Noch beest, noch engel. Het cynische mensbeeld van Blaise Pascal als pelidooi voor mildheid

by Hanna Vandenbussche

De Franse filosoof en wetenschapper Blaise Pascal (1623-1662) maakt komaf met de gedachte dat we onszelf volledig kunnen kennen en ontplooien. Hij ziet ons als onbegrijpelijke monsters vol tegenstrijdige verlangens en instincten… maar beklemtoont tegelijk de grootsheid van ons denken. Met een stevige portie humor en venijn daagt Pascal ons uit om op een eigenzinnige wijze de vraag naar ons mens-zijn te beantwoorden. Filosofe Hanna Vandenbussche brengt Pascal naar de 21ste eeuw. Ze gebruikt Pascals fascinatie voor de menselijke misère om een nieuw licht te werpen op maakbaarheid en slachtofferschap. Ze confronteert zijn denken over wetenschap met onze ambivalente houding ten opzichte van experts. En onze tijd van fake news en complottheorieën smeekt om een filosoof die de oorzaak van leugens en (zelf)bedrog op een spitsvondige wijze weet te ontrafelen.

198 pages, Paperback

Published February 13, 2024

Reviews

[Tycho Scholten · Rating 4 out of 5]

Jaren geleden maakte ik kennis met het gedachtegoed van Blaise Pascal bij een college filosofie aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte in Leuven. Pascals idee van 'le divertissement' liet me nooit meer helemaal los, een ervaring die Hanna Vandenbussche ook beschrijft. Na het lezen van dit boek begrijp ik beter wat er zo intrigerend en diepgaand aan is. Het is mooi hoe toegankelijk en relevant voor onze tijd Vandenbussche het werk van Pascal weet te brengen. Haar boek helpt me toch wat verder dan de Franse versie van de Pensées die ik een keer tweedehands op de kop heb getikt. Vooral de connecties met de filosofie van Camus en Nietzsche geven me nu stof tot verder nadenken. Interessant en lezenswaardig boek!

[Karina Samyn · Rating 4 out of 5]

Een vrolijke Frans was hij niet, Blaise Pascal. Hij geloofde niet in verbeeldingskracht noch in liefde of vriendschap. Het leven als misère met de onverbiddelijk dood als eindpunt. Een echte misantroop. Toch gniffelde ik nu en dan want stiekem kon ik hem wel enigzins volgen.
Waar hij wel in geloofde was in de christelijke god. En daar maakt hij het toch wat bont met zijn gok op god. Gezien we niet kunnen weten of god al dan niet bestaat, is de veiligste gok te geloven. Hoewel Pascal jansenist was, riekt dit toch wel naar de jezuïeten.
Maar slim was hij wel. Hij was niet alleen filosoof maar ook een briljant wiskundige (de driehoek van Pascal) en natuurkundige (de wet van Pascal). Tevens uitvinder van onder andere de rekenmachine.
Luchtig geschreven en best interessant.

[Rudi · Rating 4 out of 5]

Blaise Pascal was ook wat in de war van dat zelf , en de competitie en verhoudingen tussen de zelven , de verhouding tot God , en van God tot mens ,
Het zelf (beeld ) en bewustzijn , stukjes eindigheid die een oneindigheid lijken te vormen ,
In veel religieuze werken komt de worsteling met het zelf en de verhoudingen met andere zelven tot uiting , Het is ook wat paradoxaal , als je jezelf even niet bent of jezelf verliest , wie ben je dan wel ? En wie is er dan die dat zelf niet is , …. Pascals mensbeeld is er niet 1 van onfeilbare goden eerder van worsteling en ontworsteling ,
4 sterren de schrijfster brengt Pascals visie ( of haar interpretatie ervan ) mooi over ,

[Tim · Rating 4 out of 5]

Vlot leesbare kennismaking met de Gedachten van Blaise Pascal en begrippen als onze misère, moi imaginaire, le divertissement... Interessante metafoor van de erfzonde om de tegenstrijdige mens te schetsen. Ik herkende veel van mijn eigen reflecties of gewaarwordingen in de analyses van Hanna. Goeie lectuur voor wie worstelt met zingeving of de alomtegenwoordige maakbaarheidsgedachte.