Wat liefde kan doen

by Lotte Kok

Lotte Kok, een getalenteerde auteur die aan de weg timmert en een steady leven leidt, lijdt onder het gedrag van haar mentaal zieke partner. Pas na maanden begint ze te beseffen dat dit niet onschuldig is, dat hij zich niet bij vlagen zo gedraagt, maar dat het systematisch is. Als zij bij zijn hulpverleners aankaart dat het thuis echt niet goed gaat, en dat ze bang voor hem is, wordt daar niks mee gedaan.

Ze is verrast over hoe de maatschappij dénkt over huiselijk geweld, en hoe het werkelijk is. In Wat liefde kan doen onderzoekt Lotte Kok hoe partnergeweld een zelfstandige vrouw kan overkomen. Hoe het haar kon overkomen.

Met een scherp oog voor patronen, dynamieken en intieme verhoudingen laat ze zien hoe psychisch geweld een relatie binnensluipt en alles in zijn greep houdt.

Genres: Nonfiction

259 pages, Kindle Edition

Published May 23, 2024

About the author

Schrijver van Skydancer (2018) en Hine, (hopelijk) in 2021 te verschijnen. Én enthousiast lezer, strooier met sterren.

Reviews

[Nikki · Rating 4 out of 5]

Inzichtelijk en aangrijpend, meeslepend en (voor wie een deel van het plot uit haar eigen leven herkent) ook wel triggerend. Maar troostend (want: je bent niet gek, je bent niet alleen) tegelijk.

[Cathelijne Beijn · Rating 4 out of 5]

In één ruk uitgelezen: prachtig en helder opgeschreven relaas over een verstikkende en destructieve liefde, en wat dat - als vrouw - met je doet.

Hier en daar wordt Lottes verhaal wat eentonig en over-emotioneel (wát een huilebalk, dacht ik vaak), maar bij die opmerking fluit ik mezelf meteen terug. Want zo ís het gewoon, als je leeft met een narcistische gaslighter: gedachtes continue in circles, emoties in een achtbaan, heen en weer, op en neer, slingerdeslinger, Jantje lacht, Jantje huilt en dan weer opnieuw. Op eieren lopen en je wanhopig vasthouden aan iedere positieve strohalm. Jezelf verliezen in gedachtes, twijfel, tranen en woede. Praten, uitleggen, ruzie maken, goedmaken, onbegrip verwerken en onrecht incasseren. Never a dull moment.

Door een verstikkende relatie in het verleden weet ik (helaas) precies waar Lotte het over heeft. En wordt me door haar verhaal op het hart gedrukt dat ik niét gek was. Of ben. Ik hou het naast me als handboek op wankele momenten.

[Hanna · Rating 5 out of 5]

Ik kon niet stoppen met lezen, ik voelde mij voor het eerst zó ontzettend gezien door een boek. Om iemand anders een situatie te zien beschrijven die jij ook hebt meegemaakt, en dat diegene de juiste woorden er voor heeft gevonden en deze ook durft te gebruiken, heeft mijn ogen geopend.
Ik denk dat het 'doel' van die boek was om een verhaal aan het licht te brengen waar (helaas) veel andere zich in kunnen vinden, niet een 'roman' of een 'essay' die nog verbeterpuntjes had in de optiek van anderen.
Gewoon een verhaal over wat je hebt meegemaakt en dat het goed komt, om anderen zich er minder eenzaam over te laten voelen. Je bent niet alleen, je bent niet gek, het is niet jouw schuld.
Bedankt Lotte voor dit boek.

[Melanie · Rating 5 out of 5]

Ontzettend heftig. Hine ook maar weer herlezen nu.

[Aike]

hmmm ik vind dit een moeilijk boek om te beoordelen. met vlagen vond ik het ijzersterk en het is een belangrijk thema, dat ze in heldere en aangrijpende taal aansnijdt. ik vind het ook fijn dat ze zoveel nadruk legt op de omgeving - dat dit boek niet alleen gaat over de relatie maar ook expliciet hoe de omgeving ervoor zorgt dat ze daarin blijft zitten (doordat bv zelfs haar ouders meegaan in het verhaal van 'de poppenspeler' op sommige punten), én de reden zijn dat ze eruit kan komen - dat is makkelijker als je weet dat je een paar weken bij je ouders kan wonen, als je vrienden hebt om bij langs te komen, etc.
de urgentie van lotte kok om haar verhaal te vertellen, voel je ook wel in het schrijven & dan vraag ik me af wat het doel/publiek is & hoe ik moet lezen. want als pamflet zou het wel werken, hoewel het dan aan de zeer lange kant is. maar als ik dit meer lees als een memoir dan miste ik meer van de stukken waar je echt 'binnenkomt' waarmee ik bedoel: waar ze met detail plek & kamer neerzet en je gewoon met haar meeleeft ipv dat ze je duidt wat deze situaties betekenden. ze kan dat wél - ik vond de stukken over het verzorgingstehuis een aantal van de mooiste stukken in het boek, en ik heb het gevoel dat ik het huis, het 'nestje' nu ook een beetje ken door hoe ze erover schrijft, en dat hondje op haar rug op de fiets is een beeld dat me bij zou blijven.
als 'essay' had ik dan graag meer of wat diepgravender reflectie/duiding gehad? ik vond de connecties die ze maakt bv met cult/sekte en partnergeweld aan het einde heel interessant en daar is nog zoveel meer over te schrijven!!
als literaire roman miste ik een extra laag, zelfs de poppenspeler/pop metafoor voelt een beetje als het eerste wat je kan verzinnen. (maar goed ik denk ook niet dat dit een roman is haha)
misschien is het belangrijkste ook wel dat het boek mensen die partnergeweld, huiselijk geweld, etc meegemaakt hebben zich gezien/erkend voelen door het lezen hiervan - en dat lotte kok zelf door het schrijven van het boek haar verhaal terug geclaimd heeft. het voelt dan ook weer een beetje zuur om daar met sterren naar te gooien snap je?

[Wouter Zwemmer · Rating 3 out of 5]

“In het eerste jaar dat we elkaar leerden kennen, begon de poppenspeler aan schematherapie, om zijn jeugd te kunnen verwerken. (…) Later, als ik al maanden weg ben en in mijn hoofd het stof langzaam neerdwarrelt, kijk ik de schema’s nog eens na. Kille, doordachte en meedogenloze agressie, met als doel de vijand uit te schakelen. Het heet : het roofdier.” De poppenspeler is de aanduiding van de hoofdpersoon van dit boek (een jonge vrouw) voor haar misbruiker (haar vriend).

Dit is het verhaal van misbruik van een jonge vrouw door haar vriend, een misselijkmakend verhaal. De man is een ster in gaslighting en het omdraaien van situaties zodat het lijkt alsof niet hij maar zij gek is. Zij is een sociaal ingestelde vrouw die in de zorg werkt en is opgeleid als geestelijk verzorger. Met een flinke dosis huis tuin en keuken psychologie denk je als leze dat zij als persoon en wegens haar opleiding wel extra gevoelig zal zijn voor het onverantwoorde gedrag van haar vriend. Plus dat er bij hem een steekje los zit, op zijn minst dat hij geen geweten heeft.

De taal en opbouw van dit boek is niet perse hoogstaande literatuur, maar van het inkijkje dat je krijgt in het slopende proces dat huiselijk misbruik en geweld is, slaat de kou om je hart. Ik lees dit dan ook eerder als non fictie dan als fictie. Dat lange tijd door familie van de misbruikte de misbruiker wordt geloofd, is hartverscheurend. Laat dit verhaal een waarschuwing zijn voor iedereen die symptomen herken in eigen leven of in dat van dierbaren of collega’s.

[Femke · Rating 4 out of 5]

Bedankt Lotte voor het schrijven van dit mooie boek. Bedankt voor je openheid, je lef, en het delen van je verhaal. Bedankt voor het geven van een stem aan mensen die hun eigen verhaal niet zo kunnen of durven delen.

[Cebine · Rating 4 out of 5]

Heb Lotte ontmoet bij onze boekenclub om Hinne te bespreken, met de kennis van nu begrijp ik dat boek nu op hele andere lagen dan eerder. Veel respect voor haar openheid en durf

[Jana Stiers · Rating 4 out of 5]

pijnlijk

[Lieke · Rating 5 out of 5]

Jeetje, wat knap en dapper omgeschreven. Ik kon dit boek niet wegleggen. Het plot en de vertelstructuur waren soms een beetje chaotisch, maar toen dacht ik: nee, dat past helemaal bij zo’n relatie en dat het lastig onder woorden te brengen valt wat er nu precies gebeurt als je er midden in zit.

[Amber · Rating 5 out of 5]

krachtig boek!! maar ook confronterend en troostend als je zelf iets soortgelijks hebt meegemaakt <3

[Eline · Rating 4 out of 5]

heftig maar heel goed geschreven wel

[Romy · Rating 5 out of 5]

Bedankt boek, dat je bestaat. Dit verhaal draait om het leven met een partner die mentaal ziek is, een ziekte die je niet kunt zien of meten, maar die overal in het dagelijks leven voelbaar is. Het laat zien hoe ingrijpend en eenzaam het kan zijn om naast iemand te staan die lijdt aan iets ongrijpbaars, iets dat je niet zomaar kunt uitleggen of oplossen. Helaas komt dit maar al te vaak voor, in Nederland en wereldwijd.

Fysieke ziektes zijn vaak makkelijker te begrijpen. Er zijn symptomen, tests, behandelingen, iets tastbaars om op te focussen. Maar onze hersenen zijn complex, met een grenzeloos potentieel dat nog lang niet volledig begrepen is. Diezelfde hersenen die ons in staat stellen om naar de maan te reizen en het onmogelijke te ontdekken, kunnen ook instrumenten van vernietiging worden.

Wanneer de geest ziek is, kunnen destructieve patronen ontstaan die anderen breken. Het is vaak de partner die dit het meest voelt, die het meest moet verdragen en die steeds opnieuw moet proberen overeind te blijven, ondanks alles.

De schade wordt vaak toegebracht op slinkse, subtiele manieren, die nauwelijks zichtbaar zijn voor de buitenwereld. Hulpverleners, familie en vrienden kunnen machteloos toekijken, als ze überhaupt al weten wat er speelt – negen van de tien keer blijft het immers verborgen, achter gesloten deuren.

Wat ik over dit boek kan zeggen? Het is bizar. Ik wens dit niemand toe.

[Jurgen · Rating 3 out of 5]

Niet per se een goed boek, maar wel een noodzakelijk boek voor Lotte Kok. Een zusterboek bij 'Hine.'

[Sarike Roest · Rating 3 out of 5]

Net nadat ik Beladen huis heb gelezen, luisterde ik dit boek van Lotte Kok. Beide boeken gaan over een relatie waarin de hoofdpersoon zichzelf verliest/kwijtraakt in een relatie. In dit verhaal van Lotte Kok had ik minder het gevoel een verhaal te lezen of een reflectie op een gebeurtenis, maar meer een soort relaas te lezen waarin de auteur je alle red flags en gedragingen wil laten zien. Ik ondersteun dat het belangrijk is dat mensen weten hoe een relatie toxisch, controlerend en kleinerend kan zijn, maar ik zelf begreep dat beter op basis van Hinne dan op basis van dit boek. Hier schoot ik vaak toch in een soort aanklagersrol: o ja, natuurlijk is het na 5 dagen weer goed. Hoezo ga je nu weer terug? Ik snapte echt niet wat er leuk was aan de poppenspeler, geen moment. Bij Hinne en bijvoorbeeld het Beladen huis voelde ik die aantrekkingskracht wel.

Kortom: belangrijke boodschap, goed om meer aandacht te hebben voor de gevaren van controlerende relaties maar deze vorm werkte voor mij niet.

[Janne · Rating 5 out of 5]

"Ik denk dat dit boek twee verschillende soorten lezers zal hebben. De groep die zelf een poppenspeler heeft gekend en voor wie weinig in dit boek een verrassing zal zijn. En de groep die denkt: wat de fák lees ik, joh!" --> Exact mijn gevoel!
Heftig, beklemmend, zoemend, elektrisch. Mooi dat hij constant 'de poppenspeler' wordt genoemd ipv een naam, waardoor de afstand en de pijn extra voelbaar zijn. Duidelijk verwoord hoe de schrijver werd bespeeld en heen en weer geslingerd tussen hoop en angst. Wat verdrietig dat ze daardoor zichzelf steeds meer kwijt raakte. Supergoed dat dit boek is geschreven. Trots op jou Lotte en ik wens je een prachtig leven!!!!

[Saskia · Rating 4 out of 5]

Een zeer indringend autobiografisch verhaal van een intelligente twintiger die verstrikt is geraakt in een relatie met dwingende controle. Het geeft een beklemmende inkijk in de innerlijke dialogen, de verwarring en verstrikking en de onmogelijke paradox van enerzijds houden van en anderzijds de emotionele gevangenschap van deze vrouw. Realistisch en een nuttige inkijk ook, zodat wij na het lezen van dit boek niet meer weg kunnen kijken als we red flags signaleren bij de relatie van een ander. Dat zal de eenzaamheid van het slachtoffer van dwingende controle verkleinen. Maar poeh wat een verhaal. Niet perse fijn om te lezen maar wel goed.

[Eline · Rating 4 out of 5]

4,5 - Heel beklemmend. Kon niet stoppen met lezen. (Wat ik af en toe wel wilde, want je wordt echt niet vrolijk van wat er in dit boek gebeurt.)

[Babiche · Rating 4 out of 5]

Tijdens het lezen voelde het vaak alsof ik de pop was en de poppenspeler mijn vriend. Verstikkend. Zo goed geschreven.

[Kirsten Gorter · Rating 4 out of 5]

Poe, wát een leed! Heel knap dat Lotte dit boek geschreven heeft.

[Lotte · Rating 5 out of 5]

Wauw!

[Noa · Rating 4 out of 5]

Wat dit boek kan doen? Intiem terreur meer aan het licht brengen. Een plek geven waar woorden en gevoelens wel mogen zijn. Ingrijpend en meeslepend verhaal.

[Lotte Van Der Wijk · Rating 5 out of 5]

Heel interessant om te horen hoe de dynamiek tussen slachtoffer en dader werkt bij psychische mishandeling. Knap geschreven!

[Femke · Rating 4 out of 5]

een boek dat iedereen zou moeten lezen. Intiem geweld is niet enkel fysiek, het is ook heel emotioneel. Ik moet mijn gedachten nog op een rijtje zetten maar indruk heeft het zeker gemaakt.

[Jinte Eléanora · Rating 4 out of 5]

Dit verhaal sluipt. Langzaam. Maar helder. Dat laatste vooral door het heldere taalgebruik en de strakke structuur in de hoofdstukken.

Het is een pageturner, terwijl langzaamaan je hart blijft breken. Kok schreef een aangrijpend boek. Een bloedeerlijk boek. Een boek dat alleen tot stand kan komen als je het durft: je eigen pijn aankijken.

Het balanceert tussen liefde en pijn, en laat zien dat die twee soms nagenoeg hetzelfde zijn. Ik zou heel veel woorden kunnen tikken over het belang van dit verhaal, want het moet gelezen worden. Juist door de jonge mensen. Juist door ons. Omdat we ervan kunnen leren, omdat het ons leert over hoe we onszelf kunnen verliezen in relaties. Ja, ook als je een steady jeugd had. Ja, ook dan.

En omdat het compassie geeft. Voor ieder mens. En vooral voor de dappere mensen die dag in en dag uit proberen te houden van mensen die niet van hen blijken te houden.

[Wendy · Rating 4 out of 5]

In deze roman (die eigenlijk eerder een soort autobiografie is, maar om juridische redenen zo niet genoemd wordt) vertelt Lotte Kok over een toxische relatie vol emotioneel misbruik, waar ze uit gestapt is. Ze beschrijft haar ex-partner als een ‘poppenspeler, en zichzelf als een ´pop’, wat meteen al duidelijk maakt hoe de machtsverhoudingen in hun relatie lagen.
De poppenspeler heeft het altijd en overal voor het zeggen, heeft op alles iets aan te merken en speelt op haar schuldgevoel in. Lotte laat zich klein (en steeds kleiner) houden, uit schrik dat hij zichzelf iets zal aandoen. En zo blijft de cirkel rond en wordt het voor Lotte steeds moeilijker om uit de relatie stappen, ook omdat haar omgeving en de hulpverlening haar niet altijd serieus nemen.

In de eerste bladzijden neemt Lotte je meteen al mee in haar verhaal. Wat en hoe ze schrijft is heel erg sterk, en dat ze in de ik-persoon schrijft zorgt er nog meer voor dat je met haar meedenkt en -voelt.

Lotte hanteert een heel prettige schrijfstijl, met mooie gevormde zinnen, je voelt dat ze een schrijfster is. Ze trekt je door die schrijfstijl ook meteen mee haar verhaal in. Ze gebruikt veel korte zinnen, wat prettig is om te lezen, en wat ook echt past bij dit boek.

Het boek volgt ergens wel een klassieke opbouw van een proloog, een middenstuk en een epiloog, hoewel ze ook wel vaak voor- en achteruit springt in haar verhaal, alsof ze gewoon schrijft wat in haar opkomt, zonder dat het noodzakelijk op dat moment in het verhaal gebeurd is.
Op een gegeven moment worden de maanden waarin de gebeurtenissen zich afspelen vernoemd, waardoor je het wel iets beter kan plaatsen.

Een van de meest treffende zinnen is: ‘ Soms wist ik nog beter hoe het met de poppenspeler ging dan met mezelf.’
Deze zin vat zo veel samen. Hun relatie draait alleen maar om de poppenspeler, en voor Lotte is er geen plaats. Heel raak verwoord.

Dit is een goed geschreven dapper maar pijnlijk boek vol emoties, over een relatie vol psychisch geweld, een boek dat erom schreeuwt om door heel veel mensen gelezen te worden, om zo begrip te creëren voor soortgelijke situaties en signalen hiervan te herkennen.

[Carmen · Rating 4 out of 5]

In een ruk uitgelezen. Heel pakkend.

[Manon Van der lit · Rating 4 out of 5]

Pfff wat een heftig boek over psychisch misbruik. Krachtig hoezeer Lotte in dit boek niet alleen schuld bij de dader legt maar vooral reflecteert op zijn gedrag en haar eigen gedrag. Ik hoop dat omstanders in hun eigen kring hierdoor herkenning krijgen zodat ze mogelijke andere slachtoffers kunnen erkennen en helpen zich uit dergelijke ‘giftige’ relaties te ontworstelen.

[Merel Sch · Rating 4 out of 5]

Het boek leest meer als een testament, alsof alles zo snel mogelijk uit het hoofd is geschreven en de redactie te pijnlijk was om lang bij stil te staan. Dat maakte het soms wat slordig, wat jammer is.

Maar dit boek lees je niet voor de schrijfstijl, je leest het voor het verhaal, waar het voor staat en wat het voor de schrijver heeft betekent. Het zet je aan het denken, geeft handvatten en inzicht, en is een oproep om hulp, signalering en bestraffing bij dwingende controle als maatschappij op orde te gaan brengen. Super urgent dus.

Ik heb het dan ook in 2 dagen uitgelezen.

[Marleen · Rating 5 out of 5]

Wow ik had nauwelijks verwachtingen toen ik dit ging lezen maar dit was goed!! Eerst vond ik de schrijfstijl vaag met heel veel vragen van Lotte aan zichzelf (of aan de lezer) en momenten dat ze zich plotseling letterlijk tot de lezer richt. Maar eigenlijk past dat juist goed bij het verhaal. Het voelde alsof je zelf deze relatie ziet voltrekken en allerlei gedachten hebt. Op het begin twijfel over de ernst van alles. Waar gaat dit heen? Zou je hier echt zo gebroken van raken? Maar fysiek geweld is duidelijk wel erger toch..? Etc. En twijfelt of er waarheid zit in de dingen die hij zegt. Je voelt hoe je als slachtoffer en als omgeving inderdaad kan gaan geloven in dat hele verhaal wat wordt gemaakt.

En dan ook nog die laatste brief aan hem.. een zoveelste poging om tóch nog tot die empathie te spreken, terwijl het al pijnlijk duidelijk is dat dat al die jaren niet kon.

Ik vond het mooi.