Το Χρυσόψαρο (1929) είναι ένα μυθιστόρημα για τις ποικίλες εκδοχές της ομοερωτικής επιθυμίας, για τη ρευστότητα των έμφυλων ταυτοτήτων, αλλά και για τις ηδονές και τη μνήμη του σώματος. Σταθμός στην ομοερωτική λογοτεχνία, όπως δείχνουν και οι σύγχρονες εκδόσεις του σε ευρωπαϊκές γλώσσες, μιλά με τόλμη και απροσποίητα για τους αποκλεισμούς και τη σεξεργασία, για τις βαθύτατες ταξικές διακρίσεις και την πατριαρχική οπτική που διαχέει παντού την υποκρισία της.
Το μεγάλο ταλέντο του Alec Scouffi (Αλέξανδρος Σκούφης) έγκειται στη ζωντάνια με την οποία περιγράφει τον κόσμο του «Χρυσόψαρου». Μας καλεί να ακολουθήσουμε τους ήρωες στα νυχτερινά κέντρα της Μονμάρτρης και της Πιγκάλ, να αισθανθούμε την ατμόσφαιρα του πρόσκαιρου πανηγυριού, ν’ ακούσουμε τον απόηχο της τζαζ, να νιώσουμε την έξαψη των σωμάτων, αλλά και να καταδυθούμε στο σκοτάδι και στη σιωπή, να τρέξουμε μαζί με τους φευγαλέους ίσκιους, να γίνουμε μάρτυρες του εσωτερικού διχασμού προσώπων έωλων και ξεριζωμένων, που δεν είναι μόνο θύτες ή μόνο θύματα, αλλά παραδέρνουν διαρκώς σε μια αμφιθυμική κρίση, κατατρύχονται από ανεκπλήρωτα πάθη, περιδινούνται στον κρατήρα των ηδονών, σε μια φρενήρη κίνηση χωρίς δυνατότητα εξόδου.
«[Στο Χρυσόψαρο] η πόλη διαθλάται και μεταμορφώνεται πρωτεϊκά στα σώματα και τα σώματα μετασχηματίζονται σε όψεις της πόλης. […] Το Χρυσόψαρο είναι με σημερινούς όρους και μια πολύτιμη queer γεωγραφία του Παρισιού κατά τον Μεσοπόλεμο, με έμφαση στη δεκαετία του ’20.» (από το Επίμετρο της έκδοσης)
«Κι ο Σουσού άρχισε να καταλαβαίνει […] πως το ταξίδι της Σάρκας είναι το μόνο απ’ το οποίο δεν επιστρέφουμε ποτέ.»
«Ο Μάξγουελ ήταν ομοφυλόφιλος· κι είχε γίνει ομοφυλόφιλος δίχως να το συνειδητοποιήσει, από εκείνη την ενστικτώδη ανάγκη μέσα του να συνδεθεί με τον Ανδρόγυνο. Πολλές φορές έλεγε: “Το φύλο για το ανθρώπινο πλάσμα είναι ένα τυχαίο συμβάν”· ή ακόμα: “Τα φαινόμενα απατούν”.» («Χρυσόψαρο, δωμάτια μετ᾽ επίπλων»)
Γόνος αστικής οικογένειας, ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του σε σχολή Ιησουιτών στο Παρίσι, ενώ σπούδαζε φωνητική μουσική ήδη από 14 ετών. Γρήγορα καθιερώθηκε ως βαρύτονος. Τραγούδησε μαζί με τον Καρούζο, εμφανίστηκε στις μεγαλύτερες σκηνές της Ευρώπης, δίδαξε επί σειρά ετών στο Παρίσι, αλλά και στο Ελληνικό Ωδείο στην Αθήνα για σχετικά σύντομο διάστημα. Συμμετείχε δραστήρια στην πνευματική ζωή της γαλλικής πρωτεύουσας, ενώ, κατά τα διαστήματα της παραμονής του στην Αλεξάνδρεια άνοιγε το δικό του λογοτεχνικό σαλόνι, στο σπίτι της οδού Σταμπούλ.
Εξέδωσε στα γαλλικά τέσσερις ποιητικές συλλογές και δύο μυθιστορήματα, από τα οποία το «Χρυσόψαρο» γνώρισε μεγάλη εκδοτική επιτυχία. Διατηρούσε γνωριμία με τον Κ. Π. Καβάφη, ο οποίος του είχε αφιερώσει ιδιοχείρως τα «Κεριά». Δολοφονήθηκε τη νύχτα της 24ης Μαρτίου 1932 στο διαμέρισμά του, στο Παρίσι. Ο δράστης δεν βρέθηκε ποτέ· θεωρείται πως ήταν κάποιος από τους εφήμερους εραστές του.
Ύστερα από πολλά χρόνια λησμονιάς, ο Alec Scouffi «αναστήθηκε» ως μυθιστορηματικό πρόσωπο σε τρία βιβλία του Πατρίκ Μοντιανό.
Στο Χρυσόψαρο ανακαλύπτουμε την άλλη πλευρά του Παρισιού την περίοδο του Μεσοπολέμου. Ο Σουσού το πρωταγωνιστικό πρόσωπο της ιστορίας μας εξερευνά με τις αναζητήσεις που κάνει τις κρυφές επιθυμίες του και βρίσκει τον τρόπο να περνάει καλά.
Ο αγοραίος έρωτας, οι επαφές στα δημόσια ουρητήρια, τα κρυφά ραντεβού στα ξενοδοχεία και η νυχτερινή διασκέδαση είναι η βάση αυτού του πολύχρωμου μυθιστορήματος.
Γραμμένο το 1929 σε μία περίοδο που η δημόσια έκφραση των ομοφυλοφιλικών προτιμήσεων ήταν απαγορευτική. Η Γαλλία υπήρξε μία χώρα πιο φιλελεύθερη τυπικά σε αυτό το θέμα όμως έβρισκε τον τρόπο να ασκεί διώξεις και να επιτηρεί τους ανθρώπους.
Ένα επαναστατικό ανάγνωσμα για την τότε εποχή καθώς ξέφυγε από τις καθιερωμένες νόρμες και έδωσε φωνή σε πρόσωπα που ζητούσαν την Αγάπη, την Αποδοχή και την ίση μεταχείριση.
Ένα μεγάλο μπράβο στις εκδόσεις Κίχλη που χαρίζει στο αναγνωστικό κοινό ένα μυθιστόρημα- σταθμό στην Queer πεζογραφία.
Αυτό το βιβλίο αποτελεί σημαντική αφετηρία για την μελέτη του "περιθωρίου" της Μεσοπολεμικής Γαλλίας. Εξαιρετική έκδοση με επίμετρο απο την Δήμητρα Τζανάκη και το Νίκο Σκοπλάκη, πλούσιο σε βιβλιογραφικές αναφορές και εύστοχες παρατηρήσεις.
"Κι ο Σουσού άρχισε να καταλαβαίνει- άρχισε να καταλαβαίνει πολύ αργά ίσως- πως το ταξίδι της Σάρκας είναι το μόνο απ'το οποίο δεν επιστρέφουμε ποτέ."
Εξαιρετική μετάφραση του Νίκου Σκοπλάκη που μεταφέρει τον πολύπλοκο λόγιο αλλά και του δρόμου λόγο του Scouffi με γνώση της ελληνικής καλιαρντής και αιχμηρό χιούμορ. Διαφωτιστικό και σημαντικό όχι μόνο οι υποσημειώσεις του μεταφραστή που σε οδηγούν κατευθείαν στα στενά της Μονμάρτρης αλλά και το επίμετρο επίσης του Νίκου Σκοπλάκη και της Δήμητρας Τζανάκη. «Το ταξίδι της σάρκας είναι το μόνο που δεν έχει επιστροφή».
Il faut apprécier la littérature d'une autre époque pour apprécier ce roman qui n'est pas exceptionnel, mais l'histoire est assez touchante et c'est un document intéressant sur le milieu de la prostitution homosexuelle à Paris entre les deux guerres.
Le livre d'Alec Scouffi nous donne une image sans pareil du Paris apres la 1ere Guerre mondiale, et du monde merveilleux et sordide des homosexuels avant garde Tel l'ecrivain Grec A Tahtsis, A Scouffi a eu un sort malheureux, payant tres cher ses frequentations masculines nocturnes...