Mam, ik ben geen crisis

by Ismaîl Mamo

Dit is het verhaal van Ismaîl Mamo. Hij ontvluchtte Koerdistan vanwege het oorlogsgeweld en zag onderweg waar mensen op hun best en op hun slechtst toe in staat zijn. Acht jaar geleden kwam hij aan in Ter Apel en besloot: ik ga de taal leren en iedereen vertellen waarom ik hier ben en waarom ik blijf.
We waren alleen mensen met een rugtas waar onze ziel in zat, met een koffer vol herinneringen, verleden, pijn en hoop.

Alles was onvoorspelbaar. Iedereen wilde zo snel mogelijk weg. Op zulke momenten denk je nergens anders aan dan aan hoe je je volgende bestemming bereikt. Je vergeet soms dat je honger of slaaptekort hebt, pijn voelt, dat je kleren aanhebt. Je wilt simpelweg verdwijnen en jezelf terugvinden op een paradijselijk eiland.

Genres: Nonfiction

280 pages, Paperback

Published March 8, 2024

Reviews

[Nienke · Rating 5 out of 5]

Gehuild gehuild gehuild. En nu huilen omdat het uit is

[Sayo · Rating 5 out of 5]

Wat een prachtig boek! Ismaîl Mamo heeft me tijdens het lezen, laten huilen en hardop laten lachen. Het was enorm ontwapenend en de verteller, Baran, is iemand van wie ik nog geen afscheid wilde nemen. Ik hoop dat dit boek door veel mensen gelezen gaat worden en ga het dan ook aan iedereen aanraden. Gun jezelf dit krachtige en ontroerende verhaal!

[Madeline Van Eetvelde · Rating 5 out of 5]

Dit boek liet mij huilen zoals ik dit al lang niet meer deed.
(Laatste keer anno 2021 bij het lezen van ‘een klein leven’)

Mijn hartje voelt zowel gevuld als geleegd.

[Max Sabbe · Rating 5 out of 5]

Wat een verhaal! Het sleept je mee, het laat je huilen, het laat je lachen, maar bovenal, het geeft een naam aan mensen die te vaak geen naam krijgen.

"Iedereen in de wereld verdient een veilige plek, mam, en een veilige reis.

Geen enkel mens zou gesmokkeld moeten worden.

Geen enkel mens zou illegaal mogen zijn."

[Esther Ymkje · Rating 5 out of 5]

Wauw, wat een prachtig en aangrijpend boek. Doe je sokken uit en leef mee met Baran. Ik heb gesnikt en gegiecheld en kon dit boek niet wegleggen. Aanrader voor iedereen die ik ken en niet ken!!!

[Janna Van Egmond · Rating 5 out of 5]

Zoveel tegelijkertijd, lange tijd geleden dat een boek me zo geraakt heeft. De rest komt met de boekenclub 💃

[Vera · Rating 5 out of 5]

heb alleen maar alle woorden geïnhaleerd en op het einde pas weer uitgeademd. ik heb denk ik ook twee harten na het lezen van dit boek: een is gebroken en de ander is vervuld van familieliefde.

lieve mensen ik zeg het nog maar een keertje: doe dit boek alsjeblieft aan iedereen cadeau, raad het aan, lees het, sluit het in je hart, zet het als kostbaar bezit op je boekenplank. het is zo prachtig.

[Santino · Rating 5 out of 5]

‘er zullen onverwachte dingen op je pad komen.’
een citaat op een van de laatste bladzijdes van het boek, op dat punt voelt het niet als een voorspelling, maar als een onoverkoombare waarheid die Baran volledig omarmt. ik weet niet of ik ooit eerder een boek heb gelezen met een verteller zo liefdevol en integer. dankjewel :)

[robert · Rating 5 out of 5]

vlot en puur geschreven en heb zelfs bijna een traantje gelaten

[Eefje · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek, nu al mijn favoriete boek voor 2024. Ga dit lezen.

[Lina Van Steenis · Rating 5 out of 5]

In 1 adem uitgelezen. De schrijfstijl maakt het verhaal echter en treffender, wat ik heel mooi vind. Zeker het deel waarin over de vlucht geschreven wordt kon ik niet weg leggen

[Inge Maes · Rating 3 out of 5]

Ismaîl Mamo (1996) werd geboren in Koerdistan, Syrië, waar hij op het punt stond om geneeskunde te gaan studeren toen hij voor ISIS moest vluchten. Na een lange tocht kwam hij aan in Ter Apel, daarna in Rotterdam. In dit boek vertelt hij over zijn overlevingstocht. De jongeman vertelt zijn persoonlijke verhaal aan het graf van zijn overleden moeder, aan de hand van opgenomen gesprekken die hij neerschrijft als 13 brieven.

Er zit weinig variatie in de schrijfstijl, weinig boeiende zinnen. Het verhaal is geschreven vanuit het ik-standpunt waarbij het ene ik-feit het andere ik-feit opvolgt. Alle aandacht gaat uit naar de feiten, die op zich volstaan om de ernst van de overlevingstocht uit te dragen, maar die verder weinig diepgang in het innerlijke leven van het hoofdpersonage brengen, vooral wat betreft gevoelsleven en gedachtegangen. De dankbaarheid voor wat er wel is, voor de kansen die Nederland hem biedt, beperken een andere diepere laag. De eenzijdige vertelling zorgt voor een gebrek aan een echte inkijk. De korte, behoorlijk eenvoudige zinnen creëren wel een hoog leestempo.
De sterkte van het verhaal zit vooral in de beschrijving van de realiteit, een drama dat fictie overtreft. Het beoogt het doorzettingsvermogen van de jongeman centraal te stellen. Daarnaast is het een roep om de mens achter dé vluchteling voor ogen te houden.

“Mam, ik ben geen crisis” vertelt het menselijk verhaal van iemand die de oorlog ontvlucht, waardoor zo’n overlevingstocht een persoonlijk karakter krijgt. Het toont niet alleen de kracht van een individu maar draagt ook de hoop uit om als individu benaderd te worden. Het boek bevat echter weinig literaire waarde en het ontbreekt soms aan een diepere innerlijke inkijk in de gevoelswereld van het individu, wellicht omdat hij zijn dankbaarheid voor de geboden kansen wenst te benadrukken.

[Tess Visser · Rating 4 out of 5]

Mooi!

[Lieuwe · Rating 5 out of 5]

Bijzonder indrukwekkend en iedereen zou dit moeten lezen. En ervan kunnen leren.

[Yen-vi · Rating 5 out of 5]

Hartverscheurend, meeslepend, intiem en liefdevol

[Emma Vermeulen · Rating 5 out of 5]

Dit boek is vanuit een vol hart geschreven - zo mooi en liefdevol. Een verhaal over verlies, maar vooral over familie, liefde, kracht en menselijkheid. Dit zou echt iedereen moeten lezen. Ismaîl is een geweldige schrijver die je geen seconde loslaat. Dit lees je het liefst in een ruk uit.

[Lucinda Zonneveld · Rating 3 out of 5]

3,5 ⭐️.

Het boek vertelt het verhaal van een jongen die gevlucht is uit Syrisch Koerdistan. Het is een feitelijke vertelling. Daardoor kon ik sommige keuzes van de hoofdpersoon niet volgen. Ben benieuwd of dit anders was als het minder feitelijk was. Ik vraag het mij af.

Het boek leest makkelijk weg, maar is geen literair hoogstandje. Aan de andere kant is dit boek door een NT2’er geschreven dus dat is knap.

[Cees Van · Rating 5 out of 5]

Prachtig geschreven coming-of-age verhaal over jonge vluchteling die vanuit Syrisch Koerdistan over land reist naar Nederland en daar zijn weg probeert te vinden. Zijn doorzettingsvermogen, de wil om een nieuw bestaan op te bouwen in een land waar je de cultuur en de taal niet kent, en het constante verlangen naar zijn familie en dorp maken het een indringend boek. Aanrader!

[Bibiche · Rating 5 out of 5]

Laatste boek van het jaar, favoriete boek van het jaar. Werd zo in het verhaal gezogen, geraakt en het verveelt geen seconde. Ook heel fijne manier van schrijven, weet niet precies wat het was, maar het las heerlijk. Veel gehuild❤️

[Carlijn Van Der Hart · Rating 4 out of 5]

Mooi, geeft een volledig beeld van een vlucht. Beeldend geschreven, leest ook makkelijk weg.

[Iman Fawzi · Rating 3 out of 5]

Ingrijpend verhaal. Erg knap dat Ismail dit boek zelf in het Nederlands heeft geschreven.

[Eva Land · Rating 4 out of 5]

Heel mooi geschreven boek, vol met liefde en verdriet 💛 (‘Dag 1’ blijft mijn favoriet)

[Eline · Rating 5 out of 5]

wat heeft dit boek me geraakt, ik ben er sprakeloos van
(zal het tijdens de boekenclub onder woorden proberen te brengen)

[Isabel Kyra]

Iedereen in Nederland zou dit boek moeten lezen.

[Julia · Rating 5 out of 5]

ZO MOOI. Een beetje gehuild op het einde. Was dit boek maar een verplichte read voor mensen met vluchtelingen haat of die een vluchtelingencrisis ‘ervaren’ (🤢).

[Astrid · Rating 5 out of 5]

Wat een prachtig boek en een must read!! Makkelijk leesbaar. Dit boek zou verplichte litaratuur moeten zijn op de middelbare school. De menselijke kant zien in plaats van napraten van populistische politici.

[Esther · Rating 5 out of 5]

Pakkend, mooi, een frisse stijl en een aangrijpend verhaal. Ik voel plaatsvervangende schaamte voor al die bevoorrechte mensen die zo makkelijk oordelen over mensen met dromen.

[Puck Uyttewaal · Rating 5 out of 5]

Ik vond het een heel mooi boek!! Je vliegt er doorheen.

[Rik Veen · Rating 5 out of 5]

Ontzettend eerlijk, open en persoonlijk geschreven. Voor mij op meerdere momenten best een eye-opener geweest.

Het recht om als mens gezien te worden lijkt soms vergeten en dit verhaal is een herrinering aan hoe belangrijk het is dat we dat nooit doen.

[La vida es bella · Rating 3 out of 5]

Ismaîl Mamo kwam in 2022 in de spotlights, omdat hij al zijn kleding aan de vluchtelingen in Ter Apel uitdeelde. In zijn debuutroman ‘Mam, ik ben geen crisis’ lees je over zijn beweegredenen: in 2015 zat hij zelf in erbarmelijke omstandigheden in Ter Apel.

Zijn verhaal zou ik onder literaire non-fictie indelen, want het etiket ‘non-fictie’ dekt de lading niet. Het eerste wat opvalt, is dat de naam van het hoofdpersonage, Baran, niet overeenkomt met de auteursnaam. Zo wil hij zijn verhaal uitbreiden naar alle vluchtelingen die ooit in dezelfde situatie zaten. Toch is ieder vluchtelingenverhaal uniek. Ten tweede heeft hij zijn vertelling in een speciale vorm gegoten: als hij in 2022 voor de eerste keer teruggaat naar zijn dorp, blijft hij twee weken extra om zijn belevenissen aan het graf van zijn moeder te vertellen. De hoofdstukken worden als dertien dagen aangekleed. Dagboeknotities, een mail van school, brieven en appjes staan in een ander lettertype.

Hij stort zijn hart op chronologische wijze bij zijn moeder uit, want ze kon altijd goed luisteren. Hij begint met wat haar laatste dag en nacht wordt. Uit ieder woord spreekt zijn immens gemis. Hij mijmert over het samen lezen van de koran, maar heeft het zelden over koerdische gebruiken. Smakelijk streekgerechten worden even aangestipt, maar verder is er geen uitleg, wat het relaas boeiender zou maken.

Zijn familie is wel heel belangrijk en er is regelmatig een opsomming van namen. Helaas zijn niet al die namen relevant en zou het schrappen van enkele bijrollen het verhaal ten goede komen. Dino is een belangrijke jeugdvriend, maar Baran - Ismaîl heeft zo’n uitgebreid sociaal netwerk dat het moeilijk is bij te houden. Weinig personages worden uitgediept.

Zijn schrijfstijl bestaat uit korte zinnen en geen moeilijke Nederlandse woorden, aangezien hij de taal maar acht jaar leert en gebruikt. Chapeau voor zijn niveau. Op die manier krijgt hij snelheid in zijn verhaal, maar is er weinig afwisseling. Hij gebruikt graag de stijlfiguur van opsomming (namen) en herhaling zoals in ‘ik wil je vertellen’. Trop is in dit geval te veel.

Wat opvalt, is zijn eerlijkheid. Hij noemt zichzelf verschillende keren eigenwijs, zoals het tegen de vluchtelingenstroom in gaan of het plan om naar Europa te gaan. Zo vormt hij een schril contrast met de oneerlijkheid en hardvochtigheid van de mensensmokkelaars. Zijn analyse van de vluchtelingenopvang schetst een ontluisterend, koud en hard beeld, waarin vriendelijkheid en menselijkheid schaars is. Toch is hij dankbaar voor zijn uitkering, die je in geen enkel Arabisch land zou krijgen.

Wat zijn nuchter relaas ons leert, is dat elke vluchteling ontworteld wordt. Het gemis van zijn familie doet hem verschillende keren instorten. Hij laat ons nadenken, of er niet nog meer moet worden gedaan om oorlogen te vermijden en regimes die de mensenrechten niet respecteren sancties op te leggen, zodat bijna iedereen in zijn natuurlijke omgeving kan opgroeien.

‘Ik droom ervan dat het op een dag over de hele wereld op hetzelfde moment zal gaan regenen en dat daarmee een einde zal komen aan alle oorlogen.’

Hij is zo immens blij als hij na acht jaar een Nederlands paspoort heeft om vrij te reizen en het weerzien met zijn familie is zo emotioneel dat zijn verhaal een vlucht van en naar Kobanî lijkt. Het is een geslaagd debuut, maar toch zie ik Ismaïl Mamo eerder als een all-round artiest – hij studeert aan de theaterschool – dan als schrijver.