De kracht van het paradijs: Hoe Europa kan overleven in de Aziatische Eeuw

by Jonathan Holslag, Jan Baks (Translator), Frans van Delft (Translator)

Jonathan Holslag schreef het meest urgente boek van dit jaarWij, Europeanen, leven met het gevoel dat de toekomst aan ons voorbijgaat. De crisis woedt als een storm over het continent en zet alle zekerheden op losse schroeven. Maar hebben we echt de boot gemist? En begrijpen we wel goed wat er aan de hand is? Jonathan Holslag beschrijft in De kracht van het paradijs op overrompelende wijze de naoorlogse economische geschiedenis van Europa. Het is een episch verhaal over onze drang naar welvaart en de manier waarop we het noorden zijn kwijtgeraakt. Als chroniqueur van zijn tijd kent Holslag zijn gelijke niet. Tegenover het haarscherpe, ontstellende portret van een continent met een kapseizende economie, plaatst Holslag de mogelijkheid van een nieuwe renaissance. Diep in Europa zit nog steeds de kracht van het paradijs.`Jonathan Holslag heeft een boek geschreven dat gewaagd en elegant is, visionair en stijlvol. Dit is een Europeaan die bereid is moeilijke waarheden te vertellen. - Robert D. Kaplan, auteur van De wraak van de geografie

Genres: History, Nonfiction, Society, Politics

608 pages, Hardcover

First published February 19, 2014

About the author

Jonathan Holslag is a professor of international politics at the Free University of Brussels, where he teaches diplomatic history and international politics. He also lectures on geopolitics at various defence academies in Europe and the Nato Defence College. He was invited as a guest lecturer to various universities, including the Central Party School of China, the Harvard Kennedy School, and Sciences Po, Paris.

Reviews

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

Jonathan Holslag staat in onze contreien bekend als een autoriteit als het om China gaat: zowel in gespecialiseerde studies als in opiniebijdragen in de media weet hij de onstuitbare economische opgang van Peking te koppelen aan de onvermijdelijke geopolitieke opgang. In dit boek wendt hij zijn blik grotendeels af van het Verre Oosten, al is het permanent – als een dreigende schaduw – aanwezig. Europa staat centraal in dit boek, en dan specifiek de Europese Unie. “Hoe Europa kan overleven in de Aziatische eeuw” is de ondertitel, en dan verwacht je uiteraard een klaar en duidelijke boodschap, een uitweg uit de pessimistische sfeer die sinds de financiële crisis over ons Avondland (met mijn excuses voor deze archaïsche term) hangt.
Met die verwachting begon ik aan dit boek, en al meteen het eerste van de drie delen, stelde me zwaar teleur. Holslag somt er in tot in den treure de diverse facetten van het “Europese tekort” op: een economie die stokt, politici die geen visie meer hebben, en een bevolking die zwelgt in genietend consumeren. Pas op, Holslag legt daarbij wel de nodige nuance aan de dag; zo geeft hij aan dat het eigenlijk helemaal niet zo slecht gesteld is met onze industriële output, dat we nog altijd aan de top staan inzake innovatie en investeringen, en toch eigenlijk een heel flexibel arbeidsmilieu hebben. Kloppen al die pessimistische berichten dan niet? Holslag geeft geen uitsluitsel, want na zijn nuanceringen volgen meestal toch erg negatieve uitspraken over de toestand van Europa. Ik werd er tureluurs van: er is nauwelijks lijn te trekken in het betoog van de auteur, hij springt van de hak op de tak (van reële cijfers naar perceptiecijfers uit allerlei barometer-metingen), doet voortdurend zogenaamde vaststellingen, zonder die te onderbouwen en verzwelgt de lezer in een toch wel erg gespecialiseerd economisch betoog.
Even dacht ik er aan het boek neer te leggen, na dat eerste deel. Gelukkig heb ik dat niet gedaan. Want in het tweede deel gaat Holslag heel anders te werk: hij schetst hoe de wereld van vandaag (voor alle duidelijkheid: midden 2013) er uit ziet. In een tiental hoofdstukjes komen diverse aspecten aan bod waaruit moet blijken dat de aloude machtspolitiek, door verschillende regionale centra, weer helemaal terug is. En dat Europa dat eigenlijk nog niet helemaal door heeft. Zeer verhelderend vond ik zijn beschrijving van de drie gordels rond Europa: de gordel van onzekerheid (N-Afrika, het Midden-Oosten en Oostelijk Europa), de 4 strategische sjachelaars (Rusland, Iran, Turkije, Saoedi-Arabië) en de wig van ontberingen (van westelijk en Subsahara-Afrika, tot en met India); dit schema is natuurlijk simplifiërend, maar het maakt wel de geopolitieke situatie van Europa veel duidelijker. Ik leerde ook nieuwe dingen over de oorlog in cyberspace en in de ruimte. Ondanks die interessante dingen bezondigt Holslag zich ook hier weer aan een te grote woordenbrij, en aan het voortdurend aankondigen van remedies die hij in een volgend deel zal behandelen. Opvallend is zijn erg negatieve oordeel over de dienst van Catherine Ashton, de European External Action Service, die er volgens hem helemaal niks van bakt (zijn oordeel is in zo’n termen geformuleerd dat ik vermoed dat hier ook persoonlijke frustraties achter steken).
Het derde deel schetst dus zijn strategisch plan om Europa uit de crisis te trekken. En al meteen verrast hij door een zeer uitgebreid en goed onderbouwd pleidooi te houden voor een sterke Europese defensiemacht en het reëel gebruik van “harde” macht. Heel interessant, maar daarna verwatert dat een beetje door opeenvolgende nuanceringen. En de andere sectoren waarin volgens Holslag dringend initiatieven moeten worden genomen doet hij op een drafje af met weliswaar interessante en zinnige voorstellen, maar zonder verdere uitwerking. Het boek loopt tenslotte uit op een voluntaristisch pleidooi voor humanisme als maatstaf voor het toekomstig Europees beleid op zowat alle domeinen; bevlogen – zeker – maar toch ook weer wat veel in de idealistische sfeer die hij in het begin van het boek zo verketterde.
Kortom: Holslag heeft heel veel interessants te vertellen, maar hij verzuipt zijn boodschap teveel in een woordenbrij en is niet helemaal consequent. Aan toekomstige lezers kan ik alleen maar de raad geven om deel 1 gewoon over te slaan, onmiddellijk en diepgaand deel 2 te lezen, en tenslotte cursorisch door het slotdeel te gaan.

[Roman · Rating 3 out of 5]

В українському перекладі: «Сила раю. Як Європа може бути попереду в азійському сторіччі». Книга голландського вченого Йонатана Голслаха малює доволі сутужну картину сучасного Європейського Союзу, особливо коли це дається в комплекті з виразними описами глобальних викликів та небезпек, що вже чатують на європейську цивілізацію. Втім автор висловлює обережний оптимізм та наводить кілька рецептів, які, на його думку, можуть зарадити справі. Книга дещо розтягнута, як на мене, забагато "води". Але можливо це моє бачення, як людини, що постійно читає щось про ЄС та про глобальну політику. Українцям буде корисно вивчити такий "погляд з середини" на ЄС, без демонізації чи ідеалізації спільноти, з якою так багато хто з нас пов'язує певні надії.

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Graag zien Europese leiders ons continent als een oase van rust en welvaart. Wie de realiteit onder ogen ziet, kan onmogelijk blind zijn voor voor de 'gordel van onzekerheid' die zich vanuit Noord-Afrika tot het Balticum uitstrekt. Of voor de economische gevolgen van de globalisering, waarbij landen als China de strijd om grondstoffen zonder scrupules voeren. Of het verlies van Europees marktaandeel op de wereldmarkt.

Professor Holslag toont zich tegenstander van een besparingspolitiek en kiest eerder voor een soort van Keynesiaans stimuleringsbeleid. De Europese Unie verliest zich in regels, maar ontbreekt strategische focus en durf: inzake energie, grondstoffen, innovatie, werkgelegenheid. Onder andere door een actievere economische politiek en meer investeringen in defensie roept de auteur Europa op om zijn vooraanstaande plaats in de wereld te behouden, zelfs terug te versterken.

[Arjen Taselaar · Rating 4 out of 5]

Jonathan Holslag heeft een omvangrijke en zeer lezenswaardige studie geschreven over hoe Europa weer relevant kan worden in de Aziatische eeuw. Het naar binnen gekeerde continent van nu kan niemand meer inspireren, ook zichzelf niet, terwijl het als één van de welvarendste plekken ter wereld zo anders zou kunnen zijn. Het beeld hoe elders tegen Europa wordt aangekeken is ontluisterend. Toch, en dat laat Holslag overtuigend zien, heeft Europa alles in zich om de weg omhoog terug te vinden. Daar is echter veel voor nodig. Europa kan zich laten inspireren door zijn eigen humanistische traditie. Dat beeld, waar Holslag zijn boek mee besluit, is aansprekend. Zijn oplossing is wel heel schetsmatig weergegeven en vast niet de enige, maar de richting lijkt een goede. En nee, dat kan niet zonder krachtige defensie, zoals hij terecht maar relatief wat te uitvoerig stelt, maar ook niet zonder heel veel enthousiasme, inzet, creativiteit en investeringen op tal van andere terreinen. Ik wens het boek vele vertalingen toe, en dan zou het verplichte kost moeten zijn voor politici en beleidsmakers over het hele continent.

[Pedro · Rating 4 out of 5]

De vier sterren geef ik vooral voor de heel uitgebreide en leerzame uiteenzetting over de talrijke domeinen die van belang zijn voor een doordacht geopolitiek beleid op Europees niveau. De boodschap is duidelijk: Europa is niet goed bezig. Dat wil zeggen: noch de Europese politici, noch de nationale politici, noch de burgers zijn zich voldoende bewust van de uitdagingen waar we als unie voor staan, willen we niet het speelveld worden van de grootmachten van de 21e eeuw. Daarom vind ik het boek een aanrader.
De meer dan 550 blzn lieten helaas heel wat ruimte voor herhalingen en een weinig strak betoog; een halvering van het aantal bladzijden zou de lat hoger gelegd hebben en het boek ten goede zijn gekomen om een groter publiek te bereiken. Ik miste enkele ideeën over de uitdagingen die migratie en de multiculturele samenleving stellen en hun eventuele geopolitieke betekenis.
Het opzwepende finale betoog voor een hernieuwd humanisme kon ik appreciëren: het blijft mogelijk om te dromen van een paradijs, dat verder bouwt op wat we de voorbije paar eeuwen al realiseerden.

[Franc ABC · Rating 1 out of 5]

Mensen die dit gezever van losse feitjes, meninkjes en andere onzin geweldig vinden, moeten eens kijken in hun vergeelde schoolrapportjes of ze in het tweede leerjaar een buis hadden voor begrijpend lezen. De analyse van de problemen is theoretisch zo passé dat het echt beschamend is. Welke onzin geeft die mens aan zijn studenten te lezen? Maar bovenal de mogelijke oplossingen die hij aanreikt staan haaks op zijn eigen analyse. Dus niet alleen is de analyse compleet achterhaald, maar ook ziet de auteur niet eens dat hij zichzelf tegenspreekt. Als een auteur geen consistente redenering kan opbouwen zonder interne contradictie, los van het feit of je ermee akkoord gaat of niet, wat moet een derde dan aanvangen met zoveel onzin? Rutger Bregman was nog lief met zijn stuk over de bobotaal van professor Holslag.

[Govaert · Rating 3 out of 5]

Holslag maakt een interessante analyse van de heersende onzekerheid in Europa. In het eerste deel schetst hij de problemen en plaatst ze in een historisch perspectief. In het tweede luik maakt hij ondermeer een knappe opdeling tussen de gordel van onzekerheid, de 4 strategische sjacheraars en de wig van ontberingen. In het slotluik reikt hij pistes aan om Europa sterker op de kaart te zetten. Hierbij legt hij wel een bijzonder zwaar accent op de uitbouw van een Europese defensie. De andere oplossingen krijgen minder pagina's toegewezen terwijl ze minstens zoveel gewicht in de schaal zouden kunnen of moeten werpen. Een aanbevelenswaardige studie.

[Stephaan Taccoen · Rating 4 out of 5]

The book analyses Strenghts and Weaknesses of Europe , but above all shows us the way to get Europe , with its vast resources and capabilities , back on track again. Contrary to what nationalist politicians aim at in terms of more fragmenting and isolation , Europe needs much more integration. The book ends with an ambitious "to do list "

[Kylian · Rating 4 out of 5]

Een bijzonder veelzijdig uiteengezet betoog in prachtige beeldtaal voor een sterker en daadkrachtiger Europa in een beter wereld.