Τα μαραμένα μάτια και άλλες ιστορίες

Διηγήματα #1

by Ναπολέων Λαπαθιώτης, Νίκος Σαραντάκος (Editor)

Αθώες παιδούλες που γίνονται ολοκαύτωμα στον έρωτα, κυριαρχικές λέαινες που στέλνουν το αδύναμο αρσενικό στον χαμό του, μαραμένα μάτια που τα πνίγει το παράπονο μέσα στον μουντό στρατώνα παρελαύνουν στις ιστορίες του τόμου αυτού· άλλοτε αλληγορικά παραμύθια, άλλοτε λαγγεμένα πεζογραφήματα μουσκεμένα από τον πόνο και άλλοτε σαρκαστικά σκίτσα της εποχής, τα νεανικά διηγήματα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη έχουν κοινό τους γνώρισμα την οξύτατη αίσθηση του ρυθμού και τη γοητευτική μουσικότητα.

Αριστοκρατικά μεγαλωμένος, άριστα μορφωμένος, μοναχοπαίδι υπουργού, ανανεωτής της παράδοσης, ανοιχτά ομοφυλόφιλος, συνοδοιπόρος των κομμουνιστών, τοξικομανής, αυτόχειρας, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης έχει αγαπηθεί πολύ ως ποιητής, αλλά το πεζό λογοτεχνικό του έργο, αν και καθόλου ευκαταφρόνητο έχει μείνει στη σκιά σκορπισμένο σε δυσεύρετα παλιά περιοδικά και εφημερίδες.

Σε αυτή την πρώτη συλλογή διηγημάτων του Λαπαθιώτη σε βιβλίο, ο Νίκος Σαραντάκος, συγκέντρωσε 30 διηγήματα της περιόδου 1908 - 1923. Παραθέτει επίσης εκτενές χρονολόγιο του ποιητή, με πολλά στοιχεία που δεν έχουν ως τώρα δημοσιοποιηθεί, προσθέτοντας μια ακόμα ψηφίδα στη μελέτη της ζωής και του πολύμορφου έργου του αυτόχειρα της οδού Κουντουριώτου.

Παραφροσύνη!
Δυο ωραία, μυρωμένα, ρόδινα γραμματάκια!...
Οι βάτραχοι και το τριαντάφυλλο
Κόκκινη αγάπη
Η καρδούλα της τριανταφυλλιάς
Σαρκασμοί - A' Songes d'antan
Σαρκασμοί - Β' Σ' ένα ερημικό μονοπάτι
La ballade des roses
Ιστορία για να δακρύζετε... από τα γέλια!
Vanitas vanitatum...
Ο Τομ και ο Μπομπ
Χαίρε Μαρία κεχαριτωμένη
Ο διαλαλητής
Το διαολάκι που εγίνηκε αγγελάκι
Το τριζόνι
Χινοπωρινό κουβεντολόι
Μπιμπίκος προς Μπέμπην
Ο θρύλος για τα εφτά μαργαριτάρια
Τα μαραμένα μάτια
Το λουστράκι
Ερινύες...
Ε.Β.
Λέαινα
Ρόδα
Φεγγάρι
Αυτά γίνονταν έναν καιρό
Τα μάτια της κυρούλας
Το αγγελάκι με τα ολόχρυσα φτερά
Πιστολιές στο δρόμο
Ο Δημοφών κι ο θάνατος

ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ
Το πεζογραφικό έργο ενός "ελάσσονα" ποιητή
Τα διηγήματα του τόμου αυτού
Πρώτες δημοσιεύσεις των διηγημάτων
Ναπολέων Λαπαθιώτης
Εργογραφία Ναπολέοντα Λαπαθιώτη
Επιλεγμένα δημοσιεύματα για τον Λαπαθιώτη

328 pages, Hardcover

First published January 1, 1923

About the author

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του Λεωνίδα Λαπαθιώτη, αξιωματικού του ελληνικού στρατού με καταγωγή από την Κύπρο, που έφτασε ως το βαθμό του στρατηγού και έγινε υπουργός Στρατιωτικών μετά από συμμετοχή του στο κίνημα στο Γουδί, και της Βασιλικής Παπαδοπούλου, ανιψιάς του Χαρίλαου Τρικούπη. Σε ηλικία δέκα ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στο Ναύπλιο, όπου τέλειωσε το σχολείο, έμαθε αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά, ενώ παρακολούθησε επίσης μαθήματα πιάνου και ζωγραφικής. Το 1905 γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, από όπου αποφοίτησε κανονικά, δεν άσκησε όμως ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου.

Την ίδια χρονιά κι ενώ ήταν μόλις δεκαεφτά χρόνων δημοσίευσε στο Νουμά το ποίημα Έκσταση. Το 1907 υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, στα δέκα συνολικά τεύχη του οποίου δημοσίευσε δεκαέξι ποιήματα ως το 1908, οπότε το περιοδικό έκλεισε και ο Λαπαθιώτης άρχισε τη λογοτεχνική και δημοσιογραφική συνεργασία του με την εφημερίδα Εσπερινή και το περιοδικό Ελλάς του Σ.Ποταμιάνου. Τον ίδιο χρόνο γνωρίστηκε με το Χρηστομάνο και το Σικελιανό. Ακολούθησαν συνεργασίες του με τα περιοδικά Δάφνη και Ανεμώνη (1909-1910) με την εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα (από το 1924) με το περιοδικό Η Διάπλασις των παίδων (1925), με το περιοδικό Μπουκέττο (1931), με τη Νέα Εστία (1933 - όπου δημοσίευσε μεγάλο μέρος του λογοτεχνικού του έργου), την Πνευματική Ζωή (1938) και τα Νεοελληνικά γράμματα (1940).

Το 1917 συμμετείχε στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας και υπηρέτησε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Μετά τα Νοεμβριανά γεγονότα του 1920 κατέφυγε για λίγο καιρό με την οικογένειά του στην Αίγυπτο, όπου γνωρίστηκε με τον Καβάφη. Το 1937 πέθανε η μητέρα του και τρία χρόνια αργότερα ο πατέρας του, ο θάνατος του οποίου είχε καταλυτική επίδραση στη ζωή του ποιητή. Η μοναδική ποιητική συλλογή που εξέδωσε ήταν η Τα πρώτα ποιήματα (1939).

Εθισμένος στις ναρκωτικές ουσίες αναγκάστηκε να ξεπουλήσει τη βιβλιοθήκη του και αυτοπυροβολήθηκε το 1944 στο σπίτι του στα Εξάρχεια.

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης ξεκίνησε την ενασχόλησή του με την ποίηση με σαφείς επιρροές από το ρεύμα του αισθητισμού (νεανικά του πρότυπα στάθηκαν οι Walter Pater και Oscar Wilde). Δημοσίευσε μανιφέστα για τον αισθητισμό και προσπάθησε να αντιδράσει στο ασφυκτικά συντηρητικό κλίμα της εποχής του με τολμηρούς στίχους και προκλητικές εμφανίσεις. Η θλίψη που χαρακτήριζε τη ζωή του τον οδήγησε στα τελευταία χρόνια του σε συμβολιστικές επιλογές με έντονα μελαγχολικό τόνο και σταθερή πάντα την επιμελημένη μορφή των ποιημάτων του.

Έγραψε επίσης λογοτεχνικές μεταφράσεις και θεατρικά έργα (Νέρων ο τύραννος [1900], Η τιμή της συζύγου [1901], Τα μεσάνυχτα ως το γλυκοχάραμα [1908]) και ασχολήθηκε με το λογοτεχνικό δοκίμιο και τη μουσική σύνθεση.

Reviews

[Γιώργος Μπελαούρης · Rating 5 out of 5]

τον λαπαθιώτη τον έμαθα από αυτό το βιβλίο και έκτοτε τον λάτρεψα
δεν έχω διαβάσει ποίησή του, μα η πρόζα και στα διηγήματά του είναι τρομερά ποιητική
η ατμόσφαιρά του είναι τόσο γλυκόπικρη που σε κάνει να νιώθεις νοσταλγία δίχως να ξέρεις γιατί
σε κάνει να νιώθεις ότι πάντα, κάποτε, όλα ήταν υπέροχα, μα εκείνα έχουν περάσει και δεν θα ξανάρθουν
ώρες ώρες γίνεται αρκετά σκοτεινός και σχεδόν θυμίζει πόε, μα είναι μια κατηγορία από μόνος του
ο μόνος συγγραφέας που θα μπορούσα να τον συγκρίνω είναι ο νιρβάνας