Czechy. To nevymyslíš

by Aleksander Kaczorowski

Vlídně ironický pohled na vše české

Opravdu si Češi zaslouží být nazýváni nejpohodovějším národem střední Evropy? Proč je tak obtížné naučit se česky a proč by tu Poláci neměli používat slovo szukać? A jak vlastně zbohatli zdejší oligarchové? Na tyto a další otázky zasvěceně odpovídá znalec a především milovník Čech, polský bohemista, překladatel a novinář Aleksander Kaczorowski, který vášnivým objevováním naší země strávil nemalou část života a do polštiny přeložil díla Bohumila Hrabala, Josefa Škvoreckého nebo Egona Bondyho.

Autor v knize původně určené polským čtenářům sleduje Čechy z perspektivy našich sousedů a rozdíly vnímá na každém kroku. Popisuje zdejší reálie, kulturu a historii – třeba i to, jak se chovat v české hospodě – a vyznává se ze svého upřímného zaujetí vším českým, přestože ho Češi někdy štvou.

Českým čtenářům nabízí vlídný a lehce ironický pohled na to, jak jsou vnímány naše zvyky, mentalita, tradice, politika a dějiny. A zabývá se i tím, jestli skutečně žijeme v nejlepším místě na zemi.

Genres: Nonfiction, Polish Literature, Travel

240 pages, Paperback

First published October 5, 2022

About the author

Polski bohemista, tłumacz, eseista i dziennikarz.

Reviews

[Introverticheart · Rating 4 out of 5]

To całkiem dobre kompendium wiedzy o Czechach, przede wszystkim dla tych, którzy mają dość mgliste wyobrażenie o kraju naszych sąsiadów.

Pomimo kulawego początku, czyta się tę pozycję z przyjemnością i dużym zainteresowaniem. O ile nie lubię stylu gawędziarskiego, to tutaj sprawdził się on znakomicie.

PS. Historia Czech w pigułce jest wspaniała

[Senga krew_w_piach · Rating 4 out of 5]

Ta książka to nie jest ani przewodnik, ani reportaż. Gdybym miała jakoś ją opisać, to chyba określenie „subiektywny, literacki informator” jest najbliższe mojemu odbiorowi. Ktoś, kto nie wie o naszych południowych sąsiadach za wiele, dostanie w pigułce podstawowe informacje na temat Czech - o atrakcjach turystycznych (niestety głównie o Pradze), historii, obyczajowości, kulturze, gospodarce - ale nawet ktoś, kto spędza w Czechach każde wakacje od 7 lat i zdradza symptomy czechofilii, znajdzie tu sporo ciekawostek i odpowiedzi na nurtujące go pytania, jak:
- dlaczego Czesi mają wywalone?
- dlaczego tyle czytają?
- dlaczego tak tu ładnie?
- dlaczego słabo wybierają rządzących?
Aleksander Kaczorowski jest doskonałym gawędziarzem, więc przekazuje wiedzę łatwo i przystępnie, książkę czyta się szybko i z przyjemnością.
Zabrakło mi w „Czechach” jednak choć odrobiny spojrzenia krytycznego. Wiem, że nie taki był cel tej książki, ale im więcej czasu w Czechach spędzam, tym więcej negatywnych aspektów sposobu życia Czechów widzę. Po pierwsze to naród pijaków i nieprawdą jest, że piją tylko słabe piwko. Nic dziwnego, że mają wywalone, jeśli pić zaczynają już do śniadania. Po drugie, to ich luz przekłada się też na niższą świadomość społeczną, na kempingu widać to było na przykład po ilości wody, którą leją podczas zmywania naczyń, choć jest to kraj z najmniejszą ilością słodkiej wody w Europie, mniej mają tylko wyspy.
Zirytowało mnie też pogardliwe wypowiadanie się o žižkovskich menelach - bardzo lubię Kaczorowskiego, ale tu troszkę zajechało dziadersem.
Poza tym - polecam wszystkim, którzy w Czechach bywają, dopiero się wybierają lub po prostu interesują specyfiką różnych europejskich państw.

[Anita Szupryczyńska · Rating 2 out of 5]

mimo tego, że lubię odwiedzać Czechy to bez szału :(

[Stefa]

Trochę chaotyczne, brakowało mi jakiejś uporządkowanej struktury i zgłębienia tematu w niektórych rozdziałach. Osobiście nie przepadam również za postawą: o, u innych to jest świetnie, a u nas to nie.

[Mac B · Rating 5 out of 5]

Świetna książka, która osobie nie wiedzącej za wiele o Czechach, w bardzo atrakcyjny sposób przybliża ten kraj i jego mieszkańców.

[Eryk · Rating 4 out of 5]

Przyjazne, zabawne i intrygujące kompendium wiedzy o naszych sąsiadach 👏

[Ania · Rating 4 out of 5]

Aleksander Kaczorowski is a Bohemist, journalist, and the biographer of Václav Havel.

In his latest book, Czechy. To nevymyslíš, he attempts to capture the essence of everything Czechia-related in one go.

And it’s actually a lot:
- why he likes Czech Republic
- the unique ritual of Czech beer culture.
- a concise journey through Czech history.
- Czech richest businessmen and why they are different from the ones that we have in Poland (the history of Kellner was my favourite part of the book and there is a link to this family to InPost)
- what to see in the country apart from Prague
- phenomenon of Czech film industry
- aristocracy in Czechia - then and now

And much more.

Which is great for anyone aiming to delve into everything Czechia-related. Plus, high-quality, colourful pictures included in the books bring another dimension to this trip to our Southern neighbours.

What made me a little bit disappointed or I would say - not satisfied enough, is the lack of structure, even when speaking about Czech history - a simple timeline would have been a great tool to help readers keep track of the events.

One of the best books about Czechia available on the Polish market. That said, if you enjoy this vibe, I also highly recommend exploring Mariusz Szczygieł's work for a more reportage-driven perspective.

[Czytelniczy zamęt · Rating 4 out of 5]

Książka rozpoczyna się ogólną charakterystyką Czech i jego mieszkańców w samych superlatywach – tu zapaliła mi się lampka, czy aby ta książka nie będzie zbyt subiektywna jak na "moje standardy" (później się okazało, że moje obawy nie były słuszne). Pozycja ta prowadzi nas przez geografię Czech, przez przeszłość tego kraju, do stolicy i jej atrakcji, jej historii, budynków i miejsc wartych zwiedzenia. Dostajemy tutaj praktyczne wskazówki jak zwiedzać Pragę, co zobaczyć, gdzie zjeść. No i przechodzimy do najważniejszego – co pić, czyli do tego czym Czechy stoją, a mianowicie do piwa. Jakie są rodzaje piwa, w jaki sposób się je podaje, w jakich miejscach warto ich spróbować. Dodatkowo duży plus za polecenie np. wietnamskich knajp w Pradze, bo jak wiadomo, nie każdemu może podpasować kuchnia czeska. Kolejną częścią książki jest obszerna historia tego kraju – przez Dobrawę i ówczesnych królów do historii najnowszej, napisana tak przystępnym językiem, że nie zanudza. Na końcu wspomniane są również największe firmy z jakich słynie nasz sąsiad. Muszę wspomnieć o zdjęciach – są przepiękne, przestawiają Pragę i najważniejsze zabytki oraz miejsca w Czechach warte obejrzenia.

Jeśli planujecie wycieczkę do Czech, jest to idealna lektura dla Was. Dostaniecie tutaj mix przewodnika, książki historycznej, poradnika w sprawach kultury i obyczajów, swoiste kompendium wiedzy o Czechach.

Jeśli natomiast nie planujecie wycieczki do Czech, a trafi w Wasze ręce ta książka, to gwarantuję Wam, że zaraz będziecie bookować wyjazd. Polecam!

[mag_rzska · Rating 5 out of 5]

Podróżując tu i tam wielokrotnie przejeżdżałam przez Czechy Jednak nigdy nie było okazji, ani woli, by zatrzymać się tam na dłużej. Aleksander Kaczorowski pokazuje, że to był błąd. Kraj naszych południowych sąsiadów widziany jego oczami zachwyca. Ja kojarzę je z piwem, Szwejkiem, Hrabalem, Krecikiem, Rumcajsem, Żwirkiem & Muchomorkiem, szalonym cesarzem Rudolfem, Golem. A tym czasem to dużo więcej. Jeśli ktoś wybiera się do Czech to lektura obowiązkowa, jeśli jest niezdecydowany koniecznie musi przeczytać. Nawet jak nie ma zamiaru podróżować to też niech sięgnie, bo to napisany z nerwem reportaż. Czytałam, śmialam się, zachwycałam opisami, przy opisach jedzenia byłam głodna i spragniona, i gotowa rzucić wszystko i ruszyć na południe
Za egzemplarz dziękuję Wydawnictwu Muza.

[Natalia || podrozeksiazkowe · Rating 4 out of 5]

Czechy - niby nasz bliski sąsiad, a tak naprawdę wiemy o nim niewiele. No bo co - był Krecik, Sąsiedzi, jest Praga, Lentilky, piwo i śmiesznie brzmiący język... No może jeszcze ktoś Wojaka Szwejka kojarzy. A tak co więcej?

Aleksander Kaczorowski w swojej książce pokazuje nam Czechy z zupełnie innej strony:
🇨🇿 pokazuje ten kraj takim, jakim naprawdę jest - pełen niesamowitej historii, kultury, czy tradycji;
🇨🇿 zachęca do odwiedzenia tego państwa, nie tylko w tych najbardziej turystycznych jego zakątkach;
🇨🇿 obala stereotypy.

Ten reportaż jest tak niesamowitą wiedzą o Czechach w pigułce odpowiednią zarówno dla osoby, która zdążyła już poznać odrobinę ten kraj, jak również dla tych, którzy dopiero chcą więcej dowiedzieć się o naszych południowych sąsiadach i ich historii, czy kulturze.

[Joanna · Rating 3 out of 5]

Przedziwna to książka, jest tu i przewodnik (zbędny) i historia (świetna) i po prostu refleksje na temat czeskości. O hokeju, który na okładce - ani słowa. Dobre maniery to dobre maniery bez względu gdzie się pojedzie i sugerowanie, że w dobrym tonie jest zostawić napiwek, to nie do końca było to, czego się spodziewałam po książce o Czechach...
Literatura omówiona (powiedzmy), kino i muzyka liźnięte, sport czy sztuki wizualne już nie dotknięte... Więc to taki subiektywny przewodnik zakochanego w Czechach człowieka, którego nie wezmę za przewodnika bo wiem, że mamy inne gusta, więc ominę wskazane restauracje ale do historii Czech wrócę z pewnością.

[Adéla Pavlišová · Rating 4 out of 5]

Takový moderní průvodce po naší zemi. Líbily se mi hlavně pasáže, kde je autor osobní a dává veci hezky do souvislostí. Někdy jsem se i celkem zasmála! Naopak shrnutí naší historie bez autorových vlastních úvah mě nebavilo (a to je až zbytečně velká část knihy).

[MM1990 · Rating 2 out of 5]

Zaczyna się całkiem nieźle od opisu Pragi, ale potem okazuje się, że autor postanowił opisać zbyt wiele tematów, mając do dyspozycji ograniczoną liczbę stron do zagospodarowania. Wychodzi więc z tego praca bardzo mocno skrótowa i nie oddająca w pełni czeskiej specyfiki. Na dodatek słabe są wstawki polityczne, a rzeczywistość wręcz zmiażdżyła autora, bo Czesi po przyjęciu tysięcy Ukraińców ostatecznie wybrali władzę, która nie chce pomagać Ukrainie i najchętniej pozbyłaby się jej obywateli ze swojego kraju.

[Tailor_K · Rating 5 out of 5]

Pogłębiony i ciekawie napisany przewodnik po Czechach i kompendium wiedzy o tym niewielkim sąsiedzie Polski

[Aśka · Rating 3 out of 5]

Czytałam wydanie 2, zaktualizowane z 2025, którego na ten moment – 28.01.2026 - nie było w bazie GoodReads.
W sumie kompendium wiedzy o Czechach i dobry początek żeby czytać dalej i zapoznać się z tym krajem lepiej. Pierwsza (i najbardziej obszerna) część książki, opisanie kraju (niby nie przewodnik a jednak sporo o miejscach i atrakcjach turystycznych), moim zdaniem jest najgorsza i zamiast niej mogłoby być więcej treści dotyczących innych tematów – np. jest sporo o kulturze ale nie ma nic o sporcie. I może więcej historii i podania powodów, dla których Autor zachwycił się Czechami i zdecydował się z nimi zawiązać też profesjonalnie – są, ale pozostawiają niedosyt.

[Magdalena · Rating 1 out of 5]

Ta pozycja przypomina przegadany przewodnik albo wydrukowany z internetu blog na temat Czech. Podczas lektury zdarzało mi się przewracać oczami. Wielokrotnie.

Uważam, że nie należy upowszechniać stwierdzeń typu „znaczna część mieszkańców Czech pije [alkohol] praktycznie codziennie”. Spożywanie codziennie alkoholu = alkoholizm. Jeżeli taki byłby obraz Czechów, to powinno być to opisane jako poważny problem społeczny, a nie podane w ramach zabawnej ciekawostki. Natomiast wydaje mi się, że jest to po prostu nieprawda i z tego właśnie powodu wskazane byłoby nie umieszczać tego w druku.

Podobnych figur retorycznych i okrągłych twierdzeń jest na kartach książki dużo, przez spada zaufanie do autora. W tekście znajdziemy trochę przypisów, ale nie zbiera się to na solidną bibliografię. Przywołam tu fragment dotyczący statystyki czytelnictwa w Czechach, który Kaczorowski pisze odnosząc się do tekstu Mariusza Szczygła na ten temat z Wyborczej - dlaczego nie odnieść się bezpośrednio do badań na ten temat, przywołując konkretne dane i konkretne badane okresy?

Do tego gruntownie nie odpowiada mi poczucie humoru autora - szczerze mówiąc, ciężko mi uwierzyć, że komukolwiek z młodszych pokoleń mogłoby ono odpowiadać.

[juls · Rating 3 out of 5]

Do I recommend it? Well, maybe.

I started reading this book around a month before my trip to Prague and I think that it was an excellent idea to do so. It gave me some ideas of what I'd like to see there, some historical context and a lot of facts about the Czech Republic that made my visit more mindful. I honestly love educating myself a bit about places I'm visiting.

On the other hand, even though I learnt a lot from this book, I was also extremely bored by some of the chapters. So there is that.

All in all, I think everyone interested in educating themselves a little bit about the Czech Republic might find something for themselves in this book.

[Piotrek Machajek · Rating 3 out of 5]

Mariusz Szczygieł w swoim osobistym przewodniku po Pradze opowiedział Czechy ciekawiej. Jest to "uczciwa" książka ze sprawnie opowiedzianą i zostającą w głowie historią kraju i ogólnymi kwestiami, ale opowieść o Pradze to po prostu wyliczanka – 20 stron typu "przejdźmy do dzielnicy x. tu kościół z roku, tam coś innego...". Niewiele z tego się pamięta.

Dodam do tego nieśmieszne powiedzonka (piwo to nie szampan, a tym bardziej nie szampon/współczesność, czyli to co tygrysy lubią najbardziej – co?), wprawiający w konsternację poradnik jak się ładnie zachować w restauracji ("mówimy dzień dobry") i zostajemy z 3 gwiazdkami.

[Patrycja · Rating 4 out of 5]

A very useful book when you'd like to know some history of this courntry, which is much more developed then I thought. As a Polish, i feel ashamed that I didn't know that for example, Chech Republic was the inventor of sugar cubes or contact lenses. Apart from these fun facts, the book is much more centered on the politics, the history and the important figures of the country. If is a nice read, but for some reason I was expecting to discover something revolution about our neighbours. I guess the Polish author was not able to find so many crazy things about Chechs as one would in Norway...

[Michal · Rating 4 out of 5]

3,5 hvězdy. Není to kniha psaná pro české publikum. Některé pasáže byly velmi zajímavé, ale některé byly zdlouhavé. Velmi kladně hodnotím, že jen jednou či dvakrát jsem si říkal, že tu či onu reálii autor netrefil... což je neuvěřitelně skvělý výkon! Každopádně je zarážející, že tam nebyla ani jedna zmínka o sportu. Přičemž některá sportovní utkání byla doslova státotvorná (typicky hokej za totality nebo Nagano). Bavilo mě to, díky!

[Maria Awaria · Rating 3 out of 5]

Tytuł i opis książki mnie zwiódł - to wcale nie jest opowieść o kraju i ludziach go zamieszkujących. To przewodnik po Pradze plus kilkanaście krótkich rozdziałów na różne tematy - streszczona historia kraju, literatury, muzyki, kina itd. O ludziach i o tym, dlaczego są tacy, jacy są, nie dowiedziałam się za wiele.

[Mariacarla · Rating 4 out of 5]

Przyjemna, ale nie porywa, może dlatego, że przedstawia Czechów? W sumie z chęcią dowiedziałabym się o nich jeszcze więcej.

[Claudia · Rating 5 out of 5]

cipa to po czesku zaułek, co również jest dosyć zabawne

tak, mam w głowie 12 lat