Knjiga o Mikelanđelu

by Miloš Crnjanski

252 pages, Unknown Binding

First published January 1, 1981

About the author

Miloš Crnjanski (in Serbian Cyrillic: Милош Црњански, pronounced [mîlɔʃ t͡srɲǎnskiː]) was a poet of the expressionist wing of Serbian modernism, author, and a diplomat. He initially wrote poetry but later turned to prose fiction and drama, as well. He wrote about his disillusionment, the futility of war and the destruction of his country.

Crnjanski was born in Csongrád, present day Hungary in 1893. His father was a municipal notary. The family moved to Temesvár (now Timisoara in Romania), where he grew up in a Serbian environment, favouring Serbian nationalism. After high school, he studied in Rijeka and then Vienna. After the assassination of Franz Ferdinand, he was persecuted like other Serbs and then drafted into the army to fight the Russians. He was wounded in 1915, spending time in a hospital in Vienna. He was later sent back to the Italian front. He then studied art history and philosophy in Vienna and graduated from the University of Belgrade, where he had edited the student newspaper. He later worked as a teacher, a newspaper editor and an embassy press attaché in Berlin and then in the Yugoslav Embassy in Rome. He also worked as reporter in Spain during the Spanish Civil War. In World War II, he escaped to London, where he remained after the war, becoming a British citizen. He worked in Hatchards, the bookshop, while his wife sewed dolls dresses for Harrods. He returned to Belgrade, Serbia in 1965, where he died in 1977.

Reviews

[Невен Паштар · Rating 4 out of 5]

Међу писцима које сам читао највећи психолог је Достојевски, анархист Толстој; највећи филозоф је Ниче, најинтелектуалнији је Пекић, најемотивнији је Халил Џубран... Али највећи умјетник писања је, без сваке сумње Милош Црњански.

[Radonja · Rating 5 out of 5]

Koliko volim ovog čoveka.. On je došao i rekao: E možda ste vi koji ceo život izučavate Mikelanđela i bavite se njime konstantno.. Možda ste vi u pravu. ALI, šta ako niste?? Ja mislim da je njegov život tekao ovako. Izvori? Nemam, samo se tako osećam. Povezujem ga sa mojim dragim ljudima iz Hiperboreje i meni je lepše da o njemu mislim na ovaj način.

Prelepo napisana knjiga i lepo obuhvata Mikelanđelov život, ne toliko biografski, nego onako kako Crnjanski želi da je bilo. A s obzirom na to da delim afinitete sa Crnjanskim, i ja želim da je Mikelanđelo tako živeo i tako stvarao.

[Marko Vasić · Rating 5 out of 5]

Crnjanski je u ovim nedovršenim spisima rekao mnogo više, šire i istinitije od tzv. zvaničnih Mikelanđelovih biografa (na primer Vazari).

Moje utiske najbolje ilustruju reči samog Crnjanskog u predgovoru:

Non finito. Moja knjiga neće biti ponavljanje već utvrđenih fraza o Mikelanđelu, ponavljanje naučnih teza profesora, već poznatih, naučnih, rezultata, banalnosti, glorifikacija, nego će biti niz pitanja sa mojim odgovorima. [...] To ne znači da tonem, u zbrku, pitanja, dokumenata, arhivske građe, pa ni istorijske polemike, o renesansi. I ja ću stavljati, čisto intelektualna, pitanja, ali ću odgovarati svojim tvrdnjama, nalascima, mislima. [...] Većina pisaca o Mikelanđelu postala je dosadna. Ponavljaju poznato. Trude se da nametnu hipoteze o Mikelanđelu, a o Mikelanđelu kažu sve manje. Meni se čini, da je Mikelanđelo, pri kraju života, manje slikar, manje skulptor, a najviše pesnik. Postao je pesnik; a to je, i danas još, najmanje rečeno čitaocima, o njemu. O tome nema ilustracija, o tome je nemoguć strip. Ja sam, tek posle njegovih stihova, stao da postavljam nova pitanja o njemu, i kao slikaru, i kao skulptoru, a sad, posle radova Frankastela, i kao čoveku koji više ne živi u srednjem veku. [...] Ja pišem o Mikelanđelu, protivno tim [raznim biografskim] tumačenjima, tražeći fakta, vraćajući se na fakta. Pokušavam da njegova dela, tumačim faktima iz njegovog života, više nego ikada.

Kroz dijaloge sa trima izmišljenim ličnostima: profesora Zena, profesora dela Kloete i njegove ćerke, Crnjanski će otvoriti mnoga značajna pitanja koja vekovima muče one koji proučavaju Mikelanđelov život i rad i oko čega se vode brojne polemike. On vodi razgovor vrlo vešto, i staje na stranu „običnog“ čoveka (ne naučnika) koji je oduševljen Mikelanđelovim delom, ali – delom u potpunosti: i kao slikara i kao vajara i kao arhitekte i, možda najviše, kao pesnika.

Crnjanskog zanima zbog čega Mikelanđelo ni u jednom svom pismu niti sonetu nije pominjao svoju majku. Ko je bila ona? Zašto je se stideo i da li je se stideo? Odgovara na pitanja i tumači nesuglasice oko samog Mikelanđelovog izgleda – njegove posture, higijene, naravi, navika i slično. Dovodi u pitanje njegov odnos sa svetom i brani njegovu seksualnost, koju vekovima izvrgavaju ruglu, tvrdeći da je bio sodomit i da su neki od najlepših soneta posvećeni upravo mladićima koje je obožavao. Možda najsočnije polemike sa svojim izmišljenim sagovornicima Crnjanski upravo vodi o toj temi – Mikelanđelu kao pesniku i tu vrlo jasno i logično analizira pojedine stihove koji su kod Mikelanđela inače poprilično zamršeni što se samog izraza tiče, neprecizni i nejasni, i tim svojim tumačenjima baca potpuno drugo svetlo na te stance, tako da me je naterao da se ponovo vratim pojedinim sonetima i iznova ih pročitam.

Izdanje obiluje brojnim ilustracijama Mikelanđelovih dela o kojima Crnjanski govori u svojim diskusijama sa profesorima, i još jedanput ih obasjava sopstvenim svetlom koje otvara potpuno jedan novi ugao gledanja koji mi se poprilično dopao.

[Lenka · Rating 3 out of 5]

Samo za one koji jako vole Crnjanskog kao i Mikelanđela (i o njemu znaju mnogo), inače nije bez teškoća, ali ipak kako knjiga odmiče, postaje interesantno i ostalima :]

[4 · Rating 4 out of 5]

I love the concept of the book and the writing style is definitely my cup of tea.
I would complaine about homophobic use of a certain slur for gays but this book was written during the last century and by non other than a person from a really homophobic country so I'll try to close my eyes...