Όταν διαβάζεις, µεταφράζεις, εκδίδεις τα Άπαντα του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, αυτού του µείζονος και, ασφαλώς, πιο οικουµενικού συγγραφέα του 20ού αιώνα, δεν επικοινωνείς απλώς µε ένα έργο ζωής, αλλά µε ένα έργο-ζωή· αισθάνεσαι ότι εισδύεις σ’ έναν κόσµο που σου φαίνεται ανοίκεια οικείος, σ’ έναν θαυµαστό λαβύρινθο που σε κάθε επίσκεψή σου δείχνει σαν να έχει ανανεώσει τις φενάκες του και που τον ενοικούν ιδέες και Θέµατα-Μινώταυροι: ο ψευδαισθητικός χαρακτήρας της ανθρώπινης ύπαρξης· το απατηλόν του φυσικού κόσµου· η σχεδόν αναπόφευκτη αυθαιρεσία κάθε ορθολογιστικής σκέψης· το άπειρο και οι άπειρες δυνατότητες· η ιδέα πως ακόµα και το απειροελάχιστο πράγµα ή γεγονός περιλαµβάνει όλο το σύµπαν· πως ό,τι µπορούµε να φανταστούµε ή έχει ήδη συµβεί ή επίκειται να συµβεί· πως κάθε άνθρωπος είναι ταυτόχρονα κι ένας άλλος, αν όχι και όλοι οι άλλοι άνθρωποι· η ιδέα του κόσµου ως προσωπικής προβολής της βούλησης, εξού και, συχνά, στο έργο του Μπόρχες, θύµα και θύτης ταυτίζονται· η ιδέα του ανθρώπου ως πλάσµατος του ονείρου κάποιου άλλου· η ιδέα µιας θείας χρονικής στιγµής όπου συµπυκνώνεται ή/και δικαιώνεται µια ολόκληρη ζωή· η ιδέα του κόσµου ως βιβλιοθήκης όπου παραδέρνουµε όλοι αναζητώντας ένα αδιανόητο ευρετήριο των ευρετηρίων στο οποίο µπορεί και να έχει αποδελτιωθεί το νόηµα-σχεδία· η ιδέα ότι τα πάντα έχουν γραφεί κι ότι εµείς δεν κάνουµε άλλο απ’ το να µηρυκάζουµε τα γεγραµµένα· η –συγγενής– ιδέα ότι µια λογοτεχνία διαφέρει από την άλλη ως προς τον τρόπο µε τον οποίο διαβάζεται, εξού και το σκανδαλώδες «Κάθε συγγραφέας δηµιουργεί τους προδρόµους του· η –επίσης συγγενής– ιδέα ότι ο συγγραφέας δεν εκφράζει την πραγµατικότητα στην οποία γράφει, αλλά επινοεί την πραγµατικότητα στην οποία εκφράζεται· η ιδέα ότι η λογοτεχνία είναι ένα παιχνίδι µε αντιµέτωπους καθρέφτες όπου οι µυθοπλασίες αντικρίζονται σε µια ιλιγγιώδη επανάληψη, κι ότι αυτό το παιχνίδι επιδέχεται (αν δεν απαιτεί ή επιβάλλει) εµπνευσµένες παραλλαγές, όπως, π.χ., την παρείσφρηση της ίδιας της µυθοπλασίας στον εαυτό της, σαν να της µεταγγίζεται το ίδιο της το αίµα· τέλος(;), η σύγχυση των ορίων και το θολό µεταίχµιοανάµεσα στη ζωή και τοv θάνατο, σε διηγήµατα όπου ο ήρωας είναι νεκρός και δεν το ξέρει, ή ξαναγεννιέται για να πεθάνει «όπως πρέπει».
A.K.
Περιεχόμενα:
- Παγκόσμια ιστορία της ατιμίας - Ιστορία της Αιωνιότητας - Μυθοπλασίες - Το Άλεφ
Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo was an Argentine short-story writer, essayist, poet and translator regarded as a key figure in Spanish-language and international literature. His best-known works, Ficciones (transl. Fictions) and El Aleph (transl. The Aleph), published in the 1940s, are collections of short stories exploring motifs such as dreams, labyrinths, chance, infinity, archives, mirrors, fictional writers and mythology. Borges's works have contributed to philosophical literature and the fantasy genre, and have had a major influence on the magic realist movement in 20th century Latin American literature. Born in Buenos Aires, Borges later moved with his family to Switzerland in 1914, where he studied at the Collège de Genève. The family travelled widely in Europe, including Spain. On his return to Argentina in 1921, Borges began publishing his poems and essays in surrealist literary journals. He also worked as a librarian and public lecturer. In 1955, he was appointed director of the National Public Library and professor of English Literature at the University of Buenos Aires. He became completely blind by the age of 55. Scholars have suggested that his progressive blindness helped him to create innovative literary symbols through imagination. By the 1960s, his work was translated and published widely in the United States and Europe. Borges himself was fluent in several languages. In 1961, he came to international attention when he received the first Formentor Prize, which he shared with Samuel Beckett. In 1971, he won the Jerusalem Prize. His international reputation was consolidated in the 1960s, aided by the growing number of English translations, the Latin American Boom, and by the success of Gabriel García Márquez's One Hundred Years of Solitude. He dedicated his final work, The Conspirators, to the city of Geneva, Switzerland. Writer and essayist J.M. Coetzee said of him: "He, more than anyone, renovated the language of fiction and thus opened the way to a remarkable generation of Spanish-American novelists."
Παρακαλώ δεχτείτε αυτή την πρόκληση και χαρίστε στον εαυτό σας αυτό το ταξίδι σε μια λαμπερή απειλή για την διανοητική σας επάρκεια.
Ο εφευρέτης του φανταστικού και αναλυτής του απροσδόκητου ονείρου Χόρχε Λουίς Μπόρχες θα σας τιμήσει με τα πολύχρωμα ρομβικά και τα απειλητικά γεωμετρικά του θαύματα.
Μέσα στα διανοητικά κτίσματα της Μπορχεσιανής αρχιτεκτονικής θα περιηγηθείτε σε αισθητικές μεταφορές φιλοσοφικής μετάνοιας και ευαίσθητων μαθηματικών ορισμών δίκαιων και ακατάληπτων αποδείξεων. Ασύμμετροι άξονες φαντασίας, αόριστες συναντήσεις με παρελθόν και μέλλον ομόκεντρων αμφιβολιών, ελλειπτικά όνειρα, κοσμική μαγεία, εξωκοσμική φοβία, ετερόκλητα διανοητικά παιχνίδια, είναι κάποια απο τα υλικά και τα ιδεώδη αυτού του κόσμου.
Μαγικά, λιτά, όμορφα και στοιχειωμένα.
Το πρώτο μέρος των ιστοριών του Μπόρχες είναι μια λαμπρή, αξέχαστη και εξαιρετική συλλογή κοινών εμπειριών και απεριόριστου χρόνου, όπου όλα είναι πρωτόγνωρα, πραγματικά ίσως, μα διφορούμενα και επαναλαμβανόμενα σ’έναν λαβυρινθώδη ρεαλισμό φανταστικής εκδοχής.
Κάθε προσπάθεια να εξηγηθούν ή να σχολιαστούν τα γραπτά του Μύστη της νεκρής συμπαντικής αθανασίας θα αποβεί μάταιη.
Είναι σαν να προσπαθούμε να εξηγήσουμε γιατί οι μεγάλες μορφές τέχνης αιχμαλωτίζουν και επηρεάζουν τον άνθρωπο.
Ο Μπόρχες έγραψε έργα τέχνης και το γνώριζε απο πριν. Ήξερε τη δύναμη των έργων του και είμαι απόλυτα σίγουρη πως λίγο πριν συναντηθεί σε κάποιο όνειρο του με τον θάνατο, διασφάλισε τη λογοτεχνική αιωνιότητα.
Θλιμμένα χαμογελαστός, ένιωσε το τέλος να πλησιάζει και ήταν απόλυτα ενθουσιασμένος που θα έφευγε, έχοντας τη γνώση ότι πολλοί απο εμάς θα συνεχίζαμε αδιάλειπτα να παγιδευόμαστε στις πολύτιμες και φανταστικές ιστορίες του.
Η επαφή για όσους αγαπούν με πάθος τη λογοτεχνία με αυτόν τον μοναδικό συγγραφέα θα επιφέρει έναν εθισμό του νου και της ψυχής για αυτόν τον Μπορχεσιανό κόσμο που περιέχει ολόκληρο το σύμπαν.
Παρόλο που μας εγκλωβίζει σε αυτό και μας οδηγεί με υπνωτιστική σαγήνη στο εξωπραγματικό, το κρυφό, το ιερό, το αιρετικό, το απεριόριστο και το απαγορευτικά φιλοσοφημένο του Άλεφ, ο ίδιος δεν μπορούσε να μείνει, δεν χωρούσε στο σύμπαν και έφυγε. Προορισμός του ο χρόνος, μια ψευδαίσθηση, μια προφανή απόδειξη της τολμηρής υπόθεσης. Ο Μπόρχες, όχι σαν ανθρώπινη υπόσταση μα σαν χαρακτήρας του διπλού του εγώ θα ζει για πάντα. Θα είναι δίπλα μας, μακριά και πάνω απο όλα.
Μαζί με την αδιαπραγμάτευτα πρώτη θέση που κατέκτησε στην καρδιά μου, δηλώνω μετά λόγου γνώσεως πως η πρόκληση για να διαβάσει κάποιος το έργο του Μπόρχες είναι εξ’αρχης μια χαμένη μάχη με την λογοτεχνική πραγματικότητα.
Διότι ο μύστης των ιερών ψευδαισθήσεων σβήνει τα σύνορα μεταξύ του καθημερινού, του ονείρου, της λήθης, της μνήμης, της ύπαρξης, της στιγμής, της αιωνιότητας.
Λέγοντας μια ιστορία για τον εαυτό του, που λέει το όνειρο μιας άλλης ιστορίας, στην οποία επίσης υπάρχει άλλη μια ιστορία σε μια απεραντη κάθοδο προς την αποκάλυψη. Στην ουσία γράφει πολλές ιστορίες με την επιδίωξη να κρύψει το γεγονός ότι είχε μόνο μία ιστορία που έπρεπε να γράψει. Και σε αυτή την ιστορία εμπεριέχεται η ουσία όλων των ιστοριών, έτσι ώστε όποιος τη διαβάσει να καταλάβει ότι ήταν να γίνει η ίδια η ιστορία, για να βρει το μήνυμα ή να χάσει τον εαυτό του.
Καλή ανάγνωση. Πολλούς ασπασμούς.
ΥΣ.1)Ευτυχώς που με περιμένει το 2ο μέρος. Άρχισε το στερητικό ήδη.
ΥΣ. 2)Η μοναδική φορά που κατάπινα τις πολλές σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου σαν τα αγαπημένα μου σοκολατάκια πραλίνας. Απίστευτο για μένα, και με την ίδια εμμονική ευχαρίστηση. 🍬🍬🍬🍬🍬🍬🍬 🍬🍬🍭🍭🍭🍬🍬 🍬🍭🍭🍭🍭🍭🍬 🍬🍭🍭🍭🍭🍭🍬 🍬🍬🍭🍭🍭🍬🍬 🍬🍬🍬💈🍬🍬🍬 🍬🍬🍬💈🍬🍬🍬 🍬🍬🍬💈🍬🍬🍬 🍬🍬🍬💈🍬🍬🍬 🍬🍬🍬💈🍬🍬🍬
Κάθε άνθρωπος γεννιέται ή αριστοτελικός ή πλατωνικός, λέει ο Μπόρχες δια στόματος του Γερμανού διοικητή του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Τάρνοβιτς, του Όττο Ντήτριχ τσουρ Λίντε, στην κατασκευασμένη μαρτυρία που φέρει τον τίτλο «Γερμανικό Ρέκβιεμ», καθώς στον νεκρολογικό απολογισμό του τελευταίου αντηχεί ο επιθανάτιος ρόγχος του Τρίτου Ράιχ. Και κάθε άνθρωπος όμως γεννιέται ή μυθοπλαστικός ή αλεφικός. Κι ίσως λίγα είναι τα πράγματα εκείνα στη λογοτεχνία που μπορούν να προκαλέσουν την ταραχή που δοκιμάζει κανείς όταν συναντά τα διηγήματα των Μυθοπλασιών: Τέτοια θέση στον χάρτη, όπου μαίνονται τρικυμίες, επέχουν στα ανθρώπινα καιρικά φαινόμενα με κάποια ομοφωνία ο Όμηρος, ο Δάντης κι ο Σαίξπηρ. Ο Μπόρχες γνώριζε καλά και τους τρεις. Δεν ξέρω αν η γραφή του Μπόρχες κατέλαβε την οικουμενικότητά της ασκούμενη στο πώς να μιλάει για τα σύμπαντα που περικλείονται μέσα στο σύμπαν, για τους κήπους με τα διακλαδωτά μονοπάτια, για τον Πασκάλ και τους πεόν της Νότιας Αμερικής, για τον Πλωτίνο και τον Αβερρόη, για τους μεσαιωνικούς θεολόγους ή τις φαινόμενες κινήσεις της ιστορίας, ή αν η επίμονη αναζητήση του ονόματος του Θεού και μια ζωή αποθησαύρισης στη βιβλιοθήκη της Βαβέλ οδηγούν αιτιωδώς σε μια τέτοια ιδιότητα. Μπορώ, πάντως, να πω ότι πέντε καλοκαίρια μετά την πρώτη ανάγνωση, η τωρινή επεφύλασσε μερικούς ολοκληρωτικά νέους κύκλους γνώσης, γιατί βέβαια, το μονοπάτι -το κείμενο- δεν μπορεί να είναι ποτέ το ίδιο ανάμεσα σε δύο περάσματα, ούτε κι εμείς που το διαβαίνουμε. Ή αν, έστω μετά δυσκολίας, δεχτώ την ιδέα του Πλάτωνα, ότι κάθε γνώση δεν είναι παρά ανάμνηση, τότε ο Μπόρχες ανακινεί σκέψεις που, χρόνια μουδιασμένες απ' τον ύπνο και τη λησμονιά, όταν πάρουν τον αέρα τους, καλπάζουν με ενάργεια και όρεξη και ξεχύνονται να ανακαλύψουν και τα άλλα σημεία της επικράτειας του χάρτη.
Είσοδος στο Μπορχεσικό σύμπαν Περιπλάνηση μέσα σε λαβύρινθους , κυκλικά ερείπια, χώρα των Αθανάτων, μέρη όπου ο χώρος και ο χρόνος καταργούνται. Μάγος .... νομίζω αν μπορούσα θα του έβαζα 6*
Κάποια από τα μυθιστορήματα της συλλογής με ενθουσίασαν και κάποια άλλα μου φάνηκαν απλώς ευχάριστα. Σίγουρα μέσα από τα έργα του ο Μπόρχες δίνει στον αναγνώστη πολύ τροφή για σκέψη. Τα αστεράκια θα ήταν 4 αλλά η έκδοση με απογοήτευσε, δεν είναι δυνατόν όταν σε ένα κείμενο σε κάθε σειρά υπάρχει από μία παραπομπή να πρέπει να γυρνάς μπρος πίσω τις σελίδες για να διαβάσεις τις σημειώσεις του μεταφραστή που σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι καν χρήσιμες. Με όλο αυτό το μπρος πίσω έχανα πολλές φορές και τον ειρμό του κειμένου αλλά και το σημείο στο οποίο βρισκόμουν. Επίσης, μου φαίνεται τελείως αδικαιολόγητο ονόματα ή ξένες λέξεις να δίνονται στον αναγνώστη με πλάγια γράμματα ώστε να ανατρέξει και πάλι στο τέλος του βιβλίου να δει τη σημασία τους. Γενικότερα, προσωπικά με βολεύει περισσότερο οι υποσημειώσεις, διευκρινίσεις κ.λπ κ.λπ να βρίσκονται στο κάτω μέρος της σελίδας. Ειδικά όταν πρόκειται για θέμα που εξάπτει τη φαντασία αυτό το μπρος πίσω με ενοχλεί και το παρομοιάζω με τις διαφημίσεις. Δεν γίνεται ο συγγραφέας να κοπιάζει για να δημιουργήσει έναν καινούργιο κόσμο, εμένα η φαντασία μου να οργιάζει και να χτίζει λαβυρίνθους και να υπάρχει υποσημείωση που να παραπέμπει σε άλλα κείμενα του ίδιου συγγραφέα που χρησιμοποιεί για παράδειγμα την ίδια φράση.
Το μεγαλύτερο λάθος που μπορεί να κάνει κανείς, είναι να πιστέψει ότι αυτό είναι ΕΝΑ βιβλίο. Περιέχει 50 διηγήματα και 50 διαφορετικούς κόσμους. Είναι βιβλίο που χρειάζεται μελέτη και όχι απλή ανάγνωση, και γι'αυτο επιβάλλεται να το ξεκινήσεις, να το σκεφτείς, να το αφήσεις και να το ξαναπιάσεις. Δεν γίνεται αλλιώς. Επιπλέον, η μετάφραση του Κυριακίδη δε είναι ότι πιο απλό (δεν ήξερα ότι υπήρχαν τόσες λέξεις που δε γνώριζα στη νεοελληνική) ...
Κατά την γνώμη μου η Παγκόσμια ιστορία της ατιμίας είναι το πιο ευκολοδιάβαστο κομμάτι του έργου του.
Τα πιο ενδιαφέροντα διηγήματα και αυτά που θα πρότεινα στον αναγνώστη είναι τα εξής: Τα κυκλικά ερείπια Ο κήπος με τα διακλαδωτά μονοπάτια Φούνες, ο μνήμων Ο νότος Ο αθάνατος (αν και μαλλον θα πρεπει να ακολουθήσουν και τα υπολοιπα του ΑΛΕΦ για τη συνολική εικόνα) Το σπίτι του Αστερίου Το Άλεφ
ΥΓ: Tlon, Uqbar, Orbis Tertius - όσες φόρες και να το διαβάσω ΔΕΝ καταλαβαίνω τίποτα ΥΓ2: Το πήρα Ιανουάριο, το τελείωσα Αύγουστο.
Ο συγγραφέας του άπειρου σύμπαντος, του Γκόλεμ κ του 'Αλεφ μας χαρίζει μια μυστικιστική πύλη οραμάτων!.. Ο Μπόρχες αφού έχασε την όραση του, βυθίστηκε μέσα στον φωτισμό της φαντασίας του κ μοιράζεται τα άπειρα αυτά οράματα μαζί μας μέσα από την μυθοπλασία κ την υπαινικτική γραφή..
Αυτός ο τυφλός προφήτης είναι το Άλεφ μου: αυτή η μικροσκοπική σφαιρίτσα μέσα από την οποία θα διευρύνω την νωθρή μου φαντασία! Αν κ ακόμη αισθάνομαι χαμένη μέσα στους λαβυρίνθους απ΄τους οποίους με περνάει ο τυφλός ποιητής, με διδάσκει όμως να κρατήσω το νήμα κ να αγκαλιάσω το παράδοξό τους.....
Για αρχή η μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη είναι καταπληκτική και τα σχόλια πάρα πολύ χρήσιμα. Όλα τα διηγήματα απαιτούν τον χρόνο τους και σηκώνουν μελέτη και ανάλυση από πολλές πλευρές. Παρόλο που μερικά μπορεί να είναι ακόμα και δύο ή τρεις σελίδες η σωστή ανάνωση τους παίρνει ώρα και σίγουρα είναι ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα και πολλές φορές. Ο Κήπος με τα Διακλαδωτά Μονοπάτια υπήρξε νομίζω η αγαπημένη μου από τις συλλογές που περιέχονται στο βιβλίο. Πιο συγκεκριμένα το Tlon, Uqbar, Orbis Tertius, τα Κυκλικά Ερείπια, η Βιβλιοθήκη της Βαβέλ (που φέρει ενδιαφέρουσες ομοιότητες με το Όνομα του Ρόδου του Ουμπέρτο Έκο και πιθανώς να σχετίζονται) και το ομότιτλο, ο Κήπος με τα Διακλαδωτά Μονοπάτια. Μερικά ακόμη αξιοσημείωτα για μένα είναι: Ο αθάνατος, Οι θεολόγοι και Το Σπίτι του Αστεριού. Δεν είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα αλλά είναι ένα βιβλίο γεμάτο μυστικούς κόσμους, αναπάντεχες ιδέες και σπουδαίες σκέψεις.
Διέκρινα την ειρωνεία, τον πεσιμισμο, το ευρύ γνωστικό υπόβαθρο του συγγραφέα, την επιμελημενη έκδοση, όμως δεν με κέρδισε καθόλου. Το αντίθετο, με κούρασε. Πιο πολύ το έργο του κάνει για ακαδημαϊκή προσπέλαση σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Γνώμη μου, φυσικά.
Ο Μπόρχες έχει διαβάσει ο ίδιος πάρα πολλά βιβλία και αυτό φαίνεται πολύ έντονα στα κείμενά του, κυρίως στην προβλεψιμότητα του απρόβλεπτου τέλους των διηγημάτων.