Ik moet u zo ontzettend veel schrijven

by Franz Kafka, Willem van Toorn (translator)

‘Weer een dag zonder brief,’ verzucht Kafka in een brief aan Milena Pollak van 7 augustus 1920 – waarmee hij maar duidelijk wilde maken dat er in ieder geval elke dag één brief van haar hoorde te komen. En dat hij er haar minstens één moest schrijven. Liefst meer.

Franz Kafka werd in 1883 in Praag geboren en groeide op in de Duitstalige Joodse gemeenschap in die stad. Hij overleed in Kierling, in 1924. Hij schreef veel en graag, aan vrienden (Max Brod), geliefden (Felice, Milena), familie (zijn zus Ottla) en hij ‘oefende’ soms in brieven zijn schrijfhand. Zo is een eerste aanzet tot zijn eerste verhaal ooit opgedoken in een brief.

Over Kafka’s correspondentie schreef de Engelse Kafkakenner Malcolm ‘Kafka [...] is een meester in het schrijven van brieven. Alles wat hij waarneemt weet hij moeiteloos om te zetten in indringende beelden, in literaire vorm.’ Dat maakt het lezen van zijn brieven tot een avontuurlijke ervaring.




Voor Ik moet u zo ontzettend veel schrijven vertaalde Willem van Toorn een keuze uit de vierdelige Fischer-uitgave van Kafka’s brieven, bezorgd door Kafka-autoriteit Hans-Gerd Koch – brieven, briefkaarten, ansichtkaarten, krabbels aan vrienden, geliefden, familieleden, collega’s en officiële instanties die samen een uniek beeld geven van Kafka’s leven.

364 pages, Kindle Edition

First published May 16, 2024

About the author

Franz Kafka was a German-speaking writer from Prague whose work became one of the foundations of modern literature, even though he published only a small part of his writing during his lifetime. Born into a middle-class Jewish family in Prague, then part of the Austro-Hungarian Empire, Kafka grew up amid German, Czech, and Jewish cultural influences that shaped his sense of displacement and linguistic precision. His difficult relationship with his authoritarian father left a lasting mark, fostering feelings of guilt, anxiety, and inadequacy that became central themes in his fiction and personal writings.
Kafka studied law at the German University in Prague, earning a doctorate in 1906. He chose law for practical reasons rather than personal inclination, a compromise that troubled him throughout his life. After university, he worked for several insurance institutions, most notably the Workers Accident Insurance Institute for the Kingdom of Bohemia. His duties included assessing industrial accidents and drafting legal reports, work he carried out competently and responsibly. Nevertheless, Kafka regarded his professional life as an obstacle to his true vocation, and most of his writing was done at night or during periods of illness and leave. Kafka began publishing short prose pieces in his early adulthood, later collected in volumes such as Contemplation and A Country Doctor. These works attracted little attention at the time but already displayed the hallmarks of his mature style, including precise language, emotional restraint, and the application of calm logic to deeply unsettling situations. His major novels The Trial, The Castle, and Amerika were left unfinished and unpublished during his lifetime. They depict protagonists trapped within opaque systems of authority, facing accusations, rules, or hierarchies that remain unexplained and unreachable. Themes of alienation, guilt, bureaucracy, law, and punishment run throughout Kafka’s work. His characters often respond to absurd or terrifying circumstances with obedience or resignation, reflecting his own conflicted relationship with authority and obligation. Kafka’s prose avoids overt symbolism, yet his narratives function as powerful metaphors through structure, repetition, and tone. Ordinary environments gradually become nightmarish without losing their internal coherence. Kafka’s personal life was marked by emotional conflict, chronic self-doubt, and recurring illness. He formed intense but troubled romantic relationships, including engagements that he repeatedly broke off, fearing that marriage would interfere with his writing. His extensive correspondence and diaries reveal a relentless self-critic, deeply concerned with morality, spirituality, and the demands of artistic integrity. In his later years, Kafka’s health deteriorated due to tuberculosis, forcing him to withdraw from work and spend long periods in sanatoriums. Despite his illness, he continued writing when possible. He died young, leaving behind a large body of unpublished manuscripts. Before his death, he instructed his close friend Max Brod to destroy all of his remaining work. Brod ignored this request and instead edited and published Kafka’s novels, stories, and diaries, ensuring his posthumous reputation.
The publication of Kafka’s work after his death established him as one of the most influential writers of the twentieth century. The term Kafkaesque entered common usage to describe situations marked by oppressive bureaucracy, absurd logic, and existential anxiety. His writing has been interpreted through existential, religious, psychological, and political perspectives, though Kafka himself resisted definitive meanings. His enduring power lies in his ability to articulate modern anxiety with clarity and restraint.

Reviews

[Mees van den Hurk · Rating 3 out of 5]

Kafka was best een lieve vent, maar zo ontzettend toe aan therapie.

[Muriel · Rating 3 out of 5]

3.5; herkenbaar, ik moet u zo ontzettend veel voicememo’s sturen

[Janne · Rating 4 out of 5]

"Liefste,
(...)'Iedereen veroordeelt mij, ziet mij als kinderachtig, mal, opvliegend. Dat
moet ik me laten aanleunen. Daarover praten heb ik opgegeven enz? vervolgens:
'ik ben nu 3 ½ maand in dienst. In die hele tijd heb ik niet één keer plezier
aan iets beleefd, niet één aangename indruk gekregen.
De betrekking staat mij in persoonlijk en in zakelijk opzicht evenzeer tegen.
Alles irriteert me; alles maakt me dom, alles maakt me ziek; ik voel
duidelijk dat ik altijd ongelukkig zal zijn, dat ik geestelijk ziek,
zwaarmoedig zal worden.' 'Ik heb. vreselijke tijden doorgemaakt. En wat
gebeuren moet, moet snel gebeuren. Nog heb ik misschien de kracht en de
soepelheid om de dingen weer zo goed op gang te krijgen als ze waren tot op
de dag dat ik deze ongelukzalige baan aangeboden kreeg. Ik heb niets aan de
wijsheid van de mensen. Wat die mij kunnen zeggen, heb ik in 10o slapeloze
uren tegen mezelf gezegd. Tenslotte moet ik voor mezelf opkomen en de
gemakkelijke dagen (gemakkelijk ondanks hun gehalte aan verschrikkingen)
inruilen voor werkzame.' 'Je kunt niet tegen het diepste wezen van je natuur
ingaan en in het hart van iedere mens is iets dat, als het tegenzin voelt,
zich noch laat sussen noch overwinnen. Ik moest de beslissing nemen of ik
omwille van de uiterlijke zekerheid een dof, licht- en. vreugdeloos leven
wilde leiden enz.? (...)
Heel hartelijke groeten
Franz (p.226)

[Bor · Rating 5 out of 5]

Een van de meest fascinerende boeken die ik het afgelopen jaar heb gelezen, wát een rare man. Ik kan het iedereen aanbevelen, en dan vooral lekker lang mee doen en af en toe een briefje lezen.

[Lisa · Rating 5 out of 5]

"Het is een weldaad enige tijd in de geest van dat boek te leven."

[Luc Dejonghe · Rating 3 out of 5]

Een biografie aan de hand van zijn brieven. Brieven die regelmatig prachtig zinnen bevatten.

[Xavier Roelens · Rating 4 out of 5]

Ik vind het lovenswaardig dat Willem van Toorn een selectie gemaakt heeft uit de brieven van Kafka, maar tegelijk blijf ik daardoor met een onvoldaan gevoel achter. Hij streefde ernaar om door zijn selectie tot ‘een leven in brieven’ te komen en hij praat de brieven ook aan elkaar met wat er in Kafka’s leven tussendoor gebeurde. Alleen is dat laatste te summier, waardoor je verlangt naar een echte biografie, en doet de keuze uit de brieven, waarbij er ook ambtelijker brieven met uitgevers zijn opgenomen en er anderzijds soms uit brieven geciteerd wordt zonder ze in hun geheel op te nemen, ook verlangen naar meer. Was het niet beter geweest om een keuze op esthetische gronden te maken? Dan zou kiezen samenvallen met de smaak van de selectieheer, iets wat het verdedigen waard is. Nu ontstaat het kiezen vanuit de grotere kennis van die selectieheer ten opzichte van de lezer en omdat niet al die kennis gedeeld wordt, blijf ik met een onvoldaan gevoel achter.

*

de brieven vallen in drie periodes uiteen volgens mij. In het begin heb je nog de vrolijke Franz, spits in zijn formulering. Vanaf ongeveer de periode van zijn eerste verloving in 1912 doet de zelfkleinering zijn intrede. Hij voelt zich duidelijk niet goed in zijn vel, nog altijd thuis wonend, een schrijfcarrière en -dwang die begint maar tegelijk alleen maar meer frustraties oplevert. Soms dacht ik toen wel: duw je geluk zo niet weg. Wanneer hij de diagnose van tuberculose krijgt, komt er bij die spitsheid en die zelfkleinerende kant nog een gelatenheid bovenop. Hij neemt al eens vaker (of ligt het aan de brievenselectie?) een meer filosofische houding aan, met adviezen aan zijn vrienden, met een doodsbesef die hem anders naar de zaken doet kijken. Die gelatenheid en nog diepere (zelf)analyse maakt dat ik die laatste honderd of zo brieven het liefste gelezen heb.