Ο ανά χείρας τόμος διερευνά τον τρόπο με τον οποίο το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το ηγετικό πνευματικό κέντρο στην Ορθόδοξη Εκκλησία με έδρα την Κωνσταντινούπολη, αντιμετώπισε την πρόκληση των πολιτικών εξελίξεων από την εποχή της Τουρκοκρατίας μέχρι σήμερα. Το βιβλίο σκιαγραφεί το πώς υπό τους Οθωμανούς, παρά τις δύσκολες περιστάσεις, κατάφερε το Πατριαρχείο να αντλήσει από την τεράστια συμβολική και ηθική του δύναμη και οργάνωση για να προασπίσει την ενότητα και την καθολικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, το πώς αγωνίστηκε να επιτελέσει αυτό το έργο κατά την περίοδο της ανάδυσης του εθνικισμού όταν οι Εκκλησίες εντός των νέων εθνών-κρατών κήρυσσαν μονομερώς την αυτονομία τους υποκύπτοντας σε τοπικές εθνικές επιταγές και τον τρόπο με τον οποίο αναμετρήθηκε η Εκκλησία, κατά τον εικοστό αιώνα, με την άνοδο της εθνικιστικής Τουρκίας, την παρακμή της Ορθοδοξίας στη Μικρά Ασία και με τον Ψυχρό Πόλεμο. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με την εκτίμηση της θέσης και των προοπτικών του Πατριαρχείου στην περιοχή του και γενικότερα στον σύγχρονο κόσμο.
Ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης δίδαξε ως Lecturer on Government στο Harvard University και εν συνεχεία στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου εξελέγη Αναπληρωτής Καθηγητής (1983) και Καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης (1987).
Από το 1980 διευθύνει ως διευθυντής και γενικός γραμματεύς του Δ.Σ. το ιστορικό επιστημονικό ίδρυμα της Μέλπως Μερλιέ, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Υπηρέτησε ως διευθυντής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (2000-2011).
Είναι μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής των Ελλήνων από το 2004.