What do you think?
Rate this book
دفتر دگرسانیها در غزلهای حافظ
اصطلاح «دگرسانی» در عنوان این مجموعه، برابر با عبارت «نسخه بدل» است. در «لغت نامه دهخدا» نیز، «نسخه بدل» به معنای «صورتی دیگر از کلمه یا کلامی در نسخه ای دیگر» تعریف شده است. در مجموعه حاضر که به کوشش یکی از حافظ شناسان برجسته معاصر ایران گردآوری و تالیف شده، دگرسانی های ایجاد شده در غزل های حافظ، با مراجعه به پنچا نسخه خطی سده نهم ه. ق، مقایسه و بررسی شده است. مهم ترین فایده و نتیجه حاصل از این بررسی، استخراج اختلاف قرائت های مندرج در پنچاه نسخه خطی سده نهم و نزدیک ساختن راه دستیابی به متنی اصیل از غزل های حافظ است. در جدول های ویژه این کتاب، همه جزئیات ضبط نسخه های خطی سده نهم، مشهود و مشخص است. با استفاده از «دفتر دگرسانیها در غزل های حافظ»، مقایسه قرائت های مندرج در هر نسخه خطی با قرائت های دیگر و موضوع بازنگری و سنجش اختلاف ضبط نسخه ها، امکان پذیر می گردد. به این ترتیب این مجموعه دو جلدی ارزشمند، محکی است برای ارزیابی هر متنی از غزل های حافظ، اعم از خطی یا چاپی. جلد نخست این مجموعهی دوجلدی سی سالی پیشتر از نشر سروش منتشر شد بعد فرهنگستان آن را در دو جلد یکباره سال ۱۳۸۶ منتشر کرد. چاپ دوم سال ۱۴۰۲. جلد اول ۸۴۰ صفحه و جلد دوم ۷۵۸ صفحه است.
840 pages, Hardcover
Published January 1, 1386
About the author
سلیم نیساری
1 bookسلیم نیساری (۲۱ آذر ۱۲۹۹ – ۲۲ دی ۱۳۹۷) استاد ادبیات فارسی، نسخهپژوه و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. او اوّلین کتابها را در زمینهٔ آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان تألیف کرد. او دانشآموختهٔ دورهٔ دکتری دانشگاه ایندیانا بود.
سلیم نیساری در سال ۱۲۹۹ در تبریز متولد شد. پس از گذراندن دوره تحصیلات ابتدایی و متوسطه و موفقیت در امتحان نهایی دانشسرای تبریز، با رتبه اول برای ادامه تحصیل به تهران آمد و موفق به اخذ درجه لیسانس در سال ۱۳۲۱ در رشته ادبیات فارسی و علوم تربیتی شد. سپس به تحصیل در دوره دکتری ادبیات فارسی ادامه داد و در سال ۱۳۲۹ برای ادامه تحصیل به اروپا و سپس به آمریکا رفت. او موفق به دریافت درجه فوقلیسانس از دانشگاه لندن و نیز درجه دکتری در رشته علوم تربیتی و زبانشناسی از دانشگاه ایندیانا آمریکا شد.
سلیم نیساری در سال ۱۳۲۱ به استخدام وزارت فرهنگ (آموزشوپرورش) درآمد. در سال ۱۳۲۳ عهدهدار معاونت دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز شد، در سال ۱۳۳۴ به عنوان دانشیار برگزیده انتخاب و در سال ۱۳۳۵ دانشیار دانشسرای عالی تهران شد. در سال ۱۳۳۶ به استخدام دبیرخانه مرکزی یونسکو در پاریس درآمد و به سمت رئیس اداره کمکهای فنی یونسکو منصوب شد. در این سمت از طرف مدیر کل یونسکو برای سرکشی به نحوه پیشرفت برنامه کمکهای علمی و فرهنگی یونسکو به کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه و کشورهای جنوب غربی آسیا سفر کرد. او در سال ۱۳۴۴ و پس از پایان مأموریت و بازگشت به ایران، به سمت مدیر کل روابط فرهنگی در وزارت آموزشوپرورش منصوب شد. در سال ۱۳۴۶ به مرتبه استادی رسید و به دانشکده علوم تربیتی دانشگاه تهران انتقال یافت. نیساری در سال ۱۳۵۶ با مأموریت از طرف دانشگاه تهران و وزارت فرهنگ و هنر با سمت رایزن فرهنگی به کشور ترکیه رفت و در سال ۱۳۵۸ پس از پایان مأموریت به ایران بازگشت. در نهایت در سال ۱۳۵۹ پس از ۳۸ سال خدمت به تقاضای خود بازنشسته شد. نیساری همچنین یکی از کارشناسان تمبر ایران هستند و برای نخستین بار در کشور کاتولوگ تمبر پست ایران را در سال ۱۳۱۹ منتشر کردند که این کتاب در سال ۱۳۴۰ با نام «تمبرهای ایران» تجدید چاپ شد. دکتر سلیم نیساری در سال ۱۳۸۲ به عضویت پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد. او همچنین موفق به دریافت نشان درجه یک حافظشناسی شد و از سوی مرکز حافظشناسی مورد تجلیل قرار گرفت.
سلیم نیساری در سال ۱۲۹۹ در تبریز متولد شد. پس از گذراندن دوره تحصیلات ابتدایی و متوسطه و موفقیت در امتحان نهایی دانشسرای تبریز، با رتبه اول برای ادامه تحصیل به تهران آمد و موفق به اخذ درجه لیسانس در سال ۱۳۲۱ در رشته ادبیات فارسی و علوم تربیتی شد. سپس به تحصیل در دوره دکتری ادبیات فارسی ادامه داد و در سال ۱۳۲۹ برای ادامه تحصیل به اروپا و سپس به آمریکا رفت. او موفق به دریافت درجه فوقلیسانس از دانشگاه لندن و نیز درجه دکتری در رشته علوم تربیتی و زبانشناسی از دانشگاه ایندیانا آمریکا شد.
سلیم نیساری در سال ۱۳۲۱ به استخدام وزارت فرهنگ (آموزشوپرورش) درآمد. در سال ۱۳۲۳ عهدهدار معاونت دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز شد، در سال ۱۳۳۴ به عنوان دانشیار برگزیده انتخاب و در سال ۱۳۳۵ دانشیار دانشسرای عالی تهران شد. در سال ۱۳۳۶ به استخدام دبیرخانه مرکزی یونسکو در پاریس درآمد و به سمت رئیس اداره کمکهای فنی یونسکو منصوب شد. در این سمت از طرف مدیر کل یونسکو برای سرکشی به نحوه پیشرفت برنامه کمکهای علمی و فرهنگی یونسکو به کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه و کشورهای جنوب غربی آسیا سفر کرد. او در سال ۱۳۴۴ و پس از پایان مأموریت و بازگشت به ایران، به سمت مدیر کل روابط فرهنگی در وزارت آموزشوپرورش منصوب شد. در سال ۱۳۴۶ به مرتبه استادی رسید و به دانشکده علوم تربیتی دانشگاه تهران انتقال یافت. نیساری در سال ۱۳۵۶ با مأموریت از طرف دانشگاه تهران و وزارت فرهنگ و هنر با سمت رایزن فرهنگی به کشور ترکیه رفت و در سال ۱۳۵۸ پس از پایان مأموریت به ایران بازگشت. در نهایت در سال ۱۳۵۹ پس از ۳۸ سال خدمت به تقاضای خود بازنشسته شد. نیساری همچنین یکی از کارشناسان تمبر ایران هستند و برای نخستین بار در کشور کاتولوگ تمبر پست ایران را در سال ۱۳۱۹ منتشر کردند که این کتاب در سال ۱۳۴۰ با نام «تمبرهای ایران» تجدید چاپ شد. دکتر سلیم نیساری در سال ۱۳۸۲ به عضویت پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد. او همچنین موفق به دریافت نشان درجه یک حافظشناسی شد و از سوی مرکز حافظشناسی مورد تجلیل قرار گرفت.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
April 30, 2024
غمانگیز بود دیشب دیدم کتابی به اهمیت «دگرسانیها در غزلهای حافظ» استاد سلیم نیساری در گودریدز صفحه ندارد و اصلاً خود مرحوم نیساری هم اینجا پروفایل ندارد یعنی جستوجو میکردم مینوشت مؤلف شناخته/یافته نشد. صفحهی کتاب را ساختم و صفحهی آقای نیساری و به مرور کتابهای ایشان را اضافه خواهم کرد.
این کتاب از مهمترین کارها بر روی غزلیات حافظ در ایران جدید است. پنجاه نسخه خطی قرن نهم را آقای نیساری با دقت وارسی کردهاند، کتابی فراهم کردهاند از بیت به بیت تک تک غزلها و همه را کلمه به کلمه نشاندادهاند در هر غزل چه تفاوتی داشتهاند و الی آخر. اگر کسی سرنوشت نسخههای خطی حافظ را و سرنوشت نسخههای چاپی را بداند متوجه اهمیت این کتاب میشود. مثلاً اگر فکر کردهاند تشتت فقط در نسخ خطیست عرض کنم در کتاب چاپی خلخالی (از روی تکنسخهی خطی) اشتباهاتی وارد شده که هنوز در بعضی تصحیحها گریبان مصحح را میگیرد چون نرفته از روی نسخه خطی ببیند. دیدن پراکندگیِ ضبطها و تاریخ تحولات یک بیت فقط در این کتاب ممکن است. سالها پیش سروش جلد اول را چاپ کرد، دهه ۶۰، بعد ماند تا ۱۳۸۶ که فرهنگستان همت کرد و دو جلدی را روانه بازار کرد.
روش کار و مشخصات دقیقتر کتاب را از صفحهی معرفی کتاب در فرهنگستان نقل میکنم:
روش کار دکتر نیساری در تنظیم این دفتر بدینصورت است که ابتدا پس از قید شمارۀ ترتیب ویژۀ هر غزل، متنی که بر اساس بررسی انتقادی ضبط نسخههای خطی سدۀ نهم تنظیم شده است درج گردیده، برای سهولت ارجاع و مقایسۀ مدخلهای جداول دفتر دگرسانیها با متن منتخب غزل مورد بررسی، شمارۀ ردیف هر بیت در کنار آن بیت افزوده شده است. در تعدادی از غزلها که ابیات اضافه بر ابیات متن در بعضی از نسخهها درج شده است، آن ابیات بعد از افزودن نشانۀ خط فارق در ذیل ابیات متن قید شده و شمارۀ ترتیب آن ابیات در داخل کمانک مشخص شده است.
همچنین در ذیل متن غزل، تعداد منابع، یعنی تعداد نسخههای مورد بررسی برای هر غزل قید شده و شناسۀ اختصاصی نسخهها به ترتیب تاریخ کتابت معرفی شده است. ضمناً لفظ «دگرسانی» در این کتاب به جای «نسخهبدل» به کار برده شده است.
این کتاب از مهمترین کارها بر روی غزلیات حافظ در ایران جدید است. پنجاه نسخه خطی قرن نهم را آقای نیساری با دقت وارسی کردهاند، کتابی فراهم کردهاند از بیت به بیت تک تک غزلها و همه را کلمه به کلمه نشاندادهاند در هر غزل چه تفاوتی داشتهاند و الی آخر. اگر کسی سرنوشت نسخههای خطی حافظ را و سرنوشت نسخههای چاپی را بداند متوجه اهمیت این کتاب میشود. مثلاً اگر فکر کردهاند تشتت فقط در نسخ خطیست عرض کنم در کتاب چاپی خلخالی (از روی تکنسخهی خطی) اشتباهاتی وارد شده که هنوز در بعضی تصحیحها گریبان مصحح را میگیرد چون نرفته از روی نسخه خطی ببیند. دیدن پراکندگیِ ضبطها و تاریخ تحولات یک بیت فقط در این کتاب ممکن است. سالها پیش سروش جلد اول را چاپ کرد، دهه ۶۰، بعد ماند تا ۱۳۸۶ که فرهنگستان همت کرد و دو جلدی را روانه بازار کرد.
روش کار و مشخصات دقیقتر کتاب را از صفحهی معرفی کتاب در فرهنگستان نقل میکنم:
روش کار دکتر نیساری در تنظیم این دفتر بدینصورت است که ابتدا پس از قید شمارۀ ترتیب ویژۀ هر غزل، متنی که بر اساس بررسی انتقادی ضبط نسخههای خطی سدۀ نهم تنظیم شده است درج گردیده، برای سهولت ارجاع و مقایسۀ مدخلهای جداول دفتر دگرسانیها با متن منتخب غزل مورد بررسی، شمارۀ ردیف هر بیت در کنار آن بیت افزوده شده است. در تعدادی از غزلها که ابیات اضافه بر ابیات متن در بعضی از نسخهها درج شده است، آن ابیات بعد از افزودن نشانۀ خط فارق در ذیل ابیات متن قید شده و شمارۀ ترتیب آن ابیات در داخل کمانک مشخص شده است.
همچنین در ذیل متن غزل، تعداد منابع، یعنی تعداد نسخههای مورد بررسی برای هر غزل قید شده و شناسۀ اختصاصی نسخهها به ترتیب تاریخ کتابت معرفی شده است. ضمناً لفظ «دگرسانی» در این کتاب به جای «نسخهبدل» به کار برده شده است.
Displaying 1 of 1 review