Jump to ratings and reviews
Rate this book

Sevme Sanatı - Ciltli;Bir Eylem Olarak Sevmek

Rate this book
xxx

200 pages, Hardcover

Published January 1, 2024

Loading...
Loading...

About the author

Erich Fromm

459 books5,600 followers
Erich Fromm, Ph.D. (Sociology, University of Heidelberg, 1922) was a German-American social psychologist, psychoanalyst, sociologist, humanistic philosopher, and democratic socialist. He was a German Jew who fled the Nazi regime and settled in the United States. He was one of the founders of The William Alanson White Institute of Psychiatry, Psychoanalysis and Psychology in New York City and was associated with the Frankfurt School of critical theory.

Fromm explored the interaction between psychology and society, and held various professorships in psychology in the U.S. and Mexico in the mid-20th century.

Fromm's theory is a rather unique blend of Freud and Marx. Freud, of course, emphasized the unconscious, biological drives, repression, and so on. In other words, Freud postulated that our characters were determined by biology. Marx, on the other hand, saw people as determined by their society, and most especially by their economic systems.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
213 (44%)
4 stars
176 (36%)
3 stars
77 (15%)
2 stars
14 (2%)
1 star
3 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 51 reviews
Profile Image for nisan.
211 reviews49 followers
February 3, 2025
“eğer yaşamın doğası bir büyüme ve bütünleşme sürecinden ibaretse, eğer kontrol veya güç aracılığıyla sevilemiyorsa, yaşam sevgisi her şeyin çekirdeğidir; bu insanın içindeki yaşama duyduğu sevgi, bir hayvana duyduğu sevgi, bir çiçeğe duyduğu sevgidir. yaşama duyulan sevgi, bir soyutlama olmaktan çok ötedir ve herhangi bir sevgi türünün en somut özüdür. bir insanı sevdiğine inanan ama aynı zamanda yaşamı sevmeyen biri başka birini arzulayabilir, onu isteyebilir, ona tutunabilir ama aslında onu sevmez.”

fromm’un hayata ve sevgi kavramına bakışı bana çok doğru hissettirdi, keza bunları aktarış biçimi de öyle. birçok konuda paralel düşünüyormuşuz, zira cümlelerin altını çizme işine girişsem tüm kitabı çizmekle uğraşırmışım. kitabı okurken kendi sevme eylemlerinizi de sorguluyorsunuz; günümüz dünyasında sevgi adı altında konuşulanların büyük bir kısmının yanılsamalardan ibaret olduğunu düşünen biri olarak keşke herkes bu kitabı okusa ve kendi içinde bazı sorgulamalara gitse diyorum. fromm’la güzel bir tanışma oldu benim için, ileride diğer kitaplarına da bakacağım
Profile Image for dilara &#x1f352;&#x1f380;&#x1f308;&#x1f344;.
135 reviews20 followers
November 15, 2024
Sevme Sanatı’nı bana psikoloğum önerdi. İyi ki de önermiş, ben bu kitaptan çok şey öğrendim. Adında hiçbir aldatmaca yok. Bu kitabın amacı, bize sevginin her şeyden önce bir sanat olduğunu öğretmek ve sonrasında da bu sanatın nasıl en iyi şekilde sanatçısı olabileceğimizi anlatmak. Gerçek bir sevgi kitabı bu kitap. Siz karşınızdakini nasıl seviyorsunuz, bu bir sevgi mi, eğer sevgiyse sizin sevginiz hangi yönde ilerliyor ve en önemlisi siz karşınızdakine sevginizi iletebiliyor musunuz? Tüm bunları çok sadece ve açık bir dille anlatmış Fromm. Bu kitap eğer listenizde varsa hiç ertelemeden okuyun derim ben. Bibliyoterapi kitabı diye tam olarak buna derim gerçekten. Ve yine bir psikoloji öğrencisi olarak uyarımı yapmak istiyorum: Bibliyoterapi tek başına tedavi yöntemi değildir, sizi mutsuzken mutlu duruma getirebilir. Ancak uzun süreli mutsuzluklar sadece mutsuzluk olarak adlandırılmamalı, mutlaka bir uzmandan yardım alınmalıdır. Bir psikolog ile seans yapmak utanılacak bir şey olmanın aksine gurur duyulacak bir durumdur. Kendinize ve çevrenize psikologlarla görüşmeyi aşılayınız. Kitabın tam potansiyelinden yararlanabilmek adına, neredeyse her terapimizde, psikoloğumla bu kitap üzerine uzun uzun konuşuyorum. O kadar çok şey var ki bu kitap üzerine konuşulacak. Bazı anlatınlar o kadar doğru ama o kadar beni etkileyen şeyler oldu ki kurgu dışı bir kitap olmasına rağmen gözlerimin dolduğunu gördüm çokça. Bunları yazmamın sebebi ise kitabı sadece sizin okumamanızı aynı zamanda yakın çevrenize de okutmanız gerektiğini düşünmem. Herkesin bu kitaptan yararlanması gerektiğine inanıyorum. Sonsöz kısmı ayrıca başarılıydı, değinmeden geçemeyeceğim.
Profile Image for Nadide Aydın.
18 reviews1 follower
January 8, 2025
"Saygı, korkmak ve çekinmek değildir. Sözcüğün kökenine (respect, "saygı"; respicere "bir şeye bakmak") göre bir insanı, olduğu gibi görebilme yetisini, onu özgün bireyselliği içinde fark edebilmeyi belirtmektedir. Saygı, diğer kisinin olduğu gibi büyüyüp gelişmesine duyulan ilgi anlamına gelir. Böylece saygı, sömürünün yokluğunun kanıtıdır."

"Saygının ancak ben bağımsızlaşmayı başarmışsam, eğer birisini sömürüp hükmüm altına almadan koltuk değneksiz ayakta durabiliyor, yürüyebiliyorsam, iște o zaman gerçekleşeceği açıktır. Saygı ancak özgürlüğün temelleri uzerinde var olabilir. Şu eski Fransız şarkısının dediği gibi; l'amour est l'enfant de la libert, "sevgi özgürlüğün çocuğudur". O, asla zorbalığın çocuğu olamaz."
Profile Image for bleb.
5 reviews1 follower
January 3, 2026
yayımlandığı dönemde getirdiği yeniliklerle ses duyurmuş bir kitap fakat bazı fikirler o zamandan günümüze kadar yayılıp benimsendiği için 21.yy'ın insanı için çığır açıcı olduğunu düşünmüyorum.

bu kitabın kişisel bağlamını eric fromm'un annis freeman'a duyduğu sevgi oluşturuyor. fromm karısı henny gurland'ın intiharından birkaç ay sonra onunla tanışıp 1 sene sonra evleniyor ve 28 yıl boyunca ,ölene kadar, evliliğini sürdürüyor. (henny ile yaşadıkları durum bayağı acıklı. fromm'un kısa sürede başka bir kadınla tanışması için erkeklerin özeti diyebilir miyiz¿)

kitapta fromm temel olarak insanın önemsiz pek çoğu şeye vakit harcarken sevmek gibi hayatın asıl amacı olan olguyu öğrenmek için bir çaba harcamamasından ve sevginin de öğrenilebileceğinden bahsediyor. nasıl bir sanat disiplini öğrenilirken çaba, sabır ve disiplin harcanıyorsa sevme sanatını öğrenmek için de bunun gibi etkenlerin önemli bir faktör olduğundan bahsediyor.

aynı zamanda kitapta yalnızca bir kişiyi sevip dünyanın geri kalanını görmezden gelmenin gerçek sevgi olmadığından, bir kişiyi seversek dünyanın geri kalanına karşı da sevgi dolu olabileceğimizin üzerinde bir hayli duyuluyor. buna pek katılmıyorum. nihayetinde fromm hümanist bir bakış açısına sahip olduğu için bu şekilde düşünüyor.

bunların haricinde de kitapta bolca freud eleştirisi de bulunuyor. fromm, freud'un bir kişiye karşı geliştirilen sevginin temelinde cinsellik dürtüsünün yattığına karşı antitez geliştirip "bir kişiyle cinsellik yaşamak istersek bunun sebebi o kişiye karşı duyduğumuz sevgide yatıyordur" diyor.

şimdi de altını çizdiğim bazı alıntıları ekleyeyim:

"aslında birbirleri için o yanıp tutuşmalar, deli divane olmalar, daha önceki yalnızlıklarının derecesini gösteren bir kanıtken, sevgilerinin şiddetinin ölçüsüymüş gibi kabul ederler."

"insan ancak aklını kullanarak, bir daha elde edememek üzere yitirdiği insanlık öncesi uyumun yerine yeni, insanca bir uyum koyarak ilerleyebilir."

"her çağ ve her uygarlıkta, insan tek ve aynı sorunun çözümü ile karşılaşmıştır: ayrı olmanın üstesinden nasıl gelip birliği nasıl başarabileceği, kişinin bireysel yaşamını nasıl aşıp bütünlüğe nasıl ulaşacağı..."

"baskıcı sistemlerde ise ancak birkaç olağanüstü kahraman ve fedai itaat etmeyi reddedebilir. bu farklılığa rağmen demokratik toplumlarda çok daha büyük ölçüde topluma uygunluk görülür. neden birleşme sorununa her halükarda bir çözüm bulunmasının zorunluluğunda yatmaktadır. başka daha iyi bir yol bulunmazsa sürüsel birliğe uygunluk diğerlerine ağır basar. eğer kişi toplumdan ayrı olmama gereksiniminin yakıcılığını kavrarsa işte o zaman farklı olmanın, sürüden birkaç adımcık uzaklarda olmanın korkusunu anlar."

"nasıl ki çağdaş yoğun üretimde malların standarlaştırılması bir gereklilikse, sosyal süreçte de insanların standartlaştırılması öyle bir gerekliliktir ve bu işe 'eşitlik' denmektedir."

"eğer diğer insanın yaşam deneyimi derin, kişiliği sınırsız ise omu hiçbir zaman yakından tanımak mümkün olamaz ve aradaki barikatları yıkma mucizesi her gün yeniden tekrarlanır. fakat insanların çoğu başkalarının kişiliklerini kendi kişiliği gibi kısa zamanda tanır ve tüketir. böyle insanlar için yakınlaşma sadece cinsel ilişkiyle sağlanır. diğer kişinin ayrılığını sadece bedensel bir ayrılık olarak düşündükleri için bedensel birlik onlar için ayrılığın üstesinden gelmektir."

"birbirlerine 'aşık', kendileri dışında başkasına hiçbir sevgi duymayan iki insana sıkça rastlanır. bunların sevgisi gerçekte bencilliktir. onlar kendilerini karşılıklı aynılaştıran iki insandır. ayrı olma sorununu, tek kişi olmayı iki kişi yaşayarak çözümlerler. yalnızlığın üstesinden gelmeyi başarabilirler. ne var ki diğer insanlardan ayrı oldukları için birbirlerinden de ayrıdırlar ve kendilerine yabancılaşırlar, bir olma deneyi boş bir hayaldir. cinsel sevgi iki kişilik yalnızlıktır. oysa sevdiği kişide insan tüm insanlığı, yaşayan ne varsa hepsini sever."

"açıkça görülmektedir ki insanların çoğunluğu kendi kişisel gelişimlerinde bu çocukluk evresini aşamamışlar ve tanrıya gösterdikleri inançla birçokları kendilerini koruyan bir babaya inanmışlardır." (bireyin gelişim aşamasında ilk olarak annenin sevgisine sonra babanın yol göstericiliğine bağlı olduğu düşüncesine hareketle)

"tektanrılı din düşüncesinin olgunlaşmasını izlemek bizi bir tek sonuca götürür: tanrının adını ağzına alma. tanrı hakkında hiçbir şey söyleme. böylece tanrı tektanrılı dindeki gizil gücüne ulaşır. o adsız bir'dir."

"eğer sevgi olgunluk, üretici kişilik gerektiriyorsa ileri uygarlıkta yaşayan bir birey için sevebilme yetisi o uygarlığın ortalama insan üzerindeki etkisine bağlıdır."

"kapitalist toplum bir yandan politik özgürlük ülkesi, diğer yandan tüm ekonomik ve toplumsal ilişkileri pazarın düzenlediği bir temel üzerinde yükselmektedir."

"sıkıca düzenlenmiş ve makineleştirilmiş çalışma düzeni, insanı en temel insanca isteklerinden, kendini aşma ve bir olma halinden habersiz kılar. bu tekdüzelik insanda bir doyum yaratmadığı için insan bu bilince çıkaramadığı sıkıntıdan eğlenceyle, eğlence sanayisinin ona sunduğu müzik ve filmlerle kurtulmayı dener, bundan başka eski eşyalarını değiştirip durmadan yeni bir şeyler alarak kendini avutur."

"tüm dünya ağzımıza layık büyük bir nesnedir; büyük bir şişe, büyük bir elma; büyük bir memedir. insan ebediyen beklenti içinde ve ebediyen düş kırıklığı yaşayan bir emici olup çıkmıştır."

"mutlu evlilik üzerine tüm yazılanlar birbiriyle iyi geçinen bir çifti tanımlar. bu tanımlamalar uyum içinde ve çalışan işçi kavramından pek farklı değildir."

"çift olmanın özüne ve karşılıklı anlayışa verilen önem oldukça yakın zamanda yer alan bir gelişmedir. bundan önce, birinci dünya savaş'nı izleyen yıllarda karşılıklı cinsel doyum, sevgi bağlarının ve mutlu evliliğin koşulu sayılıyordu." wow

"kapitalizmin insanın doğal gereksinimlerini karşıladığını kanıtlamak için insanın doğuştan yarışmayı sevdiğini ve karşılıklı nefretle dolu olduğunu kanıtlamak gerekiyordu. iktisatçılar bunu kar etmeye olan doymak bilmez hırs olarak 'kanıtladılar'. darwinciler en güçlünün yaşamını sürdürdüğü savıyla katıldılar onlara ve freud aynı yere, erkeğin toplumsal baskılar yüzünden gerçekleştiremediği, bütün kadınları elde etmek için bitimsiz bir arzuyla dolu olduğu savıyla vardı. bu nedenle tüm erkekler birbirlerini kıskanıyordu ve bu karşılıklı kıskançlık ve yarışma tüm sosyal ve ekonomik nedenler kalksa bile sürecekti."

"yalancı sevgi biçimleri:
putlaştırıcı sevgi: kişi kendi güçlerinin üretici bir biçimde dışarı taşmasıyla bir özdeşlik, bir benlik kuracak düzeye gelmemişss sevdiği kişiyi putlaştırmak ister. kendi güçlerine yabancılaşmıştır, onları sevdiği kişide arar, ona tapar, onu tüm mutluluğun, ışığın, sevginin kaynağı olarak görür. sevdiği kişide kendisini bulacağı yerde onda kendini yitirir. hiçbir Put kendisine tapan kişiye kendinden beklenenleri veremeyeceği için geçen zamanla birlikte düş kırıklıkları başlar ve çare olarak yeni bir put aranmaya başlanır. bu tür sevgide özellik sevginin birden doğması ve ilk anlarında çok şiddetli olmasıdır.

duygusal sevgi: bu sevginin özü onun aslında bir fantezi olarak yaşanması, hiçbir zaman orada ya da burada gerçek bir insana karşı duyulmamasıdır. bu sevginin en yaygın örnekleri büyük bir açlıkla sinema ve dergilerdeki aşk öykülerine, aşk şarkılarına koşan kişilerdir. bunlar bu tür ürünleri yutarak sevgi, birleşme, yakınlık gibi doyurulmamış isteklerini karşılamaya çalışırlar. kendi ilişkilerinde ayrı olmanın duvarlarını yıkamayan karı kocalar perdede izledikleri çiftin mutlu ya da mutsuz aşk öykülerine gözyaşı dökerler.
duygusal sevginin bir başka görünümü sevginin zaman içinde soyutlaştırılmasıdır. bazen bir çifti sevgilerinin geçmişte kalan anıları çok derinden duygulandırır. oysa o geçmişi yaşadıkları günlerde böylesi bir sevgi yaşanmamıştır ya da bunlar gelecekteki sevginin fantezileridirler. kaç nişanlı ya da yeni evli çift gelecekte gerçekleşecek sevginin mutluluğunu düşlerlerken, yaşadıkları o anda birbirlerinden sıkılmaya başlamıştır bile. bu tutum çağdaş insanın belirgin özelliği olan tutuma oldukça uyar. çağdaş insan içinde bulunduğu anı yaşamaz; ya gelecekte yaşar ya geçmişte."
Profile Image for C.
313 reviews65 followers
August 16, 2026
Sevgi günümüz toplumunda basit bir alışveriş, maksimum konforun elde edilebilmesi için bir araç olarak görülmekte. Doğası gereğiyse çaba ve enerji gerektiren, disiplinin ışığında kurulan bir süreçtir, aktif bir ilgidir, bir amaca yöneltilmez. Çünkü bir amaca yöneltildiğinde nesneleşir, bir araca dönüşür, sistemin kurbanı haline gelir.

İnsanların zorunluluklarından arta kalan zamanda amaçsız aktivitelerle kendilerini avuttuklarını, boşluklarını doldurmaya çalıştıklarını anlatır. Kapitalist düzenden bahseder, sevgiyi sistematikleştirmesinden ve yüzeyselleştirmesinden yakınır, bu gerçek sevgi değildir, saf değildir.

"Günümüzde insanların mutluluğu eğlenmeye dayanıyor, eğlenmenin altındaysa "almanın", tüketmenin doygunluğu yatıyor. Tüm dünya, ağzımıza layık büyük bir nesnedir; büyük bir şişe, büyük bir elma, büyük bir memedir. İnsan, ebediyen beklenti içinde ve ebediyen düş kırıklığı yaşayan bir emici olup çıkmıştır. Karakterimiz değiştokuş etmek, almak, tüketmek, değiştirmek üzerine kuruludur. İster ruhsal olsun ister nesnel, ne varsa her şey tüketimin ve değiştokuşun nesneleridir."


Dinden bahseder, peygamberden kitaptan uzaktır onunki. Yaşanmışlıklardan ve deneyimden bahseder, etrafında şekillenir inancı. Aktif bir süreçtir. Kişiye özeldir. Bir topluluğun arkasından gitmek, pasif bir teslimiyet vermek, edilgen olmak değildir onun için.

"İnsanlar ilkesizliğin ve inançsızlığın huzursuzluğu içindeler."


"İnanç, özel bir inanma şekli değil, tüm kişiliği kapsayan bir karakter özelliğidir."


"Sevgi bir inanç eylemidir, inancı az olanın sevgisi de azdır."


Profile Image for Nizoss.
3 reviews
July 25, 2026
Erich Fromm ilə tanışlığım bir neçə ay öncəyə söykənir. Sosial şəbəkədə izləməkdə olduğum bir çox səhifə onun fikirlərini paylaşaraq, insanın necə mövcud ola biləcəyini və günümüz kapitalist sisteminin insanları mənəvi olaraq necə "uyuşdurduğunu" izah etməyə çalışırdı. Psixoanaliz sahəsinə marağı olan insanlar daha çox Freud, Carl Jung kimi dühalara üstünlük verirlər, ancaq Erich Fromm müasir bir yazıçı olmasıyla birlikdə, Neofreydizmin banilərindən biridir və oxunmağa dəyər əsərləri var. Növbəti onun marağımı çəkən və oxuyacağım əsəri "Sağlam Cəmiyyət" adlı əsəridir.

Bəs bu "Sevmək Sənəti" də nədir? Əgər düşünürsünüzsə ki, bu kitabı oxumaqla qarşı tərəfi özünüzə sevdirə biləcəyinizi və ya metodları öyrənəcəksiniz, bu xülyalarınızdan uzaqlaşın. Bu kitab daha yetkin bir zehniyyətlə oxunmağı tələb edir. Çünki kitab bunu hədəfləmir ki, siz özünüzü kiməsə sevdirə biləsiniz. Bu özünüzə olan yetərsiz sevginin bariz nümunəsi olardı. Gələk mövzuya:

Bu 160 səhifəlik kitabı oxumaqla, siz sadəcə bir qadına sevgi yox, ailə sevgisi, qardaş sevgisi, özünəsevgi və hətta Tanrı sevgisi ilə əlaqədar bir çox anlayış öyrənəcək və üfqünüzü genişləndirəcəksiniz. Burada yazıçı Marks'dan , Hegel'dən, F. Engels'dən , Nitsşe'dən , əsasən də Freud'dan (Freud'un sevgi konsepsiyasına etiraz bildirir), Aristotelin rasional düşüncəsindən, Albert Şveytserdən və digər bir çox dühaların fikirlərindən örnəklər gətirməklə, həm tarixi biliklərinizi, həm dini baxışlarınızı genişləndirir. Ən uzun başlıq isə Tanrıya sevgi başlığıdır. Burada siz insanın dini inanclarının tarixi ilə tanış olacaqsınız, insanlar ən birinci nəyə sitayiş edirdi? Sonralar bu yönüm nəyə dəyişdi? Patriarxal oriyentasiya bizim necə Tanrını kişi obrazında daha çox təsəvvür etməyimizə səbəb oldu? Burada ən çox sevdiyim məqam, Şərq və Qərb sivilizasiyalarında bu proseslərin fərqliliyinə toxunulmağı oldu. Buddizm, Daoizm, Bütpərəstlik və digər dini inanclarla (teist dinləri də həmçinin) bağlı fikir sahibi olacaqsınız.

Bir qadını sözün əsl mənasında sevmək üçün isə, bir sıra vacib nüanslar qeyd edib Erich Fromm. Sevgini bir sənət kimi öyrənməliyiksə, deməli bu iş digər bütün sənət sahələri - musiqişünaslıq, heykəltaraşlıq, nəqqaşlıq - kimi zəhmət, səbir və əmək tələb edir. Və sevgidə inam lazımdır, sevgidə Fromm'un deyimiylə desək "fəaliyyət" lazımdır. Daxili fəaliyyətdən gedir söhbət.

Bir neçə sitat ki var, onları öz yadımda qalan şəkildə buraya qeyd edəcəyəm:

1. "Sevgi, iki insanın bütün həyat təzahürlərini bir-biri ilə bölüşməsindən keçir."

2. "Sevgi yalnız iki nəfərin bir-birinə varlıqlarının ən dərin səviyyəsində olduqları halda mümkündür və elə buna görədir ki, onların hər ikisi ayrı-ayrılıqda özünü həmin dərinlikdə hiss edir. İnsanın gerçəyi, məna, məhəbbətin əsası da elə yalnız burada, bu 'dərinlik' yaşanmasında gizlənir."

Qısacası, sevgi - iki insanın, öz daxili dünyalarında belə tam ünsiyyətdə ola bilməsidir. Budur sevgini müəyyən edən bəhər!
17 reviews
Read
September 21, 2025
Sevme Sanatı’nda Erich Fromm, sevgiyi tıpkı diğer sanatlar gibi ustalaşılabilecek, emek gösterilecek ve belli kurallara bağlı bir eylem olarak görüyor. Temeline ise insanın ayrı olma, bütünden kopma, yalnız kalma korkusunu koyuyor. Tarih boyunca çeşitli sarhoş ediciler, uyuşturucular veya bireylerin kendinden geçtiği dini ayinlerle bu korku bastırılırken, modern insan bunu yüzeysel olarak cinsellikle, daha derin ve sağlıklı bir seçenek olarak ise sevgi ile başarıyor. Ayrıca Fromm, Freud’un aksine sevginin kaynağını cinsellik olarak görmüyor. Ona göre sevgi var olduğu için cinsellik var ve bu cinsellik bir bütün olma ihtiyacından doğuyor.
Batı toplumlarının sevgi konusundaki en büyük sorunu şöyle anlatılıyor. (Ki unutmamak gerekir burada kapitalist dünya düzeni kast ediliyor ve kitap henüz 1956’da yayımlanmış, yani günümüzde durumun daha vahim olduğu düşünülebilir.) İnsanlar kişiliklerini ve sevgilerini birer meta gibi görüyor. Kendilerini sevilebilir olmak için adeta pazarlıyor: kadınlar süsleniyorlar, erkekler ise maddi güçlerini ön plana çıkarmaya çabalıyorlar. Tek bir amaç var: yalnız kalmamak için SEVİLMEK. Herkes sevilmekle ilgileniyor, sevmek kimsenin umrunda değil. Sevme eylemine değil, sevilen nesneye karşı bir odaklanma ve arayış hali var. Bu da aslında herkesin ana odağı olan sevme haline kimsenin ulaşamadığını gösteriyor. Şaşırtıcı aslında çünkü çoğumuz sevmeyi aşık olma anı ve onu takip eden uzun bir süreç olarak düşünürüz. Fakat Fromm sevdalanma anının sadece iki insanın derin yalnızlığından kopma fırsatı bulmasından kaynaklanan ekstrem heyecan olarak tanımlayarak geçici olduğunu vurguluyor. Yani sevmek ne kolay, ne de bir anlık bir eylem. Çok bütüncül bir yaklaşım var sevgiye karşı. Kişinin sevgiliyi sağlıklı şekilde sevebilmesi için kendini, yaşamı, kardeşlerini (insanları), anne babayı ve son olarak yaşamın tümünü sevmesi gerek. Buna da biyofili olarak isim koyuyor, canlı olana duyulan sevgi ve yatkınlık anlamında.
Tüm bu sevmeye engel yanılgılara bir unsur daha eşlik ediyor: anne baba sevgisi. Anneden gelen sevgi karşılıksız ve çok yoğun. Hak edilmeyi gerektirmemesi olumlu ama şöyle de düşünmek lazım: Ya var ya yok, eğer sahip değilsen çabalayarak elde edemezsin. Baban ise seni onun dediklerini yerine getirdiğin ölçüde koşullu olarak seviyor. Bir otorite, onayı kazanılması gereken bir figür. Yetişkin bir birey ise bu anne baba sevgi formlarını, çocukluğundaki aile yaşantısına göre şekillenmiş olarak kendi içinde taşıyor. Anne baba sevgisinin tek taraflı kalması, eksik olması veya gereğinden fazla verilmesi ise kişinin hem kendi hayatında, hem de başkalarına karşı sevgi eylemini gerçekleştirirken yanlış davranmasına sebep oluyor. Bu da ilişkilerde gerekli maskülen feminen dengenin kaybedilmesi, romantik partnerlik değil de anne çocuk ilişkine benzemesi, narsistik davranışlarla duygusal ististmara sebep olabiliyor. Tabii ki kişinin ailesinden miras kalan bu sevgi engelini aşması öz farkındalıkla mümkün, Fromm’un kendi hikayesi de bunun örneği.
Kitap sağlıklı bir sevginin bazı şartlarını belirliyor:
Birincisi İLGİ: Kişi ilgisini göstermediği, merak etmediği bir kişiyi sevemez.
İkincisi BİLGİ: İlk görüşte aşk imkansızdır. Birini tanımadan, kişiliğini çözümlemeden sevmek mümkün değildir. Bu sebeple bir kişiyle derin muhabbetler kurdukça ve daha iyi tanıdıkça sevginin derinleştiği çıkarımı yapılabilir.
Üçüncüsü SAYGI: İlişkide herkes birer birey olmalı, birbirine bağımlılıktan kaçınılmalıdır. Karşı tarafa saygı duymak, onun bir birey olarak düşüncelerine, duygularına, yaptıklarınıa hedeflerine değer vermek şarttır. Bunun yolu da bilmekten ve ilgilenmekten geçer.
Dördüncü olarak SORUMLULUK: Romantik ilişkilerde genellikle birbirinin ruhsal ihtiyaçlarına cevap vermek olarak düşünülebilir.
Tüm bu şartlar, birbirini doğuran ve tamamlayan bütüncül bir yaklaşımı gösterir. Bu bilince erişmek ve ardından sevgi eylemini hayatının merkezine koyarak odaklanmak gerektirir.
Fromm, insan ilişkilerinin ekonomik düzen doğrultusunda düzenlendiğini savunur. Buna göre kapitalist ve tüketici ekonomi, bizi de kendine benzetmiştir. Bu sebeple birey vermekten çekinir, tüketilemek korkusu duyar. İlişkiler üzerinde sağlıksız eğilimlere yol açabilen bu durum, üretici kişiliklerde çözülür. Üretici kişilikler, ilişkide verse de kaybetmeyeceğini, vermenin paylaşmak ve çoğalmak olduğunu bilir ve buna uygun davranabilir. Verme eyleminde kendi kudretlerini hisseder, canlılık duyarlar. Sevgi de üretebilirler.
İşi pratiğe dökmek için, gerçek ve yanılgıdan uzak sevginin uygulanması için ise yine birkaç husus sıralanmış.
Yeterli olgunlukta olma: Birey ailesinin sevgi kapsamından çıkamamış, öz farkındalığa ulaşamamış ve sevmeyi bir sanat olarak algılayamamış ise, sevemez.
Disiplin: Her sana dalı gibi, sevmek için de disiplin şarttır. Fakat acı verici bir disiplin anlayışı reddedilir, kast edilen içten gelen körükleyici bir duyumdur.
Sabır: Sevginin inşası, zaman alır ve sabırla derinleşir. Çağımız her şeyin en hızlısını olumlarken, insan sevmek eylemi için yavaşlamayı öğrenmelidir.
Yoğunlaşma ve dikkat: Sevme işini diğer her şeyden çok öncelemek gerekir. Dikkatimizi paylaştırmamız gereken bir çağdayız. Bu yüzden henüz kendi kendimize bile yoğunlaşamıyoruz. Müzik dinlemeden veyahut bir film izlemeden yalnız kalmak bizi sıkıyoruz, kendi kendimizden sıkılıyoruz. Hal böyleyken başkasına yoğunlaşmak, onun iç dünyasını dikkate almak ne kadar zorlayıcı değil mi?
Narsisizmden kaçınma: Sevgi için benmerkezcilikten kurtulmak gerekir. Sevilecek kişinin yaşadıkları, kendi yaşantımızdan bağımsız, nesnellikle ve yargılamadan uzak şekilde değerlendirilmelidir.
İnanç: Sevmek, aslında sevginin süreceğine ve geri sevileceğine dair bir inanmayı gerektirir. Bir ilişkinin süreceğine, bir evliliğin mutlu ilerleyeceğine dair umut olmazsa, sevgi derinleşemez.
Cesaret: Kişinin kendi iç dünyasının dışında olanı kayda değer bulması ve onun uğrunda eylemlerde bulunması için cesur olmasına, konformizmden kurtulmasına ihtiyacı vardır.
Kısaca sevgi, kuralları, yasakları, teknikleri olan bir sanattır. Önce onun sanat olduğunu kabul etmek ve hakkındaki yanılgılardan kurtulmak için çabalamak gerekir. Kişisel deneyimler, dünya şartları, kişilik ve gösterilen emek sonucunda gerçek sevgiye nadir sayıda kişi ulaşıyor, bunlardan biri olduğunu sanan ise birçok kişi var…
Profile Image for Fatih.
673 reviews35 followers
December 28, 2024
Fromm, temelde Freud ve Marx’tan belirli miktarda etkilenmiş ama bir şekilde kendi yolunu bulmuş bir hümanist. İnsanlığın ihtiyaç duyduğu odak noktası olan şeyin ne Freud’un dediği gibi bilinçaltı ne de Marx’ın dediği ekonomik düzen olmadığı, tamamen bunlara bakmayalım manasında değil de öncelik diyelim, sevgi olduğunu dile getiriyor her fırsatta.

Fromm, tam 28 yıl boyunca bir kadına (Annis Freeman) bağlı kalıyor ama kitabında özellikle vurguluyor sevgi yalnızca bir kişiye yönelik değildir, olursa sağlıklı olmaz diye ki burada da hümanist yanı bize kocaman bir göz kırpıyor.

Kitabın hemen başında lafı kıvırmadan bu kitabı okuyan sevecek anlamı çıkmasın diye baştan lafını söylüyor: “… bu kitap, belirli bir olgunluk düzeyine erişmeden kişiye sevgiye ulaşamayacağını göstermeyi amaçlamaktadır.” Zaten devamını okuyunca 4 unsurda bu işin detayını vermiş oluyor ama kendisinin de dediği gibi bu kitap pratik olarak yönlendirme içermiyor, mevzunun farklı açılardan (sevme nedir, anne-çocuk ilişkisi, cinsel ilişki vs vs) detaylı bir teorik analizini ve ders kitabı tadında yorumlamasından ibaret.
Sevmenin birine duyulan bir ihtiyaç olmadığını, sadece şahıslara olmayacağını ve vermenin önemini vurguluyor. Çünkü kendinden verme karşıdakini zenginleştirir.

Fromm’a göre verme unsuru ön şart olmak üzere sevginin ya da sevme eyleminin dört temel unsuru vardır, biri Paracelsus’un da dediği gibi bilgi, diğerleri ilgi, sorumluluk ve saygı. Çok klişe olacak ama Selvi Boylum, Al Yazmalım’da ne deniyordu: “Sevgi neydi, sevgi emekti.”
Sorumlu olmak derken aidiyet ya da iş yapmak anlamında değil ama karşılık vermeye hazır olmak anlamını kastediyor Fromm. Saygıyı açıklarken ise bunun korkmak veya çekinmek olmadığını birini olduğu gibi görebilme yetisi, onu özgün bireyselliği içinde fark edebilmeyi belirttiğini söylüyor. Bilgisi ilginin boş olduğu eklerken bunu dini inançtan örneklerle de anlatıyor.

Fromm, Freud’un cinselliğe fazlaca ruhsal-biyolojik baktığına farklı boyutlarını (erkek dişi kutuplaşması gibi) es geçtiğini ve şefkatin içgüdünün yüceltilmesi olarak değerlendirmesiyle sevginin temelinin cinselliğe dayanmasına dair düşüncelerini eleştiriyor. Sevme eyleminin Meister Eckhart’in önerdiği gibi kişinin önce kendisini sevmeden başlayabileceğini ama bunun mazoşizm ya da narsizme kaymaması gerektiğini gerekçeleriyle açıklıyor.

Ülkemizde de sıklıkla görülen anne-merkezli kişilerin yaşamlarından çok defa sorun yaşamalarının kaçınılmaz olduğundan dem vururken bu kişilerin yalnız bırakıldıklarında sık sık iç çatışmalar ve huzursuzluklarla boğuştuklarını belirtiyor.

Sevme sanatında ustalaşılabilmesi için disiplin, yoğunlaşma, sabır ve eksiksiz ilgi göstermenin önemine dikkat çekiyor, aslında herhangi bir sanat için uygulanabilir unsurlar bu ve Fromm da tam olarak bunu vurguluyor.

Profile Image for Eda Nur Yıldırım.
40 reviews2 followers
April 17, 2025
Sevgiye bakış açısına hayran olduğum ancak bu bakış açısını elde etme sürecinde sunulan çıkarımlarla zaman zaman çelişki yaşadığım bir yolculuk oldu. Her şeyden önce Fromm'u tanımaya "1918 yılında savaş bittiğinde, ben 'kitlesel insan davranışının usdışılığını' anlayabilme umudu ile barış ve uluslar arası anlayışa duyduğum tutkulu arzuyla, 'savaşın nasıl mümkün olabildiği' sorusunu aklına takmış, oldukça tasalı bir delikanlıydım." cümlesiyle başlamak gerektiğini düşünüyorum. Fromm, sevgi tanımıyla kendine yardım ederken bir toplumun dönüşümü hayalin kuran şair bir ruhtu. Belki de bu yüzden kitaba "Sevme Sanatı" gibi iddialı bir isim koydu ancak Fromm'un sanattan çıkardığı anlamı kitap boyunca satır aralarından anladığımı söylemeliyim. Önce sanatı kendi içinde tanımlayarak bir tablo çizmesini dilerdim. Metin boyunca da sanat gibi pek çok kavramın apaçık bir temele oturmadan okuyucuya sezdirildiğini gördüm. (mesela "olmak" kavramı bu kitapta sadece sezdiriliyor ancak kendisi bu kavrama başka yazılarında oldukça uzun değinen biri) Metnin tamamına baktığımda coşkunun hakim olduğunu düşündüğüm için satır arası okumaların o kadar da negatif bir durum ifade ettiğini düşünmüyorum.
"Sevgi, sevdiğimiz şeyin büyümesi ve yaşaması için gösterdiğimiz aktif ilgidir."
"Sorumlu olmak demek yanıt vermeye hazır olmak demektir."
"Eğer sorumluluk, sevginin üçüncü unsuru saygıyı içermezse, kolayca kendine bağlamaya ve zorbalığa dönüşebilir. Saygı, korkmak ve çekinmek değildir. ...Saygı, diğer kişinin olduğu gibi büyüyüp gelişmesine duyulan ilgi anlamına gelir. Böylece saygı, sömürünün yokluğunun kanıtıdır. "
"Bir insanı tanımadan (bilmeden) onu saymak olanaksızdır. İlgi ve saygı eğer bilgi tarafından yönlendirilmezse kör kalır. Eğer ilgiyi bilgi doğurmamışsa boştur. "
diyerek sevgiyi "ilgi, sorumluluk, saygı ve bilgi" kavramlarıyla dinamik bir yapıda açıklamasını çok sevdim. Fromm'un sevgiyi bir eylem, yetenek, üretim ve öğrenilen bir kavram olarak da ele alması, onun sevgiye ve insana toplumsal ve kültürel bir yapı olarak baktığına işaret ediyor. Bu da onu çok çok sevmenin yeterli bir sebebi. Freud'un fikirlerinin üstüne çıkıp şefkati ve naifliğiyle dünyaya umutla bakmayı sağlıyor. Yine de her şeyin temelini anne-baba-çocuk ilişkisiyle kurma olgusundan genel olarak sıkıldığımı söylemeliyim. Temeli bu olguya kurmak mümkün ancak bu şekilde insanı insan yapan şeyleri fazla göz ardı ettiğimize inanıyorum. Her şeyin anneden kopuşla başlaması sadece insani bir özellik olmadığı için (bknz. Harlow'un maymun deneyleri -göz yaşımı tutamıyorum, cani insan!!!-) insanın sevgi ile ilişkisinde kendine has sorunların baş göstermesinin insani özelliklerle açıklanabileceğini savunuyorum. Mesela "düşünme üzerine düşebiliyor" olmamız, dil ile iletişim kurmamız... Bu nedenle aslında Fromm'un zaten değindiği "bilgi" kavramını yine Fromm'un gelişletmesini dilerdim. (belki başka eserlerinde genişletmiştir. Henüz içeriklerini çok tüketmedim) Bu sayede yorum, inanç, batıl inanç... gibi kavramlarla insan bilincinin karmaşıklığına açıklık getirmiş ve insanın sevgiyle sorunlu ya da sağlıklı bağını kanımca daha iyi temellere oturtmuş olurdu diye düşünüyorum. (benim cognitivist ve behaviorist ataklar...)
Eğer Fromm cinsel kimlik tanımı üzerine bu kadar tartışma ve devrim yaşanan bu dönemde yaşasaydı "Eşcinsellikte bu kutupların birliğine ulaşılmaz Bu nedenle eşcinsel kişi bir türlü gideremediği ayrı olma acısıyla kıvranır. Sevemeyen ortalama bir heteroseksüelde aynı açıdan pay almaktadır." der miydi şüpheliyim ve merak içerisindeyim. Bazen Fromm'un olaylara fazla dışardan baktığını hissettim.

Son olarak, o kadar çok alıntı yaptım ve kavramları o kadar çok sevdim ki bir mindmap oluşturdum ve Fromm'un eserlerini okudukça bu tabloyu genişletmeye karar verdim. Drawio ile inceleyebilirsiniz: https://drive.google.com/file/d/1Xa09...
Profile Image for Efe Can.
127 reviews1 follower
August 18, 2026
"Bir­ çok kişi, sevgi sorununu ilkel bir biçimde ele almakta, kendi sevebilme gücünden, sevme ediminden çok sevil­me olarak görmektedir. Onlar için sorun, nasıl sevilebilecekleri, nasıl sevimli olabilecekleridir. Bu amaçlarını ger­çekleştirmek için çeşitli yollara baş vururlar. Özellikle erkeklerin kullandığı bu yollardan biri, güçlü olmak, top­lumsal konumlarının elverdiği oranda güçlü ve paralı ol­maktır. Kadınlarca en çok başvurulan yol ise çekici ol­mak, bu amaçla vücut ve giyimlerine özen göstermektir. 

Kibar olmak, ilgi çekici konuşmalar yapmak, yardımsever, alçakgönüllü görünüp kimseyi incitmemek, kendilerini çe­kici kılmak için kadın ve erkeklerin birlikte başvurdukları diğer yollardır. Sevimli olmak için yapılanların çoğu, ba­şarılı olmak "dost kazanmak ve başkalarını etkilemek" için yapılanlarla çakışır."


"Gelenekçi toplumların bir çoğunda olduğu gibi, Victoria çağında da sevgi, kişinin yaşamı içinde birdenbi­re ortaya çıkıveren ve evlilikle sonuçlanan bir şey değildi. 

Tam tersine evlilik toplumsal yargılara uygun olarak ya ailelerin karşılıklı görüşmeleriyle, ya çöpçatanlarca ya da bu aracıların hiçbiri olmaksızın bir anlama ile gerçekleşti­rilir ve sevginin evlilikten sonra doğup gelişeceğine inanı­lırdı."


"Aslında birbirleri için o yanıp tu­tuşmalar, deli divane olmalar, daha önceki yalnızlıklarının derecesini gösteren bir kanıtken, sevgilerinin büyüklüğü­nün ölçüsüymüş gibi kabul ederler."


"Kişi, uğrun­da emek harcadığı şeyleri sever ve kişi sevdiği şeyler için emek harcar."
Profile Image for Elif Sidar Ökdemir.
3 reviews2 followers
May 22, 2026
Sevdiğim bir arkadaşımdan hediye edilen bu kitabı yaklaşık 2,5-3 yıl boyunca kitaplığımda beklettim. Kitabın girişinde isminin fazla doğrudan bulunabileceğinden söz edildiği gibi, benim mesafemin nedeni de biraz buydu sanırım. Kitap, sevmenin bir eylem olarak öğrenilen, gelişen ve diğer sanat alanları gibi toplumsal ve kültürel değişimlerden beslenerek dönüşen bir pratik olduğunu anlatıyor.

Sevmenin doğumdan günümüze öğrenildiği fikrine yakın olsam da, üzerine çalışılarak geliştirilebilecek bir şey olabileceği üzerine yeterince düşünmemiştim. Bu yüzden benim için ilgi, sorumluluk, saygı ve bilgi katmanlarını tek tek ortaya koymasıyla daha sistematik okunabilecek, inanç ve cesaretle birlikte uygulama alanına da yaklaşan bir “eylem” olarak düşündürücü oldu.

Fakat kitap boyunca kendimi sürekli şunu düşünürken buldum: Fromm bugün bu metne nasıl bir katkı yapardı? Yazar tartışmayı çoğunlukla Freud’un kimi fikirlerinin üstüne koyarak, kimi zaman da ona itiraz ederek ve Marksizmden beslenerek kuruyor. Sevmenin bir eylem olarak doğasını ayrıştırıp arkasındaki toplumsal nedenleri görünür kılıyor. Fakat bugün, bir tartışma zemini olarak ele aldığı cinsiyet ikiliklerine dair bakışın hayli değiştiğini söylemek mümkün. Benzer biçimde kapitalizm de kendini sürekli yeni biçimlerde yeniden üretiyor. Tüm bunlarla birlikte bugün sevme üzerine bu tartışmaya başka neler eklerdi acaba?
Profile Image for İpek.
78 reviews13 followers
March 20, 2026
Erich Fromm bu eserinde sevmeyi ve sevgiyi bir kavram olarak irdeliyor. Kendini sevme, ötekini sevme, tanrı sevgisi, anne sevgisi, baba sevgisi ve cinsel sevgi gibi başlıklarda sevgiyi açıklıyor. Son kısımda ise toplum içinde sevginin yerini sorguluyor. II. Dünya Savaşı ve Soğuk Savaș dönemlerini yaşadığı için sevgiyi yıkımı önleyebilecek kurtuluş olarak görme isteği hem insanın içini ısıtıyor hem de çok naif geliyor.

Daha önce hiç düşünmediğim bir biçimde sevgiyi bir sanat olarak, etken bir eylem olarak ele alması çok hoşuma gitti. Çünkü bu durumda sevmeyi öğrenebiliriz, hem kendimizi hem ötekileri. Çocukluğumdan beri dinlediğim masallarda, okuduğum kitaplarda ve izlediğim filmlerde sevgiyi edilgen bir duygu, neredeyse rasgele oluşan, sadece yeterince şanslı olanların yaşayabileceği, bir kez elde edince bir ömür boyu mutluluğa erişilebilen bir deneyim olarak algıladım. Ama bu aslında sağlıksız ve gerçekten uzak bir bakış açısı. Bunu şimdi görebiliyorum.

Aslında sevgi farkındalık ve emek gerektiren bir eylem. Burada aklıma 'Sevgi emekti.' sözü geldi. Hem Sevme Sanatı hem Selvi Boylum Al Yazmalım romanını/filmini öneririm.
Profile Image for Beray Göktepe.
1 review
September 21, 2025
Sevgi aslında sandığımız gibi sadece “hissettiğimiz” bir şey değilmiş. Fromm’a göre sevgi bir beceri, hatta bir sanat. Yani öğrenilmesi, emek verilmesi ve üzerine çalışılması gereken bir şey. Bu bakış açısı beni çok etkiledi çünkü çoğu zaman sevginin kendiliğinden gelmesini bekliyoruz ama Fromm bize sevginin aslında bilinçli bir seçim ve sürekli bir çaba olduğunu hatırlatıyor.

Sevmek, sadece birine “hissetmek” değil; ona saygı duymak, sorumluluk almak, onu gerçekten anlamaya çalışmak ve kendini de geliştirmek demek. Yani sevgi aslında aktif bir eylem. Bu yüzden sevgi, sadece hayatımıza giren biriyle değil, kendimizle ve dünyayla olan ilişkimizi de dönüştürüyor.

Benim için bu kitabın en değerli yanı, sevginin pasif bir bekleyiş değil; bilinçli, sabırlı ve sürekli bir öğrenme süreci olduğunu anlatmasıydı. İlişkilerde ya da hayatın diğer alanlarında sevgiye farklı gözle bakmamı sağladı. Öve öve bitiremeyeceğim muazzam bir kitap.

İlişkilere, sevgiye ve kendini geliştirmeye ilgi duyan herkesin okumasını tavsiye ederim.
Profile Image for Roz.
5 reviews1 follower
July 18, 2026
Keşke eski sevgilime bu kitabı okutabilseydim ya da kafasına vura vura haykırabilseydim ve nöronlarına ulaştırabilmek için onu hırpalayabilseydim.

Sevgi ancak iki insan birbirlerine varlıklarının özünden bağlanır, her biri kendini varlığının özünden tutarsa gerçekleşir. İnsan gerçeğinin de canlılığının da sevgisinin temeli de işte bu "özden tanıma" deneyimidir. Böyle oluşan sevgi sürekli meydan okumadır, bir köşede dinlenme değil; çabalama, hareket etme, beraber çalışmadır. öyle ki uyum ya da çahşma, neşe ya da üzüntü bile ikincil kalır. Önemli olan iki insanın birbirlerini varlıklarının temelinden yaşaması, kendi kendilerinden kaçmak yerine birbirleriyle bütünleşirken kendi kendileriyle bütünleşmeleridir. Sevginin varlığının bir tek kanıtı vardır: Bağlılığın derinliği,
seven kişilerin her birinin ilgisindeki canlılık ve güçlülük; işte sevginin sunduğu meyve bunlardır.
Profile Image for Darya Shukurlu.
16 reviews
June 3, 2026
Ah, Erich Fromm💕

Hələ 1956-cı ildə, hər insanın bildiyi və ya bildiyini zənn etdiyi bir məfhum haqqında bu qədər nöqtə atışı analizlər etmək sadəcə olaraq heyrət doğurur. Hələ o dövrdən Erich əmi kapitalizmin sevgini nəyə çevirəcəyinin izahını verir və gələcəkdəki ən böyük təhlükənin insanın robota çevrilməyi olduğunu, buna görə də, yüksək etik standardların vacibliyini vurğulayır.

Bu kitabı bitirdikdən sonra zaman maşınının olmağını və onunla keçmişə gedib AI dövrünü görmüş biri olaraq Erich əminin əlini sıxıb bütün analizləri üçün onu təbrik etməyi, sonra isə ondan məsləhətlər almağı o qədər arzuladım ki!!!

Fromm bu 150 səhifəlik kitabda günümüz kapitalizm insanının sevgiyə bir əşya olaraq yanaşdığını, “seviləsi insanın” da sanki bir telefon alırmış kimi zəmanənin tələblərinə cavab verən, müəyyən keyfiyyətləri özündə cəmləyən birisi olduğunu vurğulayır. Halbuki, əsl sevgi statik yox, daim hərəkətdədir - hər zaman qarşındakını anlamağa çalışmaq, onun ehtiyaclarına cavab vermək, onu diqqətdə saxlamaqdır deyir, əziz Erich Fromm. Ona görə də, insan daim sevmək üçün cəhd göstərməlidir, çabalamalıdır. Bu istər qarşı cinsə qarşı olsun, istər özünə, istər ailənə və ya yaşadığın yerə. Çünki sevgi də, eyni ilə azadlıq kimi cəsarət işidir. Əsas olan, hər dəfəsində cəhd etmə cəsarətini göstərməkdir.

Ya da Ruminin sözləri ilə desək, “Sən yola çıx, yol sənə görünər”

Yenidən oxuyacağam


Profile Image for Kıvanç Özışık.
58 reviews19 followers
November 2, 2024
1 yildiz kirdim yeterince potansiyelinden yararlanamadigim icin (yine okumam gerekecek kitaplara bunu yapiyorum) Disardan bakinca ve yazarı da tanimiyorsak sanki kisisel gelisim kitabi gibi algilanabilir. Oysa konunun derinligine ragmen oldukca akici bir dille sevme konusunu ele almis ustat. Zamana (degisen yillar) mekana göre (Dogu Bati) farkli perspektiflerden ele alip ortak ve ayri yonleri degerlendiren, sentezler sunan ve herkesin icinden kendisiyle alakali mutlaka bir şeyler bulacağı (aksi mumkun mu sanki), tekrar tekrar okunmasi gereken bir kitap.
Profile Image for yareno.
1 review
March 12, 2026
I view it as a reformist work that moves beyond Freud’s limited biological determinism. Yet I’d argue it still struggles with a certain bipolarity regarding the sexual spectrum and, by extension the broader understanding of society, human nature, and religion. So, he traded Freuds thought for a binary (masculine/feminine) essentialism. Still, I like the progression of thought, particularly regarding Taoism, nihilism, and its theological foundations.

One should keep Fromm’s background, political ideology, and education in mind.

I would love to read a feminist critique of it
Profile Image for Cenken.
173 reviews
November 20, 2024
Sonunda adında "sanat" geçen ve gerçekten 10 yıldızı hak eden bir eseri okumuş oldum. Anlatım sistematiği resmen ders niteliğinde kitap veya makale yazacaklar için özellikle ilk bölümü bir kılavuz olarak kullanılabilir. İçeriğe gelecek olursak, her sayfa kenarında en az 2-3 not almak zorunda kaldım. Kitabın her satırı alıntı yapılabilecek dolulukta. Milyonlarca satması ve okunması boşuna değilmiş.
Profile Image for Şilan Fidan.
12 reviews
November 13, 2026
Kitapta beğendiğim ve çizdiğim o kadar cümle var ki hangisini yazsam diğeri eksik kalır gibi. Ayrıca spoiler da vermek istemiyorum çünkü o cümleleri kendiniz keşfetmek isteyeceksiniz 🫠 Ama kitapta Erich Fromm’un verdiği aslında basit bir örneğin ne kadar çok şey ifade edebileceğini eklemek isterim buraya. “Çiçekleri sevdiğini söyleyen bir kadının çiçekleri sulamayı unuttuğunu görürsek, onun çiçek sevgisine inanmayız. Sevgi, sevdiğimiz şeyin büyümesi ve yaşaması için gösterdiğimiz etken ilgidir.”
Profile Image for Zehra Kizilay.
3 reviews
November 13, 2026
İlk basta kisisel gelisim kitabi sanip tadim kacsa da sonradan gerek psikolojik cozumlemeleri olsun gerek edebiyattan, felsefeden alintilariyla cok sevdigim bir kitap olmustur. Bence en az iki kere okunmasi gerek gercek anlamda ozumsenmesi icin. Citir cerez gibi gozukse de bazi paragraflari iki kere okumam gerekti. Oldukca yogun oldugunu soyleyebilirim ama yine de guzeldi. Her turlu sevgiye yaklasan ve sevebilme sanatina farkli bir perspektif katan bir kitap. Onerilirr <3
35 reviews
March 22, 2026
Sevgi zamanın ruhuna değerlerine ve bakış açısına göre hem insanoğlunu değiştirmiş hem de kendince bir değişime uğramış bir mesele hala da değişmeye ve değiştirmeye devam ediyor frommun yorumlamasıyla sevginin hem kendine kardeşe arkaşlığa ve ebeveynlere ve ilişki dinamiklerine dair fikirlerini dinlediğimiz ve üzerine düşünülmesi gereken doyurucu ve güzel bir eser
Profile Image for Berra Y.
12 reviews
August 21, 2026
Kitabı okurken daha farklı bir konu bekliyodum ama sevmenin felsefesi anlatılmış bazı yerleri gerçekten çok iyiydi fakat bazı yerlerde gerçekten fazla derine inilmişti . Kitaba başlarken dilinin biraz ağır olduğunu unutmamak lazım . Bunun dışında gerçekten güzel bi kitaptı özellikle sevgi türlerini ayırdığı yer ufkumu açtı.
Profile Image for Yağmur İlgün.
6 reviews
August 30, 2026
“Birisini sevmek yalnız güçlü bir duyguya kapılmak değildir; bir karardır, bir söz vermedir. Sevgi yalnızca duygudan oluşsaydı birbirini ölünceye dek sevmek için söz vermek gerekmezdi. Duygular gelip geçicidir. Eyleme yargı ve karar karışmamışsa o duygunun ölünceye dek süreceğini nasıl bilebiliriz?”

“Kişi, uğrunda emek harcadığı şeyleri sever ve kişi sevdiği şeyler için emek harcar.”

Profile Image for hilal.
7 reviews
August 27, 2024
inanılmaz bir analiz kitabıydı, çok çok güzeldi. hayatın farklı dönemlerinde açıp farklı bakış açılarıyla tekrar okunmalı. özellikle metin içinde verilen alt okumalar da şahaneydi.
Profile Image for Busra Akdan Öztoprak .
3 reviews
September 28, 2024
Sevmeyi bir sanat olarak görüyor erich fromm ve bu sanata hem felsefik açıdan hem de bilimsel açıdan yaklaşmış. Bence dili çok yumuşak ve naifti. Tam bir baş ucu kitabı.
Profile Image for tess.
8 reviews
November 27, 2024
sorun bende mi yoksa exlerimde mi diye anlamak için okudum ve sorunun exlerimde olduğuna karar verdim
Displaying 1 - 30 of 51 reviews