tạo ra. Từ “propos” ngụ ý một gợi ý, một đề xuất, hay đơn giản là một quan điểm. Phong cách của “propos” thể hiện quá trình phản hồi giữa tâm trí và sản phẩm; ở đây, nghĩ và viết phụ thuộc lẫn nhau, và những gì được viết ra không đơn thuần chỉ để ghi chép lại dòng ý nghĩ sau sự việc.
Nằm trong chuỗi những “propos” của Alain, theo sau Propos sur l'éducation, 1932, đã được dịch tiếng Việt với tựa về Đoản luận về Giáo dục, tiếp tục giới thiệu sách Propos de littérature, 1934 với tựa Đoản luận: Văn chương.
Trong Đoản luận: Văn chương, Alain phân tích, bình luận, đối thoại với những kiệt tác của mọi thời đại, từ Dante đến Proust, Rabelais, La Fontaine, Molière, Goethe hay Stendhal. Từ trang này sang trang khác, tác giả đặt ra câu hỏi về ý nghĩa của sử thi, bi kịch, tiểu thuyết và thơ ca.
Vẫn là một bản dịch rất đáng buồn từ nhà Formapubli. Lại là do bị kẹt trên chuyến xe 3 tiếng với cuốn này mà không có lựa chọn đọc nào khác nên sự không vui có bị cộng thêm chút đỉnh.
"Đoản luận" ở đây là "propos" - một thể loại do Alain tạo ra, chỉ một quan điểm, một gợi ý, một suy nghĩ ngắn. Phong cách của propos là tính chất động: nghĩ để viết, viết để nghĩ, chứ không phải là tóm gọn sau khi dòng suy nghĩ đã hoàn thiện. Chính vì lẽ ấy, các ý tưởng ông đưa ra cũng chưa hẳn sắc nét, nhưng khơi gợi được nhiều suy nghĩ và hình dung thú vị. Có mấy ý rất hay, như viết thơ mà dùng mấy từ tầm thường nhàn nhạt thì thôi mày đi viết văn xuôi cho rồi; hay thơ phải tự nhiên như cơ thể, "là một tiếng động lạ lùng chộp lấy tôi về mặt sinh lý." Cơ bản là đoạn nào sắc nét thì đọc vui, có đoạn đọc chả hiểu gì, chắc do mình dốt.
Kết lại bằng việc chê bản dịch. Với mình, chuyển ngữ, đặc biệt là với những tác phẩm liên quan tới văn chương nghệ thuật thế này, phải làm sao để bản thân tác phẩm make sense trong ngôn ngữ đích. Có cái title dịch là "Nghệ thuật thơ không nghi ngờ là nghệ thuật khó nhất." Chả có chấm phẩy gì. Nghệ thuật thơ không nghi ngờ là nghệ thuật gì? =))