Modern Düşüncenin Doğuşu: İspanyol Altın Çağı

by Cemal Bâli Akal

Avrupa 1492’de yeni dünyayı keşfeder ve bir modernleşme-sömürgeleştirme sürecinde onu hızla farklılaştırırken, kendisini ve dünyanın geri kalanını değiştirip yeniden düşünmeye çalışır. Bir yanıyla tüm zamanların fatihlerini, diğer yanıyla özgürlük yanlılarını temsil eden “modern insan” doğar ve büyür. Bu sürecin pratikte ve teorideki öncüsü İspanya’dır. XVI. yüzyıl başlangıcından XVII. yüzyıl ortalarına uzanan Altın Çağ, bu ülkenin felsefe, edebiyat, sanat, dinî düşünce alanlarında görkemli bir çıkış yaptığı, ayrıca modern devlet, insan hakları ve uluslararası hukuk kavramlarını Batı düşüncesine kazandırdığı dönemdir. Altın Çağ’ın düşün ve eylem adamlarının Çağ’ın yeni sorunlarına buldukları cesur çözümler hâlâ günceldir. Modernitenin temel ilkelerini eleştirel bir zihniyet ve benzersiz bir ustalıkla saptamaları çarpıcıdır. Bir fetih serüveni içinde evrensel değerler uğruna giriştikleri mücadele hem trajiktir hem hayranlık uyandırıcı… Aynı ölçüde şaşırtıcı olan da günümüz ve zihniyetimiz açısından anlam yüklü bu başlangıç anı ve yerinin görmezden gelinmesi, Vitoria, Las Casas, Suárez ve diğerlerinin unutulmasıdır. Ama bütün bunları yok saymak da modern düşünce ve yapılanmayı kavramaktan vazgeçmek olacaktır.

270 pages, Paperback

First published January 1, 1997

Reviews

[Ali Gül · Rating 5 out of 5]

Uluslararası hukuk, insan hakları ve modern ulus devletin İspanya'nın Amerika'yı "keşfettiği" dönem düşünsel dünyaya armağan ettiği kuramlar imiş, şaşırtıcı şekilde. Kitap, klasik batı anlatısında yer edinememiş ispanyol düşünürlerin Hobbes ve Bodin gibi isimlerden de evvel modern devletin, insan haklarının ve uluslararası hukukun temellerini attığını ortaya koyuyor. Cemal Bali Akal, muazzam bir anlatım tekniğiyle üç farklı görüş/akımı tek bir kitapta harmanlayarak anlatmış. Kitap boyunca ispanyol düşünürlerin çok erken tarihlerde ortaya attığı görüşler beni hayretlere sürükledi. Hem o dönem Osmanlısı ile hem de günümüz Türkiye'si ile kıyasladım istemsiz. Her ikisinde de, düşünsel zenginliği, ifade hürriyeti, kuramsal bakış açısı ile ispanyollar kendilerine hayran bıraktılar. Modern devlet ve hukukla ilgilenenlerin mutlaka okuması gerektiğini düşünüyorum.

[Enes Duran · Rating 4 out of 5]

Okurken bu kadar zorlandığım başka bir kitap hatırlamıyorum, harika bir çalışma. Cümle kurgulamaları biraz sıkıntılı. Hoca özellikle Francisco Suarez'i muhteşem anlatmış.

[Imge · Rating 5 out of 5]

Hukuk Fakültesinden hocam olan Cemal Hocamin muazzam bir teknikle uluslararası hukuk, insan haklari vb. konuları anlattığı kitap. Kesinlikle herkesin okumasi gereken bir eser...

[ehk2 · Rating 3 out of 5]

"felaketin nedenleri daha derinde yatar; gerçeklik duygusunun kolayca yitirildiği büyüleyici ve korkutucu bir dünyada, onun farklı yaşayan sakinleri karşısında, merkezi denetimden ve yerleşik değerlerden uzakta, her şeyin mümkün olduğu anarko-deınokratik bir ortamda, ispanyol ya da değil, hıristiyan ya da değil, kişiliği, sağduyusu, sosyal ve kültürel birikimi zayıf her insanın kapılacağı boşluk duygusunda ve nedensiz şiddet tutkusunda ... Ayrıca, bazen okuması yazması bile olmayan domuz çobanlarının ya da gözünü kan bürümüş katillerin yönetiminde, geçmişiyle arasındaki köprüleri yakmış birkaç yüz silahlı hidalgo'nun, sınırlı sayıda at ve topla, sınırsız bir kıyıcılığa sınırsız bir cesareti ekleyerek, binlerce kişilik orduları nasıl bozguna uğratabildiği, astronomlara mühendislere sahip olan ve tıpta, astronomide, sulamada, şehircilikte Avrupa'yı aşmış büyük uygarlıkları nasıl yıkabildiği, üstelik yerlilerin ve yöneticilerinin bu çılgın saldırıya bazen büyük bir teslimiyetle neden boyun eğdikleri, yanıtlanması gereken sorulardır...

Güzel içeriğinden bağımsız olarak; İspanyolca'nın yazım kurallarını, Türkçe'de de aynen uygulamak nedir yahu? Kabul, İspanyolca'ya sempatisi olan biri için göze ilginç geliyor, kurallara da her zaman bağlanacak değiliz ama böyle kafasına estiği gibi yazabilir mi her isteyen? Kendisinin iki eski tarihli kitabına baktım, onlarda bu şekilde bir kullanım göremedim. Sanırım kitaba/konuya özel bir yazım stili...

Hoş; kuralların ne olduğu da belli değil, mesela, şunu yazınca dil isimlerinden sonra kesme işareti kullanılır mı diye takıldım. Çoğu kimse gibi ben de bir zamanlar nasıl öğrenmişsem öyle yazıyorum sanırım. TDK veya ona uyanlar bana yanlışsın dese bile umursamam, hatta yanlışlarımda bile direnirim. Fakat bu kitaptaki sorun böyle tartışmaya açık, oturmamış bir şey üzerine değil. Bariz, bilinçli olarak, üzerinde şöyle böyle uzlaşılmış kurala uymamak!