Jump to ratings and reviews
Rate this book

Mam, ik ben geen crisis

Rate this book
Dit is het verhaal van Ismaîl Mamo. Hij ontvluchtte Koerdistan vanwege het oorlogsgeweld en zag onderweg waar mensen op hun best en op hun slechtst toe in staat zijn. Acht jaar geleden kwam hij aan in Ter Apel en ik ga de taal leren en iedereen vertellen waarom ik hier ben en waarom ik blijf.




We waren alleen mensen met een rugtas waar onze ziel in zat, met een koffer vol herinneringen, verleden, pijn en hoop.



Alles was onvoorspelbaar. Iedereen wilde zo snel mogelijk weg. Op zulke momenten denk je nergens anders aan dan aan hoe je je volgende bestemming bereikt. Je vergeet soms dat je honger of slaaptekort hebt, pijn voelt, dat je kleren aanhebt. Je wilt simpelweg verdwijnen en jezelf terugvinden op een paradijselijk eiland.







Ismaîl Mamo (1996) werd geboren in Koerdistan, Syrië, waar hij op het punt stond om geneeskunde te gaan studeren toen hij voor ISIS moest vluchten. Zeven jaar geleden kwam hij aan in Nederland en begon hij onmiddelijk de taal te leren. In 2022 ging hij viral met een filmpje waarin hij - inmiddels een jonge student aan de Arnhemse toneelschool - al zijn kleren uitdeelde aan vluchtelingen die onder erbarmelijke omstandigheden in Ter Apel verbleven. Diezelfde avond maakte hij aan de talkshowtafel van Op1 diepe indruk met zijn verhaal.

242 pages, Kindle Edition

Published March 7, 2024

13 people are currently reading
438 people want to read

About the author

Ismaîl Mamo

3 books6 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
128 (52%)
4 stars
80 (32%)
3 stars
36 (14%)
2 stars
1 (<1%)
1 star
1 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 45 reviews
Profile Image for Nienke.
6 reviews4 followers
June 5, 2024
Gehuild gehuild gehuild. En nu huilen omdat het uit is
Profile Image for Sayo.
1 review4 followers
March 23, 2024
Wat een prachtig boek! Ismaîl Mamo heeft me tijdens het lezen, laten huilen en hardop laten lachen. Het was enorm ontwapenend en de verteller, Baran, is iemand van wie ik nog geen afscheid wilde nemen. Ik hoop dat dit boek door veel mensen gelezen gaat worden en ga het dan ook aan iedereen aanraden. Gun jezelf dit krachtige en ontroerende verhaal!
Profile Image for Madeline Van Eetvelde.
127 reviews
May 3, 2024
Dit boek liet mij huilen zoals ik dit al lang niet meer deed.
(Laatste keer anno 2021 bij het lezen van ‘een klein leven’)

Mijn hartje voelt zowel gevuld als geleegd.
Profile Image for Max Sabbe.
49 reviews1 follower
June 13, 2024
Wat een verhaal! Het sleept je mee, het laat je huilen, het laat je lachen, maar bovenal, het geeft een naam aan mensen die te vaak geen naam krijgen.

"Iedereen in de wereld verdient een veilige plek, mam, en een veilige reis.

Geen enkel mens zou gesmokkeld moeten worden.

Geen enkel mens zou illegaal mogen zijn."
Profile Image for Esther Ymkje .
77 reviews3 followers
March 21, 2024
Wauw, wat een prachtig en aangrijpend boek. Doe je sokken uit en leef mee met Baran. Ik heb gesnikt en gegiecheld en kon dit boek niet wegleggen. Aanrader voor iedereen die ik ken en niet ken!!!
Profile Image for Janna Van Egmond.
59 reviews1 follower
September 10, 2024
Zoveel tegelijkertijd, lange tijd geleden dat een boek me zo geraakt heeft. De rest komt met de boekenclub 💃
Profile Image for Vera.
166 reviews6 followers
March 15, 2024
heb alleen maar alle woorden geïnhaleerd en op het einde pas weer uitgeademd. ik heb denk ik ook twee harten na het lezen van dit boek: een is gebroken en de ander is vervuld van familieliefde.

lieve mensen ik zeg het nog maar een keertje: doe dit boek alsjeblieft aan iedereen cadeau, raad het aan, lees het, sluit het in je hart, zet het als kostbaar bezit op je boekenplank. het is zo prachtig.
Profile Image for Santino.
74 reviews1 follower
March 23, 2024
‘er zullen onverwachte dingen op je pad komen.’
een citaat op een van de laatste bladzijdes van het boek, op dat punt voelt het niet als een voorspelling, maar als een onoverkoombare waarheid die Baran volledig omarmt. ik weet niet of ik ooit eerder een boek heb gelezen met een verteller zo liefdevol en integer. dankjewel :)
Profile Image for robert.
31 reviews6 followers
August 30, 2024
vlot en puur geschreven en heb zelfs bijna een traantje gelaten
Profile Image for Eefje.
68 reviews
April 22, 2024
Prachtig boek, nu al mijn favoriete boek voor 2024. Ga dit lezen.
Profile Image for Lina Van Steenis.
53 reviews2 followers
April 13, 2024
In 1 adem uitgelezen. De schrijfstijl maakt het verhaal echter en treffender, wat ik heel mooi vind. Zeker het deel waarin over de vlucht geschreven wordt kon ik niet weg leggen
Profile Image for Inge Maes.
125 reviews10 followers
June 9, 2025
Ismaîl Mamo (1996) werd geboren in Koerdistan, Syrië, waar hij op het punt stond om geneeskunde te gaan studeren toen hij voor ISIS moest vluchten. Na een lange tocht kwam hij aan in Ter Apel, daarna in Rotterdam. In dit boek vertelt hij over zijn overlevingstocht. De jongeman vertelt zijn persoonlijke verhaal aan het graf van zijn overleden moeder, aan de hand van opgenomen gesprekken die hij neerschrijft als 13 brieven.

Er zit weinig variatie in de schrijfstijl, weinig boeiende zinnen. Het verhaal is geschreven vanuit het ik-standpunt waarbij het ene ik-feit het andere ik-feit opvolgt. Alle aandacht gaat uit naar de feiten, die op zich volstaan om de ernst van de overlevingstocht uit te dragen, maar die verder weinig diepgang in het innerlijke leven van het hoofdpersonage brengen, vooral wat betreft gevoelsleven en gedachtegangen. De dankbaarheid voor wat er wel is, voor de kansen die Nederland hem biedt, beperken een andere diepere laag. De eenzijdige vertelling zorgt voor een gebrek aan een echte inkijk. De korte, behoorlijk eenvoudige zinnen creëren wel een hoog leestempo.
De sterkte van het verhaal zit vooral in de beschrijving van de realiteit, een drama dat fictie overtreft. Het beoogt het doorzettingsvermogen van de jongeman centraal te stellen. Daarnaast is het een roep om de mens achter dé vluchteling voor ogen te houden.

“Mam, ik ben geen crisis” vertelt het menselijk verhaal van iemand die de oorlog ontvlucht, waardoor zo’n overlevingstocht een persoonlijk karakter krijgt. Het toont niet alleen de kracht van een individu maar draagt ook de hoop uit om als individu benaderd te worden. Het boek bevat echter weinig literaire waarde en het ontbreekt soms aan een diepere innerlijke inkijk in de gevoelswereld van het individu, wellicht omdat hij zijn dankbaarheid voor de geboden kansen wenst te benadrukken.
Profile Image for Emma Vermeulen.
48 reviews1 follower
May 10, 2024
Dit boek is vanuit een vol hart geschreven - zo mooi en liefdevol. Een verhaal over verlies, maar vooral over familie, liefde, kracht en menselijkheid. Dit zou echt iedereen moeten lezen. Ismaîl is een geweldige schrijver die je geen seconde loslaat. Dit lees je het liefst in een ruk uit.
64 reviews
November 26, 2024
Prachtig geschreven coming-of-age verhaal over jonge vluchteling die vanuit Syrisch Koerdistan over land reist naar Nederland en daar zijn weg probeert te vinden. Zijn doorzettingsvermogen, de wil om een nieuw bestaan op te bouwen in een land waar je de cultuur en de taal niet kent, en het constante verlangen naar zijn familie en dorp maken het een indringend boek. Aanrader!
Profile Image for Bibiche.
22 reviews
December 27, 2025
Laatste boek van het jaar, favoriete boek van het jaar. Werd zo in het verhaal gezogen, geraakt en het verveelt geen seconde. Ook heel fijne manier van schrijven, weet niet precies wat het was, maar het las heerlijk. Veel gehuild❤️
Profile Image for Iman Fawzi.
102 reviews4 followers
October 23, 2024
Ingrijpend verhaal. Erg knap dat Ismail dit boek zelf in het Nederlands heeft geschreven.
Profile Image for Eva Land.
10 reviews1 follower
June 20, 2025
Heel mooi geschreven boek, vol met liefde en verdriet 💛 (‘Dag 1’ blijft mijn favoriet)
Profile Image for Eline.
35 reviews
September 13, 2024
wat heeft dit boek me geraakt, ik ben er sprakeloos van
(zal het tijdens de boekenclub onder woorden proberen te brengen)
13 reviews
November 11, 2024
ZO MOOI. Een beetje gehuild op het einde. Was dit boek maar een verplichte read voor mensen met vluchtelingen haat of die een vluchtelingencrisis ‘ervaren’ (🤢).
Profile Image for Astrid.
9 reviews
December 23, 2024
Wat een prachtig boek en een must read!! Makkelijk leesbaar. Dit boek zou verplichte litaratuur moeten zijn op de middelbare school. De menselijke kant zien in plaats van napraten van populistische politici.
63 reviews
November 21, 2025
Pakkend, mooi, een frisse stijl en een aangrijpend verhaal. Ik voel plaatsvervangende schaamte voor al die bevoorrechte mensen die zo makkelijk oordelen over mensen met dromen.
Profile Image for Puck Uyttewaal.
7 reviews1 follower
May 21, 2025
Ik vond het een heel mooi boek!! Je vliegt er doorheen.
Profile Image for La vida es bella.
61 reviews1 follower
May 29, 2025
Ismaîl Mamo kwam in 2022 in de spotlights, omdat hij al zijn kleding aan de vluchtelingen in Ter Apel uitdeelde. In zijn debuutroman ‘Mam, ik ben geen crisis’ lees je over zijn beweegredenen: in 2015 zat hij zelf in erbarmelijke omstandigheden in Ter Apel.

Zijn verhaal zou ik onder literaire non-fictie indelen, want het etiket ‘non-fictie’ dekt de lading niet. Het eerste wat opvalt, is dat de naam van het hoofdpersonage, Baran, niet overeenkomt met de auteursnaam. Zo wil hij zijn verhaal uitbreiden naar alle vluchtelingen die ooit in dezelfde situatie zaten. Toch is ieder vluchtelingenverhaal uniek. Ten tweede heeft hij zijn vertelling in een speciale vorm gegoten: als hij in 2022 voor de eerste keer teruggaat naar zijn dorp, blijft hij twee weken extra om zijn belevenissen aan het graf van zijn moeder te vertellen. De hoofdstukken worden als dertien dagen aangekleed. Dagboeknotities, een mail van school, brieven en appjes staan in een ander lettertype.

Hij stort zijn hart op chronologische wijze bij zijn moeder uit, want ze kon altijd goed luisteren. Hij begint met wat haar laatste dag en nacht wordt. Uit ieder woord spreekt zijn immens gemis. Hij mijmert over het samen lezen van de koran, maar heeft het zelden over koerdische gebruiken. Smakelijk streekgerechten worden even aangestipt, maar verder is er geen uitleg, wat het relaas boeiender zou maken.

Zijn familie is wel heel belangrijk en er is regelmatig een opsomming van namen. Helaas zijn niet al die namen relevant en zou het schrappen van enkele bijrollen het verhaal ten goede komen. Dino is een belangrijke jeugdvriend, maar Baran - Ismaîl heeft zo’n uitgebreid sociaal netwerk dat het moeilijk is bij te houden. Weinig personages worden uitgediept.

Zijn schrijfstijl bestaat uit korte zinnen en geen moeilijke Nederlandse woorden, aangezien hij de taal maar acht jaar leert en gebruikt. Chapeau voor zijn niveau. Op die manier krijgt hij snelheid in zijn verhaal, maar is er weinig afwisseling. Hij gebruikt graag de stijlfiguur van opsomming (namen) en herhaling zoals in ‘ik wil je vertellen’. Trop is in dit geval te veel.

Wat opvalt, is zijn eerlijkheid. Hij noemt zichzelf verschillende keren eigenwijs, zoals het tegen de vluchtelingenstroom in gaan of het plan om naar Europa te gaan. Zo vormt hij een schril contrast met de oneerlijkheid en hardvochtigheid van de mensensmokkelaars. Zijn analyse van de vluchtelingenopvang schetst een ontluisterend, koud en hard beeld, waarin vriendelijkheid en menselijkheid schaars is. Toch is hij dankbaar voor zijn uitkering, die je in geen enkel Arabisch land zou krijgen.

Wat zijn nuchter relaas ons leert, is dat elke vluchteling ontworteld wordt. Het gemis van zijn familie doet hem verschillende keren instorten. Hij laat ons nadenken, of er niet nog meer moet worden gedaan om oorlogen te vermijden en regimes die de mensenrechten niet respecteren sancties op te leggen, zodat bijna iedereen in zijn natuurlijke omgeving kan opgroeien.

‘Ik droom ervan dat het op een dag over de hele wereld op hetzelfde moment zal gaan regenen en dat daarmee een einde zal komen aan alle oorlogen.’

Hij is zo immens blij als hij na acht jaar een Nederlands paspoort heeft om vrij te reizen en het weerzien met zijn familie is zo emotioneel dat zijn verhaal een vlucht van en naar Kobanî lijkt. Het is een geslaagd debuut, maar toch zie ik Ismaïl Mamo eerder als een all-round artiest – hij studeert aan de theaterschool – dan als schrijver.
Profile Image for Bianca Ellerkamp.
117 reviews1 follower
June 17, 2025
Ismaîl Mamo (1996) werd geboren in Koerdistan. Hij vluchtte naar Nederland toen IS Syrië binnenviel. 'Mam, ik ben geen crisis' is zijn persoonlijke verhaal over deze vlucht.
Het verhaal over zijn vlucht verteld Ismaîl in 13 dagen aan zijn overleden moeder. Hij is terug in zijn geboortedorp Kobanî nadat hij 8 jaar geleden is gevlucht.
'Als burger draag je altijd de consequenties van politieke keuzes'.
Het is een mooi verhaal dat gevuld is met zoveel emoties; van humor tot afschuw, van angst tot veiligheid en van (veel) liefde tot (een klein beetje) haat. Door het gehele boek voel je de dankbaarheid van Ismaîl voor het feit dat hij nog een dag mag ademen, de kansen die hij heeft gekregen en de liefde van zijn familie en vrienden.
De schrijfstijl is fijn, het vertellen van zijn vlucht aan zijn moeder die op jonge leeftijd plots overleed en een man en elf kinderen achterliet, is geen drama-verhaal geworden maar een vlot lezend verhaal vol liefde.
De titel 'Mam, ik ben geen crisis' komt op dag 9 tevoorschijn wanneer hij verteld over het verzwijgen van zijn studiekeuze. Hij wilde geneeskunde studeren maar is uiteindelijk een geheel andere richting opgegaan.
'Het kind dat zich probeerde te bewijzen tegenover de vreemde maatschappij waarin hij leefde......Bewijzen dat hij geen crisis is. Mam, ik ben geen crisis'.
Ismaîl Mamo heeft met dit boek op een mooie en respectvolle manier zijn verhaal vertelt. Het zou een voorbeeld kunnen zijn voor de vele mensen met minder compassie voor vluchtelingen om te leren hoe deze medemens met respect te behandelen.
Dit boek heb ik mogen lezen voor de Hebban Debuutprijs 2025, mijn dank hiervoor.
Profile Image for Jolieg G.
1,125 reviews5 followers
January 15, 2025
Vol bewordering hoe hij het leven in Nederland weer heeft opgepakt.
Hij is dankbaar voor alle kansen die hem zijn aangeboden en heeft daar ook goed gebruik van gemaakt.
Hij heeft na een verschrikkelijke reis veel geluk gehad in Nederland.
Toch vind ik het wrang dat veel mensen in Nederland minder goed behandeld worden en kan begrijpen dat het mensen stoort dat zij, geboren in Nederland achtergesteld worden.

Maar voor hem ben ik blij dat het zo goed gegaan is.
Al met al een mooi boek.
Profile Image for brvsil.
84 reviews
August 13, 2024
Dit was zo goed geschreven, het was vlot & kon me goed inbeelden. Vind het bijzonder om het verhaal te lezen vanuit deze pov. Ondanks de situaties zo anders zijn, heb ik toch veel herkenning kunnen vinden in het inburgeren in Nederland. Dit raakte mij wel en inspireerde me tegelijk ook om optimistisch te blijven bij tegenslagen.
1 review
July 30, 2024
Wauw, wat een prachtig en indrukkend boek! Het heeft me geraakt en geëmotioneerd, en soms heb ik hardop gelachen. Het perspectief waarin Ismael verteld aan zijn moeder is prachtig. In een paar dagen uitgelezen!
Displaying 1 - 30 of 45 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.