Je kunt toch niet iemand spelen die geen enkele keer ten tonele verschijnt?
Het is maandagmiddag. Voor de ingang van het theater staat een kleine rij, een rij mensen die voornamelijk bestaat uit mannen en vrouwen, samen. Hij is inmiddels opgehouden met zwaaien. Het verkeerslicht wordt groen. Ik steek de tweebaansweg over, loop naar hem toe. Achter mij rijdt een bus voorbij, ik draai me kortstondig om, in de reflectie van de passerende bus zwaait een vader met zwart haar en een rode trui naar zijn zoontje dat op hem af rent op de hoek van de straat en loopt een jonge vrouw in zomerjurk (Sarah) naar het theater. Ik loop op hem af parallel, ergens anders.
Dit was voor mij echt een goed boek, echt een goed boek... Ik zou het drie en een halve ster willen geven maar weet niet of dat gaat, maar vier sterren verdient het ook, al vind ik het hele gegeven van 'sterren' geven aan boeken misschien wat ongewoon
want het is gewoon wat het is,
en wat het is, dat is wat Sarah Neutkens voor mij gevangen heeft in deze pagina's
Ik heb uit deze pagina's troost gehaald op meerdere vlakken: troost over mijn eigen schrijven, waarvan ik vaak hoor dat het te onduidelijk is, te vloeibaar, maar Sarah toont aan dat dat kan, dat dat mag, en hoe??? Ze knoopt alles samen. Dat doet ze, en dat was prachtig. Ook de dingen die zélfs ik te onduidelijk vond soms, kwamen allemaal samen op het einde en daaruit heb ik geleerd. Hieruit heb ik echt geleerd. Ze maakt een helder glas water troebel en dat doet ze volgens mij heel bewust. Ze doet het door herhalingen. Ze doet het door poëzie tussen de hoofdstukken door toe te voegen. Ze doet het door de verschillende perspectieven. Door de (bijna volledige) herhaling van hoofdstukken. Dankjewel Sarah, dankjewel om te laten zien dat dit kan.
Niet enkel naar mijn schrijven toe, zoals ik al zei, maar ook naar al de rest. Al de rest dat gewoon is. De dingen die gewoon zijn. Uit dit boek haalde ik troost door de ( in mijn ogen) vaak pijnlijke beschrijving van wat het is om dingen mee te maken, dingen die je zelf veroorzaakt, en hoe je die navigeert, of net niet. En ook daarvoor wil ik je bedanken Sarah, bedankt.
Sarah staat aan de bar van het theater waar ze het Beckettiaanse toneelstuk Dingen die je niet kan repareren gaat bekijken. Ze wacht op haar vriend en raakt terwijl ze een glas wijn bestelt aan de praat met een man. ‘Er hangt iets in de lucht’, tekst de een na de voorstelling. ‘Maar waar gaat dit heen?’ antwoordt de ander. De vriend komt duidelijk te laat. In Toneelspelen gaat Sarah Neutkens verder op het pad dat ze een paar jaar geleden insloeg met haar debuut Een blote man beminnen, een steeds diepere exploratie van de fundamentele eenzaamheid van de mens. Want wat blijkt? Noch de acteurs in het toneelstuk, noch Sarah en haar nieuwe geliefde lijken elkaar ooit te begrijpen. Nooit weet je wat de ander denkt of voelt, toont Neutkens in korte scènes die vanuit verschillende perspectieven eenzelfde verbrokkelde wereld tonen.
Dít is schrijven. Elke zin is raak. Sarah Neutkens doet het maar even. Erg onder de indruk (brb nog even de juiste woorden vinden hiervoor) 💗
Mooi citaat uit deze roman:
“Je bent pas net onderweg en Ik weet dat je mij nog hoort, mij nog ziet, mij nog ruikt, nog proeft, nog wilt. Ik weet niet op welk punt van je route je me niet meer hoort, niet meer ziet, niet meer ruikt, proeft of wilt. Ik weet dat dat punt onvermijdelijk ergens op jouw route naar huis ligt en als ik tussen de velden door naar huis rijd, zwaai ik zo hard mogelijk, met mijn hand door het gat van het open dak van de auto gestoken om je af te leiden en je zo misschien een andere route te laten rijden in een levensgroot verbind-de-punten.”
« In de echte wereld scheur ik een hoekje van het bonnetje van de boodschappen van een dag eerder af. In dezelfde echte wereld zijn wij ons bewust van elkaars bestaan, maar zijn we ons er nog niet helemaal van bewust hoe we voor elkaar bestaan. Ik weet niet of het in de echte wereld zo is, maar ieder verkeerslicht springt nu op groen. Ergens en overal weet ik het zeker. »
***1/2 Bijna exact twee jaar geleden las ik Neutkens' debuut Een blote man beminnen, en ik was toen vooral benieuwd naar volgend werk.
Toneelspelen zit technisch alvast vernuftig in elkaar. Het boek is als een spiegel van zichzelf, en zit naar vorm en inhoud vol verwijzingen daarnaar. Het is erg visueel, er komt telkens een cinematografisch aspect aan te pas, waarbij een personage opsomt wat het ziet, een beetje zoals de camera in een film een schijnbaar neutraal overzicht biedt van een ruimte.
Het toneelspel uit de titel is meerlagig, en Neutkens werkt het concept uit als een mise en abyme zie ook: Synecdoche, New York van Charlie Kaufman voor een extremer voorbeeld. Ook het concept van cycliciteit ("The end is built into the beginning" uit de film) komt in deze roman terug. Inhoudelijk gaat het voornamelijk over eenzaamheid en identiteit en het toneeltje dat men opvoert voor de ander. De stijl is iets te plastisch en theatraal (jaja, ik snap de ironie van deze uitspraak) —ik ben geen fan van toneel: het mist de subtiliteit van film en ik verfoei de onverklaarbare noodzaak van het voortdurend doorbreken van de vierde wand.
Dit boek is een stap vooruit tegenover het debuut (een interessant en goed uitgewerkt concept), maar net zoals de vorige keer, ben ik vooral benieuwd naar volgend werk.
Luisteren, kijken, ruiken. M'n zus vertelt wat ze leert. Ze moet opnieuw leren voelen, terwijl wij elkaar opnieuw moeten leren kennen. We kennen elkaar alleen als kind. Luisteren, kijken, ruiken, voelen. Niet denken. Ik denk te veel, zegt ze. Ik ook, denk ik. Neutkens toont hoe het moet. Ze schrijft heel zintuigelijk. Het boek is meer een gevoel dan een verhaal, lees ik in een recensie. Een gevoel van heel dichtbij en toch zo ver weg. Ze beschrijft de ontmoeting tussen twee mensen telkens vanuit een ander standpunt, waardoor ze altijd alleen lijken met hun gedachten en gevoelens. Ach, de eenzaamheid van elke mens.
Hoe verder twee geliefden van elkaar af staan, hoe meer ze toch het idee hebben dat ze met elkaar meebewegen.
Slim geschreven, experimentele vorm. Doet denken aan Franse literatuur en aan film. Zou het zeker aanbevelen aan liefhebbers van o.a. Duras en, wat eerder in de recensies al geschreven is, Synecdoche NY.
Ik vond het leuk hoe de schrijfster met vorm speelde. Vooral omdat ik ook van theater hou en alles wat daarmee samenhangt (het boek las deels als een script en speelde zich ook deels af in een theater). Echter was het verhaal me dan weer niet boeiend of de personages me niet diep genoeg. Dus hoera voor het experiment maar het boek kon me toch niet helemaal overtuigen.