نمازخانه کوچک من

by هوشنگ گلشیری

مجموعهُ نه داستان کوتاه: «نمازخانهُ کوچک من»، «عکسی برای قاب عکس خالی من»، «هر دو روی یک سکه»، «گرگ»، «عروسک چینی من»، «معصوم اول»، «معصوم دوم»، «معصوم سوم»، «معصوم چهارم»

Genres: Short Stories, Fiction, Novels

132 pages, Paperback

First published January 1, 1975

About the author

From the Golshiri foundation website

Writer, critic and editor, Hooshang Golshiri, the prominent Iranian literary figure, published his first collection of short stories, As Always, in 1958. His second book, a short novel, Prince Ehtejab (1959) brought him fame and was later made into an internationally acclaimed film (1974). It has since been translated into several languages. His writings include eight novels, five collections of short stories, two books on literary theory and criticism, and a 2 vol. collected essays and articles.

Alongside his writing, he set up workshops and classes to nurture new generations of writers, edited various literary journals, and actively participated in the struggle for freedom of thought and expression in Iran, and the establishment of an independent Iranian writers association. He was awarded the Hellman--Hammett Prize (Human Rights Watch) in 1997, and the Erich Maria Remarque Peace Prize (City Of Osnabruck) in 1999, in recognition of his commitment to human rights and freedom of speech.

Reviews

[Behzad · Rating 3 out of 5]

داستان «نمازخانۀ کوچک من» جزو برترین داستانهای کوتاه فارسی برای من، و به نظرم از اون کارهاست که به تنهایی میتونه یه آدم رو ماندگار کنه و خواندنی.
داستان «عکسی برای قاب عکس خالی من» از اونها بود که خوندن و نخوندنش، در اینجا و اکنونی که هستم، برای من فرقی ایجاد نکرد. شاید اگه مثلاً جوانتر که بودم میخوندم برام داستان مهم و تأثیرگذاری میشد، اما الان نه.
داستان «هردو روی یک سکه» هم دقیقاً همون حال و فضای داستان قبلش رو داشت و باب دندون من نبود.
داستان «گرگ» ولی برای من باز جزو بهترین های فارسی بود و به نظرم یه کاری رو کرده توی داستان که مثلاً پیمان اسماعیلی تلاش کرده توی «برف و سمفونی ابری» و کلاً همۀ کارهاش تکرار کنه و البته موفق هم تکرار کرده؛ منتها خب اون تلاشها، اصلش اینجا توی داستان «گرگ» قابل ردیابیه و این تبارشناسی برام جالبناک بود.
داستان «عروسک چینی من» به نظرم خیلی بد بود و نشون داد به من که هوشنگ گلشیری چه خوب کرد سمت راوی کودک یا شخصیتهای کودک و نوجوان نرفت، چون هیچ توانایی و مهارتی در این حوزه نداره.
داستان «معصوم 1» باز توی سبک «گرگ» بود و خواندنی و جذاب و جریان ساز.
داستان «معصوم 2» و «3» و «4» رفته بودن سراغ دست و پنجه نرم کردن با سنت و نمودهای مختلفش- مذهب و ادبیات کهن- و تلاشهایی کرده بودن، که از اونجایی که من اینجور ورزشها رو با سنت و مذهب اصلاً خوش ندارم، از این سه تا هم حس خاصی نگرفتم.


به نظرم هوشنگ گلشیری بدون اِنکار جزو بهترینهاست؛ ولی مثلاً اون نبوغی رو نداره که ساعدی توی داستان کوتاه داشت. برای من، هوشنگ گلشیری همیشه یه سطح میاد پایینترها از نابغه ها قرار میگیره.
ادبیاتی که خلق میکنه مشخصه که خوب و زیاد روش کار کرده. مشخصه که خوب و زیاد براش خونده. مشخصه که خوب و زیاد اندیشیده بهش و تلاش کرده براش. اما به نظرم یه «آن» کم داره برای اینکه تبدیل بشه به مثلاً غلامحسین ساعدی و کارهایی که با داستان کوتاه یا فیکشن کرد به شکل کلی.

[Yegane · Rating 5 out of 5]

گلشیری رو از سال ۳۹ به ترتیب زمانی شروع کردیم و الان به حوالی سال ۵۴ رسیدیم.
خوندن داستان‌ها براساس زمان این کمک رو می‌کنه که سیر تکاملی نویسنده رو مشاهده کنیم.
اینجا نویسنده‌ای رو داریم که اواخر دهه‌ی چهارم زندگیش رو می‌‌گذرونه. شازده‌ی احتجاب، ماندگارترین اثرش رو منتشر کرده و به نظر میاد تسلط چشم‌گیری رو فرم پیدا کرده (تو داستان‌های قبلی این تسلط رو نداشت.)

مجموعه داستان، سخت‌خوان و دوست‌داشتنی‌ای بود و تقریبا هر داستان رو دوبار خوندم.

درباره‌ی داستان‌ها

نمازخانه‌ی کوچک من ۵
قصه درمورد یه چیزیه که تو کم یا زیاد داری، و اون میشه نقطه‌ی تمایزت.
ممکنه ازش نفرت داشته باشی اما شاید اگه باهاش دوست بشی، از تمایز داشتنت لذت ببری.
یه چیزی شبیه انگشت ششم.
و چرا اسم داستان نمازخانه‌ی کوچک منه؟ حدس می‌زنم اونقدر این انگشت ششم برای راوی مهم میشه که می‌تونه اون رو مثل نمازخونه مقدس و مهم بدونه.
به لحاظ فرم هم گذر سطحی از هر چیزی و ختم شدن به انگشت ششم، خیلی با محتوا تطابق داره.
زندگی راوی دقیقا مشابه فرم داستانه. تمام دوران زندگیش انگشت ششم پاش اونقدر مهم بوده که از سایر اتفاقات سطحی بگذره و برگرده سراغ انگشت ششم...


عکسی برای قاب عکس خالی من ۳
ابتدای داستان گلشیری این آگاهی رو میده که احتمالاً قرار نیست گره داستان باز بشه. ما فقط یک برش از مجموعه‌ای اتفاقات رو از نگاه شخصی که دانای کل نیست، داریم.
اگه اولین داستانی بود که از گلشیری میخوندم، احتمالا از فضای گنگش کلافه می‌شدم اما الان، ترجیح میدم از شخصیت‌پردازی و فضاسازیش لذت ببرم.


هر دو روی سکه ۴
از داستان «تداوم زمانی واقعه وقتی مطرح می‌شود که آدم از آن واقعه دور شده باشد»
راوی کلافه و نامطمئنی رو داریم که میخواد با این شاخه به اون شاخه پریدن سردرگمیش رو نشون بده و خب پایان داستان دوست‌داشتنی‌ترین نقطه‌ی داستان برای من بود.


گرگ ۴
راوی جز شخصیت‌های اصلی نیست و زاویه دیدش هم روی خودش متمرکز نشده و در اختیار موضوع داستانه.
با توجه به اینکه ماجرا رو کامل نمی‌دونه و تو بطن اتفاقات نبوده، مخاطب باید خیلی از اتفاقات رو بر اساس احتمالات فرضیش پیش‌بینی کنه.
در حین خوندن داستان فکر میکردم اگه همین داستان از نگاه دکتر و یا اختر ( شخصیت‌های اصلی) نوشته می‌شد، خیلی جالب می‌شد. نگاه‌ شخصیت‌ها به داستان دنیای متفاوتی رو نشون میده و هیچ واقعیتی هم معنی نداره، چرا که واقعیت تو نگاه هر کدوم، متفاوت میشه.


عروسک چینی من ۵
مریم، دختر کوچولویی که داستان رو از نگاه اون می‌بینیم، راوی داستانه.
در حال عروسک بازی، و در حالی که ناراحته از اینکه مهری بلاگرفته :)) عروسک چینی قشنگش رو شکسته، با عروسک احتمالا زشتش، کوتول، بازی می‌کنه و تو این بازی کوتول تبدیل میشه به آدم بزرگا.
گنگ بودن داستان، نقطه‌ی قوت داستانه، چرا که داریم دنیا رو از دید بچه‌ای می‌بینیم که خیلی از رفتارهای آدم بزرگا واسه‌ش بی‌معنیه.
مثلا هیچ درکی از بازرسی بدنی نداره و گلشیری کاملا اون دید رو فهمیده و تو نوشتن داستان نشون داده.


معصوم اول ۴
داستان درباره همون موضوع تکراریِ میل عجیب، دردناک و آزاردهنده برای داشتن یه موجود مقدسه (که شامل همه‌ی داستان‌های جن و پری، بت‌پرستی‌ها و امام‌زاده‌ها میشه- البته به نظر من دردناکه اما در حقیقت زندگی رو قابل تحمل‌تر می‌کنه و برای همین بین انسان‌ها باقی مونده)
شخصیت‌های زیادی به عنوان یک داستان کوتاه داره اما با توجه به اینکه داستان در قالب یه نامه است (به مخاطبی فرضی که انگار همه‌ی این شخصیت‌ها رو می‌شناسه) تعدد شخصیت‌ها توجیه میشه و ما در نقش خواننده‌ای که نامهٔ فردی به فرد دیگر رو میخونیم، لازمه از خیلی از شخصیت‌ها گذر کنیم.
بهمن فرمان‌آرا فیلمی با اقتباس از این داستان نوشته که اگه داستان رو دوست داشتید، حتما فیلم رو ببینید.
(سایه‌های بلند باد-۱۳۵۷)

معصوم دوم ۵
(کاش میشد بهش ۶ بدم)
نویسنده ابهام و نقطه اوج داستان رو تا انتهای داستان  نگه داشته، لحظه آخر حقیقت رو با همون لحن عادی روشن می‌کنه و در عین حال که شوکه شدی از افتادن پرده، درک لحن عادی نویسنده کلافه کننده است.
داستان همه‌ٔ پارامترهای لازم برای یک داستان کوتاهِ شاهکار رو داره و خب گلشیری‌ای که مصطفی شمرخوان رو خلق کرده رو خیلی بیشتر دوست دارم.
(این داستان از مجموعه داستان نیمه‌ی تاریک ماه حذف شده.)


معصوم سوم ۴
قصه‌ٔ معصوم سوم، داستان فرهادِ سنگتراشه؛ قصه‌ی فرهاد می‌ره تو لوپ بی‌نهایت.
استادکار میخواد طلسم رو بشکنه، از روزی که فرهاد خودش رو از روی کوه پرت کرد پایین، هر صد سال یه فرهادِ عاشق می‌ره کوه رو بکنه و به سرنوشت فرهاد دچار می‌شه-اگه پیک نمیومد، شیرین به فرهاد می‌رسید؟ به نظر من که نه- استادکار میخواد این لوپ بی‌نهایت رو تموم کنه، اون اولین مردی نیست که برای شیرین خودش رو از کوه پرت کرده، و آخری هم نخواهد بود.
طلسم همچنان پا بر جاست...


معصوم چهارم ۳
روای قابل اعتمادی داریم که به هیچ گروهی تعلق نداره، یه همکار فاشیست داره که معتقده هر آدم باید به گروهی تعلق داشته باشه و این ایده‌ی اصلی داستانه، اما چرا تو نیمه‌ی تاریک ماه حذف شده؟ احتمالا به خاطر شبی تو داستان که مرد جوون داد می‌زنه زنده‌باد سعدبن زیاد!

پ.ن ۱: روش امتیاز دادم به مجموعه داستان کوتاه، میانگین تک به تک و رند کردن به بالاست.

پ.ن ۲: داستان‌های ایرانی رو عمیقاً دوست دارم، و همخوانی گلشیری با آرمان یکی از تجربه‌های خیلی خوب بین خوندن داستان‌های ایرانیه.

۲۶ دی‌ماه ۱۴۰۱

[Farnaz · Rating 4 out of 5]

نمازخانه‌ی کوچک من
-_-_-
من از چشم‌های پسرک فهمیدم که غریبه است، مثل همه‌ی مردم دنیاست
____________________________________________________________
مادر با آن صورت استخوانی و چشم‌های انگار همیشه گریانش
____________________________________________________________
انگار هیچکس توی این دنیاتنها نیست، آنقدر تنها که اتاق کوچک بشود و پنجره بسته باشد با پرده‌های آویخته، که تازه اگر پرده‌ها راکنار بزنی و پنجره را باز کنی آسمان ابری ابری باشد و تمام چراغ‌های همه خانه‌های دنیا خاموش باشند
____________________________________________________________
اما یکدفعه ـ نه که به یاد او بیفتم ـ یک گوشه‌ای می‌نشینم، یا می‌آیم خانه توی اتاقم، چفت در اتاقم را هم می‌بندم و می‌نشینم توی تختم و به او نگاه می کنم، آن‌قدر که چشمم تار می‌شود یا به اشک می‌نشیند.
_____________________________________________________________
من وقتی دیدمش فهمیدم که آشناست. موهایش سیاه بود. چشم‌هاش ا فکر می‌کردم سیاه است. نبود، میشی بود. یک نقطه‌ی سیاه که با عکس مژگان بلندش تصویر مرا ـ مثل همین خط‌هایی که دور دایره خورشید می‌کشندـ هاشور می‌زد. و حالا دیگر در سنگین‌ترین خواب‌هایم هست. فقط او با همان فرورفتگی پایین گونه‌ها و چانه‌ای کوچک و لب‌هایی که هر لحظه نگرانی نکند گریه را شروع کند. اسمش هم... نه گفتن ندارد
____________________________________________________________
من فکر می‌کنم عشق با شمِ تشخیص تفاوت صداها شروع می‌شود. یعنی وقتی که می‌شود چشم‌بسته حتی کوچه‌های ناآشنا را رفت. بی‌آنکه احتیاج باشد دست کوچک و سردش را در دست بگیری
____________________________________________________________
همان شب را می‌گفت. پیاده می‌آمدیم. توی کوچه‌باغ بود. شاید از بس هوا خنک بود و یا از بس برگ زیر پایمان بود و نمی‌دانم یک‌جور غم خوبی توی هوا بود که نمی‌شد آدم نگوید، و نگوید که حالا تمام پنجره‌های روشن را، حتی اگر بسته باشند دوست دارد
می‌گفت: بگو که دوستم داری
می‌گفتم: مگر حتما باید گفت، مگر نمی‌بینی؟
نمی‌دانم چرا تا آدم نگوید باورشان نمی‌شود
____________________________________________________________
گفت: تو همه چیزت را به من نگفته‌ای.
راست می‌گفت. مساله تنها انگشت پای چپ من نیست. فکر می‌کنم همیشه، هرجا، یک چیزی هست که پیدا نیست، مثل پشت درخت‌ها ـ حالا اگر هم شب نباشد، نباشد ـ خوب چیزی هست، یا حالا و پشت این پرده‌های کشیده شده پنجره بسته من. تازه توی یک دولابچه درسته چی؟ شاید به همین دلایل نمی‌توانستم بگویم دوستت دارم
وقتی می‌شود نشست و به همه این چیزها فکر کرد، به همه چیزهایی که در تاریکی سایه مانده‌اند، یا مثلا به همه درهای بسته و زاویه‌های تاریک هشتی‌های قدیمی که بوی نا هم دارند دیگر نمی‌شود گفت به کسی، یا به خوب‌ترین دختر دنیا که دوستت دارم
____________________________________________________________
وقتی مستم می‌روم آن زاویه‌ی تاریک را می‌کاوم
____________________________________________________________
اما من می‌دانستم اگر بفهمد، اگر ببیند تمام می‌شوم
او هم البته تقصیری نداشت. همه ما همینطورها هستیم. وقتی برایمان چیزی روشن شد، زیر برق آفتاب دیدیمش تمام می‌شود. اگر هم دوستش بداریم از سر ترحم است
____________________________________________________________
من هم به یاد «او» می‌افتادم و می‌دانستم که نمی‌شود. البته نمی‌خواستم به او دروغ بگویم یا چیزی را از او پنهان کنم. اما چیزهایی هست که متعلق به خود آدم است. مربوط به خود آدم
____________________________________________________________
و در او ـدخترک را می گویم ـ چیزهایی بود که نمی شناختم، توی مشتم نمی آمد اما می دانستم که هست
____________________________________________________________
ندانی با دست‌هایت چه کنی؟ تازه وقتی سال چهارفصل است و پاییز حتما برگها می ریزند و گاهی آنقدر سردت می شود یا آسمان آنقدر ابری است که...
____________________________________________________________چیزی که مال خود آدم است و هیچکس ازش خبر ندارد و اگر بخواهی و حماقت نکنی همیشه برای تو و با تو می ماند. برای هم وقتی کسی بگوید: «من خیلی تنهایم» یا «غمگینم» به اتاقی فکر می کنم که فقط چهار دیوار دارد و یک سقف
____________________________________________________________
آن نگاه را در تمام خواب هایم دیده بودم. لزریدم و فهمیدم دوستش دارم.
نمی فهمید یا نخواست بفهمد
____________________________________________________________
به هم زدیم. می ترسید. شاید هم حق داشت. می گفت بچه هامان ی؟ باید حتما جراحی کنی. چیزی ه نیست
بچه ها. همه اش بچه ها. پس من چی؟ غروب های من چی، همه ی غروب های دلگیری که انگار تاریکی نه همه زمین را، که همه پهنه آدم را می گیرد؟ در روشنایی همه چیز خود آن چیز است، جدا از چیزهای دیگر. اما وقتی تاریک باشد یا مثلا سایه باشد دیگر هیچ چیز خود آن چیز نیست. خطوط قالب ها محو و بی اعتبار می شوند
____________________________________________________________
حالا من خوشحالم. اما ناراحتی من این است که فققط یکی می داند، یکی می داند من یک انگشت اافی دارم. یکی هست که مرا عریان دیده و این خیلی غم انگیز است
____________________________________________________________
عکسی برای قاب عکس خالی من
-_-_-
می شود نگفت، می شود چیزی را، یک آدم را حفظ کرد؟
____________________________________________________________
وقتی دیده‌اند دیگر چیزی برای گفتن ندارد (شاید هم به خاطر قاب عکس خالی ما، نه، من) مثل یک انار که آبش را بمکند دورش انداخته‌اند. ما همه همینطوریم. انار آب لیمو را اگر هم بادش بکنند باز می شود فهمید که آب ندارد. بچه ها هم می فهمند که ندارد
____________________________________________________________
هر دو روی یک سکه
-_-_-
اما قهرمان شدن بستگی دارد مثلا به مقاومت تن آدم، گوشت و پوست آدم، یعنی اینکه مثلا چند روز بشود تاب آورد؛ یا مثلا بسته به این است که یک چیزی باشد، یک چیزی که بشود رویش ایستاد، به آن تکیه داد. گاهی هم البته آدم از همه چیز دست می شوید و می خواهد از خودش دفاع کند
____________________________________________________________
وقتی به چیزی اعتقاد داری با تمام وجودت دیگر احتیاجی نمی بینی دلایلی بتراشی. فکر می کنی یک حرکت، یک جمله ـ با توجه به ایمانی که پشتش هست ـ برای اقناع طرف کافی است. اما وقتی به حرفی اعتقاد نداشته باشی آنوقت است که صغری و کبری می چینی کنی، دست و پا می کنی تا شواهد پیدا کنی تا شواهد پیدا کنی و حتی خودسر باشی، بی طرف بمانی و یکدفعه آخرش می فهمی، وحشت زده می فهمی، وحشت زده می فهمی، طرف که نه، خودت خودت را قانع کرده ای حتی ایمان آورده ای
____________________________________________________________
گذشت زمان آدم را به همه چیز معتاد می کند
____________________________________________________________
معصوم اول
-_-_-
در تن هواست که صدای پایش را می شنوم
____________________________________________________________
مساله طپش لعنتی قلب من است و هوا، تن هوا، برای اینکه او توی هواست که هست
____________________________________________________________
معصوم سوم
-_-_-
صبحش، آنقدر خسته بودم که انگار سالها همینور راه رفته ام و تمام راه سنگ بزرگی را روی سرم حمل کرده ام
____________________________________________________________
معصوم چهارم
-_-_-
با وجود آنکه زیادند، تنهایند، هرکدام فقط یک نفر است، یک نفر در برابر بقیه ی مردم دنیا، در برابر آسمان و خدا، و حتی بی خواب یا خواب هایشان
____________________________________________________________
من از تلفن ـ نه که بترسم _ خوشم نمی آید. وقتی چشمم به تلفن می افتد، به گوشی و شماره هاش، چندشم می شود. آدم نمی داند کی ممکن است، همین حالا تلفن کند و تو را بخواهد. تازه وقتی تلفن زنگ می زند، از کجا می شود فهمید که کی است
____________________________________________________________
آخرین باری که دیدمش هیچ شبیه عکسش نبود: تکیده بود، انگار یک پرده پوست کشیده باشند روی استخوانهای صورت آدم
____________________________________________________________
این صحنه برای من مثل یک عکس کهنه دستمالی شده است که احیانا دو سه جاش شکسته باشد و قسمت پایینش، از گردن به پایین، پاره شده باشد. وقتی تو چنین عکسی داشته باشی چه کار می کنی؟ مگر سی نمی کنی بقیه اش را به یاد بیاوری،یا لااقل بسازی؟

[Amir · Rating 4 out of 5]

۴.۵

چند وقتیه که کتاب خوندنم نمیاد. پس نشستم دارم قبلی هارو مرور کنم برای خودم.

"نمازخانه‌ی کوچک من" قطعا یکی از بهترین های ادبیات ماست و من اصلا نمیتونم حق مطلب رو در مورد این اثر ادا کنم.کلا نوشتن درباره‌ی مجموعه داستان سخته.
ولی با اجازه سریع دوتا نکته رو میگم و میرم.

اول
اگه از روز ازل قسم خوردید که کل کتاب رو نخونید (چرا؟)، حداقل داستان معصوم دوم رو بخونید. به هیچ وجه نباید این شاهکار رو از دست داد به نظرم. اگه خیلی کتاب خونده بودم میگفتم بهترین داستان کوتاه ایرانیه!
از هر نظر داستان، کاملِ کامله. موضوعِ مو به تن سیخ کن و زاویه دید و شیوه‌ی روایتش و... بی نظیره.
اما اونی که داستان رو توی ذهنم موندگار کرده یه پارادوکس هولناکه که وسطِ اینها به وجود میاد. یه هم این/هم آنی که با طنزِ بسیارِ تلخِ ریزش، یه موقعیت وحشتناک میسازه‌.
هیچی نمیگم از داستان که هرچه کمتر بدونید بیشتر لذت می‌برید از خوندنش.
متاسفانه توی چاپ های بعدی، یعنی توی کتاب نیمه تاریک ماه که مجموعِ داستان های کوتاه هوشنگ خانه، این داستان هم یکی از حذف شده هاست. خیلی هم معلومه که اشتباه متوجه شدن منظورش رو. ولی چه میشه کرد.

دوم
یکی دو روز بعد از تموم کردن و مرور تمام داستان ها، چیزی که به ذهنم رسید ترتیب معنادار داستان ها بود.
برای توضیحش (که واقعا نمیدونم کسی قبلا بهش اشاره کرده یا نه) باید برگردیم به ایده‌ای که تقریبا توی تموم داستان های گلشیری تکرار میشه و یادمه خودش هم توی مصاحبه‌ای بهش اشاره کرده بود. من اسمش رو میزارم ایده‌ی همزاد ها.
این ایده یه جورایی تبدیلِ یه شخص به یه شخص دیگه است. یا بهتر بگم شباهت پیدا کردن یکی به یکی دیگه. یعنی یه شخصیتی _ اصلی یا فرعی_ رفته رفته در طول داستان چنان به شخصیت دیگری شباهت پیدا میکنه که گاهی خودِ اون میشه!
نمیدونم تونستم بگم یا نه. توضیحش سخته ولی با خوندن یکی دو داستان از گلشیری منظورمو بهتر می‌فهمید.
حالا همونطور که گفتم در ترتیب داستان های این مجموعه این ایده، خیلی جالب به کار رفته:
داستانِ اول که همنام کتابه درباره‌ی یه شخصیه که میشه گفت میخواد یه جورایی از تمایزِ هرچند کوچک خودش با دیگران رها بشه. یا براساس همون ایده‌ی همزاد ها، شبیه بشه به یک شخص یا اشخاص دیگری. نه! شبیه بشه به همه!
در داستان های بعدی به همون روال تبدیل شخصیت ها که گفتم این ایده در جریانه و داستان به داستان شدیدتر میشه تا اینکه در داستان های آخر به نهایت خودش میرسه.
و اما توی آخرین داستان که میشه همون معصوم چهارم، شخصی رو میبینیم که آشفته است و شبیه هیچ کسی نیست! یا دقیق‌تر، علیه این شباهت ها عصیان میکنه!
با اینکه من خودم این آخری رو دوست نداشتم اما از اینکه به این ترتیب معنادار داستان ها، معنا داد لذت بردم: از کسی که "در طلبِ" شبیه شدنه، می‌رسیم به کسی که "فرار میکنه" از شباهت!

این همه جون کندم همینو بگم.
همین دیگه.

[Zi · Rating 4 out of 5]

من فقط نگاه می کنم و برای خودم چیزهایی می سازم ، هرچه دلم بخواهد . آخر فکر می کنم هر شی حتما یک چیز اضافی یا کم دارد که مهم تر از همان شی است ، جالب تر از آن شی است ، که اگر دیده شود ، که اگر همه بتوانند ببینندش دیگر نمی شود گفت که اضافی است . وقتی هم جزو همان شی به حساب آمد جزو ساختمان آن ، آن وقت دیگر یک چیز لخت است ، زیر برق آفتاب .
مثل اتاقی که فقط چهار دیوار دارد و یک سقف ، نه طاقچه ای نه رفی ، یعنی تنها ترین و ترحم انگیز ترین اطاقی که می شود تصور کرد

[Abbas Azimi · Rating 5 out of 5]

بعد... یعنی همین چند ماه پیش بود که باز فکر کردم نیست، این یکی دیگر غریبه نیست. اول هم نبود. حالا هم... راستش بعضی وقت ها فکر میکنی دیده ایش، بارها، اما هر بار که بیدار میشوی یادت نمی آید که چطور بود. وقتی هم باز چشم بر هم میگذاری و سعی میکنی تا به یادش بیاوری میبینی که هیچکدام از آن ها نیست، و اینها، این آدم مو خرمایی، این پوستی که زیر یک لایه کرم و پودر و چی و چی پنهان شده است غریبه اند.

[Nafis · Rating 5 out of 5]

اومدم قسمت‌هایی که دوست داشتم از نمازخانه کوچک من رو بنویسم و دیدم دارم تمام داستان رو می‌نویسم.

"حالا من خوشحالم. اما ناراحتی من این است که فقط یکی می‌داند، یکی که می‌داند من یک انگشت اضافی دارم. یکی هست که مرا عریان عریان دیده‌است. و این خیلی غم‌انگیز است. "

"سفره را که می‌اندازند کی می‌نشیند، هان؟ آشپزها، پادوها یا سفره‌چین‌ها؟ نه. آنها که نشته بودند دورتادور، راحت خودشان را می‌کشند جلو. درست مثل اینکه از اول هم سر سفره بوده‌اند. طوری هم می‌نشینند که انگار هیچ وقت نمی‌خواهند بلند شوند."

"شاید پیرمرد می‌ترسید تصمیمش عوض بشود یا می‌ترسید دیر بشود و جلوش را بگیرند. گنداب خیلی هم گود نبود اما با سر خودش را انداخته بود. با سر آنهم توی... می‌فهمید که؟ "

[Arman · Rating 4 out of 5]

این مجموعه، برام 4 تا 4.5 ستاره و حتی 5 ستاره هستش.
چند وقت دیگه که داستانا تهنشين شد، برمیگردم و مفصلا راجع بهش می نویسم.
فقط بگم که یکی از بهترین مجموعه داستان هایی شد که تا الان خوندم... گلشیری در اوج خودشه توی این کتاب، و البته در قله های ادبیات.

[Miss Ravi · Rating 4 out of 5]

من فکر می‌کنم گلشیری جز نویسندگانی بوده که از نظر فرم‌گرایی از خیلی از نویسنده‌های دوره‌ی خودش جلوتر بوده. و این تنها به خاطر نوشتن شازده احتجاب نیست که داستان‌های کوتاهش واقعا عالی‌اند و یکی از بهترین‌هاش «نمازخانه‌ی کوچک من» هست

خیلی دلم می‌خواد دوباره بعد از پنج، شش سال این کتاب رو بخونم. دلم می‌خواد دوباره توی فضای داستان‌هاش قرار بگیرم و با شخصیت‌هاش همراه شم.

[Saman]

يا امامزاده حسين، تو را به خون گلوي جدت سيدالشهدا، به‌ آن وقت و ساعتي که شمر گردنش را از قفا بريد، من حاجتي ندارم، نه، هيچ چيز ازت نمي‌خواهم، فقط پيش جدت براي من روسياه واسطه بشو تا از سر تقصيرم بگذرد. خودت خوب مي‌داني که من تقصير نداشتم. براي پول نبود، نه، به سر خودت قسم نبود. يعني، چطور بگويم، بود، براي پول بود. سه تا گوسفند مي‌دادند با صد تومن پول

معصوم دوم/ چاپ اول/ صفحه اول
*************************************************************
درباره‌ي گلشيري و نقش او در ادبيات داستاني معاصر ايران بسيار نوشته‌اند و حرف‌زدن در اين‌باره تكرار مكررات است. اما ذكر اين نكته بي‌فايده نيست كه اين مجموعه داستان و بخصوص چهار داستان كوتاه كه با نام‌هاي معصوم اول الي چهارم به چاپ رسيد جزو قله‌هاي داستان كوتاه اين كشور است. البته معصوم دوم و چهارم در چاپ‌هاي بعد از انقلاب از اين مجموعه داستان و ديگر كارهاي گلشيري حذف گرديده است، اما به هر حال اين‌ داستان‌ها، ماندگارهاي ادبيات اين مرز و بوم هستند

[Nazanin Mousavi · Rating 3 out of 5]

احتمالا با گفتن این حرف خیلی بی سواد به نظر میام، اما اصلا نتونستم با بعضی داستاناش ارتباط برقرار کنم و لذت ببرم

«معصوم دوم» که فوق العاده و یه شاهکار بود، استاد داستان نویسیمون هم نظرش این بود که این بهترین داستان کوتاه فارسی هست
«معصوم اول» رو هم خیلی دوست داشتم. یه داستان گوتیک درست و حسابی که خوندنش خیلی لذت بخش بود.. منو یاد ادگار الن پو انداخت.
«گرگ» هم گوتیک بود اما به نظر من ضعیف تر
«معصوم سوم» هم دوست داشتم
«معصوم چهارم» رو اصلا نفهمیدم!
«عروسک چینی من» و «نمازخانه کوچک من» برام در یه سطح بودن. راستش به نظرم اگه جمله بندیهاشون مرتب تر و قابل فهم تر بود (مثل معصوم دوم که با وجود زبان خاص جمله هاش یکدست و روان بود) داستانهای بهتری می شدند.
دو داستانی که اصلا خوشم نیومد و به زور خوندم و بیانگر بی سوادیمه، «عکسی برای قاب خالی من» و «دو روی سکه» بودند و که باز دو روی سکه برام راحت تر بود خوندنش و پایان بندیش برام جالب تر بود.
پیشنهاد می کنم معصوم اول و دوم رو در اولین فرصت حتما بخونید.

[nazanin · Rating 1 out of 5]

راستش همه داستان‌ها بنظرم ضعیفه به جز معصوم اول و دوم. البته من درحد نویسنده نیستم فقط بدون درنظر گرفتن اسمشون درمورد داستان‌ها و سلیقم بگم :
دراپ میکنم.
فضاسازی‌ها اذیتم میکنه و بهم ریختس.
راوی اغلب شخصیت نپخته‌ای داره که نمیفهممش. در مورد زن هم اغلب شخصیت‌ها جنسیت‌زدن، درمورد شرایط کشور هم شخصیت‌ اصلی نپخته و جاهله و اینا ترکیب اعصاب خوردکنیه برام.

[Ali · Rating 3 out of 5]

در ادبیات معاصر ما چند نویسنده هستند که آثارشان می تواند در پهنه ی ادبیات جهان جلوه داشته باشد. هوشنگ گلشیری یکی از این انگشت شمار نویسندگان معاصر ایرانی ست. اگرچه جلوه ی بارز آثار گلشیری، زبان اوست و این زیبایی هرگز نمی تواند به عینه به دیگری منتقل شود، اما این ویژگی منحصر به فرد آثار گلشیری نیست. در سفیدی میان سطور آثار گلشیری همیشه حرف هایی برای خواندن هست، نشانه هایی برای اندیشیدن و به فکر فرو رفتن. وقایع، صحنه ها و شخصیت های گلشیری حتی در آثار کمتر خوبش، معلول و نچسب نیستند. با درک من از داستان نویسی نوین جهان، گلشیری قصه گویی تواناست. در میان آثار او اثر بد وجود ندارد. در نهایت چند کار متوسط رو به خوب دارد که از شاهکارهایش محسوب نمی شوند. "معصوم"های گلشیری اما از کارهای درخشان او هستند، همین طور "جبه خانه" و "نمازخانه ی کوچک من" و... بالاخره "شازده احتجاب" که یکی از قله های ادبیات معاصر فارسی ست.
هوشنگ گلشیری به دلیل مطالعات بسیارش در متون گذشته، به ویژه در زمینه ی نثر، دستی هم در نقد و تحلیل داشت. اغلب مقالاتش در باره ی شعر و داستان، خواندنی ست و برخی از بهترین آنها در مجموعه ای دو جلدی با عنوان "باغ در باغ" منتشر شده. افسوس که گلشیری هم مانند بهرام صادقی، غلامحسین ساعدی و چند تنی دیگر، درست زمانی که به اوچ پخته گی و توان و مهارت رسیده بود و می توانست آثار ارزشمند دیگری خلق کند، ناگهان پرید. بسیار دوست داشتم شرایطم در این سال ها آنقدر پایدار بود تا بنشینم و با مرور دوباره ی آثار گلشیری، چیزی بنویسم تا به عنوان خواننده، دینم را به او ادا کرده باشم.

[Faranak · Rating 4 out of 5]

من فقط نگاه می کنم و برای خودم و برای خودم چیزهایی می سازم، هرچه دلم می خواهد. آخر فکر می کنم هر شی حتما یک چیز اضافی یا کم دارد که مهمتر از همان شی است، جالب تر از آن شی است، که اگر دیده شود، اگر همه بتوانند ببینندش دیگر نمی شود گفت اضافی است. وقتی هم جزو همان شی به حساب آمد، جزو ساختمان آن، آنوقت دیگر یک چیز لخت است، زیر برق آفتاب. مثل اتاقی که فقط چهار دیوار دارد و یک سقف، نه تاقچه ای، نه رفی، یعنی تنهاترین و ترحم انگیزترین اتاقی که می شود تصور کرد.

[Abraxas__365 ........ علی‌رضا فرهمند · Rating 5 out of 5]

تصمیم داشتم دیگر به کتاب‌ها ستاره ندهم. نمی‌دانم شاید اشتباه می‌کنم اما دلم با این امتیاز دادن‌ها و قیاس کردن‌ها خوش نیست... بگذریم. این پنج ستاره هم به خاطر جایگاهی است که این متن در خاطره‌ام دارد به خاطر این‌که عزیزترینی دوست داشت که آن را برایم بخواند و خواند. من هم عقلی کردم و صدایش را ضبط کردم. حالا مثل گنجی همیشه همراهم است و هر از گاهی که دلم تنگش می‌شود به صدایش گوش می‌کنم.

[Mehrdad Mozafari · Rating 5 out of 5]

بی نظیر
مخصوصا سه داستان اول معصوم

[Mohsen · Rating 4 out of 5]

جدا از موضوع داستان‌ها، نثر گلشیری‌ه که معجزه می‌کنه.

[Maral · Rating 5 out of 5]

داستان اول: نمازخانه‌ی کوچک من
در این داستان انگشت اضافی پا برای من شبیه به نماد است. نمادی از تمام چیزهایی که برای یک آدم خیلی خصوصی است. چیزی که در جهان فقط مختص به خود او است و جایی در پستویی برای خودش آن را پنهان کرده و هر وقت که دلش بخواهد، دور از هیاهو و دور از همه‌ی آدم‌ها می‌تواند به آن سر بزند و آن خلوت را برای خودش حفظ کند. نشان دادن آن مشخصه به دیگران شاید از این نظر برای فرد اضطراب‌آور باشد که انگار دارد بیگانه‌ای را به شخصی‌ترین حریم خودش راه می‌دهد و احساس می‌کند با این کار دیگر هیچ پرده‌ای و هیچ تفاوتی بین او دیگری نیست. این مشخصه و نشان دادن آن می‌تواند معیاری برای نشان دادن و بیان کردن میزان نزدیکی به کسی باشد. آیا کسی آنقدر به تو نزدیک است که خصوصی‌ترین دارایی خودت را به او نشان بدهی و ترسی نداشته باشی از اینکه روزی او از راز تو خبر خواهد داشت؟ این ویژگی برای آدم همان نمازخانه‌ی کوچک است. همان جایی که می‌تواند بدون هیچ دغدغده و بدون هیچ ترسی به آن پناه ببرد. فکر می‌کنم همه‌ی ما آدم‌ها یک نمازخانه‌ی کوچک برای خودمان داریم.

داستان دوم: برای قاب عکس خالی من
داستان روایتی از تاب‌آوری و تردید است. تاب‌آوری در برابر چیزی که رخ می‌دهد و شک‌هایی که هیچ‌کدام راه به جایی نمی‌برند. مهم‌ترین مسئله برای من در این داستان این است که آن‌ها در ظاهر زندانیانی سیاسی هستند ولی در واقع هیچ‌کدام آرمانی ندارند و از موضع سیاسی خود و هدفی که برای آن به زندان رفته‌اند حمایت نمی‌کنند. انگار زندانی شدن برای آن‌ها هیچ معنایی ندارد و همه در پی رهایی خود هستند و برای نجات جان خود حاضرند دیگران را به خطر بیندازند.

داستان سوم: دو روی یک سکه
داستان درباره‌ی دو زندانی سیاسی است که روزهای زیادی همدیگر را ملاقات می‌کنند و با هم درباره‌ی عقایدشان، اتفاق‌هایی که افتاده و آینده صحبت می‌کنند. یکی از آن‌ها جوان است و دیگری پیر. عاقبت آن پیرمرد خودش را می‌کشد و جوان دارد ماجرای خودش و پیرمرد را برای پسر او روایت می‌کند. محتوای داستان با نام آن کاملاً هماهنگ است. این دو نفر، نماینده‌ای از دو نسل متفاوت در جامعه هستند. نسل مسن‌تر که هنوز به تغییر امیدوار است و از تاریخ مثال‌هایی می‌زند و نسل جوان که ناامید شده و می‌داند انتهای این راه تاریکی مطلق است و برای خودش آینده‌ی دیگری جز زندان نمی‌بیند. پیرمرد با اینکه حرف‌های امیدوارکننده‌ای می‌زند، آخر روزی خودش را می‌کشد و این نشان می‌دهد که شاید او داشته در ظاهر اینطور وانمود می‌کرده یا شاید حرف‌های جوان برای او آنقدر تأثیرگذار بوده که امیدش را ناامید می‌کند و به خاطر همین است که جوان در ابتدای داستان خطاب به پسر پیرمرد می‌گوید پدرت را من کشتم. تقابل این دو نسل در برابر همدیگر و ایستادگی آن‌ها در موضع خودشان و دفاع از آن موضع برای من یادآور همین چیزی که ما باز هم امروز در جامعه در حال تجربه کردن آن هستیم. انگار هیچ‌کدام از دو طرف حرف‌های همدیگر را نمی‌پذیرند یا اگر هم بپذیرند وانمود می‌کنند که حق با خودشان است.
جوان‌ها همیشه نسل قبل از خود را مقصر می‌دانند و این چرخه همین‌طور ادامه دارد. جوان در جایی اعتراف می‌کند که او پیرمرد را نماینده‌ی گذشته می‌داند و در حال محاکمه‌ی گذشته است و در واقع پیرمرد برای او تمثیلی از گذشته است تا بتواند خشم خود از وقایع گذشته را بر روی او تخلیه کند. آن دو نفر بنا به گفته‌ی جوان با همدیگر در حال جنگ بودند و پیرمرد به هر طریقی متوسل می‌شود تا بتواند جوان را متقاعد کند. گاهی با ادبیات، گاهی با تاریخ و گاهی با تصوف.

داستان چهارم: گرگ
یک گرگ چه تأثیری می‌تواند بر روی آدم‌ها بگذارد. چه اتفاقی افتاده که گرگ توانسته اختر را تسخیر کند. زن طوری رفتار می‌کند انگار با گرگ رابطه‌ای صمیمانه و دوستانه دارد و توانسته با او ارتباطی برقرار کند که او را دشمن خود نداند. داستان طوری روایت می‌شود که انگار زن با همه‌ی اهالی روستا و همه‌ی کسانی که می‌شناسد بیگانه است و در نهایت با آمدن گرگ، چیزی را پیدا می‌کند که بتواند با او انس بگیرد و احساس بیگانگی و تنهایی نکند. بعد از آمدن گرگ اختر به شخصیتی پررنگ تبدیل می‌شود که علاقه‌مند می‌شود در مدرسه کار کند و به بچه‌ها نقاشی یاد بدهد و در تمام نقاشی‌ها عکسی از گرگ کشیده ولی نکته‌ی جالب توجه این است که او گرگ را شبیه به یک سگ نقاشی کرده. شاید این نشان‌دهنده‌ی این موضوع باشد که او گرگ را برای خودش یک حیوان اهلی می‌دیده. یک دوست و همراه وفادار. او در طول داستان هیچ‌وقت از گرگ نترسیده و حتی وقتی دکتر می‌ترسد از ماشین پیاده شود تا برف‌پاک‌کن را درست کند، بدون هیچ ترسی از ماشین پیاده می‌شود و بعد از آن هیچ نشانی از آن پیدا نمی‌شود. او خودش را به گرگ تسلیم می‌کند چون شاید در وجود آن گرگ همدلی و همراهی‌ای را احساس کرده که هیچ زمان دیگری آن را تجربه نکرده.

داستان پنجم: عروسک چینی من
راوی این داستان دختر کوچکی است که گویا پدرش زندانی سیاسی است و قرار نیست از زندان آزاد شود و خانواده‌اش در پی این هستند تا با توسل به کودک و بهانه‌گیری‌های او بتوانند او را از زندان آزاد کنند. در واقع ماجرای زندانی‌ها این‌بار در این داستان از دریچه‌ی دیگری روایت می‌شود. از زبان کودکی که از مهربانی‌ها و خوش‌رفتاری‌های پدر خودش تعریف می‌کند و در موقعیت‌های مختلف به یاد پدرش می‌افتد که اگر الآن پدرم اینجا بود، با من مهربانانه رفتار می‌کرد. او در دنیای کودکی خودش بی‌قراری‌های خانوداه و اینکه تلاش می‌کنند این ماجرا را از او پنهان کنند را می‌بیند و برعکس از همه‌چیز خبر دارد. روایت یک زندانی سیاسی و تجربه‌ی در زندان بودن او از زبان یک کودک که فرزند او است نگاه جدیدی به این ماجرا و آسیب‌های روحی‌ای که به اعضای خانواده وارد می‌کند، دارد.

داستان ششم: معصوم اول
راوی در این داستان معلمی است که نامه‌ای را برای برادرش می‌نویسد و در آن، بین اخبار غیرضروری، به موضوع مهمی اشاره می‌کند که موضوع اصلی داستان است. عبدالله یکی از اهالی روستا است که روزی وقتی داشته به روستا برمی‌گشته، در حالت مستی برای حسنی، مترسک روستا، چشم و دهانی می‌کشد و کلاه خودش را هم بر سر او می‌گذارد و با پشم برایش سبیل می‌گذارد. در واقع عبدالله با این کارها به مترسک تشخص انسانی بخشیده و باعث شده که مترسک به چشم بیاید و باعث ترس اهالی روستا شود. همه از هیبت آن مترسک می‌ترسند و این ترس از یکی به دیگری منتقل می‌شود و هیچ‌کسی از آن جان سالم به در نمی‌برد. حتی معلم روستا که شخصیتی تحصیل‌کرده است و نباید در گیرودار این خرافات باشد. مترسک بعد از مدتی شروع به راه افتادن می‌کند و اهالی روستا را دنبال می‌کند و آن‌ها را می‌ترساند و همین مسئله باعث مرگ عبدالله می‌شود. من فکر می‌کنم این داستان می‌خواهد نیروی ترس و فراگیر شدن آن را نشان بدهد که چطور می‌تواند فراگیر شود و آدم‌ها را از پا دربیاورد. مترسک همان مترسک است و با تغییراتی باعث ترس همه شده. ترس از خود عبدالله شروع می‌شود و خودش هم قربانی عمل خودش و این ترس می‌شود. ترس و وحشت به شکل‌های گوناگونی در این داستان خودش را نشان می‌دهد. برای مثال قبرستان، غروب‌ها، صدای زوزه‌ی حیوانات روستا. نویسنده در این داستان با مبهم گذاشتن بخش‌هایی از داستان، بر ترس و اضطراب فضا می‌افزاید. مثلاً اینکه چرا عبدالله تصمیم می‌گیرد که برای حسنی چشم و دهان و سبیل بگذارد آن هم در حالت مستی. یا از کجا می‌دانسته که نوزادی نزدیک مترسک خاک شده است؟

داستان هفتم: معصوم دوم
مصطفی شمر کسی است که در این داستان، سر امامزاده را بریده و حالا به درگاه او پناه آورده که او را به خاطر گناهانش ببخشد. داستان با همین تناقض‌ها شروع می‌شود و ادامه می‌یابد. همین که می‌گوید گناهی ندارد و در عین حال برای بخشش گناهانش به او پناه آورده است. در واقع کل ماجرا چیزی شبیه به طنز است که می‌خواهند سر یک سید را که از همه‌جا بی‌خبر است ببرند تا مردم برای انجام مراسم عاشورا مجبور نباشند به ده بالا بروند. مصطفی فکر می‌کند سید از این ماجرا باخبر است و برای اینکه اجری ببرد به مرگ خود رضایت داده غافل از اینکه تمام این‌ها خواسته‌ی مردم ده است. عمل آن‌ها با برگزاری مراسم عاشورای آن‌ها تناقض دارد. آن‌ها برای راحتی خودشان و حفظ منافع خودشان یک آدم بی‌گناه را می‌کشند و بعد از آن برای غربت امام حسین و عاشورا عزاداری می‌کنند. مصطفی را همه‌کاره و گناهکار می‌دانند و او را طرد می‌کنند و شمر حقیقی می‌نامند. در واقع در این داستان عقاید مذهبی در اختیار عاملان قدرت قرار گرفته که به هر شکل که بخواهند آن را معنا می‌کند و هیچ هدفی جز رسیدن به خواسته‌ی خودشان ندارند.

داستان هشتم: معصوم سوم
این داستان پیوند تنگاتنگی با داستان خسرو و شیرین نظامی دارد. در این داستان استاد گچ‌بری است که روزی با کلنگ و تیشه‌اش گم می‌شود و بعد از مدتی که برمی‌گردد بسیار آشفته است. راوی از او می‌خواهد که مجلس آب‌تنی شیرین را برایش گچ‌بری کند و برای این خمسه‌ی نظامی را از راوی قرض می‌گیرد و غرق خواندن آن می‌شود و بعد از آن باز هم برای همیشه ناپدید می‌شود. او در حال خواندن این مجلس، بین خودش و فرهاد احساس پیوستگی می‌کند. اما چرا این احساس را پیدا می‌کند؟ ما می‌دانیم که استاد پیش از آن احساس سرگشتگی داشته و همچنین شغل او هم با کار فرهاد که برای کندن کوه می‌رود مشابه است. در واقع او این احساس محرومیت را در وجود خودش دارد و این را در فرهاد هم می‌یابد و این احساس در وجود او پررنگ‌تر می‌شود. ماه در این داستان نشان یک باور عامیانه است که طلسمی را با خود همراه دارد و انسان‌ها را مجنون می‌کند و در این داستان هم استاد این طلسم را دنبال می‌کند و عاقبت او معلوم نمی‌شود و تنها چیزی که مشخص است این است که طلسمی که بعد از صد سال می‌آید را پیدا کرده. معلوم نیست که این طلسم برای استاد چه دارد یا چرا آنقدر به فرهاد فکر می‌کند و این ابهام‌ها تا پایان داستان و حتی پس از ته‌نشین شدن آن همچنان در ذهن مخاطب می‌ماند.
داستان نهم: معصوم چهارم

داستان معصوم چهارم هم نامه‌ای است که راوی برای برادر خود می‌نویسد. از محتوای نامه متوجه می‌شویم که راوی ذهن پراکنده و ناآرامی دارد. انگار او هیچ جایگاه مشخصی در ذهن خودش و در جامعه ندارد. متعلق به هیچ جمعی نیست و خودش را از همه بیگانه و جدا می‌بیند. ذهن او آشفته است و به خاطر آشفته بودن ذهنش، نوشته‌هایش نظم و ترتیبی ندارد و نمی‌توان فکر کرد که دقیقاً چه در ذهن او می‌گذرد. او درگیر تناقضات است و در یک لحظه به همه‌چیز فکر می‌کند. گاهی به کتاب متوسل می‌شود و گاهی به باورهای دینی متوسل می‌شود و بین هیچ‌‌کدام هم نمی‌تواند خودش را پیدا کند. او گرفتار بحران هویت است و فکر کردن به این مسئله او را آنقدر می‌آزارد که شبی خواب می‌بیند که در میان اسیران امام حسین است و فریاد می‌زند «زنده باد سعد بن زیاد» همین مسئله می‌تواند عمق تناقضی که در ذهن او در جریان است را منعکس کند و نشان بدهد که بحران هویت چقدر می‌تواند بر ابعاد مختلف زندگی انسان تأثیر بگذارد که حتی ناخودآگاه او را هم درگیر کند. چیزی شبیه به این است که او بین دوراهی مانده است که راه حق کدام است و در نهایت در میانه‌ی آن دو راه می‌ماند و هر دو را هم انتخاب می‌کند. و این یعنی هنوز هم درگیر تناقض است.

[Peyman · Rating 4 out of 5]

گلشیری با هر کتابش یک شگفتی جدید خلق میکنه و دغدغه های جدیدی مطرح میکنه که فکر آدم را تا مدت ها درگیر میکنه ... دغدغه هایی که زمان و مکان هم ندارند و مختص به یک دوره خاصی نیستند. گلشیری مسائل مختلف مدنظرش را در هر قالبی چه کوتاه و چه بلند را به خوبی روایت میکنه و در سراسر داستان با شخصیت های زنده ای که خلق میکنه میتواند ذهن مخاطب رو درگیر کنه. لذت خواندن کتاب های گلشیری وصف نشدنیه.
معصوم دوم و گرگ به نظرم از بقیه داستان ها بهتر بودند و به جرات میشه گفت معصوم 1 تا 4 از بهترین داستان های کوتاهی بود که تا حالا خوندم.

[مجید اسطیری · Rating 3 out of 5]

نهایت تکنیک در داستان نویسی. وقتی میدانی هیچ ویرگولی بدون توجه نویسنده آنجا قرار نگرفته. بنیادگذار توجه به شیوه روایت. توجه وسواسی به راوی. اما خب جهانش را دوست نداشتم.

[Molood Jaberi]

فقط داستان اول را دوست داشتم، باقی رو به زور یا نیمه کاره خوندم.

[Razieh mehdizadeh · Rating 4 out of 5]

نمازخانه ی کوچک من گم شده بود. پیدا شد. دقیقا همان جایی که صدبار گشتم و نبود همین امروز بود.
گلشیری برای من از 18 سالگی آغاز شد. از شازده احتجاب... دوستش نداشنم آن موقع. اصلا با این مدل روایت آشنا نبودم. گفتم گلشیری این بود آخر...
بعد کم کم دیدم می فهمم... این اواخر یک داستان خواندم از زبان شازده برای هوشتگ گلشیری در مجموعه داستان های کوتاه حسبن پاینده. اسم داستان بود مرگ کاتب عباس محمودی... شخصیت ها از داستان بیرون می آیند و واقعی می شوند و برای کاتب اشک می ریزند و با او حرف می زنند.
و اما نمازخانه ی کوچک من...
.
.
داستان اول را خیلی دوشت داشتم. شیش انگشتی من را یاد زگیلی انداخت که از وقتی آمده ام آمریکا کف پایم درامده.. همینجوری جا خوش کرده و با من است... عادی شده.
انگار از غربت درآمده باشد.. انگار هست و نیست و .. نمی دانستم چه کارش کنم؟ نه برای بودن و نیودنش .. همش فکر می کردم این خودش قصه ای ست.. اما نمی دانستم چه قصه ای ست آخر این...
.
تا اینکه قصه ی گلشیری را خواندم.. از همان حجم سرخ کوچک چجوری رسیده بود به فلسفه و عشق و پدر و مادرش و رازهای زندگی اش و داستان گفته بود آخر؟؟؟ نه واقعا...

گاهی درد دارد اما کسی جز خودم نمی بیندش... شده پا. شده دوست.. شده درد جمع شده ی غربت از بدو ورود... با پارکت های چوبی نمی ساخت و شورش کرد و گفت دلش فرش های نرم ایرانی می خواهد. از ان ها که تا چند هفته پرز می دهد و اگر آلرژیک باشی می رود توی حلقت و هی سرفه و...
برایش فرش چینی گل دار خریدیم جواب نداد. ماند. گفت خر خودتی...


"همه ی ما همینطور هستیم. وقتی برایمان چیزی روشن شد،زیر آفتاب برق زد تمام می شود. اگر هم دوستش بداریم از سر ترحم است. من آن فاحشه ای را که جوراب سیاه پای چپش را تا روی مچ پا پایین کشیده بود از همه ی زن های دنیا بیشتر می خواهم."
.
.
هر دو روی یک سکه را هم دوست داشتم. پیر خردمندی که می آمد و زندانی ها را ارشاد می کرد و برایشان از امید حرف می زد و ساعت ها بحث می کرد و در پایان خودش را پرت کرد توی فاضلاب.. توی رودخانه و باتلاق گوه.. و خودکشی کرد...
داستان پر از فضای فوق العاده ی زندان است و به شیوه ی دوم شخث.. یکی از زندانی ها دارد داستان پدر را برای پسر تعریف می کند.

" هیچ وقت ندیدم پدرتان در بحث کلک بزند. می فهمید که چطور؟ من هر وقت در یک زمینه ای گیر می کردم از اطلاعاتم درمورد کافکا استفاده می کردم و چند اسم خارجی سر هم می کردم. پیرمرد اصلا اهل این شیله پیله ها نبود."
.
داستان عروسک چینی من که از زبون یه بچه ست و یک داستان هم توی کتاب روباه شنی محمد کشاورز بود که از زبون یک بچه نوشته شده. من فکر می کنم از این داستان استفاده شده. الان می رم پیدا می کنم اسمش رو..
اسمش بود راه رفتن روی آب
.
داستان معصوم. حسنی.. از کوچکترین چیزی که فکرش را نمی کنی یک داستان ساخته که تا آخرش را می خوانی.. فضای رعب آور روستا و خرافه های پشت سر یک مترسک...
.
داستان دوم یکی دارد برای امامزاده دردودل می کند. گند زده. در تعزیه اینقدر در نقشش فرو رفته به عنوان یزید که امام حسین را کشته :)
.
.
و قصه ی آخر که فوق العاده بود
.
.
دیوانه ی ماه شده بود فرهاد قصه ی معصوم... استاد گچبر... چقدر ماه را دوست داشت.. رفته بود به کوه صفه... کجاست صفه؟ رفته بود تا تیشه بزند.. رفته بود تا ماه را.. ماه را.. آفاق را.. شیرین را... آش و لاش شده بود.. نتوانسته بودند غسل ش بدهند.. گچبری.. مجلس خسرو را کشیده بود. اما.. گفته بود به آفاق قسمت می دهم. درب را قفل کن.. بیرون نیا.. آنجا بمان .. ماه شب چهارده اما طاقت اش را بردیده بود. می گفت هر صد سال یک بار یکی باید برود و طلسم را بشکند..رفته بود..

[محمد یوسفی‌شیرازی · Rating 3 out of 5]

خصیصه‌ی برجسته‌ی داستان‌های این مجموعه، «ابهام» است. مبنای تمام داستان‌ها ایجاد نوعی ابهام هنرمندانه است که نویسنده با بهره‌گیری از زوایه‌ی دید اول‌شخص و تک‌گویی‌های درونی، پله‌پله آن را در طول داستان می‌پروراند و خواننده را به پی‌گیری داستان فرامی‌خواند. در جاهایی این ابهام برخاسته از نزدیک‌شدن نوع روایت‌گری به شیوه‌ی جریان سیال ذهن است؛ هرچند نمی‌توان با قاطعیت همه‌ی این داستان‌ها را برخوردار از این تکنیک دانست. به‌نظر من، از میان داستان‌های این مجموعه، دو داستان «نمازخانه‌ی کوچک من» و «عروسک چینی من» قوی‌تر و دل‌نشین‌تر بود؛ زیرا موضوعی یک‌سره فردی را دنبال می‌کرد و سراسر داستان، روایت آشوب و دغدغه‌ی درونی راوی آن‌ها بود. جمله‌ای گیرا و پرتأثیر از آخرهای داستان «نمازخانه‌ی کوچک من»:
«من خوش‌حالم؛ اما ناراحتی من این است که فقط یکی می‌داند؛ یکی که می‌داند من یک انگشت اضافی دارم. یکی هست که مرا عریانِ عریان دیده است و این خیلی غم‌انگیز است.»

[Zahra · Rating 3 out of 5]

نمازخانه کوچک من، معصوم اول و گرگ را از این مجموعه دوست داشتم.

[محمد فرد · Rating 4 out of 5]

اگر خواستید کتاب را بخوانید همان چهار داستان آخر کفایت می‌کند.
داستان های دیگر شاید فرم درستی داشته باشند، اما چندان به دل من یکی ننشستند. اما چهار داستان آخر جدا کارهای خوبی بودند. هر چند آخرین داستان را متوجه نشدم. ولی باز هم لذت‌بخش بود.
تمام داستان‌های کتاب یک شیوه را پیش می‌گیرند.
ابتدا شما را با یک مه محو مواجه می‌سازند
سپس شروع می‌کنند به گفتن از گوشه و کنار این مه
و بعد شما را به داخل ماجرا می‌کشانند
داستان‌ها نمی‌خواهند که فریبتان بدهند اما شیوه ی نزدیک شدنشان به موضوع همین است که بالا ذکر کردم. یک سری حرف‌ها زده می‌شود در مورد چیزی که نمی‌دانیم اما این قطعیت را به ما می‌دهد که اتفاقی افتاده و بعد شرح این اتفاق را نرم‌رنمک در گلویمان می‌ریزد.

فقط اینکه ای کاش کتاب از وحدت بیشتری برخوردار بود. یک جایی وسط داستان‌ها یک‌باره به داستان عروسک چینی می رسید و می‌بینید راوی این‌بار یک بچه است که البته خوب هم درنیامده. بعد بالاتر با داستان‌های ساده‌تری روبه‌رو هستیم و جلوتر داستان های تیره‌ای از آدم‌های گیر افتاده در میان جمعیتی ناشناس و ...
اگر کتاب، داستان‌های یک‌دست‌تری داست شخصا بیشتر لذت می بردم.

[Sadjad Abedi · Rating 3 out of 5]

به خوبی رمان‌ها نبود، انگار فرصت نکرده بود با نبوغ فوق‌العاده‌اش فضای داستان‌ها را بسازد. گرگ، معصوم اول، دوم و سوم بهتر از بقیه بودند. نویسنده‌های جوان ژانر تریلر ما مثل پیمان اسماعیلی حتما متاثر از برخی داستان‌های این مجموعه بوده‌اند. نقطه‌ی قوت اصلی کتاب همین داستان‌های تریلرش بود که نویسنده خیلی خوب از پس فضاسازی و استخدام زبان برای پردازش فرم برآمده بود.

[Baktash · Rating 3 out of 5]

خیلیا رو میبینم داستان های گلشیری رو شاهکار میدونن ولی واسه من هیچوقت آش دهن سوزی نبوده. اون سادگی و معمولی بودن شخصیت های داستاناش طرز روایتش و گذشته گراییش دلمو میزنه و حالمو بد میکنه.
در این مجموعه، داستانهای نمازخانه،گرگ، معصوم اول رو پسندیدم.

[Soheil · Rating 2.5 out of 5]

راستش با «نمازخانه کوچک من» نتونستم خیلی ارتباط برقرار کنم. می‌دونم گلشیری برای خیلی‌ها یکی از مهم‌ترین و محبوب‌ترین نویسنده‌های معاصر ایرانه و این مجموعه هم طرفدارهای زیادی داره، ولی بیشتر داستان‌هاش برای من جالب نبودن.

جمله‌بندی‌ها ببشتر جاها شکسته و پراکنده بود و در چند داستان واقعا نمی‌فهمیدم قرار بود به کجا برسیم یا در نهایت چه اتفاقی افتاد. بعضی وقت‌ها حس می‌کردم بیشتر دارم جریان فکرهای پراکنده نویسنده رو دنبال می‌کنم تا یک داستان مشخص و منسجم.

از بین نه داستان کتاب، «نمازخانه کوچک من» و «معصوم دوم» تنها داستان‌هایی بودن که بیشتر باهاشون ارتباط گرفتم و از خوندنشون لذت بردم.

شاید هم انتخاب خوبی نبود که آشناییم با گلشیری رو از این کتاب شروع کردم. به هر حال هنوز دوست دارم کارهای بلندترش رو بخونم؛ شاید اونجا بتونم بیشتر با سبک و دنیای داستانیش ارتباط بگیرم.

[وحیداله · Rating 5 out of 5]

Golshiri WRITES ABOUT LONLINESS,KEEPING THE SECRETS,...HE KNOWS HOW TO WRITE ABOUT THE SUFFERINGS ONE HEA TO BEAR IN THIS NEW ERA .HE PERCEPTS,FEELS THE NECSSITIES OF RECONSIDERATION OF MORALITY PRINCIPALS IN A TRADITIONAL SOSCIETY LIKE IRAN...IF YOU WAT TO LIVE ON ,YOU HAVE TO UNDERSTAND THE NEW RULES,IF YOU DONT,SO YOU MUST RUN A SECLUDED LIFE.THEN YOY WILL BE ALIENTED FROM WHAT GOES AROUND YOU.YOU HAVE TO CHOOSE TO WEAR DIFFERENT MASKS IN YOUR LIFE OR NOT.SO YOU MUST THINK IF COMMUNICATING TO OTHERS IS NECESSARY,VITAL FOR YOU OR NOT(IN SPITE OF ALL DIFFICULTIS YOU HAVE TO COPE WITH THEM)

[A Yawner · Rating 4 out of 5]

داستان های خواندنی به ویژه معصوم یک و دو