Νικήτρια σκόνη

by Κώστας Καλτσάς

Τα παιδιά δεν κρατάνε από καμιά ιστορία. Ούτε κι εμείς. Κι εμάς μας τη δώσαν, μας πέταξαν μέσα.
Η νικήτρια σκόνη ακολουθεί τρεις γενιές μιας ελληνικής οικογένειας από το τέλος της Κατοχής και το ξέσπασμα του ελληνικού Εμφυλίου μέχρι τις παραμονές του διχαστικού δημοψηφίσματος του 2015 για τη διάσωση της χώρας. Στην προσπάθειά του να μιλήσει για τη ζωή και τον θάνατο του πατέρα του, ο Μιχάλης Ξενίδης ανασυστήνει την ιστορία μιας ολόκληρης χώρας και εποχής, περιλαμβάνοντας στην αφήγησή του Βρετανούς στρατιωτικούς και Έλληνες συνεργάτες του εχθρού, βασιλόφρονες και κομμουνιστές, πλούσιους και φτωχούς, τους ζωντανούς και τους νεκρούς, ίσως κι ένα ή και δύο φαντάσματα. Δεκαετίες μετά, ο γιος του ο Αντρέας, που κάποτε τόλμησε να θεωρήσει εαυτόν απαλλαγμένο από το βάρος όλης αυτής της ιστορίας, πρόκειται σύντομα ν' ανακαλύψει πως τα φαντάσματα εκείνα δε θα σταματήσουν να σε στοιχειώνουν μόνο και μόνο επειδή αρνείσαι να πιστέψεις στην ύπαρξή τους. (Από τον εκδότη)

560 pages, Paperback

Published March 21, 2024

Reviews

[Kat.]

Δεν μπορώ να καταλάβω τα πενταστερα. Μόνο αυτό.

[foteini_dl · Rating 3 out of 5]

Καταλαβαίνω γιατί συζητιέται το βιβλίο, ως έναν βαθμό όμως. Το πρώτο μέρος, που μας μεταφέρει στο '44 και τις μέρες των Δεκεμβριανών, είναι το πιο δυνατό του βιβλίου χάρη στις ζωντανές περιγραφές και τον έντονο ρυθμό της αφήγησης. Αντίθετα, το υπόλοιπο βιβλίο, που μας πηγαίνει στο '95 και το '15 (θυμάσαι τις μέρες του δημοψηφίσματος), είναι πιο αδύναμο, πιο "φλατ".

Σε κάθε περίπτωση, ο Καλτσάς έχει κάνει ιστορική έρευνα και φαίνεται. Και το βιβλίο έχει ενδιαφέρον, με κάποια "αλλά".

[Georgina Koutrouditsou · Rating 3 out of 5]

Δεκεμβριανά 1944:ένα καίριο θέμα στη Σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας,κομβικό σημείο για τη χώρα στα πλαίσια του Β Π.Π αλλά και φυσικά στον Εμφύλιο που ακολούθησε.
Ευτυχώς για όλα αυτά η ιστορική επιστήμη έχει ασχοληθεί πάρα πολύ (τόσο στο εξωτερικό όσο και εσωτερικό) και όποιος επιθυμεί μπορεί να βρει αρκετό υλικό!

Το μυθιστόρημα τώρα εφορμά από το παραπάνω ιστορικό γεγονός και προσπαθεί να χτίσει κάτι...το οποίο δυστυχώς δεν έχει γερές βάσεις.Οι ήρωες δεν αναπτύσσονται,δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε το κεντρικό πρόσωπο και οι ιστορίες περιπλέκονται για να καταλήξουν σε ένα "νόημα".

Κάπως αναλυτικά:

(1944)Πλατειασμός σκηνών που θύμιζαν οπτική ντοκιμαντέρ στο Α μέρος, ωστόσο έγκυρες πληροφορίες γεγονότων που δεν κατάφερε να τις εντάξει στο λογοτεχνικό του πλαίσιο.Είναι ωστόσο εμφανής η προσπάθεια του.

(1995)Άκυρο και "προβλεπόμενο" σκηνικό στο Β μέρος, δυστυχώς καμία λογοτεχνικότητα σ' αυτό το κομμάτι.Τετριμμένα σκηνικά και αντιλήψεις που δείχνουν τις ταμπέλες που μπορεί να βάλει εύκολα ο καθένας για κάποιον (τόπο καταγωγής, οικογενειακό παρελθόν κτλ). Αλήθεια γιατί κάτι τέτοιο το 2024 στα ελληνικά γράμματα;

Και το κερασάκι στην τούρτα το Γ μέρος στο οποίο είναι μαζεμένα όλα τα κλισέ του 2015 (το οποίο ας μου επιτραπεί η Ιστορία δεν έχει κρίνει ακόμη)με αφορμή ένα προσωπικό βίωμα του ήρωα,σαν μια μεταφορά του οικογενειακού δράματος με όλα όσα γίνονταν στην Ελλάδα τότε.Αυτός είναι ένας πολύ απλοποιημένος τρόπος για να παρουσιαστεί κάτι και αδικεί το αρχικό σκεπτικό του συγγραφέα (νομίζω).

Λυπάμαι,αλλά,δεν μπορείς να ανακατεύεις και αν θέλετε να ισοπεδώνεις το ιστορικό παρελθόν (που έχει μελετηθεί,σχολιαστεί κτλ),τις ιδεολογίες και τις αντιλήψεις του '40 (και αργότερα φυσικά μέχρι την τομή του ερχομού της Μεταπολίτευσης και την καθιέρωση της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας)και όλα όσα έζησαν και έπραξαν αρκετοί άνθρωποι(ως απόρροια των πιστεύω τους και των επιλογών τους) με μια αρκετά δύσκολη συνθήκη της σύγχρονης χώρας στον 21ου αιώνα.
Οι συνθήκες δεν έχουν καμία σχέση,ακόμα και ιδεολογικά.
Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συγκριθεί,θα ήταν εμφανής αφέλεια εκ μέρους μας.
Ο αναγνώστης που γνωρίζει και κρίνει θα είναι σε θέση να καταλάβει το,δυστυχώς,αποτυχημένο εγχείρημα του συγγραφέα να δείξει ότι η Ιστορία είναι πάντα παρούσα στη ζωή μας,γιατί κάπου στην πορεία τα μπέρδεψε...

Κάτι τελευταίο,τόσο ο αναγνώστης όσο και ο κάθε συγγραφέας θα πρέπει να είναι σε θέση να καταλάβει ότι η ανάγκη για έκφραση προσωπικών απόψεων δεν μπορεί να έχει ως κεκαλυμμένη δικαιολογία τη Λογοτεχνία...
Ο Σκοτ,ο Γουάιτ και ο Τζαμπλόνκα τα έχουν πει καλύτερα από εμένα για το τι σημαίνει Ιστορικό Μυθιστόρημα.
Επίσης, υφολογικά ας αποφασίσει ο συγγραφέας από πού θέλει να επηρεαστεί και ας μην μπερδεύει(και πάλι) όλα τα είδη μαζί.

Υ.Γ Τροφή για σκέψη: το παρόν έργο είναι μετάφραση της διδακτορικής διατριβής του συγγραφέα από τα αγγλικά,στα πλαίσια του Διδακτορικού του πάνω στη Δημιουργική Γραφή.

[Marina · Rating 3 out of 5]

Πρόκειται σίγουρα για ένα πολύ φιλόδοξο εγχείρημα, καθώς παρακολουθούμε μέσα από την ιστορία κάποιων οικογενειών την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Ο συγγραφέας έχει κάνει εξαιρετική δουλειά στην έρευνα, αναπαριστά με μεγάλη ακρίβεια την 3 Δεκεμβρίου του 1944 στο πρώτο μέρος του βιβλίου, πλην όμως κάνει εξαντλητικές περιγραφές και πλατιάζει πολύ κατά την ταπεινή μου άποψη. Σε κάποια σημεία, έχω την αίσθηση ότι κάνει περιγραφή των φωτογραφιών του Ντμίτρι Κέσσελ... Στα άλλα δύο μέρη, που εκτυλίσσονται το 1995 και το 2015 (τις ημέρες του δημοψηφίσματος που η ατμόσφαιρα ήταν "εμφυλιοπολεμική") υπάρχουν αρκετοί διάλογοι οι οποίοι είναι αδύναμοι έως άστοχοι κάποιες στιγμές. Βρέθηκα μεταξύ δύο και τριών αστεριών, όμως τα δύο μου φάνηκαν μάλλον λίγα, γιαυτό βαθμολογώ με τρία κυρίως για την προσπάθεια και την έρευνα.

[Zozetta · Rating 3 out of 5]

Δυνατό πρώτο μέρος με συνταρακτική περιγραφή των Δεκεμβριανών, όμως στο δεύτερο μέρος - κατά τη γνώμη μου- χάνει τη δύναμή του. Διέκρινα και κάποιο ακαδημαισμό σε ένα κομμάτι του τρίτου μέρους που εμένα τουλάχιστον με έχασε ή μπορεί να το έχασα κι εγώ. Άνισο αλλά μια καλή αρχή συνολικά.

[Stauros Kallinikas · Rating 4 out of 5]

8