What do you think?
Rate this book
De schandalen
Twee mensen die evenveel om elkaar gaven, dat moest nog worden uitgevonden
Als tiener leeft Roda al naar haar eigen wetten. School doet er voor haar niet toe, want ze leert alles via de zomerliefdes die zij telkens beleeft alsof haar leven ervan afhangt. Altijd verliefd, altijd eenzaam.
De toedracht van Eriks ontslag is nooit opgehelderd. Hij had wat leerlingen verteld over oude liefdespoëzie - zijn grote onderwerp - en dat was verkeerd gevallen. De geruchten achtervolgen hem twintig jaar later nog wanneer een oud-leerling bij hem thuis aanklopt. En blijft, want Eriks witte huis is Roda's laatste kans om haar angsten te overwinnen.
De schandalen is het verhaal van een speurtocht. Erik graast half Italië af op zoek naar een verdwenen Latijns manuscript. Roda zoekt iets wat niemand ooit heeft gevonden. En Erik zoekt Roda, elke keer wanneer ze verdwijnt. Bovenal is De schandalen een roman over het schandaal van de liefde en de pijn van vervulde wensen.
Herman Stevens is een van de fijnzinnigste romanciers van ons taalgebied. Hij schreef onder meer de romans Mindere goden (Anton Wachterprijs), De onzichtbare vrouw (longlist Libris Literatuur Prijs 2017) en, meest recent, Chateau Désir.
Over Chateau Dé
'Een roman die van de eerste tot de laatste pagina charmeert. Stevens' kracht schuilt in het onspectaculaire, in de manier waarop hij alledaagse verhoudingen neerzet. En wederom valt zijn stilistisch raffinement in het oog. Hij schrijft mooi, zonder in koketterie te vervallen.'
de Volkskrant ****
'Ik ken niemand in de Nederlandse literatuur die zo mooi, intelligent en spannend formuleert als Stevens, boek na boek.'
Trouw Tijdgeest
Als tiener leeft Roda al naar haar eigen wetten. School doet er voor haar niet toe, want ze leert alles via de zomerliefdes die zij telkens beleeft alsof haar leven ervan afhangt. Altijd verliefd, altijd eenzaam.
De toedracht van Eriks ontslag is nooit opgehelderd. Hij had wat leerlingen verteld over oude liefdespoëzie - zijn grote onderwerp - en dat was verkeerd gevallen. De geruchten achtervolgen hem twintig jaar later nog wanneer een oud-leerling bij hem thuis aanklopt. En blijft, want Eriks witte huis is Roda's laatste kans om haar angsten te overwinnen.
De schandalen is het verhaal van een speurtocht. Erik graast half Italië af op zoek naar een verdwenen Latijns manuscript. Roda zoekt iets wat niemand ooit heeft gevonden. En Erik zoekt Roda, elke keer wanneer ze verdwijnt. Bovenal is De schandalen een roman over het schandaal van de liefde en de pijn van vervulde wensen.
Herman Stevens is een van de fijnzinnigste romanciers van ons taalgebied. Hij schreef onder meer de romans Mindere goden (Anton Wachterprijs), De onzichtbare vrouw (longlist Libris Literatuur Prijs 2017) en, meest recent, Chateau Désir.
Over Chateau Dé
'Een roman die van de eerste tot de laatste pagina charmeert. Stevens' kracht schuilt in het onspectaculaire, in de manier waarop hij alledaagse verhoudingen neerzet. En wederom valt zijn stilistisch raffinement in het oog. Hij schrijft mooi, zonder in koketterie te vervallen.'
de Volkskrant ****
'Ik ken niemand in de Nederlandse literatuur die zo mooi, intelligent en spannend formuleert als Stevens, boek na boek.'
Trouw Tijdgeest
254 pages, Kindle Edition
Published February 6, 2024
2 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
March 4, 2025
“‘Liefde doet pijn.’ ‘En daarom hebben we seks, zodat de pijn weggaat.’”
Mooie stille roman over de onmogelijkheid van gelijkwaardige liefde.
Aantekeningen voor mezelf gemaakt. Eén grote spoiler.
“Alles wat je over seks zei was gelogen, want het leek er niet op. Lang geleden had hij een vrouw op een voetstuk geplaatst, het naaktportret dat hij op de balletschool (van zijn moeder, red.) had gevonden, een vrouw die nooit in die vorm had bestaan, en die hij niet had herkend als ze voor hem had gestaan. Het was geen vrouw, het was een portret, de manier waarop de schilder haar had gelogen. Hij had ervan gedroomd vrouwen net zo te portretteren, naakt, aan zijn wensen onderworpen, maar inmiddels wist hij wel beter.”
Tien jaar
De hoofdpersonen van dit verhaal heten Roda en Erik. Erik is middelbare school-docent oude talen, Roda zijn ex-schoolleerling die nooit heeft willen studeren. Pas op 60% van het boek komen ze in elkaars levens. Daarvoor beschrijft Stevens in een subtiele stijl de levens die beide personages tot dat moment brengen. Roda altijd in de weer met een nieuw vriendje die vervolgens weer vertrekt wegens studie in een stad aan de andere kant van het land of zelfs een keer omdat hij haar had geslagen. “(…) ze was de dochter van een hoogleraar en de mooiste vrouw van Kralingen.” Erik heeft twee relaties gehad in zijn leven, waaronder één lange met een mooie Italiaanse. Zij vertrekt na haar promotieonderzoek naar Turijn om er te gaan werken en leven, Erik achterlatend in Nederland. Hij is dan al in de veertig. Hij beseft dat hij aan de tweede helft van zijn leven begint, koopt een kleiner huis en wil geen vrouw meer, geen kinderen, geen gezin. Hij leeft in zijn hoofd met een proefschrift over de antieke dichter Catullus dat hij schrijft. En dan komt Roda in zijn leven. “Het was hem een raadsel hoe Roda hem na al die jaren had gevonden. Hij was een anonieme man in een wit huis, niemand kende hem.” Zij vijfendertig, hij “van middelbare leeftijd”, schommelend tussen tien en elf jaar ouder dan zij. Zij geeft zich zo onwerkelijk gemakkelijk aan hem over, dat het lijkt alsof ze hem heeft uitgezocht.
Het eerste schandaal
Toen Roda bij Erik op school zat, is hij met een schandaal van de school vertrokken. Er werd gesuggereerd dat hij een leerlinge had gekust, ‘s avonds tijdens de Rome-reis. Volgens hemzelf was het niet gebeurd. Erik is een fan en kenner van de Romeinse dichter Catullus. Schijnbaar nogal een romantische lomperik in zijn liefdesgedichten maar ook mysterieus want na nog geen honderdtwintig gedichten was hij spoorloos verdwenen.
Macht
Roda blijkt in de tussentijd in Frankrijk haute cuisine te hebben leren koken. Haar vader is doodgegaan in een vliegtuigongeluk in Canada toen zij nog een kind was. Haar moeder had meer aandacht voor zichzelf dan voor haar. In haar puberteit was ze eenzaam en depressief. Nu is ze bang dat iedereen in haar leven dood gaat of vertrekt: haar zus, haar moeder, Erik. Ze zoekt bescherming tegen die angst bij Erik. “‘Zorg maar snel dat ze moeder wordt,’ zei Max. ‘Anders gaan die jaren (het leeftijdsverschil, red.) last geven. Dan word je een oude man en stapt ze op. Het is anders dan ze zeggen. Een jonge vrouw heeft altijd de macht.’” Maar Roda wordt maar niet zwanger, ook al wil ze het graag. Erik is lief voor haar: “‘Je hoeft niet,’ zei hij. ‘Koken, kinderen, al die dingen, het hoeft niet. Ik zocht geen huisvrouw.’ ‘Maar waarom zou je me dan?’ ‘Dit is onze onderduik,’ zei hij.” “Elke keer testte ze hoe hij keek, want wat ze deed was puur machtsvertoon. Max had gelijk, Roda gad alle troeven. Hij hield van haar uit zelfverdediging.” “Hij was vijfentwintig jaar verder en in die jaren had hij zich meer en meer in zijn hoofd teruggetrokken. (…) Zijn handen waren verder van zijn hoofd af gaan zitten. Daarom had hij Roda nodig. Zij gaf hem het vertrouwen in zijn lichaam terug.”
Catullus
Catullus speelt op de achtergrond een belangrijke rol in dit verhaal. Telkens komt hij even kort langs. Bijvoorbeeld als Erik over de Romeinse dichter uitlegt dat hij een verhouding had met een oudere vrouw. Een leerling vraagt of dat wel realistisch is, waarop Erik uitlegt: “Dat was omdat voor Romeinen liefde ging over macht, had hij uitgelegd. Wie wie deed. Eerste en vierde naamval. Catullus keerde dat om. Zij deed hem. En daarna verdween hij in het niets, zoals wel vaker gebeurde met dichters die maar weinig grip op de aarde leken te hebben.” De lessen over de soms seksueel grove gedichten van Catullus lijken ook aanleiding te zijn voor de speculaties dat Erik zich op jonge leeftijd zou hebben vergrepen aan een leerlinge. “Voor hem waren Catullus’ liefdesgedichten geen extatisch verhaal van een liefde die ondanks alles mislukte. De dichter had de mislukking ingebakken. De gedichten waren een onderzoek naar het grote taboe in de liefde. De ongelijkheid van de liefde. Niemand hield evenveel van elkaar. Er was altijd een vragende partij. Het ging niet over het leeftijdsverschil of het verschil in ervaring. Er was altijd een partij die meer voelde, die een kruisje in zijn agenda zette op de dagen dat ze samen waren geweest, die zich niet waste na de seks om de lucht vast te houden, en die zich de eerste keer bleef herinneren, waar en wanneer. Die honderdzestien gedichten schreef. Dat was de partij die uiteindelijk achterbleef.” Aan het eind van het boek verdwijnt Roda en blijft Erik met niets achter, geruïneerd.
De schandalen
Erik vindt af en toe een tekening in zijn brievenbus met PEDO erop geschreven. Iemand in het dorp vindt het leeftijdsverschil van 10 jaar blijkbaar een schandaal. Terwijl Roda en hij liefde met elkaar beleven en bedrijven. “Hij zag haar nog voorbij lopen met haar blonde manen. Was dat uiteindelijk het schandaal, dat zij zich er niet voor schaamde dat ze mooi was?” Zijn voorliefde voor jonge mooie vrouwen was begonnen bij zijn moeder (freudiaans): “Vanaf toen had hij een vrouw gewild die zich voor hem uitkleedde en een geheime wereld schiep met hem. Het had even geduurd, maar een jaar geleden was die vrouw zijn leven ingelopen. (…) Het was een schandaal hoe het was.” “Hij was ouder dan Roda, zij was jonger, dat maakte deel uit van de aantrekkingskracht die ze op elkaar uitoefenden. Het mocht alleen nooit gezegd worden. Het was hun grote doodgezwegen taboe.” Aan het eind van het boek staat opeens Eriks huis in brand en verdwijnt Roda als sneeuw voor de zon. Je blijft als lezer met de vragen zitten: wie heeft de brand aangestoken? Wie is de auteur van de pedo-brieven, is het misschien Roda? Bestaat Roda eigenlijk wel, is ze niet een fantasie van de eenzame wereldvreemde Erik? Is Roda misschien het meisje dat als minderjarige is aangerand door Erik tijdens de Rome-reis en neemt zij wraak?
Ongelijkheid
Hoe zit het eigenlijk met die ongelijkheid of ongelijkwaardigheid in de liefde? Stevens nodigt ons fluisterend uit om hierover na te denken. Allereerst een relatie met leeftijdsverschil. Heeft de oudste van de twee de overhand, of psychologisch juist de jongere? Ik denk de jongere. Dan de relatie leraar - leerling. Heeft de leraar niet een machtsverhouding over de leerling en moet zij/hij zich om die reden niet onthouden van toenadering? Ik denk van wel. Of de kracht van de liefde. Stevens schrijft dat er in een koppel altijd sprake is van een vrager en een gever. Kan dit in werkelijkheid misschien complexer zijn, zeker in combinatie met leeftijdsverschil? Het cliché kis waarschijnlijk dat de oudere partner vrager is en de jongere de gever (van lichaam, van schoonheid, van jeugd), maar kan het zijn dat deze vrager eigenlijk tegelijkertijd geeft (de jongere partner echt zíen, nabijheid, rust, vertrouwen, …).
Citaten
“Ze waren al jaren samen en toch, alles wat hij wist van haar paste op de achterkant van een lucifersdoosje, want hij kon het niet plaatsen. Hij was geen Italiaan. Zo langzamerhand sprak hij de taal goed, het was hun voertaal, maar hij was er niet opgegroeid. Daarom tastte hij soms in het duister over wat normaal was voor een vrouw uit stedelijk Italië. Je kende iemand pas als je kon voorspellen wat hij ging doen. (…) Tegen de tijd dat je al wist wat een vrouw ging zeggen voor ze haar mond opendeed, was je opgehouden te luisteren. Daarom was het zaak niet altijd op te letten. Niet alles uit te spellen. Het was goed dat hij geen Italiaan was, zodat hij haar niet altijd begreep. Ze bleef een ander. Hij moest er alleen voor zorgen dat hij haar op de goede manier niet begreep.”
“Hij zag hen beiden in de weerspiegeling van de etalages, hij en Nora met haar lange haren. Hij bracht het offer dat elke man met een mooie vrouw bracht. Hij was haar schaduw, iedereen keek naar haar. Hij wilde niet anders, hij was alleen aan het veranderen in een halve Italiaan. Een nep-Italiaan. Je werd wat je at, zeiden ze. Hij werd wat hij sprak. Maar niet helemaal, want hij dacht nog in zijn geboortetaal. Zijn geboorteoor luisterde naar wat hij zei, hoorde de foutjes. Ook daarin had hij een stap terug gedaan. Hij was de onbeholpen man geworden in de schaduw van een vrouw die alle troeven in handen had. Hij sprak haar taal.”
“Je zou verwachten dat ze na vier jaar gewend was aan Nederland, maar het tegendeel was waar. Het drong steeds meer tot haar door dat ze in een vreemd land was, waar ze altijd te gast zou blijven.”
“Wat je elkaar vertelde als geliefden vormde je liefde.”
“Hij was de zoon van een danseres, hij keek hoe mensen zich bewogen. Het lichaam sprak de waarheid. Wat we zeiden was maar achtergrondmuziek.”
Mooie stille roman over de onmogelijkheid van gelijkwaardige liefde.
Aantekeningen voor mezelf gemaakt. Eén grote spoiler.
“Alles wat je over seks zei was gelogen, want het leek er niet op. Lang geleden had hij een vrouw op een voetstuk geplaatst, het naaktportret dat hij op de balletschool (van zijn moeder, red.) had gevonden, een vrouw die nooit in die vorm had bestaan, en die hij niet had herkend als ze voor hem had gestaan. Het was geen vrouw, het was een portret, de manier waarop de schilder haar had gelogen. Hij had ervan gedroomd vrouwen net zo te portretteren, naakt, aan zijn wensen onderworpen, maar inmiddels wist hij wel beter.”
Tien jaar
De hoofdpersonen van dit verhaal heten Roda en Erik. Erik is middelbare school-docent oude talen, Roda zijn ex-schoolleerling die nooit heeft willen studeren. Pas op 60% van het boek komen ze in elkaars levens. Daarvoor beschrijft Stevens in een subtiele stijl de levens die beide personages tot dat moment brengen. Roda altijd in de weer met een nieuw vriendje die vervolgens weer vertrekt wegens studie in een stad aan de andere kant van het land of zelfs een keer omdat hij haar had geslagen. “(…) ze was de dochter van een hoogleraar en de mooiste vrouw van Kralingen.” Erik heeft twee relaties gehad in zijn leven, waaronder één lange met een mooie Italiaanse. Zij vertrekt na haar promotieonderzoek naar Turijn om er te gaan werken en leven, Erik achterlatend in Nederland. Hij is dan al in de veertig. Hij beseft dat hij aan de tweede helft van zijn leven begint, koopt een kleiner huis en wil geen vrouw meer, geen kinderen, geen gezin. Hij leeft in zijn hoofd met een proefschrift over de antieke dichter Catullus dat hij schrijft. En dan komt Roda in zijn leven. “Het was hem een raadsel hoe Roda hem na al die jaren had gevonden. Hij was een anonieme man in een wit huis, niemand kende hem.” Zij vijfendertig, hij “van middelbare leeftijd”, schommelend tussen tien en elf jaar ouder dan zij. Zij geeft zich zo onwerkelijk gemakkelijk aan hem over, dat het lijkt alsof ze hem heeft uitgezocht.
Het eerste schandaal
Toen Roda bij Erik op school zat, is hij met een schandaal van de school vertrokken. Er werd gesuggereerd dat hij een leerlinge had gekust, ‘s avonds tijdens de Rome-reis. Volgens hemzelf was het niet gebeurd. Erik is een fan en kenner van de Romeinse dichter Catullus. Schijnbaar nogal een romantische lomperik in zijn liefdesgedichten maar ook mysterieus want na nog geen honderdtwintig gedichten was hij spoorloos verdwenen.
Macht
Roda blijkt in de tussentijd in Frankrijk haute cuisine te hebben leren koken. Haar vader is doodgegaan in een vliegtuigongeluk in Canada toen zij nog een kind was. Haar moeder had meer aandacht voor zichzelf dan voor haar. In haar puberteit was ze eenzaam en depressief. Nu is ze bang dat iedereen in haar leven dood gaat of vertrekt: haar zus, haar moeder, Erik. Ze zoekt bescherming tegen die angst bij Erik. “‘Zorg maar snel dat ze moeder wordt,’ zei Max. ‘Anders gaan die jaren (het leeftijdsverschil, red.) last geven. Dan word je een oude man en stapt ze op. Het is anders dan ze zeggen. Een jonge vrouw heeft altijd de macht.’” Maar Roda wordt maar niet zwanger, ook al wil ze het graag. Erik is lief voor haar: “‘Je hoeft niet,’ zei hij. ‘Koken, kinderen, al die dingen, het hoeft niet. Ik zocht geen huisvrouw.’ ‘Maar waarom zou je me dan?’ ‘Dit is onze onderduik,’ zei hij.” “Elke keer testte ze hoe hij keek, want wat ze deed was puur machtsvertoon. Max had gelijk, Roda gad alle troeven. Hij hield van haar uit zelfverdediging.” “Hij was vijfentwintig jaar verder en in die jaren had hij zich meer en meer in zijn hoofd teruggetrokken. (…) Zijn handen waren verder van zijn hoofd af gaan zitten. Daarom had hij Roda nodig. Zij gaf hem het vertrouwen in zijn lichaam terug.”
Catullus
Catullus speelt op de achtergrond een belangrijke rol in dit verhaal. Telkens komt hij even kort langs. Bijvoorbeeld als Erik over de Romeinse dichter uitlegt dat hij een verhouding had met een oudere vrouw. Een leerling vraagt of dat wel realistisch is, waarop Erik uitlegt: “Dat was omdat voor Romeinen liefde ging over macht, had hij uitgelegd. Wie wie deed. Eerste en vierde naamval. Catullus keerde dat om. Zij deed hem. En daarna verdween hij in het niets, zoals wel vaker gebeurde met dichters die maar weinig grip op de aarde leken te hebben.” De lessen over de soms seksueel grove gedichten van Catullus lijken ook aanleiding te zijn voor de speculaties dat Erik zich op jonge leeftijd zou hebben vergrepen aan een leerlinge. “Voor hem waren Catullus’ liefdesgedichten geen extatisch verhaal van een liefde die ondanks alles mislukte. De dichter had de mislukking ingebakken. De gedichten waren een onderzoek naar het grote taboe in de liefde. De ongelijkheid van de liefde. Niemand hield evenveel van elkaar. Er was altijd een vragende partij. Het ging niet over het leeftijdsverschil of het verschil in ervaring. Er was altijd een partij die meer voelde, die een kruisje in zijn agenda zette op de dagen dat ze samen waren geweest, die zich niet waste na de seks om de lucht vast te houden, en die zich de eerste keer bleef herinneren, waar en wanneer. Die honderdzestien gedichten schreef. Dat was de partij die uiteindelijk achterbleef.” Aan het eind van het boek verdwijnt Roda en blijft Erik met niets achter, geruïneerd.
De schandalen
Erik vindt af en toe een tekening in zijn brievenbus met PEDO erop geschreven. Iemand in het dorp vindt het leeftijdsverschil van 10 jaar blijkbaar een schandaal. Terwijl Roda en hij liefde met elkaar beleven en bedrijven. “Hij zag haar nog voorbij lopen met haar blonde manen. Was dat uiteindelijk het schandaal, dat zij zich er niet voor schaamde dat ze mooi was?” Zijn voorliefde voor jonge mooie vrouwen was begonnen bij zijn moeder (freudiaans): “Vanaf toen had hij een vrouw gewild die zich voor hem uitkleedde en een geheime wereld schiep met hem. Het had even geduurd, maar een jaar geleden was die vrouw zijn leven ingelopen. (…) Het was een schandaal hoe het was.” “Hij was ouder dan Roda, zij was jonger, dat maakte deel uit van de aantrekkingskracht die ze op elkaar uitoefenden. Het mocht alleen nooit gezegd worden. Het was hun grote doodgezwegen taboe.” Aan het eind van het boek staat opeens Eriks huis in brand en verdwijnt Roda als sneeuw voor de zon. Je blijft als lezer met de vragen zitten: wie heeft de brand aangestoken? Wie is de auteur van de pedo-brieven, is het misschien Roda? Bestaat Roda eigenlijk wel, is ze niet een fantasie van de eenzame wereldvreemde Erik? Is Roda misschien het meisje dat als minderjarige is aangerand door Erik tijdens de Rome-reis en neemt zij wraak?
Ongelijkheid
Hoe zit het eigenlijk met die ongelijkheid of ongelijkwaardigheid in de liefde? Stevens nodigt ons fluisterend uit om hierover na te denken. Allereerst een relatie met leeftijdsverschil. Heeft de oudste van de twee de overhand, of psychologisch juist de jongere? Ik denk de jongere. Dan de relatie leraar - leerling. Heeft de leraar niet een machtsverhouding over de leerling en moet zij/hij zich om die reden niet onthouden van toenadering? Ik denk van wel. Of de kracht van de liefde. Stevens schrijft dat er in een koppel altijd sprake is van een vrager en een gever. Kan dit in werkelijkheid misschien complexer zijn, zeker in combinatie met leeftijdsverschil? Het cliché kis waarschijnlijk dat de oudere partner vrager is en de jongere de gever (van lichaam, van schoonheid, van jeugd), maar kan het zijn dat deze vrager eigenlijk tegelijkertijd geeft (de jongere partner echt zíen, nabijheid, rust, vertrouwen, …).
Citaten
“Ze waren al jaren samen en toch, alles wat hij wist van haar paste op de achterkant van een lucifersdoosje, want hij kon het niet plaatsen. Hij was geen Italiaan. Zo langzamerhand sprak hij de taal goed, het was hun voertaal, maar hij was er niet opgegroeid. Daarom tastte hij soms in het duister over wat normaal was voor een vrouw uit stedelijk Italië. Je kende iemand pas als je kon voorspellen wat hij ging doen. (…) Tegen de tijd dat je al wist wat een vrouw ging zeggen voor ze haar mond opendeed, was je opgehouden te luisteren. Daarom was het zaak niet altijd op te letten. Niet alles uit te spellen. Het was goed dat hij geen Italiaan was, zodat hij haar niet altijd begreep. Ze bleef een ander. Hij moest er alleen voor zorgen dat hij haar op de goede manier niet begreep.”
“Hij zag hen beiden in de weerspiegeling van de etalages, hij en Nora met haar lange haren. Hij bracht het offer dat elke man met een mooie vrouw bracht. Hij was haar schaduw, iedereen keek naar haar. Hij wilde niet anders, hij was alleen aan het veranderen in een halve Italiaan. Een nep-Italiaan. Je werd wat je at, zeiden ze. Hij werd wat hij sprak. Maar niet helemaal, want hij dacht nog in zijn geboortetaal. Zijn geboorteoor luisterde naar wat hij zei, hoorde de foutjes. Ook daarin had hij een stap terug gedaan. Hij was de onbeholpen man geworden in de schaduw van een vrouw die alle troeven in handen had. Hij sprak haar taal.”
“Je zou verwachten dat ze na vier jaar gewend was aan Nederland, maar het tegendeel was waar. Het drong steeds meer tot haar door dat ze in een vreemd land was, waar ze altijd te gast zou blijven.”
“Wat je elkaar vertelde als geliefden vormde je liefde.”
“Hij was de zoon van een danseres, hij keek hoe mensen zich bewogen. Het lichaam sprak de waarheid. Wat we zeiden was maar achtergrondmuziek.”
March 20, 2024
Deze recensie verscheen eerder op Hebban.
De schandalen van Herman Stevens is geen schandaleus werk, maar juist een fijnzinnig geschreven boek.
De schrijver, criticus en columnist Herman Stevens (1955) heeft reeds meerdere boeken op zijn naam staan, waarvan zijn debuutroman Mindere goden (1990) werd bekroond met de Anton Wachterprijs. Stevens kenmerkt zich door het frequent laten terugkeren van bepaalde personages uit zijn eerdere werken en het behandelen van thema’s zoals materialisme, verouderde idealen, melancholie en het verlangen naar een eigen plek in de wereld. In 2018 verscheen zijn essaybundel Het sterke geslacht, waarin hij stukken schrijft over prominente vrouwelijke auteurs in de literatuur, waaronder Mensje van Keulen en Doeschka Meijsing. Zijn meest recente werk draagt de titel De schandelen (2024), dezelfde titel die ook door schrijver Vestdijk werd gebruikt in de jaren vijftig.
De titel van de roman doet vermoeden dat het verhaal draait om een schandaal, maar de lezer moet geduld hebben voordat dit aspect aan bod komt. Stevens neemt de lezer mee in het leven van het liefdespaar Roda en Erik. Roda groeit op in een welgestelde buurt, maar vertoont niet het gedrag dat men zou verwachten. Om erbij te horen, ondergaat ze meerdere malen misbruik door haar medeleerlingen. Tegelijkertijd is ze overtuigd dat ze geen verdere studie wil volgen en besluit ze in plaats daarvan als administratief medewerker bij een havenbedrijf te gaan werken. Aan de andere kant hebben we Erik, een veertiger die een beetje verdwaald is als leraar Grieks en Latijn. Na het vertonen van ontoelaatbaar gedrag wordt hij geschorst en verkiest hij om zichzelf het liefst buiten de schijnwerpers te houden.
‘Hij wilde graag dat de wereld zei dat hij bijzonder was. Simpel gezegd: hij hoopte op een vrouw die hem bewonderde, nog voor hij iets bewonderenswaardig had gepresteerd. Een vrouw die zag wat er in hem zat. Een muze, een moeder, liefst met de zachte oogopslag van Una en de oneindige plooibaarheid van zijn schildersmodel.’
In zijn werk schetst Stevens op fijnzinnige en beeldende wijze het liefdesleven tussen twee personages, die op een zachte manier met elkaar in conflict komen over de betekenis van liefde. Erik voelt zich verbonden met de gedichten van de Romeinse dichter Catullus, waarin wordt beschreven dat liefde altijd wederzijds moet zijn, maar tegelijkertijd altijd rust op een vorm van ongelijkheid. De liefde zelf wordt beschouwd als een schandaal, omdat het gedoemd is om te falen wanneer de ene persoon meer verlangt dan de ander. Hoewel Roda veel van Erik houdt en zelfs een kind met hem wil, komen er uit haar jeugd verschillende schandalen naar voren die deze ongelijkheid tussen hen bevestigen. Stevens werkt dit uit met een gedempte toon en een langzaam tempo, wat goed past bij de algehele setting.
Het verhaal kent geen plotselinge wendingen, maar Stevens weet het te dramatiseren en de spanning er in te houden door het afwisselen van melancholische passages met ironische stukken en zelfs een vleugje cynisme. De lezer is zich bewust van de mogelijkheid dat de zaken niet gunstig kunnen aflopen, maar de schrijver behoudt de controle door een kalme benadering te hanteren, de focus te leggen op de karakterisering van de personages en het juiste moment te kiezen om het aanstaande schandaal te onthullen.
De roman De schandalen van Herman Stevens is dus een boeiend verhaal dat op fijnzinnige wijze de vraag behandelt of liefde altijd gebaseerd is op ongelijkheid, ondanks de inspanningen om dit recht te zetten. Het is subtiel geschreven met een vleugje melancholie en gelukkig ook enige ironie.
De schandalen van Herman Stevens is geen schandaleus werk, maar juist een fijnzinnig geschreven boek.
De schrijver, criticus en columnist Herman Stevens (1955) heeft reeds meerdere boeken op zijn naam staan, waarvan zijn debuutroman Mindere goden (1990) werd bekroond met de Anton Wachterprijs. Stevens kenmerkt zich door het frequent laten terugkeren van bepaalde personages uit zijn eerdere werken en het behandelen van thema’s zoals materialisme, verouderde idealen, melancholie en het verlangen naar een eigen plek in de wereld. In 2018 verscheen zijn essaybundel Het sterke geslacht, waarin hij stukken schrijft over prominente vrouwelijke auteurs in de literatuur, waaronder Mensje van Keulen en Doeschka Meijsing. Zijn meest recente werk draagt de titel De schandelen (2024), dezelfde titel die ook door schrijver Vestdijk werd gebruikt in de jaren vijftig.
De titel van de roman doet vermoeden dat het verhaal draait om een schandaal, maar de lezer moet geduld hebben voordat dit aspect aan bod komt. Stevens neemt de lezer mee in het leven van het liefdespaar Roda en Erik. Roda groeit op in een welgestelde buurt, maar vertoont niet het gedrag dat men zou verwachten. Om erbij te horen, ondergaat ze meerdere malen misbruik door haar medeleerlingen. Tegelijkertijd is ze overtuigd dat ze geen verdere studie wil volgen en besluit ze in plaats daarvan als administratief medewerker bij een havenbedrijf te gaan werken. Aan de andere kant hebben we Erik, een veertiger die een beetje verdwaald is als leraar Grieks en Latijn. Na het vertonen van ontoelaatbaar gedrag wordt hij geschorst en verkiest hij om zichzelf het liefst buiten de schijnwerpers te houden.
‘Hij wilde graag dat de wereld zei dat hij bijzonder was. Simpel gezegd: hij hoopte op een vrouw die hem bewonderde, nog voor hij iets bewonderenswaardig had gepresteerd. Een vrouw die zag wat er in hem zat. Een muze, een moeder, liefst met de zachte oogopslag van Una en de oneindige plooibaarheid van zijn schildersmodel.’
In zijn werk schetst Stevens op fijnzinnige en beeldende wijze het liefdesleven tussen twee personages, die op een zachte manier met elkaar in conflict komen over de betekenis van liefde. Erik voelt zich verbonden met de gedichten van de Romeinse dichter Catullus, waarin wordt beschreven dat liefde altijd wederzijds moet zijn, maar tegelijkertijd altijd rust op een vorm van ongelijkheid. De liefde zelf wordt beschouwd als een schandaal, omdat het gedoemd is om te falen wanneer de ene persoon meer verlangt dan de ander. Hoewel Roda veel van Erik houdt en zelfs een kind met hem wil, komen er uit haar jeugd verschillende schandalen naar voren die deze ongelijkheid tussen hen bevestigen. Stevens werkt dit uit met een gedempte toon en een langzaam tempo, wat goed past bij de algehele setting.
Het verhaal kent geen plotselinge wendingen, maar Stevens weet het te dramatiseren en de spanning er in te houden door het afwisselen van melancholische passages met ironische stukken en zelfs een vleugje cynisme. De lezer is zich bewust van de mogelijkheid dat de zaken niet gunstig kunnen aflopen, maar de schrijver behoudt de controle door een kalme benadering te hanteren, de focus te leggen op de karakterisering van de personages en het juiste moment te kiezen om het aanstaande schandaal te onthullen.
De roman De schandalen van Herman Stevens is dus een boeiend verhaal dat op fijnzinnige wijze de vraag behandelt of liefde altijd gebaseerd is op ongelijkheid, ondanks de inspanningen om dit recht te zetten. Het is subtiel geschreven met een vleugje melancholie en gelukkig ook enige ironie.
June 18, 2024
Een boek dat je kan opdelen in 3 delen : het deel waarin we Roda leren kennen, het deel waarin we Erik leren kennen en het laatste deel waarin Roda en Erik elkaar kruisen.
We leren Roda kennen als een oppervlakkige tiener die conventies aan haar laars lapt en van het ene naar het andere vriendje fladdert om alzo de wereld proberen te ontdekken. Na haar laatste vriendje Blok die haar slaat stopt haar verhaal nogal abrupt.
Dan leren we Erik kennen en wandelen we door zijn leven : we komen te weten uit wat voor gezin hij komt en welke liefdes hij heeft gehad. Persoonlijk vond ik dit deel al interessanter om te lezen dan Roda’s eerder oppervlakkige beperkte levensloop.
En dan ontmoeten de twee elkaar (die ontmoeting lijkt me nogal geforceerd - hoe groot is de kans dat je een oud-leraar na 20 jaar opnieuw ontmoet in Adegeest of all places ?) : Roda, 35 intussen, nodigt zichzelf zowat uit en na een etentje en een nacht samen blijken de twee ineens een relatie te hebben, proberen ze een kind te krijgen, gaan op reis en blijkt Roda toch met wat demonen uit het verleden te worstelen…. Ook het einde liet me met veel vraagtekens achter.
Neen, geen hoogvlieger wat mij betreft, maar u mag er uiteraard anders over denken. 😉
We leren Roda kennen als een oppervlakkige tiener die conventies aan haar laars lapt en van het ene naar het andere vriendje fladdert om alzo de wereld proberen te ontdekken. Na haar laatste vriendje Blok die haar slaat stopt haar verhaal nogal abrupt.
Dan leren we Erik kennen en wandelen we door zijn leven : we komen te weten uit wat voor gezin hij komt en welke liefdes hij heeft gehad. Persoonlijk vond ik dit deel al interessanter om te lezen dan Roda’s eerder oppervlakkige beperkte levensloop.
En dan ontmoeten de twee elkaar (die ontmoeting lijkt me nogal geforceerd - hoe groot is de kans dat je een oud-leraar na 20 jaar opnieuw ontmoet in Adegeest of all places ?) : Roda, 35 intussen, nodigt zichzelf zowat uit en na een etentje en een nacht samen blijken de twee ineens een relatie te hebben, proberen ze een kind te krijgen, gaan op reis en blijkt Roda toch met wat demonen uit het verleden te worstelen…. Ook het einde liet me met veel vraagtekens achter.
Neen, geen hoogvlieger wat mij betreft, maar u mag er uiteraard anders over denken. 😉
Displaying 1 - 3 of 3 reviews