De tekenaar van het verzet: Het waargebeurde verhaal van een moedige leraar en zijn Joodse leerlingen

by Kathelijn Vervarcke

September 1945. De kuststad Oostende is onherkenbaar na vier jaren bezetting onder de huizen zijn verwoest door bombardementen, de kustlijn is bezaaid met verlaten bunkers en de prikkeldraad op het strand herinnert de inwoners aan de oorlogsjaren.

Emile Fryns, een tekenleraar en voormalig lid van het verzet, keert uit gevangenschap terug. Nauwelijks hersteld van de ontberingen die hij in de kampen moest ondergaan, verneemt Emile het overlijden van zijn collega en mede-verzetsstrijder Honoré Houvenaghel. Ook de banken van zijn zes Joodse leerlingen blijven leeg.

De tekenaar van het verzet vertelt het verhaal van de Joodse gemeenschap in Oostende en hoe een flamboyante tekenleraar geheime boodschappen in zijn werk verwerkte om aan de Britten over te maken.

261 pages, Kindle Edition

Published May 27, 2024

Reviews

[Saskia · Rating 4 out of 5]

In De tekenaar van verzet vertelt Kathelijn Vervarcke het verhaal van Emile Fryns. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was deze tekenleraar uit Oostende lid van de Gewapende Weerstand en zat hij twee jaar in gevangenschap. Als hij na zijn deportatie terugkeert, zijn de sporen van zijn aanwezigheid nog steeds niet helemaal uitgewist in het klaslokaal. Maar wat is er gebeurd met de Joodse leerlingen? Emile Fryns verneemt ook dat zijn collega en verzetstrijder Houvenaghel is overleden.

Met een terugblik lees je hoe de school tegen de uitsluiting van Joden was, hoe er op ingenieuze wijze informatie werd doorgespeeld naar de Britten, hoe de verzetsdaden tot deportatie leidden,… Maar ook nu Emile Fryns terug is, blijft het oorlogsdrama nazinderen.

Dit beklijvende verhaal is zeer knap onderbouwd en gedocumenteerd. Foto’s en brieven brengen de personages tot leven. Kathelijn Vervarcke heeft maar een paar nieuwe elementen, zoals de bijzondere duif Butler, aan de waargebeurde feiten toegevoegd om de juiste sfeer op te wekken. Verwacht zeker geen romanverhaal, maar eerder een informatief verhaal met een diepgaande inhoud. Met De tekenaar van verzet geeft de auteur een verdiende erkenning en een voortbestaan aan haar hoofdpersonages. Namen die nooit vergeten mogen worden.

“Liefde is sterker dan haat.”

[trijnewijn · Rating 4 out of 5]

Ben ik eindelijk nog eens een week in België, nam ik dit boek mee van de bib om te lezen. De dochter snapte niet waarom, want non fictie kiezen als enige boek, over de oorlog dan nog, lijkt haar als 12jarige absurd. Maar het was een goede keuze.

Het boek nam me mee naar het Oostende waarin ik opgroeide, al was Sint André niet het atheneum, na zes jaar tekenlessen in de muziekschool in de rondstraalt zag ik alle plaatsen voor me. Ik kon me voorstellen dat mijn opa gelijkaardige verhalen had kunnen vertellen was hij nog iets ouder geweest (en ik ouder dan 10 was toen hij stierf). Ook hij ging heel zijn leven met de tram op en af van thuis in Nieuwpoort naar lesgeven in Oostende. En was de laatste twee jaar van de oorlog dwangarbeider, al was hij ervoor samen met zijn broer ondergedoken om na het krijgen van hun oproepingsbrieven, geen lid van het verzet. Het boek leest vlot en is goed geschreven. Soms merkte ik dat de schrijfster nog jong is en wat moeilijker had om het lelijke, de gruwel, de trauma’s er helemaal te laten zijn. Wat niet meer dan logisch is, veronderstel ik.

Het verhaal voelde als een krachtige herinnering aan de kracht van mensen. En aan de wreedheid ervan. Ideale lectuur nu rechts weer oprukt.

[Inge Liekens · Rating 3 out of 5]

Vervarcke heeft knap opzoekwerk verricht om het verhaal van Emile Fryns te vertellen. De foto’s aan het einde van elk hoofdstuk zijn een meerwaarde. Dat het verhaal vanuit de ik-persoon verteld wordt, helpt bij de “historische empathie”. Dit boek zou voor mij 4 sterren zijn, als de dialoogjes in de eerste hoofdstukken niet zo gekunsteld waren geweest.
Desalniettemin: een aanrader in deze populariserende tijden.