What do you think?
Tragedies
De mens lijdt onder het lot, dat al dan niet het gevolg is van het eigen gedrag. Hybris, de menselijke hoogmoed, is daarbij een kernbegrip. In een Griekse tragedie komt de held of heldin tot inzicht. En als het goed is heeft dat een louterend effect, ook op de toeschouwer, want catharsis is een vorm van emotionele zuivering.
Aischylos was de eerste tragedieschrijver in de Griekse oudheid. Hij was een toneelvernieuwer (meer acteurs, meer dialoog) en bood zijn toeschouwers en zijn personages ‘inzicht door lijden’ in zijn treurspelen. Met zijn werk hield en houdt hij ons een spiegel voor.
Van de ongeveer negentig stukken van Aischylos zijn zeven tragedies compleet overgeleverd. Perzen, het oudste bewaarde drama uit de Europese literatuur, bekijkt de overwinning van de Grieken bij Salamis door de ogen van de verliezers. Zeven tegen Thebe is het huiveringwekkend verslag van de strijd tussen twee broers om de macht. Migratie en gastvrijheid zijn de thema’s in Smekelingen. Zeer invloedrijk is Prometheus geketend. Daarin probeert Prometheus, voor straf vastgeketend aan een berg, de oppergod Zeus te chanteren. Hoogtepunt in Aischylos’ oeuvre is de Oresteia, een trilogie vol moord en geweld binnen één familie.
Aischylos was de eerste tragedieschrijver in de Griekse oudheid. Hij was een toneelvernieuwer (meer acteurs, meer dialoog) en bood zijn toeschouwers en zijn personages ‘inzicht door lijden’ in zijn treurspelen. Met zijn werk hield en houdt hij ons een spiegel voor.
Van de ongeveer negentig stukken van Aischylos zijn zeven tragedies compleet overgeleverd. Perzen, het oudste bewaarde drama uit de Europese literatuur, bekijkt de overwinning van de Grieken bij Salamis door de ogen van de verliezers. Zeven tegen Thebe is het huiveringwekkend verslag van de strijd tussen twee broers om de macht. Migratie en gastvrijheid zijn de thema’s in Smekelingen. Zeer invloedrijk is Prometheus geketend. Daarin probeert Prometheus, voor straf vastgeketend aan een berg, de oppergod Zeus te chanteren. Hoogtepunt in Aischylos’ oeuvre is de Oresteia, een trilogie vol moord en geweld binnen één familie.
478 pages, Hardcover
Published March 12, 2024
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
Read
April 14, 2026Ik (her)las de voorbije weken 4 Nederlandse vertalingen van de tragedies van Aischylos. Om te beginnen die van Emiel De Waele uit 1975: die benadert misschien de Griekse tekst vrij dicht, vooral in zijn archaïsch karakter; de poëtische kracht komt daardoor wel goed tot zijn recht, maar laten we eerlijk zijn: dit is niet meer leesbaar, te stroef en in zijn Nederlands taalgebruik te zeer verouderd.
Bijna diametraal daartegenover staan de vertalingen van Johan Boonen (bijvoorbeeld De Grieken 1 - Oorlog) uit ongeveer dezelfde periode: die zijn super-vlot en daardoor heel expressief, maar duidelijk ook bewerkt en erg interpretatief; misschien zijn deze vertalingen het meest bruikbaar in een hedendaagse theater-context, maar wie een min of meer betrouwbare vertaling zoekt, vindt hier zijn gading niet.
Enkele toneelstukken zijn vertaald door Gerard Koolschijn, zie vooral Het verhaal van Orestes / Agamemnom / Dodenoffer / Goede geesten uit 2012. Dit is vakmanschap tot en met: vlot, voor zo ver de tekst van Aischylos dat toelaat; alleen de typografische aanduidingen (vb. strofe-antistrofe) zijn soms hinderlijk; de inleiding bevat zeer bruikbare informatie, zoals de verwijzing naar het hermetische van de teksten van Aischylos.
Tenslotte is er deze mooi uitgegeven vertaling van Patrick Lateur, 2024. Ook deze is erg vlot en - voor zover ik kan inschatten - redelijk tekstgetrouw, al kan ik me inbeelden dat ook hij geregeld dingen weg laat om de leesbaarheid te bevorderen.
Besprekingen van de tragedies zelf komen er de komende weken aan.
Bijna diametraal daartegenover staan de vertalingen van Johan Boonen (bijvoorbeeld De Grieken 1 - Oorlog) uit ongeveer dezelfde periode: die zijn super-vlot en daardoor heel expressief, maar duidelijk ook bewerkt en erg interpretatief; misschien zijn deze vertalingen het meest bruikbaar in een hedendaagse theater-context, maar wie een min of meer betrouwbare vertaling zoekt, vindt hier zijn gading niet.
Enkele toneelstukken zijn vertaald door Gerard Koolschijn, zie vooral Het verhaal van Orestes / Agamemnom / Dodenoffer / Goede geesten uit 2012. Dit is vakmanschap tot en met: vlot, voor zo ver de tekst van Aischylos dat toelaat; alleen de typografische aanduidingen (vb. strofe-antistrofe) zijn soms hinderlijk; de inleiding bevat zeer bruikbare informatie, zoals de verwijzing naar het hermetische van de teksten van Aischylos.
Tenslotte is er deze mooi uitgegeven vertaling van Patrick Lateur, 2024. Ook deze is erg vlot en - voor zover ik kan inschatten - redelijk tekstgetrouw, al kan ik me inbeelden dat ook hij geregeld dingen weg laat om de leesbaarheid te bevorderen.
Besprekingen van de tragedies zelf komen er de komende weken aan.
December 31, 2024
Een fantastische, hedendaagse vertaling door Patrick Lateur die Aischylos toegankelijk maakt. Wat een plezier om elk van de bewaarde tragedies in zo'n mooi Nederlands gebundeld te kunnen lezen!
Binnen de vertaalde literatuur, één van de grootste aanraders wat mij betreft.
Binnen de vertaalde literatuur, één van de grootste aanraders wat mij betreft.
August 22, 2026
Oudste van de drie grote tragedieschrijvers uit de 5e eeuw v.Chr. (525-456). Sophokles was 1 generatie jonger (496-406), Euripides 2 (480-406). Daarnaast Aristophanes (446-386) belangrijke komedieschrijver.
Aischylos heeft 13 tragedies ingebracht in de jaarlijkse toneelfestival van de Dionysia, en 13 keer heeft hij gewonnen.
Hij was uitvinder van de trilogie en introduceerde een 2e acteur (eerst was het er maar 1 naast een koor).
____________________________
Fases van het oude Griekenland
De Donkere Eeuwen (ca. 1200 – 800 v.Chr.)
* Val van de Myceense beschaving (1600-1100; late bronstijd). De Myceners waren in alle opzichten de voorlopers van de oude grieken.
* 1184 einde Trojaanse oorlog.
* Terugval in welvaart en verdwijning van het schrift.
* Ontstaan van kleine landbouwgemeenschappen.
De Archaïsche Periode (ca. 800 – 500 v.Chr.)
* 800-750: Homerus
* Oprichting van de polis (stadstaten zoals Athene en Sparta).
* Kolonisatie van de Middellandse Zee en Zwarte Zee.
* Terugkeer van het schrift en opkomst van de vroege democratie in Athene.
De Klassieke Periode (ca. 500 – 323 v.Chr.)
* Gouden eeuw: Hoogtij van de Griekse cultuur, filosofie (Socrates, Plato) en kunst.
* Culturele hoogtepunt Athene onder Perikles (495-429; leider van 461-429); Gouden Eeuw.
* Socrates (469-399)
* Plato (427-347)
* Aristoteles (384-322)
* De Perzische Oorlogen en de Peloponnesische Oorlog tussen Athene en Sparta.
* Onderwerping door Macedonië (338)
* Veroveringen van Alexander de Grote.
De Hellenistische Periode (ca. 323 – 31 v.Chr.)
* 323: Dood Alexander de Grote, generaals verdelen het rijk. De Griekse cultuur mengde zich met oosterse culturen (Hellenisme).
* Verspreiding van de Griekse cultuur over Azië en Afrika.
* Bloei van wetenschap en grote koninkrijken.
* Uiteindelijke inname door het Romeinse Rijk
____________________________
Perzische oorlogen
Begin en eerste invasie
* 499–494 v.Chr. – Ionische Opstand: Griekse stadstaten in Klein-Azië komen in opstand tegen de Perzische koning Darius de Grote. Athene steunt hen, wat de woede wekt van Darius en leidt tot de oorlogen.
* 490 v.Chr. – Slag bij Marathon: De Atheense legers verslaan een invasiemacht van de Perzen op het strand van Marathon. Dit stopt de eerste Perzische poging om Griekenland te onderwerpen.
Tweede invasie en keerpunt
* 480 v.Chr. – Slag bij Thermopylae: De Perzische koning Xerxes I valt opnieuw binnen. Een kleine groep Spartanen onder leiding van koning Leonidas vertraagt het enorme Perzische leger in een bergpas.
* 480 v.Chr. – Zeeslag bij Salamis: De Griekse vloot lokt de Perzische schepen in een nauwe zeestraat en vernietigt hen grotendeels. Dit is het grote keerpunt van de oorlog.
* 479 v.Chr. – Slag bij Plataeae en Mykale: Het gecombineerde Griekse landleger verslaat de Perzen definitief op het Griekse vasteland bij Plataeae. Tegelijkertijd wint de vloot bij Mykale in Azië.
Einde van het conflict
* 478 v.Chr. – Oprichting van de Delische Liga: Athene en andere stadstaten sluiten een bondgenootschap om de Perzen te blijven bestrijden en Ionische steden te bevrijden.
* 449 v.Chr. – Vrede van Kallias: Een vredesverdrag maakt officieel een einde aan vijandelijkheden tussen de Grieken en het Perzische Rijk.
__________________________________
De Peloponnesische Oorlog volgde daarop: 431–404 v.Chr.
Waar ging de oorlog over?
De diepere oorzaak was de angst van Sparta voor de groeiende macht en invloed van het Atheense Rijk (de Delische Bond).
* Macht en imperium: Athene bouwde na de Perzische Oorlogen een agressief maritiem imperium op, wat de Griekse balans verstoorde.
* Ideologische verschillen: Het was een botsing tussen de democratische zee-autocratie van Athene en de oligarchische landmacht van Sparta (de Peloponnesische Bond).
* Directe aanleiding: Lokale conflicten tussen bondgenoten van beide steden (zoals Corcyra en Potidaea) trokken de twee grootmachten uiteindelijk in een directe oorlog.
Hoe is het afgelopen?
De oorlog eindigde met een beslissende overwinning voor Sparta en de vernietiging van Athene als grootmacht.
* Militair dictaat: De Spartaanse vlootvoogd Lysander vernietigde de Atheense vloot bij Aegospotami (405 v.Chr.) en blokkeerde Athene.
* De overgave (404 v.Chr.): Uitgehongerd gaf Athene zich over. De stad moest haar Lange Muren afbreken en haar vloot afstaan.
* Politiek gevolg: Sparta installeerde een wreed oligarchisch regime in Athene, de 'Dertig Tyrannen'.
* Brede impact: Hoewel Athene later haar democratie herstelde, was heel Griekenland uitgeput en verzwakt, wat later de weg vrijmaakte voor de verovering door Macedonië in 338.
____________________________________
De Perzen (472)
* Oudste bewaard gebleven Westerse toneelstuk.
* Gaat over de slag bij Salamis van 480 waaraan Aischylos ook zelf meedeed. En waarin de Atheners de Perzen versloegen, nadat de Spartanen bij Termopyle hadden verloren.
Aischylos heeft 13 tragedies ingebracht in de jaarlijkse toneelfestival van de Dionysia, en 13 keer heeft hij gewonnen.
Hij was uitvinder van de trilogie en introduceerde een 2e acteur (eerst was het er maar 1 naast een koor).
____________________________
Fases van het oude Griekenland
De Donkere Eeuwen (ca. 1200 – 800 v.Chr.)
* Val van de Myceense beschaving (1600-1100; late bronstijd). De Myceners waren in alle opzichten de voorlopers van de oude grieken.
* 1184 einde Trojaanse oorlog.
* Terugval in welvaart en verdwijning van het schrift.
* Ontstaan van kleine landbouwgemeenschappen.
De Archaïsche Periode (ca. 800 – 500 v.Chr.)
* 800-750: Homerus
* Oprichting van de polis (stadstaten zoals Athene en Sparta).
* Kolonisatie van de Middellandse Zee en Zwarte Zee.
* Terugkeer van het schrift en opkomst van de vroege democratie in Athene.
De Klassieke Periode (ca. 500 – 323 v.Chr.)
* Gouden eeuw: Hoogtij van de Griekse cultuur, filosofie (Socrates, Plato) en kunst.
* Culturele hoogtepunt Athene onder Perikles (495-429; leider van 461-429); Gouden Eeuw.
* Socrates (469-399)
* Plato (427-347)
* Aristoteles (384-322)
* De Perzische Oorlogen en de Peloponnesische Oorlog tussen Athene en Sparta.
* Onderwerping door Macedonië (338)
* Veroveringen van Alexander de Grote.
De Hellenistische Periode (ca. 323 – 31 v.Chr.)
* 323: Dood Alexander de Grote, generaals verdelen het rijk. De Griekse cultuur mengde zich met oosterse culturen (Hellenisme).
* Verspreiding van de Griekse cultuur over Azië en Afrika.
* Bloei van wetenschap en grote koninkrijken.
* Uiteindelijke inname door het Romeinse Rijk
____________________________
Perzische oorlogen
Begin en eerste invasie
* 499–494 v.Chr. – Ionische Opstand: Griekse stadstaten in Klein-Azië komen in opstand tegen de Perzische koning Darius de Grote. Athene steunt hen, wat de woede wekt van Darius en leidt tot de oorlogen.
* 490 v.Chr. – Slag bij Marathon: De Atheense legers verslaan een invasiemacht van de Perzen op het strand van Marathon. Dit stopt de eerste Perzische poging om Griekenland te onderwerpen.
Tweede invasie en keerpunt
* 480 v.Chr. – Slag bij Thermopylae: De Perzische koning Xerxes I valt opnieuw binnen. Een kleine groep Spartanen onder leiding van koning Leonidas vertraagt het enorme Perzische leger in een bergpas.
* 480 v.Chr. – Zeeslag bij Salamis: De Griekse vloot lokt de Perzische schepen in een nauwe zeestraat en vernietigt hen grotendeels. Dit is het grote keerpunt van de oorlog.
* 479 v.Chr. – Slag bij Plataeae en Mykale: Het gecombineerde Griekse landleger verslaat de Perzen definitief op het Griekse vasteland bij Plataeae. Tegelijkertijd wint de vloot bij Mykale in Azië.
Einde van het conflict
* 478 v.Chr. – Oprichting van de Delische Liga: Athene en andere stadstaten sluiten een bondgenootschap om de Perzen te blijven bestrijden en Ionische steden te bevrijden.
* 449 v.Chr. – Vrede van Kallias: Een vredesverdrag maakt officieel een einde aan vijandelijkheden tussen de Grieken en het Perzische Rijk.
__________________________________
De Peloponnesische Oorlog volgde daarop: 431–404 v.Chr.
Waar ging de oorlog over?
De diepere oorzaak was de angst van Sparta voor de groeiende macht en invloed van het Atheense Rijk (de Delische Bond).
* Macht en imperium: Athene bouwde na de Perzische Oorlogen een agressief maritiem imperium op, wat de Griekse balans verstoorde.
* Ideologische verschillen: Het was een botsing tussen de democratische zee-autocratie van Athene en de oligarchische landmacht van Sparta (de Peloponnesische Bond).
* Directe aanleiding: Lokale conflicten tussen bondgenoten van beide steden (zoals Corcyra en Potidaea) trokken de twee grootmachten uiteindelijk in een directe oorlog.
Hoe is het afgelopen?
De oorlog eindigde met een beslissende overwinning voor Sparta en de vernietiging van Athene als grootmacht.
* Militair dictaat: De Spartaanse vlootvoogd Lysander vernietigde de Atheense vloot bij Aegospotami (405 v.Chr.) en blokkeerde Athene.
* De overgave (404 v.Chr.): Uitgehongerd gaf Athene zich over. De stad moest haar Lange Muren afbreken en haar vloot afstaan.
* Politiek gevolg: Sparta installeerde een wreed oligarchisch regime in Athene, de 'Dertig Tyrannen'.
* Brede impact: Hoewel Athene later haar democratie herstelde, was heel Griekenland uitgeput en verzwakt, wat later de weg vrijmaakte voor de verovering door Macedonië in 338.
____________________________________
De Perzen (472)
* Oudste bewaard gebleven Westerse toneelstuk.
* Gaat over de slag bij Salamis van 480 waaraan Aischylos ook zelf meedeed. En waarin de Atheners de Perzen versloegen, nadat de Spartanen bij Termopyle hadden verloren.
This entire review has been hidden because of spoilers.
November 17, 2024
Weer een schitterende vertaling van Patrick Lateur. De toelichting bij de tragedies voert ons terug naar de mythen die onze geschiedenis hebben gemaakt. Het was heerlijk dit te herlezen juist voor een reis door het Griekse vaste land begin september. Wij stonden aan de poort van het paleis van Atreus waar de wachter de aankomst van zijn koning Agamemnon bejubeld en vreest.
Een uitnodiging om deze prachtige vertalingen weer op de planken te brengen.
Een uitnodiging om deze prachtige vertalingen weer op de planken te brengen.
February 6, 2025
Amazing and like always the translation by Patrick Lateur magnificent.
August 9, 2025
8.8/10
November 6, 2025
Aischylos beter dan Sofokles imo
Displaying 1 - 7 of 7 reviews