Las alumnas

by Paula Carballeira, María del Mar del Pozo (contributor), Ana Romero Masiá (epilogue)

En 1970, las compañeras de clase Elvira Fontao y Rosa Lires han vuelto a encontrarse. Han pasado décadas desde los años en que compartieron escuela. Ahora, mujeres adultas, este encuentro les ha servido para olvidar por unas horas el mundo en blanco y negro en el que viven. Pero la reunión tiene una desafortunada causa: el entierro de la que fue su maestra, María Barbeito. Elvira y Rosa recuperarán un diálogo perdido que evocará, a través de la palabra y el juego, aquella escuela de la Segunda República que les abrió los ojos a un mundo libre. Un futuro que quedó sesgado por la guerra y por la dictadura franquista.

Las alumnas es un ejercicio entre el arte dramático y el documento histórico, una reivindicación de la escuela laica, libre y transformadora de la Segunda República que reconoce el trabajo de aquellas maestras que lucharon por una educación moderna e igualitaria. La literatura dramática de Paula Carballeira evoca el objetivo del espíritu teatral: el de no olvidar, el de recordar y traer el pasado al presente.

Genres: Theatre

112 pages, Paperback

First published January 1, 2022

About the author

Actriz, escritora, contadora de historias. Ten unha longa traxectoria no eido da narración oral e leva participando como actriz en varias series de televisión, ademáis de traballar na compañía Berrobambán. É autora e numerosos títulos de literatura infantil e xuvenil. No teatro, foi premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil coa obra Boas Noites no ano 2007. Outras obras dramáticas súas son O Lobishome, Menú Vexetal e Pressing Catch.

Reviews

[Laubythesea · Rating 4 out of 5]

‘Las alumnas’ es una obra de teatro preciosa que reivindica la labor de las profesoras, y que recupera la figura de la coruñesa María Barbeiro Ceruiño (1880-1970), quien fue un gran referente en la educación en España en las primeras décadas del siglo XX hasta que en 1936 fue apartada de todos sus cargos por sus ideas liberales y propuestas “revolucionarias” en la educación que incluían la igualdad de las mujeres y la defensa de sus derechos. Ella representa en estas páginas a los maestros que lucharon por la renovación pedagógica durante la segunda república en pos de una escuela libre, laica e igualitaria.
 
La historia se plantea desde el reencuentro de dos mujeres, Elvira y Rosa, precisamente en el entierro de María. Ambas fueron sus alumnas de niñas, periodo durante el cual fueron amigas y felices, antes de que todo cambiara. ¿Qué ha sido de ellas durante todos estos años? ¿Y qué huella quedó en ellas de su profesora?
 
Cualquiera que ha tenido un maestro que le influyó de forma especial seguro que sabe el cariño se guarda hacia esa figura y cuánto le debes sin que esa otra persona llegue a saberlo nunca.
 
En pocas páginas, Paula Carballeira también aborda también la figura de las maestras fuera de las aulas, ¡algo que parece inexistente para sus alumnos! Pero, sobre todo, habla sobre el papel de la mujer al final de la segunda república y luego durante la dictadura, de cómo vivieron (sufrieron) la transformación de la sociedad tras la guerra.
 
‘Las alumnas’ se lee en un ratito, pero se te queda dentro y te deja con unas ganas infinitas de verla representada. El epílogo de XX, una vez terminada la ficción y ya familiarizada por la figura María Barbeiro Ceruiño, me emocionó muchísimo.

[uxvilux · Rating 5 out of 5]

Nada do que diga aquí conseguirá transmitir nin unha minima parte do que me fixo sentir este libro. Quero ser profe desde pequena e grazas a esta obra atopei o verdadeiro motivo desta tan temperá decisión. Podería parecer que debeuse a atopar cunha moi boa mestra no instituto ou a un afán por trasmitir saberes científicos, no meu caso de bioloxía.
A realidade e que ven de moito antes de cando con 7/8 anos a miña nai e o meu pai contáronme a fatídica historia española que eles mesmos sufriran. Desde aquel intre vivo co medo de que esta historia vólvase repetir.
Sei que non remato de explicar cal é o motivo que me leva a querer ser docente, pero a finalidade desta reseña era animar a quen poida ver isto a ler As alumnas e a reflexionar sobre o importante que é unha boa educación.

"O importante queridas alumnas, non é a resurrección da carne, senón a resurrección da memoria."

[Celia · Rating 4 out of 5]

«- Dalgún xeito, algo remata e algo empeza.
- No mes de novembro.
- Pode ser en calquera mes, muller.
- Faime caso, será en novembro»

💔

[pinkgarazi · Rating 5 out of 5]

Re-leido y os juro que me pone la piel de gallina el final!

[Belén · Rating 2 out of 5]

Entre situacións un pouco absurdas e lembranzas déxase ver unha importante mensaxe sobre o ensino, o galego e a necesidade de ser individuos curiosos e con criterio propio.

[laura chaos · Rating 4 out of 5]

encantoume! :)

[Victoria Guez · Rating 4 out of 5]

4'5⭐️

[Ana Pérez · Rating 4 out of 5]

(3,5)

Me ha gustado porque se trata de una obra de teatro que es, al mismo tiempo, homenaje y documental histórico. Su formato consta de más de diez actos breves desarrollados por dos personajes, dos mujeres en la madurez que van viajando a través de sus recuerdos y su relación de amistad, con el hilo conductor de su maestra de la infancia.

[noa 🧘🏻‍♀️ · Rating 4 out of 5]

“-Dalgún xeito,algo remata e algo empeza.
-No mes de novembro.
-Pode ser en calquera mes, muller.
-Faime caso, será en novembro"

“-E somos libres para lembrar.
-Iso foi o que fixemos.
-Cada unha na súa soidade.
-Aquí e agora.
-No máis parecido á vida, que é o teatro”

[Gis:elle · Rating 4 out of 5]

A Paula Carballeira só a coñecía de oídas. Que grande. Encantoume esta peza sobre as alumnas de María Barbeito: galeguismo, feminismo e anti fascismo todo xunto.

[Clara Limón · Rating 3 out of 5]

Un libro curtiño sobre a experiencia de ser muller na ditadura, a opresión contra o galego, o sistema educativo que buscaba convertir as mulleres en servas, etc. Podería dicir que é "preachy", a maior parte do contido son as protagonistas falando ao público de como as experiencias do franquismo son horribles, but like, é máis ben un libro divulgativo/de instituto, e apréciase o directo que é con estas cousas. E persoalmente, o tema da diferencia de educación e roles sociais entre nenas e nenos é unha cousa da que non me falaran moito no instituto que eu lembre. Quizais é unha destas cousas que ten a "socialización masculina", que non te percatas deses pequenos detalles cando eres rapaz, pero penso que é bó que o libro non se corte en repetir o argumento.

Anyways, como libro non me dixo máis, e por cada escena chula había outra menos inspirada, así que confórmome coas 3 estrelas

[agremon · Rating 4 out of 5]

Unha obra de teatro ideal para ser lida no día das letras galegas, como foi o meu caso. Que faiga fincapé na igualdade máis que noutros aspectos das ideas e ensinanzas de María Barbeito só é a expresión de que unha obra de teatro pode quedarse imperativamente curta para expor todo o que podemos agardar dela antes de tela visto e escoitado ou lido. Por certo, descubrime a Barbeito; só por iso pagaría a pena.

[M. Nión · Rating 4 out of 5]

Esta obra breve de teatro pareceume moi interesante. Elvira e Rosa, exalumnas de María Barbeito, dialogan sobre o que dela aprenderon e, sobre todo, do cambio da súa vida ao chegar a guerra civil española.
Reflexionan sobre a mestra que era María Barbeito e como deben ser as mestras no momento en que sucede a obra, cavilan sobre o papel da muller e chegan á conclusión do importante que é a memoria.

[faneca brava · Rating 3 out of 5]

3,5 ⭐️

Unha obra interesante, que dá a coñecer a María Barbeito, unha desas mulleres que intentaron loitar contra o papel das mulleres na historia. Eu persoalmente non a coñecía, así que estou contenta.

A obra ten máis descrición que acción, e iso fai que o ritmo sexa ás veces un pouco perezoso quizais.

O libro deixa un sabor melancólico, non pola guerra e as súas consecuencias, senón polo que ti puideches facer e non fixeches, pola amargura desas pequenas rendicións persoais.

[Capuchas · Rating 5 out of 5]

O primeiro libro que vai dunha obra de teatro que consigue que me quede pensando na vida. Mandounos leer este libro a miña mestra pra un exame e iso fai mais especiai o libro.
A mensaxe que da.. como fala do galego e do machismo..
A mellor parte foi cando Elvira lle pregunta se lle gustan as mulleres e rosa responde con outra pregunta.
E que o lera en novembro foi unha casualidade moi fermosa

[Ine Areal · Rating 5 out of 5]

Me ha encantado esta historia, es el primer libro que me compré en la feria de este año y hoy lo he terminado. Gracias a este libro y a la exposición de Isabel de Quintanilla me he puesto a hablar con una persona en la cola de entrada al avión... Ahora se lo acabó de regalar para que disfrute de la historia.

Porque la cultura une...

[Eu leo galego · Rating 5 out of 5]

Libro de teatro narrado na voz de dúas mulleres que estudaron maxisterio e teñen unha vida moi diferente. O diálogo xira ao redor de María Barbeito.
Encantoume por moitas razóns, e recomendovos lelo, a sensibilidade coa que trata as relacións das dúas mulleres e coa súa mestra fai encoller o corazón

[Lucía Nicolino · Rating 3 out of 5]

Tiven a oportunidade de conversar coa autora e iso fixo que a miña percepción da historia cambiase.
O xénero tetral está dirixido para a súa representación e a súa lectura non é tan gratificante, dende a miña experiencia lectora.

[Cris Gómez Remeseiro · Rating 5 out of 5]

Unha peza teatral cargada de historia e vivencias dunha realidade, quizáis non tan alonxada no tempo como poida parecer. A loita da muller por ser muller, con máis dereitos que obrigas. Feminismo e antifascismo na loita pola lingua vernácula.

[Marta · Rating 4 out of 5]

Grazas por regalarnos esta viaxe, Paula 💙

[Andrea · Rating 5 out of 5]

Fermoso e necesario.

[Pili Seivane · Rating 3 out of 5]

Defensa do galego e defensa da muller. Feminista e galeguista a partes iguais!!

[R · Rating 4 out of 5]

Yo cuando escribo, digo lo que quiero decir, ni más ni menos. (¿Sí?)

[clara · Rating 3 out of 5]

3.5

[Albaa · Rating 5 out of 5]

Qué forma tan bonita de recordar

[Eli Beth · Rating 5 out of 5]

"O mais parecido a vida que é o teatro"

Rosa encantarialle casual de chappell roan

[Beatriz · Rating 4 out of 5]

Final inesperado. Testimonio de la represión franquista

[Gemma entre lecturas · Rating 4 out of 5]

Una lectura corta pero potente sobre nuestra historia más reciente. Reflexionemos sobre el pasado, sobre la libertad, para preservar el presente.
 
¡Feliz lectura!


más en mi blog

[Asun González · Rating 3 out of 5]

gustoume moito pero non me pareceu espectacular

[Cristina · Rating 4 out of 5]

Nadie desaparece del todo.
Queda la memoria.
Y somos libres para recordar.