Rate this book

دریای اسمار

Somadeva, مصطفی خالق داد عباسی (Translator), Tara Chand (Editor)

Rate this book

دَرْیایِ اَسْمار، مجموعه‌ای است از افسانه‌ها با موضوعات مختلف سحرآمیز، تعلیمی، دینی، مکر زنان و... که مصطفى خالق‌داد هاشمی عباسی در سالهای ۱۰۲۰-۱۰۲۱ ق/ ۱۶۱۱-۱۶۱۲ م به فرمان اکبرشاه گورکانی از سنسکریت به فارسی برگردانده است. این کتاب را دو ایران‌شناسان هندی به نامهای تارا چند و امیرحسن عابدی تصحیح، و در سال ۱۳۷۵ ش/ ۱۹۹۷ م در هند منتشر کردند.
کتا سرت ساگره که دریای اسمار ترجمۀ فارسی آن است، از کهن‌ترین مجموعه افسانه‌های موجود در جهان است. مؤلف آن می‌گوید همان‌گونه که دریا رودخانه‌ها را به هم می‌پیوندد، اثر وی نیز داستانهایی با سرچشمه‌های متفاوت را در خود جای داده است. کتا سرت ساگره در اصل، گزیده‌ای از کتاب بزرگ‌تری به نام برهت کتا (= داستان بزرگ) بوده که آن را شخصی به نام گُنادیه در سده‌های ۳-۴ م تدوین کرده بوده است. برهت کتا از بین رفته است و از آن تنها ۳ گزیده به زبان سنسکریت وجود دارد؛ یکی از آنها کتا سرت ساگره است که برهمنی به نام سُمَدوه آن را میان سالهای ۱۰۶۳-۱۰۸۱ م به وجود آورده است. این اثر در ۱۸ کتاب به نام لمبکه (= خیزاب، نهر) و ۱۲۴ باب به نام ترنگه (= موج) تدوین یافته است. این کتاب ابتدا به دستور سلطان زین‌العابدین (۸۲۳- ۸۷۵ ق/ ۱۴۲۰-۱۴۷۰ م)، پادشاه کشمیر، و به دست ملا احمد، شاعر دربار او، با عنوان بحر الاسمار به فارسی برگردانده شد که فهم آن به دلیل در بر داشتن لغات عربی فراوان، برای فارسی‌زبانان هند مشکل بود؛ به همین سبب، حدود دو سده بعد، مصطفى خالق‌داد آن را بازنویسی کرد و نام دریای اسمار را بر آن گذاشت. دریای اسمار تلخیصی از کتا سرت ساگره است.
اصل سنسکریت اثر در ۱۲۴ باب، با ۱۷۱ داستان اصلی و ۱۱۲ داستان فرعی است؛ درصورتی‌که ترجمۀ فارسی مشتمل بر ۵۶ باب، با ۷۵ داستان اصلی و ۴۴ داستان فرعی است. ساختار ترجمۀ فارسی کم‌وبیش مانند ساختار سنسکریت آن است. کتاب شامل یک مقدمه با عنوان «ابتدای کتاب» و ۹ «نهر» است. هر نهر نیز به چند «موج» تقسیم شده است. براساس مقدمۀ مترجم، ظاهراً ترجمۀ وی شامل ۱۸ نهر بود اما در نسخه‌های باقی‌ مانده فقط ۹ نهر نخستین موجود است.

640 pages, Paperback

First published January 1, 1081