De eilanden van goed en kwaad

by Adwin de Kluyver

Een eiland is de wereld in het klein. Het is de ideale plek om een utopische samenleving te beginnen, megalomane plannen te testen of hersenspinsels op los te laten. In De eilanden van goed en kwaad laat Adwin de Kluyver zien hoe de mens in de loop der eeuwen eilanden heeft gebruikt als plekken voor natuurlijke én sociale experimenten.

In een aanstekelijke samensmelting van reisverhaal, geschiedschrijving en naslagwerk vertelt De Kluyver over filosofen en fantasten, wetenschappers en bedriegers, en over dromers die daders werden. Hij neemt de lezer mee naar eilanden die van wetenschappelijk, politiek en cultureel belang zijn geweest; van het biologische onderzoek van Aristoteles op Lesbos tot de raketproeven van Wernher von Braun op Usedom. De eilanden van goed en kwaad is een meeslepende en ontroerende wereldreis, van de Galapagos tot Rottumerplaat, vol weidse vergezichten, terugblikken en toekomstbeelden. Avontuurlijk, adembenemend én confronterend.

Genres: Nonfiction, History

368 pages, Hardcover

Published April 9, 2024

Reviews

[Boudewijn · Rating 4 out of 5]

Interessante observaties over verschillende eilanden op de wereld. Eilanden die het beste danwel het slechtste in de mens naar boven haalden.

Sommige verhalen kende ik al, anderen waren nieuw voor me. Adwin de Kluyver weet de aandacht als lezer vast te houden, niet alleen door de vlotte schrijfstijl maar ook zeker door de perfecte lengte van de verhalen zelf, niet te lang maar zeker ook niet te kort.

Als kind spendeerde ik vaak uren boven de atlas, en vroeg ik me af wat er achter die kleine stipjes op de landkaart school. De eilandverhalen van Büch verslond ik. Dit boek gaat voort op die lijn, wellicht iets minder romantisch dan bij Büch, maar zeker net zo interessant.

Ik zag hier op Goodreads elders in de reviews iemand een opmerking maken over de taalfouten in dit boek en inderdaad, deze waren mij ook opgevallen. Toch een beetje slordig en wellicht kan een editor deze bij een volgende druk wegwerken.

[Laura · Rating 3 out of 5]

Interessant, maar te veel taalfouten. :(

[Marnix Verplancke · Rating 4 out of 5]

In juli 1971 gingen achtereenvolgens Godfried Bomans en Jan Wolkers in opdracht van de VARA een weekje in een tent op het onbewoonde waddeneiland Rottumerplaat wonen. Iedere dag werden ze door radiopresentator Willem Ruis live geïnterviewd. Tot groot jolijt van de luisteraars trouwens, want ook al bleek Bomans een sikkeneurige stadsmens die vereenzaamd zat te klagen over het meeuwengekrijs, Wolkers bloeide er helemaal open. Op het strand bouwde hij een portiek met deur en een naamplaatje met ‘Jan Wolkers 2X bellen’, en hij rende hele dagen piemelnaakt over het strand. Hij had het er zo druk, vertelde hij Ruis, ‘dat mijn lul de tijd niet krijgt om een erectie te krijgen.’
Eilanden kunnen verschillende reacties uitlokken, schrijft Adwin de Kluyver in zijn grandioze De eilanden van goed en kwaad, sommigen zijn er wild van en anderen zien er alleen maar gevangenissen in, maar wat vaststaat is dat ze niemand koud laten. Ze halen het beste en het slechtste in de mens naar boven en zijn ideale, want netjes afgebakende plekken om sociale of wetenschappelijke experimenten op te zetten. In zijn boek gaat De Kluyver uitgebreid in op een groot aantal ervan. Maar eerst: wat is een eiland? Volgens de Schotten is dat een rots met genoeg gras erop om een schaap een jaar lang in leven te houden, wat meteen ook zowat de enige echte definitie is die er bestaat. Verspreid over de aarde zijn er volgens De Kluyver meer dan zeven miljard eilandjes van minder dan een hectare groot.
Van Aristoteles die als Macedoniër verbannen werd uit Athene en daarom naar Lesbos vluchtte om er de dieren en planten te bestuderen, neemt De Kluyver ons mee naar Atlantis en Utopia, naar het Ternate waar Alfred Russell Wallace in 1858 zijn evolutietheorie ontwikkelde en de grondlegger werd van de biogeografie en zelfs naar het onbestaande NULL Island, gelegen op 0° oosterlengte en 0° noorderbreedte, dat essentieel is voor onze geolocatiesystemen. Hij behandelt letterlijk honderden eilanden en vertelt over allemaal tot de verbeelding sprekende verhalen, over het goede dat ze uitlokken dus, zoals de wens van William Lever - grondlegger van Unilever - om op het Schotse eiland Lewis met de opbrengst van de visvangst een tweede Venetië te bouwen, wat de lokale bevolking vriendelijk weigerde. Maar ook over het kwade, want wat te denken van de kernproeven van de Amerikanen op het Bikini-atol en de tegenzet van de Sovjetunie die in 1961 op Severny, het noordelijke deel van Nova Zembla de zwaarste waterstofbom ooit tot ontploffing brachten, Tsar Bomba, van 50 megaton, met een vuurbal van acht kilometer diameter als gevolg die op 1000 kilometer afstand te zien was?

[Marianne Steenvoorde · Rating 4 out of 5]

In 'De eilanden van goed en kwaad' beschrijft Adwin de Kluyver vele eilanden, groot en klein, met elk zijn bijzondere geschiedenis en / of bewoners. Vooral interessant om wat vaak terugkomt: excentrieke westerlingen die een eiland zoeken als een soort oase of paradijs ver weg van de in hun ogen verpeste maatschappij, soms ook met als doel een eigen ideale samenleving te scheppen. Of het misbruiken van eilanden als gevangenis of ballingsoord of nog erger: als plek waar ongestoord experimenten uitgevoerd kunnen worden rond het testen van wapens of biologische oorlogsvoering. En eilanden als plekken waar als eerste de desastreuze gevolgen van de klimaatverandering zichtbaar zijn. Geen boek om vrolijk van te worden: de vernietigende kracht van mensen - klein of groot - is overal zichtbaar. Tegelijkertijd: er gaat een hele nieuwe wereld open!

[Simon · Rating 2 out of 5]

Interessant, maar toch meer een boek om af en toe op te pakken. Over het algemeen korte hoofdstukken over allerlei eilanden met een bijzondere geschiedenis. Door de veelheid van feiten leest het niet gemakkelijk weg. Het zijn wel opmerkelijke verhalen, verluchtigd met fraaie foto’s.

[Peter · Rating 3 out of 5]

Interessant concept, een versmelting van weetjes / eigenaardigheden / anecdotes van allerlei verschillende eilanden. Nadeel is dat het daarmee niet fijn doorleest, elk stuk staat op zich. Beter om af en toe een stukje in te lezen dan als “leesboek” te beschouwen.

[Koen Geerts · Rating 4 out of 5]

Heerlijk zomerboek waarin je af en toe kan verdwalen. Elk hoofdstuk gaat om een ander eiland met een verhaal, en het boek hoeft niet als geheel te worden gelezen. Dat maakt het ideaal om af en toe bij weg te dromen.

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Geen roman. Beschrijft verschillende eilanden in de wereld met een eigen verhaal. Zeer onderhoudend

[Jan · Rating 5 out of 5]

Op reis gaan vanuit je luie zetel, heerlijk...leerrijk.

[Koen · Rating 3 out of 5]

3.5

[Rob Adams · Rating 2 out of 5]

Veel originele eilanden worden beschreven. Het leest wel teveel als een verzameling Wikipedia pagina's. Persoonlijk mis ik de beschouwende blik zoals Boudewijn Büch wel had.

[De vijfwoordenrecensent · Rating 4 out of 5]

Heerlijk af en toe, tussendoor.

[Koen Borren · Rating 4 out of 5]

4,5/5

[Anke · Rating 3 out of 5]

Altijd al gefascineerd geweest door eilanden en nu nog meer. Mooie / droevige (naargelang de menselijke factor) verhalen en weetjes over eilanden

[Katrin Josephine Van de Velde · Rating 3 out of 5]

Hier had ik toch iets meer van verwacht ...

[Dirk Van · Rating 5 out of 5]

Vroeger hield ik erg van de eilandboeken van Boudewijn Büch, dit boek is daarmee vergelijkbaar. Het is een verzameling sterke reisverhalen over eilanden. Met dit boek ga je de hele wereld over en beleef je het ene na het andere soms vreselijke soms tragikomische avontuur. Toch zit dit boek net even wat beter in elkaar dan de eilandboeken van Büch. Dat waren vooral lekker opgediste feitjes waarbij de schrijver zijn eigen fascinaties volgde (dodo’s, Goethe enz.). De Kluyver heeft veel meer een overkoepelend thema. Hij laat aan de hand van allerlei experimenten op eilanden zien wat wij mensen wel allemaal niet met deze aardbol uitspoken. Soms is dat goedbedoeld, maar soms gewoon kwaadaardig. Bij elkaar schetst hij geen vrolijk beeld, maar het knappe is dat het boek wel heerlijk wegleest. Beter nog dan Büch.

[Ben Verboom · Rating 5 out of 5]

Ik werd eigenlijk aangetrokken door de mooie vormgeving, met allerlei kaarten en obscure foto’s met tussen de hoofdstukken steeds een soort encyclopedie. Ik had een informatief bladerboek over eilanden verwacht, maar werd meteen gegrepen door het eerste verhaal over een paradijsfantasie van een Duits liefdeskoppel op de Galapagos die helemaal mislukt. Zo staat het boek vol fantastische eilandverhalen die je ook steeds aan het denken zetten. Wij mensen maken er wel een puinhoop van, erg zorgvuldig gaan we niet met de aarde en elkaar om. En toch moest ik ook lachen om dit boek. Ik weet niet hoe de schrijver dat doet, maar ik vond het heel knap gedaan. Een ultiem eilandboek. Zeer verrassend.

[Hans Groot · Rating 5 out of 5]

De eilanden van goed en kwaad is het beste boek dat ik dit jaar las. Als je begint denk je dat het een losse verzameling anekdotes is. Mooie, leuke, interessante en soms afschrikwekkende eilandgeschiedenissen. Maar al lezende vormt zich een groter beeld. Een eiland is hier een symbool voor de aarde en aan de hand van allerlei eilandexperimenten – sociaal, filosofisch, militair, economisch, wetenschappelijk – laat De Kluiver zien hoe wij mensen omgaan met de aarde. Het bijzondere is dat het boek niet uitleggerig, moralistisch is of theoretisch. De schrijver laat de lezer zijn eigen conclusies trekken. Dat maakt het een confronterend boek. Ook nog eens meeslepend geschreven. Meesterlijk.

[Anna Van · Rating 5 out of 5]

Het is een geschiedenisboek. Het is een natuurboek. Het is een reisboek. Het is een naslagwerk. En het leest als een roman. In De eilanden van goed en kwaad vertelt Adwin de Kluyver twaalf grote eilandverhalen die verbonden zijn door zo’n zeventig kleine eilandverhalen. Dat levert een boek op dat je niet neer kunt leggen. Het is vermakelijk. Het is soms gruwelijk. Het is soms grappig. Het is meestal verbijsterend. Je komt op plekken waar je nog nooit van hebt gehoord. Soms wil je er naartoe. Meestal ben je blij dat je er niet naartoe hoeft. Bij elkaar een verrukkelijke leesvakantie. Dikke aanrader.