Auteur Ellen Van Pelt is een achternicht - niet de meest elegante beschrijving - van mijn man. Het verhaal dat aan de basis ligt van 'Zwaluwstaarten' (2025) had ik al vaker gehoord op familiefeesten van de koude kant. Overgrootvader Leopold Van Pelt zat na de Tweede Wereldoorlog een aantal maanden in de 'Begijnenstraat', als 'economisch collaborateur'. Meubelen Van Pelt had geproduceerd voor en geleverd aan de bezetter. In familiekring werd er wat lacherig en vergoelijkend gedaan over hun voorganger. Duidelijke taal was het niet, maar misschien hoorde ik er te zeer de schampere toon in die ten onzent gehanteerd werd over eenieder die zich had misdragen tijdens de oorlogsjaren en daarvoor nadien werd gestraft.
Ik hoopte op duidelijkheid over de familie van mijn man, maar dat viel eerlijk gezegd tegen. Leopold Van Pelt en zijn nazaten hadden weinig bronnen nagelaten en huldden zich na de oorlog in stilzwijgen (zoals de rest van het land). Ellen Van Pelt had weinig andere opties dan duiken in archieven en egodocumenten van anderen met vergelijkbare juridische dossiers, om zich een beeld te kunnen vormen van de keuzes van haar overgrootvader. Ze koos niet voor non-fictie maar voor verbeelding, voor een roman die de realiteit benadert. In haar roman blijft de stichter van Meubelen Van Pelt in het grijs, de zone waarin het zakenleven zich het vaakst thuisvoelt. Het ene moment is hij de 'schone mens' die zijn fabriek redde van overname door de Duitsers en zijn werknemers en zonen behoedde voor transportatie naar Duitse fabrieken; het andere is hij een opportunist die zijn eigen belangen veilig stelt door kuiperijen en lepe truken.
'Zwaluwstarten' is geen apologie, verre van, maar ook geen aanklacht. Het is wat het is. Dat is ruim voldoende.
3,5 sterren