Leeuwenhart

by Monika Helfer, Ralph Aarnout (translator)

Na de dood van hun moeder worden Monika en haar twee zusjes bij een tante geplaatst, en haar broertje Richard bij een andere tante. Ze verliezen contact. Wanneer ze jaren later weer deel gaan uitmaken van elkaars leven, werkt Richard bij een drukkerij. Hij is een aparte jongeman, veel op zichzelf, en lijkt niet veel waarde te hechten aan het leven. Op een dag staat er een ex-geliefde voor zijn deur die een kind achterlaat, van wie hij alleen de bijnaam kent. De onvrijwillige vaderrol geeft hem houvast, er breekt een nieuwe tijd aan. Tot de moeder ineens weer voor zijn neus staat.

Leeuwenhart is een intiem en liefdevol portret, en een meesterlijk vertelde roman over zorgzaamheid, doorgegeven trauma's en familiebanden. In Duitsland werden meer dan 100 000 exemplaren verkocht.

Genres: Roman, German Literature, Fiction

158 pages, Kindle Edition

Published April 5, 2024

About the author

Monika Helfer (1947), vormals Monika Helfer-Friedrich, ist eine österreichische Schriftstellerin.
Thema ihrer Bücher sind oft schwierige Familienbeziehungen, wobei sie einen besonderen Fokus auf die Kinderperspektive legt. „Die Figuren in Monika Helfers Büchern haben Mut, Überlebenswillen und den gesunden Trotz eines Kindes, nämlich den Trotz, sich von gesellschaftlichen Wertvorstellungen und Kategorisierungen nicht beirren zu lassen“, so Dorothea Zanon in ihrer Laudatio anlässlich der Verleihung des Österreichischen Ehrenkreuzes für Wissenschaft und Kunst I. Klasse.

Reviews

[Co_winterstein · Rating 4 out of 5]

Monika Helfers schmaler Roman "Löwenherz"war meine Neujahrslektüre.
Nach "Bagage" und "Vati" ist Löwenherz der dritte und letzte Band ihrer autofiktionalen Familiengeschichte, den sie ihrem sechs Jahre jüngeren Bruder Richard widmet.
Liebevoll nennt sie ihn 'Schmähtändler', einer der sich unentwegt neue Geschichten erdenkt.
Helfer beschreibt ihn als einen Menschen, dem Böses fernliegt, der sich treiben lässt und dem das Schicksal einen Hund und das Mädchen Putzi schenkt - seine beiden Liebsten, die ihm aber ebenso schnell auf grausame Weise entrissen werden, so dass er sein eigenes Leben recht schnell beendet.

Monika Helfers liebevoller Blick auf den Bruder hat mich sehr fasziniert. Mit Richard ist ihr ein außergewöhnlicher Charakter gelungen, über den ich gerne einen langen Roman gelesen hätte. Ein Mensch ohne Sünden. Ein bißchen hat er mich an den Taugenichts aus Eichendorffs Novelle erinnert.

Leseempfehlung für Fans von Annie Ernaux, Julia Schoch und Joseph v. Eichendorff😊.

[Mina · Rating 4 out of 5]

Richard “Löwenherz” ist Monika Helfers jüngerer Bruder, den sie als Baby zusammen mit ihrer Schwester Gretel noch herzte, aber von dem sie nach dem Tod der Mutter bald getrennt aufwuchs. Im dritten Teil ihrer autofiktionalen Erzählungen rund um die vorarlberger Familiengeschichte spürt sie ihrem Bruder, diesem Sonderling, mit äußerster Sorgfalt nach. Sie beschreibt ihn als “Schmähtandler”, als jemanden, der sorglos durchs Leben geht und seine eigene Existenz mehr beobachtet als steuert. So beschert ihm auch jeweils ein unwahrscheinlicher Zufall die beiden engsten Begleiter und Seelenverwandten an seiner Seite: Der Hund Schamasch und das Mädchen Putzi.

Nicht nur begleiten wir Richards Leben, das er als Schriftsetzer bestreitet, sondern bekommen auch Einblick in den Schreibprozess des Buchs und den Austausch der Autorin mit ihrem Ehemann Michael Köhlmeier, der zu Richard zeitlebens eine gute Verbindung hatte.

Monika Helfer führt auch in “Löwenherz” ihre besondere, mündlich anmutende Erzählweise fort und tastet sich damit Stück für Stück vor, um den Menschen Richard zu begreifen. Sie stellt mit wunderbarer Beobachtungsgabe und feinfühligen Worten heraus, was ihren Bruder als Person ausmacht. Dabei war dieser ein faszinierender Charakter, der einen ungewöhnlichen Blick auf die Welt hatte und nicht nur in seinen Erlebnissen, sondern vor allem in seinen Eigenheiten heraussticht.

Ich bin der Autorin hier wieder einmal äußerst gern in die Untiefen ihrer Erinnerungskiste gefolgt und hoffe, dass sie noch ein paar Anekdoten in petto hat für weitere Bücher.

[Dan · Rating 5 out of 5]

Mit wenigen Worten macht uns Monika Helfer mit den Helden (Bruder Richard,kleinen Putzi und Hund Schamasch) ihrer tragischen Schilderung vertraut. Man erfährt darüber hinaus auch einiges über ihre Ehe zu Michael Köhlmeier und schätzt ihre Kreativität und sprachliche Finessen (Schmähtandler).

[Michael Madel · Rating 5 out of 5]

Der dritte Band der Familiengeschichte ist für mich der überzeugendste, stärkste und berührendste. Monika Helfer gehört zu den AutorInnen, deren Stärke in der Verknappung liegt und die bei den LeserInnen mit wenigen Worten einen Riesenteppich an Gefühlen auszulösen verstehen.

[thrays · Rating 4 out of 5]

ich mochte es aber iwie mochte ich es auch nicht lol

[iva° · Rating 4 out of 5]

posljednji dio trilogije, nakon vrlo dobrih "jadnika" (2020.) i "tate" (2021.), na redu je portret mlađeg brata richarda. vjerna memoarskom tonu u kojem s nježnošću -ali i sa zdravom realnosti- šeće sjećanjima djetinjstva, odrastanja i tragične sudbine svog mentalno nestabilnoga i društveno neuklopljenoga brata koji će skončati od vlastite ruke, nakon što ga je život pošteno išamarao.
preporučam čitati izvornim redoslijedom i pustiti moniki da te osvoji svojom mirnoćom i suzdržanošću ispod koje se kriju dubine obiteljskih odnosa.

[Ina Overeem · Rating 2 out of 5]

Ik kan niets met dit boek , gelukkig was hij dun dus zo uit

[Eva · Rating 4 out of 5]

this book is about the author's brother and his life until he decided to commit suicide. The book really touched me, especially because the focus was on the brother as a person and not on the suicide itself.

[Tatjana Bordukalo Nikšić · Rating 3 out of 5]

Pripovijest o mlađem bratu bujne mašte i neobičnog životnog stila ipak nije ostavila tako jak dojam kao dva ranija romana Monike Helfer u kojima je pripovijedala o obitelji svoje majke ("Jadnici") odnosno o svojem ocu ("Tata"). K tome, za praćenje ovog romana svakako bi trebalo pročitati "Tatu" jer će dosta toga postati jasnije. Richardova životna priča kratka je i nesretna, ali istovremeno toliko neobična da se doima neuvjerljivom. I sama autorica podržava takav dojam, namjerno ubacujući Richardove izmišljene priče i bizarne situacije.
Roman je kratak, brzo se čita, ali ostavlja dojam nedorečenosti.

[Hens Books · Rating 1 out of 5]

Einfach nur seltsam…

[Riet Bots · Rating 3 out of 5]

Dit boek was al even aan mijn aandacht ontsnapt - ik vergat bijna dat ik het gelezen had. Een dun boekje over een zus en en broer die gescheiden van elkaar opgroeien en dan later weer contact hebben. Blijkbaar het laatste deel van een familiekroniek. Soms wat haast onwaarschijnlijke gebeurtenissen - hoewel het over het leven van de broer van de auteur gaat - maar treffend en levensecht beschreven. Mooi om te lezen, misschien nog iets beklijvender in het Duits, denk ik nu.

[Michael H.]

Über andere Familien zu lesen hat den Reiz, Erinnerungen an die eigene Familie wachzurufen.

[looneybooks79 · Rating 3 out of 5]

https://looneybooks79.blog/2024/06/27...


Nadat Monika Helfer eerder twee autobiografische boeken schreef waarbij ze in het eerste haar moeder en in het tweede haar vader centraal stelde, sluit ze de familie-trilogie af met een verhaal over haar broer Richard, die de bijnaam Leeuwenhart kreeg (naar de Britse koning uit de twaalfde eeuw). Dat het duidelijk mag zijn dat Monika en haar familie niet het gemakkelijkste leven hebben gehad blijkt alvast uit dit boek. De twee voorgaande las ik niet (ik wist niet dat die er waren toen ik dit e-book kreeg van de uitgeverij maar na het lezen van dit deel ben ik niet onmiddellijk zinnens die nu ook te lezen… het waarom leg ik nog uit)

Dat haar broer Richard, die zij en haar zus ooit op heel jonge leeftijd van een tafel lieten vallen, op jonge leeftijd zelfmoord zou plegen was eigenlijk iets dat onverwachts kwam want Richard hield van het leven, samen met zijn hond Sjamasj en zijn dochtertje Putzi. Maar de weg naar dat leven en vooral de weg naar zijn zelfgekozen dood was er eentje bezaaid met de nodige hobbels!

Also hij vijf is sterft zijn moeder en vertrekt vader naar een klooster om te genieten van rust en zijn boeken. Monika en haar zussen belanden bij tante Kathe terwijl hij bij de strenge en rijkere tante Irma en oom Pirmin moet gaan wonen. Gescheiden van zijn zussen verliezen ze elkaar uit het oog.

Richard groeit op tot een creatieveling, een fantast, schilder en letterzetter. Op een dag redt hij een meisje, Kitti, die al snel bevalt van een meisje, die ze de bijnaam Putzi geven. Kitti kan het leven met Richard niet aan en vertrekt. Hij rouwt om het verlies van het kind, hoewel het waarschijnlijk zijn dochter niet eens is. En dan staat Kitti met Puzti en een tweede kind voor de deur met de vraag twee weken voor beide kinderen te zorgen. Het jongste komt ze terug ophalen maar Putzi blijft bij Rixhard en Sjamasj!

Monika vertelt in dit boek hoe ze haar broer ziet veranderen nadat hij Kitti ontmoette en vooral eens hij Putzi en Sjamasj in zijn leven heeft. Niks kan de wereld doen instorten tot bepaalde gebeurtenissen dat toch doen en Richard geleidelijkaan wegzakt in een depressie, met het gekende gevolg!

De schrijfstijl van Helfer was niet direct mijn favoriete manier van boeken lezen. Korte zinnen, vaak losse gedachten en herinneringen en vaak onafgewerkte volzinnen die warrig overkwamen. Niet dat het boek niet de nodige punch heeft maar ik ben niet echt grote fan van haar manier van het willen overbrengen van emoties. Integendeel: voor een boek dat zo hartverscheurend zou moeten zijn blijft Helfer heel hard op de oppervlakte alsof ze het gewoon van zich afschrijft en het kwijt wil, niet zozeer om haar lezers te raken.

Ik heb ook heel lang gedacht (don’t ask me why) dat zij zen Nederlandse schrijfster was tot ik doorhad dat het zich in Zwitserland (of Duitsland?) afspeelt.

Wat me heeft aangesproken aan het boek en de reden was dat ik het wou lezen was de cover met de jongen die in de diepte kijkt, alsof hij in zijn eigen diepe gedachten staart. En achteraf bekeken is dat een mooi beeld dat dit boek dan weer symboliseert.

Geen buis maar zeker ook niet het beste boek dat ik dit jaar las, daar moet ik eerlijk in zijn!

[Liliane Indestege · Rating 4 out of 5]

Nadat hun moeder sterft, worden Monika en haar twee zussen bij een tante ondergebracht, terwijl Richard apart opgevoed wordt. Jaren later zoekt Monika hem weer op en reconstrueert ze zijn leven: hij werkt als soortzetter, heeft een rijke fantasie en leeft geïsoleerd. Dan verschijnt ex‑partner Kitti met haar dochter “Putzi” die Richard achterlaat – hij neemt haar liefdevol op als vaderfiguur. Deze onverwachte verzorgende rol geeft hem grip op het leven totdat conflicten met Kitti en zijn huwelijk met Tanja gravende gevolgen hebben .

De roman behandelt thema’s als onvrijwillig ouderschap, familiale trauma’s, zorgzaamheid en identiteitsvorming binnen verzuilde families. Richard wordt zorgvuldig geportretteerd als een zonderling, dromerige ziel die zich moeilijk bindt aan conventies.

Sommige mensen passen niet in de verwachtingen van de maatschappij — zoals Richard in Leeuwenhart. Toch kunnen ze gelukkig zijn, op hun eigen manier: in stilte, zorg, fantasie en kleine rituelen.
Het boek toont dat ook wie anders is diepe waarde heeft. Je hoeft niet luid te leven om geliefd te zijn.

Leeuwenhart is een eerbetoon aan mensen die stil, zacht en trouw zichzelf blijven — heel op hun eigen.

[Myriam · Rating 5 out of 5]

‘… hij was ook gefascineerd door mijn broers passiviteit, omdat hij er een kijk op de wereld in meende te ontwaren die hemzelf vreemd was. Hij wilde van hem leren. De wereld alleen aanschouwen. Net zo lang tot dat niet meer volstond. Vanaf wanneer zou het niet meer volstaan om de wereld alleen te aanschouwen? En stel dat het tot het einde zou volstaan? De wereld had veel te bieden. Meer dan welk mens ook te bieden had. Het zou verspilde tijd zijn om de wereld niet te aanschouwen maar iets te doen - met mensen te praten of bier te drinken of autoritjes te maken, te vrijen, niet alleen in bad te gaan liggen, maar ook zeep te gebruiken, een kind te verschonen en het de letters en de cijfers in spiegelbeeld bij te brengen, of een getrouwde vrouw van wie je hield een huwelijksaanzoek te doen. Er viel altijd meer te aanschouwen dan te doen, dat stond vast. Uiteindelijk zouden we allemaal zeggen: we hebben te veel gedaan en te weinig aanschouwd. Wat dan?’

[Martine Geerardyn · Rating 5 out of 5]

Pijnlijk mooi sluitstuk van een trilogie.

[Peeters Pierre · Rating 5 out of 5]

Weerspiegeling van menselijke emoties!

Na ‘De bagage’ en ‘Waar vader was’ is ‘Leeuwenhart’ het derde boek dat ik van Monika Helfer lees. In wezen volgen alle boeken elkaar op, maar ze kunnen toch zonder verlies aan info apart worden gelezen.

Dit verhaal begint met een tragische gebeurtenis die het leven van Monika en haar broer en zussen voorgoed verandert. Na de dood van hun moeder worden Monika en haar twee zusjes bij een tante geplaatst, terwijl hun broertje Richard naar een andere tante gaat. Deze gedwongen scheiding leidt tot jaren van vervreemding en verlies aan contact, waarbij elk van de kinderen op zijn of haar eigen manier met het verdriet omgaat.

Als volwassenen kruisen jaren later de paden van Monika en Richard elkaar opnieuw. Richard werkt in een drukkerij en leidt een geïsoleerd leven, gekenmerkt door een schijnbare onverschilligheid tegenover zijn eigen bestaan en het leven in het algemeen. Maar zijn leven neemt een onverwachte wending wanneer een oude geliefde een kind bij hem achterlaat, een kind waarvan hij alleen de bijnaam kent. Richard wordt plots in een vaderrol geduwd wat hem dwingt zijn leven anders in te vullen. Deze nieuwe situatie geeft hem een nieuw doel en nu moet hij zijn verantwoordelijkheid opnemen jegens een kind.

In dit boek behandelt Monika Helfer verschillende thema’s die tot diep in de menselijke psyche reiken. De roman gaat in op zorgzaamheid, trauma’s en de zoektocht naar identiteit en verbondenheid binnen een gefragmenteerde familie. De manier waarop de personages hun eigen pijn en verlies verwerken en de moeite die ze doen om weer met elkaar in contact te komen, wist de auteur op een bijzondere meelevende manier te beschrijven en maakte een diepe indruk op mij.

De schrijfstijl van Monika Helfer is zowel lyrisch als direct en ze weet de gevoelens en gedachten van haar personages op een manier te beschrijven die hen als het ware volledig tot leven brengt. Haar beschrijvingen van het Duitse platteland zijn erg sfeervol en treffend en dienen als een passend decor voor de emotionele reis van haar personages. Deze levendige setting versterkt als het ware de melancholie en de schoonheid van het verhaal en zorgt er ook voor dat de lezer volledig ondergedompeld raakt in de wereld van Monika en Richard.

Een van de sterkste punten van “Leeuwenhart” naar mijn gevoel is de diepgaande karakterontwikkeling. Richard, die aanvankelijk als onverschillig en teruggetrokken wordt voorgesteld, ondergaat een significante transformatie door de onverwachte verantwoordelijkheid voor een kind. Zijn evolutie van een afstandelijk persoon naar een zorgzame vaderfiguur is zowel geloofwaardig als ontroerend.

Monika, die haar eigen trauma en verlangen naar familieherstel meedraagt, biedt een contrast met de aanvankelijke onverschilligheid van Richard. Haar vastberadenheid om de familiebanden te herstellen en haar onvermoeibare zorgzaamheid benadrukken de centrale thema’s van liefde en vergeving in het boek.

De auteur kan als geen ander complexe emoties en relaties met finesse en diepte verkennen. Haar genuanceerde benadering van gevoelige thema’s zoals rouw, vervreemding en verzoening is een van de meest indrukwekkende en pakkende aspecten van dit boek. Zij heeft mij als lezer meegenomen in de innerlijke werelden van haar personages, waardoor ik hun pijn, vreugde en worstelingen echt kon voelen.

De toegankelijke en poëtische schrijfstijl van Helfer is een van de sterktes van het boek. De auteur slaagt erin haar lezers volledig te betrekken bij het verhaal, terwijl ze tegelijkertijd een diepere reflectie op de thema’s van het boek aanmoedigt.

‘Leeuwenhart’ is een roman die zowel ontroert als inspireert. Het verhaal van Richard en Monika en hun zoektocht naar herstel en verbinding biedt een krachtig commentaar op de veerkracht van de menselijke geest en de onbreekbare familiebanden. Helfer maakt haar lezers subtiel duidelijk dat, ondanks de pijn en trauma’s van het verleden, er altijd een weg naar verzoening en een nieuw begin is.

‘Leeuwenhart’ is een aanrader voor iedereen op zoek is naar een diepgaand, emotioneel en mooi geschreven verhaal. Het is een boek dat je zeker zal bijblijven en dat je aan het denken kan zetten over de betekenis van familie, zorgzaamheid en het herstel van familiebanden.

Monika Helfer heeft opnieuw een prachtboek geschreven dat de menselijke ervaring in al zijn complexiteit en schoonheid weerspiegelt.

Ik waardeer dit boek dan ook graag met 5 sterren.

Meer leuke en interessante recensies zijn te lezen op www.indeboekenkast.com

[Yan · Rating 2 out of 5]

Saai. Wil ik dit weten? Nee, volgens mij wil ik niet weten hoe paradijsvogel Richard zijn leven versleet. En hoe zijn zus Monika daar een boek over schreef. Bijzondere mensen, ongetwijfeld, maar zijn we dat niet allemaal?

[Johann Guenther · Rating 3 out of 5]

HELFER, Monika: „Löwenherz“, München 2022
Im Rahmen des Kulturfestivals „Literatur & Wein 2022“ stellte die Autorin dieses Buch vor und las daraus. Mit vielen Büchern kam ich von diesen Lesungen heim. Darunter das Buch über den Bruder der Dichterin, den sie „Löwenherz“ nannte.
Es ist sicher schwer als Frau eines erfolgreichen Schriftstellers selbst schriftstellerisch tätig zu sein. Monika Helfer nimmt in ihrem Buch „Löwenherz“ aber laufend Bezug auf ihn, den bekannteren, den berühmteren, den Dichter Michael Köhlmeier. „Löwenherz“ sollte eine Biografie über ihren verstorbenen Bruder sein, sie erzählt aber mehr von sich selbst und ihrem Mann, als über den Bruder. Ja, die Verwebung zwischen dem Dichtermann und der Dichterfrau geht so weit, dass Manuskripttexte dem Mann vorgelesen werden und dass er Input zum Thema „Bruder“ einbringt.
Wie gesagt; als Leser erfährt man auch viel über die Beziehung von Köhlmeier und Helfer. Wie sie zusammenkamen, wie sich Helfer von ihrem Mann scheiden ließ und wie sie mit ihrem Geliebten, dem jetzigen Ehemann, zusammenkam.
Der Bruder ist und soll aber der Leitfaden des Buches sein. Als die Mutter starb wurden die Kinder aufgeteilt und der Vater ging in ein Kloster. Der Bruder kam zu einer anderen Tante als sie und die zwei Schwestern. So wird erzählt, wie die Mädchen ihren Bruder besuchten. Später wird er dann zum Freund des eigenen Freunds, eben Michael Köhlmeier, weswegen dieser viel Input zum vorliegenden Buch liefern konnte.
Der Bruder war behindert oder anders. Seine Interessen lagen im Erfinden von Geschichten und im Malen von Bildern. Er selbst arbeitete im aussterbenden Beruf des Setzers. Wie ein Clochard hatte er einen Hund, den er Schamasch nannte. „Mein Bruder und Schamasch gehören inzwischen zum Stadtbild. Zwei Käuze. Der Mann mit dem Hund. Dabei war er erst Mitte der zwanzig.“ (Seite 105)
Am Fluss wäre er beinahe ertrunken. Eine junge Frau mit einem kleinen Kind hatte ihn gerettet. Dieses Kind gab sie ihm später zur Pflege, weil sie ja sein Lebensretter sei, solle auch er einen Beitrag leisten. Das Kind blieb bei ihm. Er wusste nicht, wie es hieß, so nannte er es Putzi. Später heiratete er eine sehr vornehme und reiche Frau, eine Anwältin. Sie liebte ihn, trotz oder wegen seiner Seltenheiten. Eine Ehe, in der zwei Personen aus unterschiedlichsten Verhältnissen zusammenkamen. Sie wollte eine richtige Familie und bemühte sich Putzi zu adoptieren, was schief ging. Der Hund wurde zu Silvester im Wald von einem Jäger erschossen und Richard versank emotionell. Tanja, sein Frau blieb ihm treu, bis „der Tod sie schied“. Mit 30 Jahren nahm er sich das Leben.

[Bart · Rating 4 out of 5]

4*

[Saskia · Rating 3 out of 5]

In Leeuwenhart vertelt Monika Helfer over haar broer Richard, die op zijn dertigste zijn leven beëindigde. Dit klein boekje bevat een intens verhaal, groots in zijn eenvoud

“Ik ken niemand die het leven zo onbelangrijk vond als Richard.”

Richard is vijf als zijn moeder sterft. Hij groeit op bij Tante Irma, terwijl zijn drie zussen bij een andere tante worden grootgebracht. Het contact tussen Monika, de auteur, en Richard wordt pas later terug wat inniger. Richard is ondertussen letterzetter van beroep, maar schildert ook graag. Hij houdt niet zoveel van het leven, verzint verhalen en doet alsof ze waar zijn.

Samen met haar tweede man, Michaël, haalt Monika herinneringen op aan Richard. Michaël had een andere band met hem en hierdoor heeft hij Richard ook anders ervaren, vertelt hij andere verhalen over hem. Was er eigenlijk iemand die Richard écht kende, écht begreep?

In korte fragmenten, die niet chronologisch worden geschetst, lees je hoe Richard door Kitti uit een zinkende badkuip wordt gered. En hoe Kitti haar dochtertje Putzi voor zijn deur afzet en niet meteen terugkomt, hoe Tanja in zijn leven verschijnt en hoe Putzi uit zijn leven verdwijnt.

Dit tragische én liefdevolle verhaal, met ook een sprankeltje humor, is mooi en ingetogen geschreven. Het is een zeer persoonlijke inkijk in de gedachten en gevoelens van zowel Monika als Richard. Leeuwenhart is het derde deel uit een familiesaga, na De bagage en Waar vader was. Deze twee vorige delen heb ik nog niet gelezen. Maar de schrijfstijl van Monika Helfer bevalt me wel, dus breid ik mijn leeslijst graag nog wat uit.

“Zoals bij alles ter wereld hield hij er geen rekening mee dat mensen ook maar het geringste initiatief van hem verwachtten. Hij had het geaccepteerd dat er een kind bij hem woonde dat papa tegen hem zei. Hij leerde het voor het slapengaan een luier om te doen. Hij maakte verschillende soorten puree.”

[Falun Ellie Koos · Rating 5 out of 5]

Een verschrikkelijk schoon boek, maar de Nederlandse editie heeft een wanstaltige omslag dus ik doe net alsof ik het in het Duits las.

Dit is eigenlijk wat ik van Waar ik liever niet aan denk verwacht had, maar ik vond het hier, in Leeuwenhart. Ondoorgrondelijk en mystiek, maar ook zo ontzettend liefdevol. Misschien wel de meest aangrijpende karakterstudie die ik ooit las.

Ik ga snel meer lezen van Monika Helfer, zeer spijtig dat haar werk in het Nederlands zo lelijk wordt uitgegeven.

'Richard mocht graag beweren dat hij geen hoogvlieger was. Hij bedoelde ermee wat die uitdrukking betekent: dat het hem meer tijd kostte om iets nieuws te begrijpen. Maar wat wil dat zeggen? Had hij nog geleefd, dan had ik het hem kunnen vragen. Maar van zijn antwoorden zou ik geen steek wijzer zijn geworden. Michael, die hem, zoals hij zelf zegt, 'vanuit de onwerkelijkheid kende'- dat moet hij me nog eens precies uitleggen, daar moet ik nog eens rustig over nadenken -, interpreteert het zo: Richard had zich een ander leven dan hetgeen hij leidde niet kunnen voorstellen. Hij zou alle andere mensen altijd hebben vergeleken met de figuren in de verhalen die hij zichzelf in zijn hoofd vertelde. Maar die figuren waren allemaal hijzelf. Hij kon zich niet voorstellen dat een mens anders was dan hijzelf. Dus kon iedereen hem altijd verrassen. Als het hem lukte andere mensen te ontwijken, ontweek hij ze - zoals je vreemden ontwijkt. Als dat niet lukte, verstomde hij, raakte hij in verwarring en had hij een tijdje nodig tot hij in zijn hoofd een figuur had weten te maken van de ander. Dan hoorde die ander bij hem, dat wil zeggen: hij behoorde hem toe. Michael zegt: 'Hij werd een figuur in de verhalen die hij de hele tijd verzon.' Zo iemand is alleen.'

[Marnix Verplancke · Rating 4 out of 5]

In De bagage (2020) beschreef Monika Helfer hoe haar grootvader zijn hele leven dacht dat zijn dochter - haar moeder dus - geboren was uit het overspel van zijn vrouw terwijl hij aan het front zat tijdens WO I. Twee jaar later had de schrijfster het in Waar vader was over haar ouders, over het prille gezinsgeluk toen haar vader beheerder was van een herstellingsoord voor oorlogsslachtoffers en over de tragedie veroorzaakt door de al te vroege dood van haar moeder. Vader ging eraan onderdoor, sloot zich op in een kloostercel en liet de opvoeding van zijn kinderen voortaan over aan een paar tantes.
Met Leeuwenhart, een verwijzing naar het koosnaampje dat vader voor zijn zoon Richard gebruikte, sluit Helfer haar familietrilogie af. Het is net zo’n innemend boek geworden als de eerdere twee, over haar zes jaar jongere, wat naïeve broer Richard, die uit zijn in de Bodensee kapsijzende badkuip gered werd door de hem volstrekt onbekende, hoogzwangere Kitti en een paar uur later de hoede in de schoot geworpen kreeg over haar dochter Putzi. “Geef je papa maar een kusje,” zei ze tegen het meisje, voor ze naar het ziekenhuis vertrok om te bevallen en niet meer terugkwam. Richard, een letterzetter en kunstschilder, vormde samen met de kleine Putzi en zijn straathond Sjamasj een klein alternatief gezin, tot hij met Tanja huwde en het plan opvatte om Putzi wettelijk te adopteren. Geflankeerd door een paar kleerkasten kwam Kitti haar dochter toen ophalen, waarna Richard in net zo’n zware depressie belandde als zijn vader indertijd. Helfer schrijft bijzonder aanstekelijk en weet drama en humor perfect te combineren in deze schat van een autobiografische roman.

[Hans Moerland · Rating 4 out of 5]

“Leeuwenhart” vormt het derde (en, helaas, dus laatste) deel van een trilogie die de Oostenrijkse Monika Helfer (1947) schreef over haar naaste verwanten. Romans heten het te zijn, maar wel met een aanzienlijk autobiografisch gehalte. Waar de beide eerder verschenen delen hiervan met name gebaseerd waren op –laat ik maar gewoon schrijven ‘haar’: Helfers– grootouders van moederskant (“De bagage”) respectievelijk op haar vader (“Waar vader was”), is nu de belangrijkste rol weggelegd voor haar broer Richard (bijgenaamd “Leeuwenhart”).
Dit boek vormt een waardig besluit van de trilogie. Het is ontroerend in zijn beschrijving van een (beoogde) vader-dochterrelatie, heeft een geweldige vaart en bevat humor. Er komen ook weer diverse personages om de hoek kijken die de lezer bekend zullen kunnen zijn uit hetgeen Helfer eerder aan het papier toevertrouwde over haar familiegeschiedenis. Zonder meer knap geschreven, niet zelden indrukwekkend, vertederend, liefdevol.

[Andreea Irina · Rating 2 out of 5]

Das Buch sollte über den verstorbenen Bruder der Autorin handeln und erzählen, es ist aber mehr über die Autorin selbst und ihrem Mann, als über den Bruder. Ich war mit dem Buch halb durch und wusste immer noch nicht, um was es genau geht. Sie gibt auch zu, den Bruder nicht richtig gekannt zu haben aber sie schafft nicht mal die Emotionen der Ereignissen die sie mit ihm doch erlebt hat, zu vermitteln.
Außerdem sollte über die besondere Verbindung zwischen Bruder und „Tochter“ (die gar nicht die Tochter ist) erzählen. Selbst das kam zu kurz und dilettantisch vor.
Der Suizid ist ebenfalls so kleingehalten, dass man am Ende das Gefühl hat, die Autorin war verpflichtet zu schreiben, hatte keine Lust und wollte endlich damit fertig werden.
3 Sterne sind eigentlich zu viel.

[Lili Bammens · Rating 3 out of 5]

Ik las het eerste in het Nederlands vertaalde boek van deze auteur, "De bagage" en was daarin wat teleurgesteld. Daarom las ik ook niet haar volgende roman. Maar omdat "Leeuwenhart" erg lovende recensies kreeg heb ik er me toch aan gewaagd.
Het is weer een tragisch verhaal, over een erg in zichzelf gekeerde jongen/man, door zijn oudere zus verteld. Het raakte me meer dan "De bagage". Dat komt wellicht ondat Monika Helfer zelf de zus van de hoofdpersoon is. De gevoelens en gedachten die ze beschrijft zijn die van haar zelf.
Ik las nu pas dat "De bagage" en "Leeuwenhart", 2 delen van een drieluik, over de familie van de schrijfster gaan en dus echt gebeurd zijn.
Toch niet meer dan 3 sterren voor mij.

[Sanja Knezovic · Rating 4 out of 5]

Die Art und Weise wie Monika Helfer über ihren Bruder schreibt hat mich sofort gefesselt. Richard „Löwenherz“, wie der Vater ihn nannte, ist der Hauptprotagonist. Die Familienbeziehungen sind komplex, die Personen sind nicht schwarz- weiß geschildert und einige Szenen sind rührend, besonders die Beziehung von Richard zu Putzi und Schamasch. Bei manchen Stellen im Buch, legte ich das Buch weg und dachte nach. „Leere ist wo nichts ist, wo einmal etwas war‘.
Es geht um Leere, um Vertrauen, um Beziehungen, Gewissensbisse , um Kunst und Depressionen und vor allem über das kurze Leben von Richard. Es wäre noch besser, wenn wir Bilder von Richards Kunst sehen könnten.

[Almrausch · Rating 5 out of 5]

Wieder ein Teil der Familiengeschichte der Autorin, wunderbar und mit viel Feingefühl geschrieben: das unglaubliche Leben des Bruders, ein netter naiver Mann, dem ein Kind aufgedrückt wird und ein Leben ohne dieses Kind, mit dem er im perfekten Einklang lebt, sich nicht mehr vorstellen kann. Die Autorin als seine Schwester erzählt parallel auch aus ihrer Kindheit und ihrer Beziehung zum Bruder. Sie bezieht sich außerdem immer wieder auf die Meinung von ihrem Partner, Michael Köhlmeier und beschreibt zwischendurch ihr Leben. Durch diese verschiedenen Erzählebenen wirkt die Geschichte sehr lebendig und sehr authentisch.

[Eveline · Rating 2 out of 5]

Dit boek was minder mijn ding. Ik heb mij hier werkelijk moeten doorsleuren. Een aparte en unieke schrijfstijl waardoor het mij moeilijker kon boeien. Het verhaal wordt verteld door de zus die het eigenzinnige verhaal van toch wel enkele speciale anekdotes uit het leven van haar broer wil omschrijven. Op het einde van het boek pleegt hij zelfmoord waardoor ze het belangrijk vindt om zijn leven op papier te kunnen verwoorden. Er gebeuren naar mijn gevoel te veel en te onwaarschijnlijke zaken in zijn leven te kort op elkaar, waardoor het mij toch minder kon vasthouden.

[Fred Peeters · Rating 3 out of 5]

Het boek bevat veel tragiek, Richard die zich als kind al verlaten voelt, veel fantaseert, de realiteit niet aankan, ook al krijgt hij van zijn vader het koosnaampje Leeuwenhart, om aan te tonen dat hij moedig is.
Richard is 5 als zijn moeder sterft, groeit op bij zijn tante, wordt letterzetter en schilder. Kitti verschijnt in zijn leven , zij laat haar dochtertje Putzi (echte naam Rosi) bij hem achter en verdwijnt . Welke moeder doet zo iets ?? Kitti blijkt aan de drugs te zitten, verdwijnt spoorloos, Richard neemt de vaderrol op zich, wat hem een beetje houvast geeft. Hij heeft tussendoor ook een relatie met Tanja, maar die loopt spaak. Op het einde komt Kitti haar kind terug eisen, Richard pleegt uiteindelijk zelfmoord.
Het verhaal wordt in flashback door Monika, zijn zus, verteld.
In het begin vond ik het boek saai, vooral de vele uitweidingen over Monika's relaties. Eens het over Putzi ging werd het boeiender en soms ontroerend, bv als hun hondje Sjamasj doodgeschoten wordt en hoe Putzi daarmee omging. Zeker het einde van het boek zorgt voor een al met al fijne leeservaring.