საქართველო იოსებ სტალინის წინააღმდეგ

by Lasha Bugadze

მიუხედავად იმისა, რომ სტალინი ერთ-ერთი ყველაზე შესწავლილი ისტორიული ფიგურაა, საკუთრივ საქართველოს ბედზე მის გავლენაზე ყურადღება ჯერაც არ გამახვილებულა. დღემდე არ არსებობს ამ ტიპის არც სამეცნიერო, არც სამეცნიერო - პოპულარული და არც თუნდაც მხატვრული ნაშრომი; არ გადაღებულა ფილმი, არ გამართულა კონფერენცია. ეს წიგნი ქართულ დისკურსში მე-20 საუკუნის საქართველოს ბედზე სტალინის როლსა და გავლენაზე ფოკუსირების პირველი მცდელობაა.

ამ წიგნის იდეა ორი წლის წინ გაჩნდა, როცა აშკარა გახდა, რომ, სტალინის ფიგურის პოპულარობის ზრდასთან ერთად, რუსული საინფორმაციო ომის დღის წესრიგში მისი მნიშნვნელობა სულ უფრო წინ იწევდა. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორიის გუნდმა წელიწადზე მეტი ხნის განმავლობაში სიღრმისეული კვლევა ჩაატარა, რასაც ეყრდნობა კიდეც წიგნი. ესაა კოლაბორაციული პროექტი სოვლაბსა და ტექსტის ავტორ მწერალ ლაშა ბუღაძეს შორის, რომელიც აქტიურად მუშაობდა სოვლაბის გუნდთან ერთად.


სიუჟეტი პარალელური თხრობის პრინციპით ვითარდება - ერთი მხრივ, სტალინის ცხოვრებისეული და პოლიტიკური გზა, ხოლო, მეორე მხრივ, მოდერნული და დემოკრატიული საქართველოს პროექტი, რასთან შეუთავსებლობა და კონფლიქტი სტალინის ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე დაფარული და, ამავე დროს, დრამატული ნაწილია.

მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი არ წარმოადგენს აკადემიურ ნაშრომს, იგი აღჭურვილია სამეცნიერო აპარატით. კვლევის პროცესში გუნდმა დაამუშავა დოკუმენტური წყაროების ვრცელი კორპუსი და რამდენიმე, დიდწილად დავიწყებული, მნიშვნელოვანი მემუარები, სადაც ავტორები პირად გამოცდილებას ჰყვებიან. ამ ტექსტების უმრავლესობა არასდროს გამოქვეყნებულა.

Genres: History

358 pages, Paperback

Published January 1, 2024

About the author

Lasha Bugadze (Geogian: ლაშა ბუღაძე), born in Tbilisi in 1977 is a Georgian novelist and playwright. He graduated from I. Nikoladze Art College and Shota Rustaveli Theatre and Film Georgian State University, the Faculty of Drama and Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, the Faculty of Art. He is the author of numerous novels and of plays that have been performed in many European cities. His works have been translated into French and English. Bugadze focuses his critical and ironic attention on inter-generational relationships and describes situations in which people fall victim to their prejudices, rigid ideas or stereotypes. He won the Russia and Caucasus Region category of the BBC International Radio Playwriting Competition in 2007 and one of the two top prizes in 2011 for his play The Navigator. Bugadze is a writer and presenter of literary programs broadcast on radio and TV by the Georgian public broadcaster. He is also a gifted cartoonist. He lives and works in Tbilisi.

Reviews

[Oto Bakradze · Rating 4 out of 5]

კარგად და პოპულარული ენით დაწერილი წიგნია პირველ დამოუკიდებელ რესპუბლიკაზე და სტალინის როლსა თუ მიზნებზე მისი ოკუპაციისას.

მეტი ასეთი წიგნი რომ იწერებოდეს დღევანდელ რეალობაში, ნელ-ნელა შეცვლიდა ხალხის ფანატიზმს სტალინის მიმართ.

ან შეცვლიდა კი?! ვისაც აინტერესებს, ის ისედაც მიაგნებს მეტ-ნაკლებად ობიექტურ წყაროებს მითების გასაფანტად და ვისაც არ აინტერესებს, ის ისევ სირაქლემას პოზიციაში დარჩება, რაც არ უნდა ფაქტები უფრიალო.

[Natia Morbedadze · Rating 4 out of 5]

საბჭოთა ისტორიითა და კონკრეტულად სტალინის ეპოქით დაინტერესებულ მკითხველებს უამრავი წიგნი წაგვიკითხავს ამ თემაზე, არაერთი ავტორის მიერ გაანალიზებულა სტალინის, როგორც მმართველის სახე და პირველი რესპუბლიკის წარმატებები, თუმცა ამ წიგნს ერთი რამ გამოარჩევს (ამისთვის მის შემქმნელებს - ლაშა ბუღაძეს, ირაკლი ხვადაგიანსა და გიორგი კანდელაკს დიდი მადლობა ეკუთვნით) - ის ღიად სდებს ბრალს იოსებ სტალინს საქართველოს სახელით. სწორედ ეს სჭირდება ჩვენს ქვეყანას - იმის გააზრება, თუ რა მოგვიტანა სტალინმა და რამდენი მუშაობა გვჭირდება დღეს საკუთარ თავზე, გარშემომყოფებზე, რათა ბოლომდე ამოვძირკვოთ ჩვენს კოლექტიურ ფსიქიკაში ღრმად დალექილი სტალინიზმი. გათავისუფლება აღიარებით იწყება, სიმართლისთვის თვალის გასწორებით. ამის გარეშე წინ ვერ წავალთ.

[Alexsandre Gvelesiani · Rating 3 out of 5]

საბოლოო ჯამში ცუდი წიგნი არაა, მაგრამ თან რამოდენიმე ნაკლიც აქვს.

პირველ რიგში: ათწლეულების შემდეგ დაწერილი წყაროები წარსულს სწორად ვერ ასახავს, ყოველი შემთვევისთვის მათი ნდობა რთულია. სამწუხაროდ ტექსტის დიდ ნაწილს ასეთი წყაროების ციტირება შეადგენს.

მეორე: ზედმეტი მორალიზმი. ისტორია ხშირად შემთხვევითობით ვითარდება, და იმის თქმა რომ სტალინის ჩანასახში მისი ‘სტალინობა’ უკვე ჩანდა უბარლოდ არაა ნიუანსური მიდგომა. ყოველი შემთხვევისთვის, თანამედროვე წყაროები ამ შეხედულებას არ ადასტურებეს.

მესამე: იყო რამოდენიმე ფაქტობრივი შეცდომაც. მაგალითად: მენშევიკებმა ტერორზე უარი თქვეს. მართლა ასეა? იგივე მემუარი (ჩემი წარსული) რომელსაც ბუღაძე თავისი არგუმენტების გასამყარებლად ხმარობს, ამ კონკრეტულ შეხედულებას გადაჭრით უარყოფს; მენშევიკები ხმარობდნენ ტერორს - რა საჭიროა ამის დამალვა?

ყველაფრის მიუხედავად, ცუდი წიგნი არაა

[Mariam Keshealshvili · Rating 4 out of 5]

ეს წიგნი ხმამაღალი განაცხადია იმისა, რაც უკვე დიდი ხანია დაგვიანებული გვაქვს, როგორც საზოგადოებას: იოსებ სტალინის პერსონის და "მემკვიდრეობის" ღიად და პირდაპირ მხილება.

თავისი მკაფიო და ირონიული სტილით ბუღაძე აუღელვებლად და პირდაპირ ცდილობს საქართველოს სახელით უთხრას სტალინს ის, რასაც წლებია ვერ ვამბობთ ხმამაღლა – რომ მისი სახით არა სიძლიერე, არამედ უბედურება გადმოგვეცა, რომ ის არ იყო ჩვენი სიამაყე, არამედ ჩვენი ეროვნული ტრაგედია.

ძალიან მნიშვნელოვანია ასეთი წიგნები, რომლებიც ღიად და არგუმენტირებულად უპირისპირდებიან ისტორიულ ტყუილებს და თვალს უსწორებენ წარსულის მტკივნეულ რეალობას.

და ჩვენი ეროვნული ვალია - თითოეული მოქალაქის, რომ თბილისის თავზე ვეღარასდროს აფრიალდეს წითელი დროშა.

[Keti Molashvili · Rating 4 out of 5]

ძალიან კარგი წიგნი, რომელიც ისტორიულ წერილებზეა დაფუძნებული. იმდენად მნიშვნელოვანია ამ წიგნის წაკითხვა, რომ უკიდურეს რეკომენდაციას ვუწევ ♡ რომ არა ლაშა ბუღაძეს მიკერძოებული განწყობა და სიძულვილი სტალინისა და რუსეთის მიმართ, რომელიც ტექსტს ეტყობა, უზომოდ საინტერესო ისტორიული ნაშრომი იქნებოდა. ჰო, მეც, კი, რომელსაც მძულს რუსეთი და სტალინი, ვისურვებდი მეტად ნეიტრალური ჭრილიდან ყოფილიყო დანახული რა ტექსტიდან ავტორის სიძულვილი კი არა, ანალიტიკა წამოსულიყო. ჰოდა 5☆-ს დაიმსახურებდა უეჭველად, ახლა კი 4-ს დავჯერდეთ, ჩემთვის 4 საუკეთესო წიგნია, 5-მსოფლიოში ყველაზე მაგარი წიგნი ♡

[NEKA · Rating 4 out of 5]

"საქართველო ბრალს სდებს იოსებ სტალინს... ისტორიული ნაღმებისთვის, რაც მისი სიკვდილის შემდეგაც, ნეოსტალინურ რუსეთს ძალას აძლევს, რომ არც ახლა დაუშვას საქართველოს შემდგარ და გადარჩენილ ქვეყნად ქცევა..."

"საქართველო ბრალს სდებს იოსებ სტალინს... საქართველის ევროპული მეოცე საუკუნის მოკვდინებისთვის, ილია ჭავჭავაძის იდეის ჩაკვლისთვის, სადაც ქართველებს თავად უნდა ეყუდნოდეთ თავი..."

"საქართველო იოსებ სტალინის წინააღმდეგაა..."

[Beka Buchashvili · Rating 5 out of 5]

წიგნი მთლიანად ეფუძნება რეალურ მოვლენებს და კვლევებს, და მაინც კარგად დაწერილ ფიქციად იკითხება. ამ წიგნში მოყვანილი რამდენი სახელი უბრალოდ გამეგო. მისი წაკითხვის შემდეგ, თავისი მოქმედი პირებით, საქართველო უფრო სამგანზომილებიანი ადგილი ხდება.

[ირაკლი სულაძე · Rating 4 out of 5]

იმედია გაგრძელება მალე იქნება.

[Leila Beruchashvili · Rating 4 out of 5]

ზეპირად უნდა ვიცოდეთ ყველამ ეს წიგნი! მიგვავიწყდა ეტყობა რაღაცეები…