Belhamel. Hoe Marc de Bel de populairste jeugdschrijver van Vlaanderen werd

by Jasper Van Loy

Niemand die meer Vlaamse kinderen aan het lezen heeft gekregen dan Marc de Bel. Sinds zijn klassiek geworden debuut 'Het ei van oom Trotter' broedde hij meer dan 200 verhalen uit, gaf hij 2000 lezingen, verkocht hij ruim 2,5 miljoen boeken en werd zijn werk vier keer verfilmd. Hij boeit kleuters, tieners en (jong)volwassenen, en dat al bijna veertig jaar – de fans van het eerste uur brengen intussen hun kinderen mee. Maar hoe komt dat nu eigenlijk? Journalist Jasper Van Loy (De Morgen, Humo) viel als kind in een kast met Marc de Bel-boeken en beantwoordt die vraag in Belhamel. Meteen kom je ook te weten waarom oom Trotter niet nonkel Trotter heet, welke bekende acteur naast de rol van Blinker greep en hoe het komt dat de Boeboeks, tot op heden, nooit tot Amerika zijn geraakt. 'Belhamel' is het verhaal van een eeuwig kind, een dromer, een meesterverteller en een ondernemer, allemaal onder één kleurig schedeldak. De populairste jeugdschrijver in dit land, van fontanel tot teen ontleed.

200 pages, Paperback

First published May 2, 2024

About the author

Jasper Van Loy (°1994) is master in de Culturele Studies en schreef over popcultuur voor Knack, Knack Focus en Veto. Vandaag werkt hij als freelancejournalist voor onder meer De Morgen en Humo.

Reviews

[Talitha · Rating 4 out of 5]

Ik ben niet zo'n biografieënlezer en het is al meer dan twee decennia geleden dat ik nog eens een Marc de Bel opensloeg, maar als iémand je spontaan in de stofnesten van je kinderkamer kan doen duiken op zoek naar dat goeie ouwe uit elkaar vallende Blinker-exemplaar, is het Jasper Van Loy wel.

Een heerlijk nostalgisch boek, informatief maar niet zwaar, vlot geschreven, met veel liefde voor het onderwerp (maar geen gedweep). Graag gelezen, jong. En ik wou dat Marc de Bel mijn opie was.

[Lotte Leenaerts · Rating 4 out of 5]

Ik zie nog zo voor mij hoe de jonge Lotte ondersteboven half uit de zetel hing met De Behaboomhut in haar handen. Als ik je zeg dat ik helemaal mee was met de boeboeks, bedoel ik ook echt dat ik helemaal mee was. Het succesverhaal van Marc de Bel lezen vanuit dit standpunt is dan ook vreselijk fascinerend. Jasper schrijft zo vlot dat je door het boek vliegt, dat op geen enkel punt saai wordt, trouwens. Dat ligt allicht voor een groot stuk aan het onderwerp (ik denk niet dat Marc de Bel en ´saai´ vaak zonder negatie in een zin worden gegoten), maar Jasper Van Loy verdient hier absoluut een mooie pluim. Bij een man waar zoveel over te vertellen valt, is het de kunst om je niet te verliezen in de ongetwijfeld interessante details en om een groot stuk van een mensenleven in een bevattelijke structuur te gieten. Maar dat Jasper goed is met het elegant comprimeren van grote hoeveelheden info, wist ik tien jaar geleden al toen ik bij hem om samenvattingen schooide voor de vakken die we allebei volgden 🤷‍♀️

Is dit boek iets voor jou?

JA, als je bent opgegroeid met de boeken van Marc de Bel en nu als volwassene weleens een kijkje achter het gordijn wilt nemen. (Je gaat het je absoluut niet beklagen)

NEE, als je niet graag biografieën leest, niks hebt met Marc de Bel of over het algemeen een fantasieloze zuurpruim met een te snel dichtgegroeide fontanel bent.

[Jochen · Rating 4 out of 5]

3.8* - De biografie die de Bel verdient. Vlot geschreven, geeft zin om nog eens een klassieker van Marc de Bel te herlezen (of nieuwer werk, zijn historische verhalen). De auteur is een grote fan, wat je wel duidelijk merkt. Voor mij persoonlijk had een kritischere noot hier en daar wel gemogen. Akkoord, de Bel krijgt als geen ander kinderen en jongeren aan het lezen, niets dan lof daarvoor. Alleen: de kritiek die zijn boeken ontvangen, dat het vaak formule formuleboeken zijn, klopt ergens wel. Desalniettemin: ideale bio voor elke de Bel-fan!

[Lotte · Rating 5 out of 5]

Het levensverhaal van de man die onze generatie leerde lezen. Meesterlijk verteld door Jasper Van Loy!

[Marthe Van Loy · Rating 4 out of 5]

Wie zich afvraagt of 200 pagina's niet wat mager is voor een biografie over een icoon als Marc De Bel: integendeel. De zwier waarmee Jasper schetst hoe Marc de populaire schrijver geworden is wie hij is, welk pad hij bewandeld heeft (met hoogtes en laagtes) en wie er zoal met hem meewandelde, is net de sterkte van het boek. Aan de hand van goedgekozen thema's, welgemikte quotes van tientallen interviewees en sterke voorbeelden leer je Marc, zijn werk en zijn plaats in de kinder- en jeugdliteratuur goed kennen, zonder dat jaartallen, namen of details je het overzicht doen verliezen. (En net zoals Jasper boven zijn fan-zijn staat en gewoon een knap stuk journalistiek afleverde, sta ik als recensent boven mijn zus-zijn. Het is écht een aanrader.)

[Hannah · Rating 5 out of 5]

Overzichtelijk, maar niet langdradig. Het is net voldoende sentimenteel om zowel de doorwinterde fan als de nieuwsgierige passant te bekoren. Het fijne is dat Van Loy zich niet verliest in de details van het leven en werk van Marc de Bel, wat de vaart in het verhaal houdt.
Bovenal is het leesplezier dat de Bel altijd heeft opgewekt bijna tastbaar. De vingers jeuken om dat beduimelde exemplaar van Het ei van oom Trotter weer ter hand te nemen.
Al bij al een uitstekende schrijversbiografie.

[Troy · Rating 3 out of 5]

Een fijne en boeiende biografie over Vlaanderens populairste jeugdauteur, hoe Marc van schoolmeester uitgroeide tot schrijver, verteller en man die kinderen van de jaren '90 leerden dagdromen, fantaseren, dapper wezen en elk de held liet zijn in hun eigen verhaal. Een fijne weglezer!

[Broccolise · Rating 5 out of 5]

Een heerlijk boek over onze eigen Vlaamse Peter Pan, de man die ervoor zorgde dat ik alle leesniveaus al had uitgespeeld in het 2e leerjaar, de man die me als tiener deed wegdromen en ervoor heeft gezorgd dat ik als volwassene nog steeds voldoende boeken lees gewoon omdat ze tof zijn en niet enkel omdat er iets uit te leren valt.
Jasper beschrijft Marc op een prachtige en eerlijke manier, aanrader voor alle Marc De Bel fans.

[Tim · Rating 4 out of 5]

Ik ben een kind van Marc de Bel. De Vlamingen begrijpen nu direct wat ik zeg, voor de Nederlanders – die waarschijnlijk geen flauw idee hebben over wie ik het in godsnaam heb – zal ik er even aan toevoegen dat dat niet letterlijk, niet biologisch opgevat moet worden, maar wel dat ik een geestelijk kind van hem ben. Zoals mijn hele generatie, denk ik. Ik durf te wedden dat er niet één Vlaming van onder de veertig is die nooit, maar dan ook echt nooit, een verhaal van de Bel heeft gelezen. En als er wel iemand is die dat durft te beweren, dan moet ik eerlijk gezegd zeggen dat A) er iets heel erg schort aan je opvoeding of, en dit lijkt me de logischer optie, B) er iets heel erg schort aan je geheugen.

Normaal gesproken spreken biografieën mij echt totaal niet aan, maar voor Belhamel heb ik dus een grote uitzondering gemaakt.

Mijn literaire kinderjaren zijn in zeer grote mate vormgegeven door de Bel, en net zoals heel wat andere Vlamingen heb ik levendige herinneringen aan zijn boeken. Meester Pluim en het Praatpoeder, De Behaboomhut, Het Web van de Suikerspin en Blinker en de Bakfietsbioscoop hebben ook bij mij jaren aan een stuk een prominente plaats in mijn boekenkast ingenomen en begonnen er op den duur serieus beduimeld uit te zien. Die hele wereld van de Boeboeks sprak en spreekt nog steeds tot de verbeelding, het originele taalgebruik met allerhande taalgrappen staat me nog levendig voor de geest. En meer dan twintig jaar na datum heb ik nog steeds een jeugdtrauma en lichte depressie (maar een lichte maar, hoor) overgehouden aan Fliks en Flora.

Dus heb ik besloten om dit boek toch maar eens op te pakken. Laat ik eerlijk zijn: mensen en de levens van mensen interesseren mij maar matig, zeker als ik ze niet echt ken. Maar ik heb dus mijn totale asocialiteit aan de kant geschoven.

Het boek is grotendeels chronologisch opgebouwd, al wordt er soms ook wel wat thematisch behandeld. Door die chronologische opbouw, en doordat de Bel niet als jonge kerel is gepubliceerd, duurde het dan ook wel even voor het voor mij echt interessant werd, maar ja, dat weet je natuurlijk op voorhand. Ik heb dit boek gelezen om meer te weten te komen over Marc de Bel de schrijver, niet de persoon. Dat is puur persoonlijk natuurlijk, maar de eerste hoofdstukken waren dus niet echt voor mij, al was het wel grappig om over een paar van zijn stoten op school te lezen.

Het begon voor mij allemaal wat plezanter te worden eens de jaren 80 op hun eind lopen en hij dus een auteur wordt – en al snel ook een gevestigd auteur. Daarna ontstaat er in Belhamel ook veel meer een discours over de wisselwerking tussen het leven en de interesses van de Bel en hoe hij die verwerkt in zijn boeken.

Natuurlijk besteedt Van Loy tijd aan de klassiekers, maar ook de recentere werken van de Bel komen aan bod en worden uitgebreider besproken en in hun bredere context geplaatst. Hij heeft het ook over zaken zoals ecologie – in verband met de Boeboeks natuurlijk, ik kan me herinneren dat ik die link met de natuur als kind al legde – en geschiedenis, tegenwoordig in verband met de historische YA-boeken van de Bel.

Daarnaast is er helaas ook tijd voor de wat negatievere elementen waaraan de Bel gelinkt wordt. Dan denken we aan het feit dat veel leesjury’s die niet uit kinderen bestaan lang hebben genegeerd dat hij bestaat of aan het feit dat een heel deel van alle soorten media op zijn best totaal geen interesse in hem vertoonden en soms hun regelrechte minachting uitten. Dan gaat het dus over die mensen die ‘intellectuelen’ worden genoemd – maar alleen door zichzelf dus – en beweren dat de boeken van de Bel wel heel wat diepgang en belangrijke boodschappen missen. Tja. Dat hij effectief mensen aan het lezen krijgt in een maatschappij waar het leesniveau steeds aftakelt, terwijl die ‘intellectuelen’ niks anders lezen of schrijven dan saaie kost waar je nog niet doorheen kunt bijten nadat je alles zo gaar hebt gekookt als maar kan, dat maakt natuurlijk niet uit. Allicht ligt het ook aan deze groep mensen dat al die verzonnen woorden die de Bel verzint in zijn kinderboeken, nooit in het woordenboek of zo zijn opgenomen. Sorry hoor, Frank Deboosere, op zich is ‘ochtendgrijs’ wel een goede term, maar heel dichterlijk en aantrekkelijk klinkt het nu ook niet.

Enfin, genoeg daarover geklaagd. Al die aspecten komen dus ook aan bod in Belhamel. Er wordt een goed beeld geschetst van de persoon de Bel, de schrijver de Bel en hoe die twee in elkaar overlopen, en dan ook nog over allerlei randaspecten die aan hem gelinkt zijn. Het boek bevat citaten uit interviews met de schrijver zelf, zijn familie, vrienden, kennissen enzovoorts, waarbij ook wel eens een andere bekende naam zit. Zo wordt er bijvoorbeeld ook aandacht besteed aan Jan Bosschaert, de vaste tekenaar van de Bel, al net een even groot icoon in mijn ogen – ik kan me nog herinneren dat dat zo’n beetje de enige tekenaar was die ik als kind bij naam kende, wat echt wel bijzonder was. Dat al die figuren ook hun opwachting maken op plaatsen waar het hoort, is dus ook een heel sterk punt.

Ben je Vlaming en jonger dan veertig? Lees dan dit boek. Ben je Nederlander en jonger dan veertig? Lees dan eerst een paar klassiekers van de Bel (ik heb er hierboven een paar genoemd) en lees daarna dit boek.

7/10

[Mario Van Assche · Rating 3 out of 5]

Erg onderhoudend over de Bels jonge jaren in het dorp van mijn jeugd, alsook over de normaalschool bij de broeders in Oostakker. Tot daar leest deze biografie als een schelmenroman. Mijn aandacht verslapte bij de uitwijdingen over zijn latere ambities rond afgeleide producten, de verfilmingen, de merchandising, de frustraties over gemiste literaire prijzen.
Ik heb zelf niets van Marc de Bel gelezen of toch niet dat ik het mij herinner, maar hij is wel een meesterverteller, zo bleek uit de podcast ‘Drie boeken‘ van Wim Oosterlinck, aflevering 237: https://wimoosterlinck.wpcomstaging.c...

[Arno Maddelein · Rating 4 out of 5]

Leuke inkijk in het leven van Marc de Bel. Die meerdere generaties liet beseffen hoe leuk lezen wel kan zijn en dit nog steeds doet. Het boek is kort, to the point en is goed ingedeeld. Goed geschreven en geeft je een mooie inkijk in de onbekende stukjes van Marc's leven en de man achter de auteur. Een echte aanrader voor de groot geworden fans van Marc de Bel.

[Charlotte Van Audenhove · Rating 4 out of 5]

Het verhaal van de Peter Pan van de Vlaamse letteren maakte mijn innerlijke Petra Pan wakker 🙋🏼‍♀️

[An-Marie · Rating 4 out of 5]

Leuk om te lezen, vlot geschreven. Geen overloze details. Jeugdsentiment

[Michiel De Busschere · Rating 5 out of 5]

Een must voor iedereen die opgegroeid is met de boeken van Marc de Bel!

[Nina · Rating 5 out of 5]

ik wil ook broebelen