Arcybiskup. Kim jest Marek Jędraszewski

by Tomasz P. Terlikowski

Kariera, władza, zmowa. Jakie tajemnice skrywa abp Marek Jędraszewski?

Jego skandaliczną wypowiedź o „tęczowej zarazie” słyszeli niemal wszyscy, walka z „ideologią LGBT”, singielstwem i ekologizmem także przyniosły mu (nie)wątpliwy rozgłos.

Dla jednych abp Marek Jędraszewski pozostaje „duchownym niezłomnym”, kimś na miarę nowego Prymasa Tysiąclecia, a dla innych „piskupem”, kapelanem prawicy i niebezpiecznym ideologiem.

Jedni zwracają uwagę na jego wiarę, odwagę i wykształcenie, inni – na homofobiczne wypowiedzi, kompletny brak umiejętności kontaktu z duchownymi i dwór, który go otacza.

Tomasz Terlikowski śledzi kulisy kościelnej kariery abp. Jędraszewskiego oraz jego powiązania z najważniejszymi i najbardziej wpływowymi osobami w Kościele. To dziennikarskie śledztwo, które pozwala spojrzeć szerzej na Kościół z jego pełną zależności strukturą. Opowieść o tym, jak ludzie dochodzą do władzy w Kościele, kim są, jakim kosztem się to odbywa.

Genres: Nonfiction, Audiobook

356 pages, Paperback

First published June 19, 2024

About the author

W 2003 obronił doktorat z filozofii na UKSW. Praca doktorska, napisana pod kierunkiem o. Edmunda Morawca CSsR, nosi tytuł "Lwa Szestowa krytyka Europejskiej filozofii racjonalistycznej". Pracował w "Newsweeku", Radiu Plus, redakcji katolickiej TVP ("Między ziemią a niebem"), dzienniku "Życie" (2004), tygodniku "Ozon" (2005–2006), gdzie był zastępcą redaktora naczelnego, dzienniku "Rzeczpospolita" (do 2008) i tygodniku "Wprost" (2008–2009). Od września 2009 jest szefem zarządu wydawnictwa "Fronda". Prowadzi też rozmowy w PR1 (Śniadanie bez polityki) i współpracował z Popołudniem Radia TOK FM. Od 2004 do 15 czerwca 2012 był redaktorem naczelnym Ekumenicznej Agencji Informacyjnej ekumenizm.pl. W TVP2 współtworzy cykl "Wojna światów", jest także autorem scenariusza "Kwartetu Teologicznego". Prowadzi również magazyny historyczne w TVP Historia ("Dzieje Polaków", "U źródeł cywilizacji").

Publikował także w "Nowym Państwie", "Więzi", "Znaku", "Tygodniku Powszechnym", "Przeglądzie Powszechnym", "Myśli Protestanckiej", "Arcanach", "Super Expressie" i "Studia Philosophiae Christianae". Jego felietony ukazywały się w portalu Tezeus.pl (2006–2008), ukazują się we "Frondzie", "Gościu Niedzielnym", "Przewodniku Katolickim" i "Gazecie Polskiej". W 2010 zadebiutował jako autor powieści, wydając dystopię Operacja "Chusta".

W styczniu 2007 badał w archiwach IPN dokumenty dotyczące podejrzeń o współpracę abpa Wielgusa z SB. Wyniki ukazały się w "Rzeczpospolitej".

W maju 2010 został redaktorem naczelnym portalu fronda.pl współpracującym z kwartalnikiem "Fronda", którego redaktorem naczelnym był od czerwca 2012 do czerwca 2013.

Od 21 września 2012 do 31 grudnia 2012 był jednym z prowadzących program Rozmównica na kanale Religia.tv. Obecnie współpracuje z Telewizją Republika i z telewizją internetową Boska TV.

Źródło (stan na 12 sierpnia 2014):
http://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_T...

Reviews

[Seneka Najmłodszy · Rating 3 out of 5]

Mam trochę mieszane uczucia co do tej książki. Z jednej strony wydaje mi się, że biografia powinna być pisana z próbą zachowania bezstronności i pozostawienia ostatecznej oceny postaci czytelnikowi. Tymczasem w trakcie czytania "Arcybiskupa" jest zupełnie jasne, że "nowa wersja" Terlikowskiego nie lubi bp. Jędraszewskiego. Niezależnie od tego, co się o nim myśli, takie podejście do pisania biografii wydaje mi się trochę sprzeczne z zasadami sztuki. Z drugiej strony jednak książka dostarcza dość pełny przegląd życia i działalności arcybiskupa, a przy tym jest naprawdę dobrze napisana. W sumie należy ją ocenić, wyciągając jakąś średnią z wymienionych cech.

[Aleksandra Korniak · Rating 4 out of 5]

Sięgając po biografię arcybiskupa Marka Jędraszewskiego autorstwa Tomasza Terlikowskiego, czułam spory opór. Trudno jest mi darzyć sympatią autora, którego publiczną działalność uważam za szkodliwą i obarczoną dużą dozą hipokryzji. Mimo to, zaryzykowałam – głównie dlatego, że czułam, iż w polskim dyskursie mało kto dysponuje taką wiedzą o systemowości Kościoła i mentalności duchownych jak właśnie on.

Największym atutem tej książki jest fakt, że Terlikowski - w przeciwieństwie do duetu Nowak-Obirek - nie próbuje budować karykatury „złego arcybiskupa” z tezą o tęczowej zarazie. Autor wykazuje się tu trzeźwością i, co zaskakujące, niemal stuprocentowym obiektywizmem przez 90% lektury. Zamiast operować nienawiścią, próbuje zrozumieć mechanizmy, które ukształtowały tę skomplikowaną postać.

Dzięki bogatemu materiałowi dowodowemu, wywiadom i cytatom samego hierarchy, otrzymujemy wgląd w jego wczesne lata. Widzimy człowieka, który studiował filozofię otwartą na dialog i miał zadatki na wybitnego duszpasterza. Najbardziej poruszająca w książce jest właśnie próba odpowiedzi na pytanie: co go złamało i w którym momencie nastąpiła radykalizacja, która doprowadziła go do miejsca, w którym jest dzisiaj? To smutna lektura o zmarnowanym potencjale.
Czytelność czasu

Książka ma jednak swoje słabe strony, które każą przypuszczać, że pisana była w pewnym pośpiechu. Terlikowski zadbał o wprowadzenie czytelnika w realia czasów, w których dorastał Jędraszewski, ale zupełnie zabrakło mu konsekwencji w dalszej części pracy.

Autor tak mocno osadził narrację w kontekstach współczesnych wydarzeń politycznych i kościelnych, że mam poważne wątpliwości, czy ta książka obroni się za dekadę. Czytelnik z przyszłości może nie zrozumieć kluczowych kontekstów, które dziś wydają się oczywiste, a bez których obraz arcybiskupa traci na ostrości. To dziwny zabieg, biorąc pod uwagę, jak skrupulatnie Terlikowski, człowiek, który jak mało kto potrafi ważyć słowa, opisuje poszczególne etapy życia bohatera przez pryzmat zależności i analogii.

Mimo mankamentów konstrukcyjnych, „Arcybiskup” to lektura warta uwagi. To wnikliwa synteza postaci, która dzięki dziennikarskiemu warsztatowi Terlikowskiego pozwala wyjść poza publicystyczne uproszczenia. Jeśli szukacie rzetelnego, choć być może nieco pospiesznego opisu drogi, jaką przebył Marek Jędraszewski: od intelektualisty po kontrowersyjną figurę współczesnego Kościoła – jest to pozycja obowiązkowa.
mniej

[smak_slow · Rating 4 out of 5]

Książka Tomasza Terlikowskiego jest cennym źródłem informacji, nie tylko z uwagi na wnikliwą prezentację postaci abp. Jędraszewskiego, lecz również ze względu na wiarygodny obraz stosunków panujących w Kościele katolickim. Autor dokładnie opisuje te momenty z życia i wypowiedzi arcybiskupa, które budzą wątpliwość, szok i niechęć do niego – sprawę arcybiskupa Juliusza Paetza, skandaliczną wypowiedź o „tęczowej zarazie”, walkę z „ideologią LGBT”, singielstwem czy ekologizmem. Oczywiście, nie skupia się wyłącznie na tych negatywnych stronach, bo Jędraszewski do człowiek bardzo dobrze wykształcony, mądry i inteligentny. Jego początkowe działania duszpasterskie sprawiały, że wielu chciało być obecnych w Kościele. Niestety jego głębokiemu przywiązaniu do tradycyjnego Kościoła towarzyszy lekceważący stosunek do innych racji. Dla jednych pozostaje „duchownym niezłomnym”, kimś na miarę nowego Prymasa Tysiąclecia, a dla innych „piskupem”, kapelanem prawicy i niebezpiecznym ideologiem. Autor śledzi kulisy kościelnej kariery abp. Jędraszewskiego oraz jego powiązania z najważniejszymi i najbardziej wpływowymi osobami w Kościele. W Krakowie wielu było zrozpaczonych, gdy „gruchnęła” wiadomość, że to on trafi na Franciszkańską, obecnie grono tych osób jest jeszcze większe – wielu marzy o zmianie. Arcybiskup jest zamknięty na wszelki dialog, znakiem tego jest zamurowane na jego polecenie okno papieskie na Franciszkańskiej. Czekam niecierpliwie na decyzję Franciszka w sprawie nowego metropolity. Liczę, że tym razem papież będzie mądrzejszy.

Książka Tomasza Terlikowskiego jest godna polecenia. Jest to niezwykle interesujące źródło wiedzy na temat Kościoła katolickiego w Polsce.

[Święta od tęsknoty · Rating 4 out of 5]

Być może jedną z najbardziej zadziwiających efektów tej lektury jest wyrozumiałość dla abpa Jędraszewskiego. Chociaż sam zainteresowany niewiele mówi o stanie swojej wiary (przy okazji inna zadziwiająca uwaga: nie wiem, jak to się stało, że pewnego rodzaju standardem jest biskup, który nie jest świadkiem wiary, ale nauczycielem - i to dobrze, jeśli choć uczy katechizmu, a nie swojej wersji katolicyzmu), to Tomasz Terlikowski jakoś próbuje zrekonstruować jego drogę, na której fundamentalnym zwrotem stała się sprawa poznańska. Wyrozumiałości towarzyszy jednak smutek, może niezrozumienie - jak można, mając tyle okazji do stanięcia w prawdzie, jednak wybrać konsekwentne budowanie swojej tożsamości (a przynajmniej wizerunku) na piasku swoich własnych złudzeń?