Η ζωή με το δικό σου φως

by Abdellah Taïa, Δημήτρης Δημακόπουλος (Translator)

Τρεις στιγμές από τη ζωή της Μαλίκα, μιας Μαροκινής από αγροτική περιοχή. Από το 1954 ώς το 1999. Από την εποχή της γαλλικής αποικιοκρατίας μέχρι τον θάνατο του βασιλιά Χασάν Β΄.
Οι Γάλλοι έστειλαν τον πρώτο της άντρα να πολεμήσει στην Ινδοκίνα.
Στη δεκαετία του ʼ60, ζει στο Ραμπάτ και κάνει τα πάντα για να εμποδίσει την κόρη της, τη Χαντίτζα, να γίνει υπηρέτρια στη βίλα μιας πλούσιας Γαλλίδας, της Μονίκ.
Την παραμονή του θανάτου του Χασάν Β΄, ένας νεαρός ομοφυλόφιλος κλέφτης, ο Τζάφαρ, μπαίνει στο σπίτι της με σκοπό να τη σκοτώσει.
Σ’ αυτές τις σελίδες μιλάει η Μαλίκα. Από την αρχή ώς το τέλος. Αφηγείται με πάθος τις στρατηγικές της για να αποφύγει τις αδικίες της Ιστορίας. Να επιβιώσει. Να κερδίσει μια μικρή θέση στον κόσμο.
Η Μαλίκα, είναι η μητέρα μου: η Μ’Μπαρκά Αλλαλί Ταϊά (1930-2010). Αυτό το βιβλίο είναι αφιερωμένο σ’ εκείνη.
Αμπντελά Ταϊά

Genres: Fiction, Africa, Morocco, Literary Fiction, LGBT, Novels

182 pages, Paperback

First published March 1, 2022

About the author

Abdellah Taïa is a Moroccan writer born in Salé in 1973. He grew up in a neighborhood called “Hay Salam” located between Salé and Rabat, where his father Mohammed works at the General Library of the capital. His mother M’Barka, an illiterate housewife, gives so much meaning to his days and accompanies his sleep with her nocturnal melodies. This son of a working-class district and second youngest of a household of ten children is the first Moroccan writer to publicly assume his homosexuality.

Abdellah Taïa has been living in Paris since 1999, where he obtained a doctorate in Letters at La Sorbonne University while managing to write 5 books. The last one, called “an Arabian melancholia”, was just published by “Seuil” on March 6th of 2008

Reviews

[Brady Billiot · Rating 5 out of 5]

I’m surprised how much I enjoyed it. It got better with each part. I found the first part to be the weakest both thematically and from a writing sense but it was still good. I think he did a great job capturing the emotional depth of his late mothers through these experiences detailed in this novel

4.5/5

[ص · Rating 5 out of 5]

i don’t have the words. literary fiction can maybe save the world? no, it can’t. the author himself was quoted saying something of the sort. that fiction is just fiction and cannot change anything. but wow, what a book. a blunt instrument hitting my chest. and i can feel my heart beats echoing loudly too, in response

[Alejandro Sierra · Rating 4 out of 5]

La velocidad y la imagen del sol ardiente, los sonidos que aparecen en la mente mientras se lee. Qué poderosa es la palabra de Abdellah.

[Mathieu · Rating 4 out of 5]

Livre happant. Sur la mère, la colonisation, la pauvreté, les sentiments (l’amour, la haine, la jalousie, la peur, ect), etc.

[endrju]

Abdel Halim Hafez - Ahwak

A thematically and stylistically dense work that reveals the gender and sexual politics of post-colonial Morocco. Surprisingly, it's my first Taïa, although I've had others published by Semiotext(e). I don't know why I waited so long.

[Sara Touri El Mansouri · Rating 3 out of 5]

Leer "Vivir a tu luz" ha sido como sentarme a escuchar a Malika.
Mujer. Luchadora. Resiliente.
Y no me quedo únicamente con el personaje de Malika si no también con el de su hijo Ahmed, homosexual que decide migrar a Francia.

[Sabrina Chikhaoui · Rating 3 out of 5]

Je me suis motivée à le finir. Bon c'est très sympatoche mais pas incroyable. C'est tellement triste putain. On est en vacances pas besoin de drama please.

[Maria Bikaki · Rating 3 out of 5]

review to come

[Michelle · Rating 4 out of 5]

easy read but def check trigger warnings, last part left me sad and empty 😣

[Tasos · Rating 3 out of 5]

Η πρώτη λογοτεχνική επαφή με το έργο του Αμπντελά Ταϊά, ενός ανοιχτά gay Μαροκινού συγγραφέα και σκηνοθέτη, του πρώτου που τόλμησε να παραδεχτεί ανοιχτά την ομοφυλοφιλία του σε μια χώρα που αυτή είναι απαγορευμένη, γίνεται με ένα βιβλίο που είναι αφιερωμένο και δίνει φωνή στη μητέρα του, η φωτογραφία της οποίας σε νεαρή ηλικία κοσμεί και την πρώτη σελίδα του.

Γραμμένο λίγα χρόνια μετά το θάνατό της το 2010, το «Η Ζωή Με το Δικό Σου Φως» δεν θα μπορούσε παρά να είναι ένα γράμμα αγάπης, αλλά και μια προσπάθεια κατανόησης, συγχώρεσης και αντικατοπτρισμού του ίδιου του συγγραφέα και της θέσης του σε μια εχθρική προς αυτόν κουλτούρα απέναντι σε μια γυναίκα που ποτέ δεν τον αποδέχτηκε ή τον κατάλαβε πραγματικά.

Η Μαλίκα παίρνει το λόγο και προσπαθεί να αυτοπροσδιοριστεί σε τρεις στιγμές της ζωής της, οι οποίες συνθέτουν και τα τρία κεφάλαια του βιβλίου. Ο λόγος της είναι χειμαρρώδης και σχεδόν παραληρηματικός, διεπόμενος από τη μουσικότητα και το ρυθμό της αραβικής γλώσσας, με τις επαναλήψεις, τα πισωγυρίσματα και τα μοτίβα που επιστρέφουν διαρκώς, όσο η ιδία ταλαντεύεται ανάμεσα στα όνειρα, τους εφιάλτες και τις ελπίδες της να ξεπεράσει τη φτωχική της καταγωγή και την αλγεινή θέση μια γυναίκας σε έναν κόσμο που προσπαθεί να πνίξει τη φωνή της.

Νεαρή χήρα τη δεκαετία του 1950 από έναν τρυφερό, αλλά φτωχό σύζυγο, ο οποίος χάθηκε στον πόλεμο της Ινδοκίνας, όπου στρατεύτηκε στο πλευρό των αποικιοκρατών με την ελπίδα να βελτιώσει την οικονομική κατάστασή του.

Μητέρα εννέα (!) παιδιών τη δεκαετία του 60 από έναν δεύτερο σύζυγο, στην προσπάθεια να ανελιχθεί κοινωνικά μέσω ενός πλούσιου γάμου των κοριτσιών της, διαιωνίζοντας πατριαρχικά και ταξικά μοντέλα από τα οποία δεν μπορεί να ξεφύγει.

Ηλικιωμένη και μόνη στα τέλη του προηγούμενο αιώνα, στο σπίτι που έχτισε με τους κόπους και τις θυσίες μιας ολόκληρης ζωής, απέναντι σε έναν νεαρό ομοφυλόφιλο ληστή, στον οποίο θα εξομολογηθεί την αποξένωση με τον εξόριστο στο Παρίσι, επίσης ομοφυλόφιλο, γιο της.

Αυτό που αφήνει ο Ταϊά να αναδειχθεί πίσω από τα λόγια της μητέρας του είναι η πίκρα και ο θυμός σε μια χώρα που δεν έχει ακόμα απεμπολήσει το αποικιοκρατικό της παρελθόν, που έχει ακόμα βασιλεία και βαθιές ταξικές διαφορές, που φυλακίζει και τιμωρεί τους ανοιχτά ομοφυλόφιλους, αν και η ερωτική συνεύρεση μεταξύ ανδρών είναι διαδεδομένη, αρκεί να μην προκαλεί.

Μέσα από το φως και τις αναπόφευκτες σκιές της μητέρας του, ο Ταϊά προσπαθεί να φωτίσει και να αποδεχτεί τα δικά του σκοτάδια και μέσα από αυτό το συγκινητικό βιβλίο το καταφέρνει.

[Δημήτρης Κώτσος · Rating 5 out of 5]

Η Μαλίκα είναι μία δυναμική γυναίκα που από μικρή έμαθε να αγωνίζεται για να διεκδικήσει τα δικαιώματά της. Στο σήμερα αναπολεί στιγμές και γεγονότα που την καθόρισαν. Η γνωριμία με τον πρώτο της άντρα και η απόφαση του να φύγει για τον πόλεμο στην Ινδοκίνα την οδηγεί να αναλάβει την ανατροφή των παιδιών της.

Λίγα χρόνια αργότερα ζει στο Ραμπάτ με τον νέο της σύντροφο και αποφασίζει να αποτρέψει την κόρη της να δουλέψει ως υπηρέτρια στο σπίτι μίας ευκατάστατης Γαλλίδας.

Στο τρίτο μέρος του αναγνώσματος ο Τζάφαρ απειλεί να την σκοτώσει.

Τρία γεγονότα σε τρείς διαφορετικές χρονικές φάσεις δείχνουν την πορεία μίας γυναίκας που προσπαθεί να βρει την δύναμη να αγωνιστεί για τα παιδιά της, τον εαυτό της και να αποδεχτεί τις καταστάσεις όπως ήρθαν.

Το πιο αγαπημένο μου κομμάτι στο βιβλίο είναι το τρίτο και τελευταίο μέρος της ιστορίας καθώς είναι εξομολογητικό και συγκινητικό. Η Μαλίκα έρχεται πιο κοντά με τα συναισθήματά της και αποφασίζει να αντιμετωπίσει τους φόβους, τις αγωνίες της και να δεχτεί τι έκανε λάθος με τον γιο της τον Αχμέντ.

Ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα που σε μαγεύει από την πρώτη σελίδα με την ένταση του. Μου άρεσε η χρήση της πρωτοπρόσωπης αφήγησης που έδωσε αμεσότητα στο λόγο.
Τα θέματα που παρουσίασε ήταν οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στο Μαρόκο. Επίσης το πως μία γυναίκα οδηγείτε να αναλάβει πολλαπλούς ρόλους σε μία κοινωνία που καθημερινά της στερεί την ελευθερία έκφρασής της και αυτό στη συνέχεια την κάνει να γίνει αυταρχική και σκληρή. Οι οικογενειακές σχέσεις και η στέρηση της μάνας από τον γιο αγγίζει ευαίσθητα κομμάτια στο ανάγνωσμα καθώς βλέπουμε πως οι επιδιώξεις των γονέων από τα όνειρα των παιδιών τους οδηγεί πολλές φορές σε ρήξη.

Μία κατάθεση- ψυχής! Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάσετε.

Καλή ανάγνωση.

[Mina Widding · Rating 4 out of 5]

Ett flöde av text i en mammas röst, som berättar en mammas berättelse. Under den här rösten finns den egentliga berättaren, sonen, som genom iscensättandet, iklädandet av moderns röst försöker förstå henne, och är det som driver berättelsen framåt. Det är en säregen stream of consciousness med dialog, indelad i moderns första äktenskap, mötet med den franska Monique som vill "ha" hennes dotter, och mötet med en ung man i färd med att råna henne, som hon istället har ett långt samtal med. Tre situationer som speglar mammans berättelse.
Om homosexualitet i Marocko, om fattigdom och utanförskap och rasism och kolonialism, om att överleva med värdigheten i behåll.
Lyssnade på samtalet mellan Thaïa och översättaren Maria Bodner Gröön på Bokmässan, vilket också fungerade som en introduktion till bokens tillkomst - Taïa berättade än mer om sin mor då, och gjorde det tydligt att det är självbiografiskt/biografiskt i botten (som alla hans böcker, tycker jag mig ha förstått). Ett fint samtal.

[Pedro Coutinho · Rating 5 out of 5]

Cada livro desse autor é um mergulho nos relatos dos personagens e em situações que acontecem no Marrocos. Me impressiona chegar ao final e não pensar nos narradores como pessoas reais e sim personagens.


Nesse livro vemos a jornada de uma mãe ao longo de sua vida e as reflexões que ele nos trás que devemos pensar ao longo das nossas vidas, pensar que nossas mãe tiveram um passado e terão um futuro.

Lindo

[Kadiatou3fois · Rating 5 out of 5]

J'ai trouvé ce roman magnifique. Dur mais très bien écrit ...j'ai pu découvrir des Ahkwa

[Marina Mandarina · Rating 4 out of 5]

Ai, Malika quina veu! ✨

[Sarah G · Rating 5 out of 5]

coming from an amazigh background and also queer this book does an amazing encompassing queerness, amazigh culture, the truth abt the moroccan government, and most importantly the depth of a a woman who’s dealt with a lot through colonization and how much France affected her life in different ways - i feel like i understood her and the her ways of thinking through her experiences. the story does a great job speaking about different timeline of Malikas life showing how colonialism and poverty changed her as a person. and truly the end was a masterpiece and provided a well rounded ending. i like how in every chapter queerness was prominent. i recommend it for anyone and its a really short book soo it’s easy to read. “it’s peace and it’s war. it’s war and it’s peace.”

[Blair (Patchwork Culture) · Rating 4 out of 5]

In Living in Your Light, a Moroccan woman named Malika monologues three moments in her life. Married and abandoned in 1954 Beni-Mellal, caring for her family in 1960s Rabat, and pleading for her life and others in 1999 Sale. Part two was my favorite section because of how important it was for Malika to prevent what happened to her as a result of her first marriage from happening to her daughter. It presented a layered power struggle between mother and daughter, mother and mother, servant and employer, local and foreigner. While France’s role as a colonial power cast a shadow throughout the book, it brought a particularly dynamic conflict to Malika’s face off with expat Monique. The novel made visible gay people and relationships in Morocco, and also highlighted issues of poverty, incarceration, and oppression. Malika had difficult relationships with family, and past grievances became seeds of her current actions. By part three, I realized that she may not have grown as much as I thought from the young bride she used to be. In the end, Malika was as flawed as any other person, her gift to the reader honesty and intimate access to her words. Her delivery was emotional and poetic, and I started to envision each scene as a play: a dark stage, a single spotlight, Malika, her voice, and her movement.

[Dan Healey · Rating 5 out of 5]

An astonishing achievement - stylistically compelling and accomplished. Taia presents the story of his mother's life through her own voice as he imagines it. Even if 50% of this is fiction - the totality is captivating as a window onto Moroccan society and its treatment of women, its struggle to decolonise itself from France, and the omnipresent flow of homosexual desire, which shapes the main character's life. The passion of this maternal voice reminded me of gay Quebecois novelist and playwright Michel Tremblay's women characters (especially in La grosse femme d'a cote est enceinte, and the rest of the Chroniques du Plateau-Mont-Royal). This deserves to be translated into English!

[David Villar Cembellín · Rating 3 out of 5]

En tres episodios espaciados en el tiempo conoceremos a Malika, trasunto de la madre del autor. La vida de Malika, tremendamente dura, está bien esbozada, si bien el estilo telegráfico, teatral, lleno de frases cortas, de Abdellah Taïa no me ha acabado de llegar.

En cada episodio, además, aparece alguna referencia a la homosexualidad de los árabes marroquíes, lo cual es valiente al mismo tiempo que, tal vez, un poco forzado (salvo en el último episodio donde el autor se introduce a sí mismo).

Una lectura grata, aunque lastrada por una prosa demasiado sincopada.

[Chema Caballero · Rating 2 out of 5]

Me aburre Taïa. Es un escritor al que le falta imaginación literaria. Se repite. Una vez leídos un par de libros suyos no hay nada nuevo. Aquí la figura de la madre manipuladora, con toda esa carga de chantaje emocional con el que todas las madres, por el mero hecho de serlo, despliegan, es el único elemento diferenciador. Pero ya ha lo ha desarrollado en otras novelas, la madre que sabe y calla ante los abusos, para seguir dominando.

[Cécilia Perrot · Rating 4 out of 5]

3,75/5

J'ai été touchée par ce beau livre hommage à la mère de l'auteur et au Maroc, par la description des ravages de la colonisation sur les populations et les individus, et la vision de la maternité. Malika, le personnage principal, est une femme rendue forte et dure par la vie, mais que l'affection dont témoigne l'auteur pour elle rend émouvante.
J'ai apprécié le style d'écriture d'Abdellah Taïa, qui m'a déroutée et que je n'ai jamais rencontré nulle part ailleurs

[Richard Derus · Rating 5 out of 5]

One of LitHub's 100 Notable Small Press Books for 2025!

Real Rating: 4.75* of five

The Publisher Says: A story in in praise of a woman, a fighter, a survivor from the award-winning French-Moroccan novelist known for humanizing North Africa’s otherwise marginalized characters—prostitutes and thieves, trans and gay people in a world where being LGBTQ+ can be a dangerous act.

Shortlisted for the prestigious Prix Goncourt in 2022.

Three moments in the life of Malika, a Moroccan countrywoman is her voice we hear in Abdellah Taïa’s stunning new novel, translated by Emma Ramadan, who won the PEN Translation Prize for her translation of Taïa’s last novel, A Country for Dying.

Malika’s first husband was sent by the French to fight in Indochina, the novel takes place from 1954 to 1999—from French colonization to the death of King Hassan II. In the 1960s, in Rabat, she does everything possible to prevent her daughter Khadija from becoming a maid in a rich French woman’s villa. The day before the death of Hassan II, a young homosexual thief, Jaâfar, enters her home and wants to kill her. Malika recounts with rage her strategies to escape the injustices of history. To survive and to have a little space of her own.

Malika is Taïa’s M'Barka Allali Taïa (1930-2010). This book is dedicated to her.

I RECEIVED A DRC FROM THE PUBLISHER VIA EDELWEISS+. THANK YOU.

My Review: I read Taïa's novels to feel the world as I experience it from a the experience of a true stranger...étranger, foreigner, other, Other, the French don't parse things down near as fine-tipped as Anglophones do...who, like me, believes queer desire runs the world.

Save it, apologists for the inversion of nature that is hetero identity, it's just unnatural or we wouldn't have so many bloody-minded religious and civil laws shoring it up. One doesn't prohibit what people don't like.

As I was saying before that irritated tangent: Taïa’s stories center queer desire, feature queer people, are about things we understand a little differently than hetero people do. It's like a warm blanket in a freezing, windy steppe that isn't for you, doesn't give a shit about your happiness or satisfaction unless it somehow comes up and gives "them" a frisson of what you're expected to endure your entire life in which case shut up and stop bothering "them". This is Taïa’s reality, and thus where his fiction lives. It's a whole lot worse in god-ridden spaces than it currently is in the US.

So how does this relate to a story about Malika, an aging mother of eight whose life is ending, but whose track record is not close to what she ever wanted it to be? Her tragic inflection points are all around collisions with Authority, a thing every QUILTBAGger is deeply, existentially familiar with. She fails to keep her first husband home from the war that kills him, despite it being fought for the same people who have colonized their country. She fails to convince her money-motivated daughter to eschew the colonialist inducement of cash for submission and become a mail in a wealthy French family's service. Lastly, her gay son chooses his identity over her idea of duty to their country after he is raped by men in their neighborhood who claim to hate homosexuals...yet exert their sexual rights as straight men by fucking him...Rape is a crime of power, an abuse of autonomy and self-ownership, not sex itself, of course. That's pretty well established as fact. But someone needs to explain to me, slowly and in simple words, how the sex act they're engaging in makes any sense in this framework, given male penetration requires a physiological state of excitement to a sexual object.

I don't get it. But I'm back on a tangent.

Malika wants her powerful will to be obeyed because she is Right. The problem is she's correct a lot of the time, but that's not enough for her...she must be Right, and that is uniformly fatal to successful imposition of one's will. In a long life of mixed emotional results, that central truth does not come clear for her. It's the human condition to live life backwards, learning more and more as the need for applicable knowledge diminishes. It's the reason to have elders in the family system, expandable to encompass every level of social organization...a thing Malika would've reveled in, but did herself out of by insisting she be seen as Right. The world needs us oldsters to give up our addiction to the powerful substance of Rightness, and accept they're doing it differently now so offer advice without judgment.

As if.

So we read stories. It helps us all make sense of each other, helps us see the humanity in people deeply and fundamentally not-U, in Mitford's 1955 formulation. I'd offer all five stars with a big smile if the story was longer, developing the parts I was most curious about...Malika's time under colonialism would be so fascinating to learn about!...but this récit isn't designed to do that, and as it is written, is a beautiful evovation of a complex woman's life as a second-class partially empowered participant in a wildly passionately tumultuous world.

Her contributions to that world's growth earn my four and three-quarter star rating for their telling here.

[Wendy Cosin · Rating 2 out of 5]

Living in Your Light is a novel somewhat based on the author's mother. The main character is a Moroccan woman at three points in her life. I'm not sorry I read it (it is very short), but it didn't involve me deeply or move me. At times I found the style, which feels like a soliloquy, interesting; however, it was all too much of one tone for me.

[Wissam Gasmi · Rating 3 out of 5]

On suit Malika, une femme marocaine au XXème siècle, sur 3 étapes de sa vie. Le style d’écriture est assez facile à lire et très saccadé. L’histoire n’est pas passionnante et j’aurais aimé plus de continuité entre les 3 parties du livre plutôt que de conter précisémment des instants marquants de sa vie, même s’il reflète une réalité dure du Maroc.

[Andreas · Rating 4 out of 5]

Probably my favourite work by Abdellah Taïa. Some very familiar themes in Taïa's work but this time everything felt so assured and Taïa's words on the page felt like they were on fire! Taïa keeps getting better, his narrators and stories no less relentless than they are forgiving.

[Attila Hromada · Rating 5 out of 5]

Comme toujours, Taïa a écrit quelque chose de beau, d'atmosphérique, de rêveur, sur une prison qui est plus libre que la vie réelle dans une société patriarcale et sur la vie difficile de sa mère qui s'est rendue vraiment difficile à vivre.

[Marina · Rating 3 out of 5]

Ο ομοφιλόφυλος γιος που έχει φύγει στη Γαλλία, γράφει την ιστορία ζωής της μητέρας του, πρωτοπρόσωπη αφήγηση, ο γιος δίνει φωνή στη μάνα του. Διαβάζεται γρήγορα, αλλά επαναλαμβάνεται συχνά και με κούρασε.

[Samantha.m · Rating 4 out of 5]

3.5 rounded up to 4
Very interesting protagonist, and I enjoyed learning more about Morocco and its colonial relationship with France. The narrative style was a little difficult for me to read so it felt like it took me a while even though the book is less than 150 pages. Would recommend tho!

[Kapuss · Rating 4 out of 5]

Adiós, Mehdi Ben Barka. Rezaré cada noche por ti. Un día volverás con nosotros. Y así como Allal encontró las palabras adecuadas para hablarme de ti justo antes de partir para Indochina, hablaré de ti a mis hijos con cariño.

[Tallulah Bankhead · Rating 4 out of 5]

Rekommenderas!