Ocalenie

by Czesław Miłosz, Andrzej Franaszek (Contributor), Mateusz Antoniuk (Contributor)

Przełomowy. Aktualny. Uniwersalny

Pierwsze wydanie od 1945 roku.

Przełomowy tom wierszy Miłosza, którym Poeta wszedł na stałe do świata literatury. Dzięki wyjątkowej wrażliwości autora wciąż zachowuje swoją aktualność i uniwersalność, szczególnie w obliczu kryzysów na świecie.

Ocalenie to rodzaj pamiętnika młodego poety, niezwykłe świadectwo twórczego rozwoju, które zapowiada jego przyszłe osiągnięcia na arenie międzynarodowej zwieńczone Nagrodą Nobla.

Tom ukazuje się w wyjątkowej kolekcjonerskiej edycji wzbogaconej o autorskie rękopisy. Na okładce hipnotyczny obraz znanej malarki Poli Dwurnik, a w środku świetne teksty Andrzeja Franaszka i Mateusza Antoniuka dające czytelnikowi głębszy wgląd w zawartość tomu oraz jego kontekst. Ocalenie nieodzowna pozycja w kolekcji każdego miłośnika literatury.

Genres: Poetry, Polish Literature, Fiction

336 pages, Hardcover

First published January 1, 1945

About the author

Czesław Miłosz was a Nobel Prize winning poet and author of Polish-Lithuanian heritage. He memorialised his Lithuanian childhood in a 1955 novel, The Issa Valley , and in the 1959 memoir Native Realm . After graduating from Sigismund Augustus Gymnasium in Vilnius, he studied law at Stefan Batory University and in 1931 he travelled to Paris, where he was influenced by his distant cousin Oscar Milosz, a French poet of Lithuanian descent and a Swedenborgian. His first volume of poetry was published in 1934.

After receiving his law degree that year, he again spent a year in Paris on a fellowship. Upon returning, he worked as a commentator at Radio Wilno, but was dismissed, an action described as stemming from either his leftist views or for views overly sympathetic to Lithuania. Miłosz wrote all his poetry, fiction, and essays in Polish and translated the Old Testament Psalms into Polish.

Awarded the 1980 Nobel Prize in Literature for being an author "who with uncompromising clear-sightedness voices man's exposed condition in a world of severe conflicts."

Reviews

[gluchoWICZKA · Rating 3 out of 5]

Niczym mnie nie zachwycił.
Przeczytałam te wiersze i spłynęły one po mojej duszy bez jakiegokolwiek echa.
Oczywiście znajdzie się tu kilka absolutnych perełek, które zostają w pamięci.
Mimo to jestem raczej rozczarowana.

Spodziewałam się więcej po człowieku, który samego siebie uważał za poetyckiego geniusza.

[phaedronafide · Rating 5 out of 5]

Czym jest poezja, która nie ocala / Narodów ani ludzi?

[Lavanda · Rating 5 out of 5]

JADNI PESNIK

Prvi pokret je pevanje.
Slobodni glas što ispunjava gore i doline.
Prvi pokret je radost,
ali ona biva oduzeta.

I kad su godine promenile krv,
a hiljadu planetarnih sistema rodilo se i ugasilo u telu,
Ja pesnik podmukli i gnevni
sedim zlobno stisnutih očiju
i odmeravajući u ruci pero
smišljam osvetu.

Stavljam pero i ono pušta pupoljke i lišće, pokriva
se cvetom,
A miris tog drveta je bestidan, jer tamo, na realnoj zemlji
Takvo drveće ne raste i miris njegov je
kao uvreda naneta ljudima što pate.

Jedni se kriju u očajanju koje je slatko.
Kao jak duvan, kao čaša votke ispijena u času
pogubljenja.
Drugi imaju nadu glupih, ružičastu kao erotski san.

Treći nalaze mir u idolopoklonstvu pred otadžbinom,
koje može da traje dugo,
Mada ne mnogo duže no što još traje devetnaesti vek.

Ali meni je data cinična nada,
Jer otkad sam otvorio oči, nisam video ništa sem
požara i klanja,
Sem krivdi, poniženja i smešne sramote
uobraženjaka.
Data mi je nada da ću se osvetiti drugima i sebi
samom,
Jer bio sam onaj koji je znao,
i nikakve koristi za sebe iz toga nije izvukao.



DETE EVROPE


1

Mi kojima slast dana prodire u pluća
I vidimo grane procvale u maju,
Bolji smo od onih što su poginuli.

Mi što uživamo dok dugo žvaćemo jelo
I umemo da ocenjujemo sve ljubavne igre,
Bolji smo od njih, pogrebenih.

Iz vatrenih peći, iza žica u kojima fijuče vetar
beskrajnih jeseni,
Iz bitaka, kad u grču urla ranjeni vazduh,
Spasli smo se veštinom i znanjem.

Šaljući druge na ugroženija mesta,
Njih povicima podstičući na borbu,
Povlačeći se u predviđanju izgubljene stvari.

Imajući na izboru smrt svoju i smrt prijatelja,
Birali smo njihovu smrt, hladno misleći: samo da
se ispuni.

Začepljivali smo vrata gasnih komora, krali smo
hleb,
Znajući da će sledeći dan biti teži od prethodnog.

Kao što pristoji ljudima, upoznali smo dobro i zlo,
Naša pakosna mudrost nema sebi ravne na svetu.

Treba priznati kao dokazano da smo bolji od onih
Lakovernih, vatrenih a slabih, koji malo cene život.


2


Poštuj stečena znanja, o dete Evrope.
Nasledniče gotskih katedrala, baroknih crkava,
Sinagoga u kojima se razlegao plač vređanog
naroda.

Nasledniče Dekarta i Spinoze, nasledniče reči
„čast“,

Posmrče Leonida,
Poštuj znanja stečena u času strave.

Um imaš izvežban, koji ume odmah da raspozna
Loše i dobre strane svake stvari.
Um imaš skeptičan i otmen, što daje radosti
O kojima ništa ne znaju primitivni narodi.

Tim umom vođen, prepoznaćeš odmah
Ispravnost sveta koje dajemo.
Neka ti slast dana prodire u pluća.
Zato i postoje mudri i strogi propisi.


3


Ne može biti govora o trijumfu sile,
Jer ovo je doba kad pobeđuje pravednost.

Ne pominji silu da te ne bi osumnjičili
Kako krišom priznaješ propale doktrine.

Ko ima vlast, zahvaljuje za nju logici istorije.
Odaj logici istorije počast koja joj pripada.

Neka ne znaju usta koja izgovaraju hipotezu
Za ruke koje upravo krivotvore eksperiment.

Nek tvoje ruke što krivotvore eksperiment ne znaju
Za usta koja upravo izgovaraju hipotezu.

Nauči da predviđaš požar s nepogrešivom tačnošću,
Posle čega ćeš potpaliti dom i ispuniće se što je
imalo da bude.


4


Iz malog semena istine izvodi biljku laži,
Ne oponašaj one što lažu omalovažavajući
stvarnost.

Nek laž bude logičnija od događaja,
Da bi umorni od putovanja našli u njoj utehu.

Posle dana laži okupljamo se u dobrom društvu,
Bijući se od smeha po nogama, kad neko spomene
naša dela.

Razdajući pohvale pod nazivom bistrine
rasuđivanja,
Ili pohvale pod nazivom velikog talenta.

Mi smo poslednji koji iz cinizma umemo da
crpemo radost,
Poslednji čije lukavstvo nije daleko od očajanja.

Već se rađa pokoljenje smrtno ozbiljno,
Koje uzima doslovno ono što smo mi primali sa
smehom.


5


Neka tvoje reči ne znače po onom što znače,
Nego po tome protiv koga su upotrebljene.

Od dvoznačnih reči učini svoje oružje,
Jasne reči pogružavaj u pomućenost enciklopedija.

Nikakve reči ne ocenjuj pre nego što činovnici
Provere u kartoteci ko te reči govori.

Glas strasti bolji je od glasa razuma,
Jer bestrasni nisu kadri da menjaju istoriju.


6


Ne voli nijednu zemlju: zemlje lako propadaju.
ne voli nijedan grad: lako se raspada u ruševine.

Ne čuvaj uspomene, jer će iz tvoje ladice
Pokuljati dim otrovan za tvoje disanje.

Ne budi osećajan prema ljudima: ljudi lako ginu,
Ili su uvređeni i traže tvoju pomoć.

Ne gledaj u jezera budućnosti: površina im je
rđom prevučena.
Pokazaće tvoje lice drugačije no što si se nadao.


7


Ko govori o istoriji uvek je siguran,
Mrtvi neće ustati da svedoče protiv njega.

Kakva poželiš možeš da im pripišeš dela,
Njihov odgovor uvek će biti ćutanje.

Iz dubine noći izranja njihovo prazno lice.
Daćeš mu crte onakve kakve su ti potrebne.

Ponosan zbog vlasti nad ljudima iz davne prošlosti,
Menjaj prošlost po sopstvenoj, boljoj prilici.

8

Smeh koji nastaje iz poštovanja prema istini
Jeste smeh kojim se smeju neprijatelji naroda.

Vek je završen. Odsad se nećemo
Lukavim jezikom podsmevati nesposobnim
monarsima.

Strogi, kao što priliči graditeljima stvari,
Dopustimo sebi jedino laskavu šaljivost.

Stisnutih usta, poslušni rasuđivanju,
Oprezno stupajmo u eru oslobođene vatre.


Njujork, 1946.

[MissCoria]

Interesujące spotkanie z poezją Miłosza (dla mnie pierwszy raz w obszerniejszej formie, wcześniej czytałam tylko pojedyncze utwory). Niezwykle widoczna jest zmiana między wierszami z lat trzydziestych a tymi powojennymi. Największe wrażenie zrobił na mnie utwór otwierający „Przedmowa” z 1945. Przydatna notą edytorska, która przybliżyła historię tego tomu - jego zawartość nie była stała ani tak oczywista, jak by się mogło wydawać. Mam nadzieję, że to dobry początek do kolejnych spotkań z twórczością poety.

[Hadrian · Rating 3 out of 5]

6,5/10

[Marcin Łopienski · Rating 4 out of 5]

Czytacie poezję?
Ja odkąd pamiętam darzyłem ją wielką antypatią i nie zmieniły tego nawet blisko 5 lat studiów na polonistyce. Aż do czasu ostatniego miesiąca na uczelni, kiedy przygotowania do wygłoszenia referatu o Czesławie Miłoszu zbiegły się ze wznowieniem dzieł wielkiego polskiego pisarza, które otwiera tomik „Ocalenie”.
[reklama] @wydawnictwoznak
Książka Znaku, które z okazji Roku Miłosza wznowi resztę jego dzieł, odtwarza pierwsze wydanie „Ocalenia” z 1945 r. Co ważne, wydawnictwo zachowało wszystkie wiersze z tamtego wydania, podział zbioru oraz kolejność wierszy, ale wprowadziło najważniejsze późniejsze zmiany samego autora (Miłosz w ciągu życia dodawał kolejne edycje tych wierszy). Kolejnym smaczkiem wprowadzonym przez Znak jest załączenie reprodukcji autografów i maszynopisów wybranych wierszy, a wszystkie zmiany oraz metodologię wyboru wydawnictwo tłumaczy.
Samo „Ocalenie” jest w pewnym sensie wehikułem czasu młodego poety. Zbiór otwiera bowiem wiersz napisany w 1945 r., czyli już po zakończeniu II wojny światowej i kończy utwór z tego samego roku. Pomiędzy nimi natomiast cofamy się do szaleństwa lat 30. w Polsce, czasu okupacji, Holocaustu, powstania warszawskiego (z szokującą postawą znieczulicy części Polaków) i rodzącego się PRL-u. Fantastyczne w „Ocaleniu” jest to, jak Miłoszowi udało się ten metafizyczny (ale też polityczny) niepokój oddać.
Bardzo dobrze, że na samym końcu zbioru udało się zamieścić mini tekst krytyczny, który nie tylko wprowadza nas w biografię Miłosza, ale nakreśla problematykę i proponuje ścieżki interpretacyjne. Przez wielu literaturoznawców właśnie „Ocalenie” uznawane jest za najlepszy tomik poezji Miłosza w całym jego dorobku i jednocześnie otwierającym okres literatury po II wojnie światowej. Najbardziej spójnym i prowokującym do stawiania sobie pytań o poezję ocalającą i rolę sztuki w dobie zagłady.
Właśnie z uwagi na opisywany okres w dziejach i to, że samo „Ocalenie” było dla Miłosza jednocześnie przetrwaniem i „obroną niepodległości myślenia” również i dla mnie ten zbiór jest ważny. A 3 wiersze zapamiętam już na zawsze.

[Falowarrior · Rating 3 out of 5]

tutaj też edit: uważam że Miłosz ma naprawdę cudowne wiersze, ale znacząco przesadziłem dając mu 5 gwiazdek. W końcu pisze on dosyć prosto i jednoznacznie, co w poezji dla wielu (w tym dla mnie) nie jest zbytnią zaletą, bo jeżeli chce poczytac sobie prostych rzeczy to sięgam po Bukowskiego

daje 3 gwiazdki

[MaZak · Rating 4 out of 5]

22 kwietnia 2025:
Już całość! Nadal mocne.

8 marca 2025:
Noooł, myślałam, że udało mi się pobrać cały tom, a to tylko część!
Muszę do tego wrócić, mocne