What do you think?
Rate this book
Η αντίσταση στον Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα
/ Γιατί, ενώ ο Δαρβίνος έκανε τη μεγαλύτερη επιστημονική ανακάλυψη του 19ου αιώνα, εξακολουθεί στις μέρες μας να μένει εκτός ύλης στα σχολεία της Ελλάδας και άλλων χωρών; / Ποιες είναι οι είκοσι διαχρονικές αλήθειες για τη φενάκη του εγχώριου λαϊκισμού; / Γιατί οφείλουμε την ταυτότητά μας ως Νεοέλληνες στους Γερμανούς; / Ποια είναι τα 11 φιλοσοφικά ερωτήματα για τα οποία μάλλον ποτέ δε θα έχουμε απάντηση; / Ποιοι ήταν οι άγνωστοι ήρωες της ειρήνης, που έχτισαν τη χώρα μετά την Eπανάσταση; / Πόσο δύσκολο είναι να μετουσιωθεί σε λογοτεχνία το θαύμα του έρωτα; / Πώς αντιδρά ο λογικός άνθρωπος απέναντι στην εκκωφαντική σιωπή του Θεού; / Στερείται νοήματος η έννοια της «ελεύθερης βούλησης»; / Ανήκει ουσιαστικά η Ελλάδα στη Δύση; / Ποια η σχέση της μουσικής με την ποίηση και πώς δικαιώνει την ίδια τη ζωή; / Γιατί παραπονιέται για τη δύσκολη ζωή του ως συζύγου ιατρού ο συγγραφέας; / Πώς δύο «Έλληνες Βούδες» συναντήθηκαν μετά από δεκαετίες με νονό τον Νίτσε; / Είναι η ψυχή και το σώμα δύο όψεις της ίδιας πραγματικότητας;
Στα δεκατέσσερα «ετερόδοξα» κείμενα του βιβλίου ο Νίκος Δήμου διατυπώνει περίπλοκα ερωτήματα με λόγο μεστό, κομψή πρόζα και παιχνιδιάρικη ματιά, κλείνοντας το μάτι σε θέματα ελληνικής παράδοσης και ταυτότητας, στις μικρές και μεγάλες, βασανιστικές ή μη, αλήθειες της ύπαρξης.
Στα δεκατέσσερα «ετερόδοξα» κείμενα του βιβλίου ο Νίκος Δήμου διατυπώνει περίπλοκα ερωτήματα με λόγο μεστό, κομψή πρόζα και παιχνιδιάρικη ματιά, κλείνοντας το μάτι σε θέματα ελληνικής παράδοσης και ταυτότητας, στις μικρές και μεγάλες, βασανιστικές ή μη, αλήθειες της ύπαρξης.
- GenresPhilosophyNonfiction
232 pages, Paperback
Published March 11, 2024
2 people are currently reading
9 people want to read
About the author
Νίκος Δήμου
49 books58 followersΟ Νίκος Δήμου είναι Έλληνας συγγραφέας και κειμενογράφος. Αρθρογραφούσε τακτικά σε περιοδικά και εφημερίδες. Παλαιότερα δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά στο χώρο της διαφήμισης και της τηλεόρασης.
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Τελείωσε το Κολλέγιο Αθηνών, ενώ παράλληλα σπούδαζε γαλλική φιλολογία στην Αθήνα. Την περίοδο 1954-1960 σπούδασε φιλοσοφία και αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ενώ ήδη είχε αρχίσει να ασχολείται με το γράψιμο - το πρώτο του βιβλίο εκδόθηκε το 1953. Το 1962 ξεκίνησε να εργάζεται στο χώρο της διαφήμισης και, το 1965, ίδρυσε δική του διαφημιστική εταιρία. Εκτός από επαγγελματικές εμπορικές διαφημίσεις, η εταιρία συμμετείχε σε κοινωφελείς πρωτοβουλίες (π.χ. το σήμα «Δεν ξεχνώ» για την Κύπρο). Από το 1983 ο Δήμου ασχολείται αποκλειστικά με τη συγγραφή.
Το 1979 άρχισε να δημοσιογραφεί με επώνυμες στήλες στα περιοδικά Επίκαιρα, 4Τροχοί, Τέταρτο, Φωτογράφος, Status, Odyssey, RAM, Car, καθώς και στις εφημερίδες Το Βήμα, Καθημερινή, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία και Έθνος της Κυριακής. Διατήρησε πολυετείς συνεργασίες με ειδικές στήλες σε περιοδικά αυτοκινήτου και πληροφορικής.
Στην τηλεόραση, παρουσίασε εκπομπές διαλόγου. Ξεκίνησε με την εκπομπή Μία ταινία - μία συζήτηση και επανήλθε, το 1987, με την εκπομπή Διάλογοι, το 1991 με τις Περιπέτειες Ιδεών και, το 1999, με τις Μεγάλες Παρεξηγήσεις. Στο χώρο του ραδιοφώνου, υπηρξε μέλος της ιδρυτικής ομάδας του 9.84 FM. Αργότερα παρουσίασε εκπομπές και στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ. Στο ενεργητικό του έχει δύο δημοσιογραφικά βραβεία (Ιπεκτσί και Μπότση).
Το 1997 το Δημοτικό Συμβούλιο της Ερμούπολης, πατρίδας της μητέρας του, τον ανακήρυξε επίτιμο δημότη. Το 2000 τιμήθηκε για την πνευματική προσφορά του με το βραβείο «Δημήτρης Μητρόπουλος». Στις ευρωεκλογές 2009 ήταν υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ψηφοδέλτιο του κόμματος Δράση κι μετέπειτα υποστήριξε Το Ποτάμι. Στο Ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 τάχτηκε υπέρ του ''Ναι''.
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Τελείωσε το Κολλέγιο Αθηνών, ενώ παράλληλα σπούδαζε γαλλική φιλολογία στην Αθήνα. Την περίοδο 1954-1960 σπούδασε φιλοσοφία και αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ενώ ήδη είχε αρχίσει να ασχολείται με το γράψιμο - το πρώτο του βιβλίο εκδόθηκε το 1953. Το 1962 ξεκίνησε να εργάζεται στο χώρο της διαφήμισης και, το 1965, ίδρυσε δική του διαφημιστική εταιρία. Εκτός από επαγγελματικές εμπορικές διαφημίσεις, η εταιρία συμμετείχε σε κοινωφελείς πρωτοβουλίες (π.χ. το σήμα «Δεν ξεχνώ» για την Κύπρο). Από το 1983 ο Δήμου ασχολείται αποκλειστικά με τη συγγραφή.
Το 1979 άρχισε να δημοσιογραφεί με επώνυμες στήλες στα περιοδικά Επίκαιρα, 4Τροχοί, Τέταρτο, Φωτογράφος, Status, Odyssey, RAM, Car, καθώς και στις εφημερίδες Το Βήμα, Καθημερινή, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία και Έθνος της Κυριακής. Διατήρησε πολυετείς συνεργασίες με ειδικές στήλες σε περιοδικά αυτοκινήτου και πληροφορικής.
Στην τηλεόραση, παρουσίασε εκπομπές διαλόγου. Ξεκίνησε με την εκπομπή Μία ταινία - μία συζήτηση και επανήλθε, το 1987, με την εκπομπή Διάλογοι, το 1991 με τις Περιπέτειες Ιδεών και, το 1999, με τις Μεγάλες Παρεξηγήσεις. Στο χώρο του ραδιοφώνου, υπηρξε μέλος της ιδρυτικής ομάδας του 9.84 FM. Αργότερα παρουσίασε εκπομπές και στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ. Στο ενεργητικό του έχει δύο δημοσιογραφικά βραβεία (Ιπεκτσί και Μπότση).
Το 1997 το Δημοτικό Συμβούλιο της Ερμούπολης, πατρίδας της μητέρας του, τον ανακήρυξε επίτιμο δημότη. Το 2000 τιμήθηκε για την πνευματική προσφορά του με το βραβείο «Δημήτρης Μητρόπουλος». Στις ευρωεκλογές 2009 ήταν υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ψηφοδέλτιο του κόμματος Δράση κι μετέπειτα υποστήριξε Το Ποτάμι. Στο Ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 τάχτηκε υπέρ του ''Ναι''.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
August 12, 2024
Με όσα θα γράψω δεν έχω σκοπό να θίξω γενικά το έργο του Νίκου Δήμου. Ομολογώ βεβαίως πως δεν έχω ιδιαίτερη επαφή με τις έως τώρα δημοσιεύσεις του. Θα έλεγα, με ενδεικτικούς ορισμένους τίτλους του που έχω υπόψη, καθώς και το παρόν βιβλίο, πως το γράψιμό του είναι για τα γούστα μου πολύ “ελαφρύ”, αν μπορώ να το χαρακτηρίσω έτσι, και είναι χτισμένο γύρω από την προσωπικότητά του, σε σημείο που ορισμένα κείμενα έχουν τον χαρακτήρα ανεκδοτολογικής μαρτυρίας μιας αυθεντίας.
Επιπλέον, τα κείμενα του συγκεκριμένου βιβλίου δεν είχαν στην πλειονότητά τους καμία νοηματολογική συγγένεια μεταξύ τους. Άρα, αν κάποιος αγόρασε το βιβλίο με βάση τον τίτλο, περιμένοντας δηλαδή να επικεντρώνονται οι θεματικές του γύρω από την Εξέλιξη, μάλλον θα απογοητευτεί, αφού υπάρχουν πολλές επιμέρους θεματικές, συχνά πλήρως ασύνδετες μεταξύ τους.
Αλλά ας δούμε αναλυτικότερα το κείμενο για την Εξέλιξη. Το βρήκα πλήρως απογοητευτικό και το ίδιο ισχύει και για τις διάσπαρτες αναφορές σε άλλα κείμενα του βιβλίου για την Εξελικτική διαδικασία, όπως θα εξηγήσω παρακάτω.
Ο Νίκος Δήμου ξεκινά πληροφορώντας μας πως δεν είναι “ειδικός” στο θέμα. Βέβαια, είναι κάπως σοκαριστικό να δηλώνει κάποιος που, όπως αναφέρει το βιογραφικό του, έχει σπουδάσει έξι χρόνια φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, πως δεν γνωρίζει από Εξέλιξη, αφού αναμφίβολα είναι ένας τομέας που αγγίζει διεπιστημονικά πεδία και σίγουρα την φιλοσοφία.
Πολλές όμως είναι και οι παρανοήσεις του συγγραφέα για την Εξέλιξη, καθώς και για όρους της επιστημολογίας. Αυτό γίνεται φανερό ήδη από την αρχή. Αναφέρεται στη σελίδα 19, με αφορμή τον εξελικτικό βιολόγο Κώστα Κριμπά (τα φερόμενα λεγόμενα του οποίου οφείλω να σημειώσω πως δεν εξακρίβωσα καθώς δεν διέθετα διαθέσιμο αντίτυπο του βιβλίου Δαρβινισμός και η ιστορία του έως τις μέρες μας, συνεπώς δεν μπορώ να αποφανθώ αν η παρανόηση αφορά τον κ.Κριμπά ή τον κ.Δήμου), πως η εξέλιξη είναι τεκμηριωμένη σε τέτοιο βαθμό που έχει περάσει το στάδιο της υπόθεσης ή της αμφισβήτησης, δεν είναι, όπως αναφέρεται, “απλώς μια θεωρία”.
Και ενώ η θεωρία της Εξέλιξης είναι πράγματι άρτια αποδεδειγμένη και αποτελεί έναν επιστημονικό ογκόλιθο, ο κύριος Δήμου φαίνεται να πέφτει θύμα της σύγχυσης μεταξύ της κοινολεκτούμενης έννοιας της θεωρίας (δηλαδή ως μια υπόθεση, ως μια εικασία) και της επιστημονικής έννοιας της θεωρίας (δηλαδή ως ένα αποδεδειγμένο και παρατηρήσιμο γεγονός)
Στην καθημερινότητα η έννοια της θεωρίας αφορά την εικασία, μια μη αποδεδειγμένη πρόταση , μια αόριστη ιδέα, μια μαντεψιά, εν αντιθέσει, με την έννοια της θεωρίας στον επιστημονικό τομέα που αφορά μια ουσιώδη, σαφή, περιεκτικά αποδεδειγμένη εξήγηση για κάποιο φαινόμενο του φυσικού κόσμου.
Με την αρχή της Επαληθευσιμότητας του Καρλ Πόππερ οι επιστημονικές θεωρίες έχουν γίνει ακόμα πιο στιβαρές, αφού σε περίπτωση που δεν έχουν επαρκές βάθος και αποδείξεις, απορρίπτονται.
Ο νόμος της βαρύτητας είναι επίσης μια θεωρία. Η διττότητα της βαρύτητας ως νόμου και ως θεωρίας αφορά την μαθηματική της έκφραση. Η Εξέλιξη δεν χαρακτηρίζεται ως νόμος αφού αφορά ένα αρκετά πιο ευρύ φαινόμενο, με πολλούς επιμέρους μηχανισμούς, που μπορεί να λάβει πολλά διαφορετικά χαρακτηριστικά ανάλογα με το περιβάλλον και δεν μπορεί να διατυπωθεί στην πληρότητά της με μια εξίσωση. Ο νόμος ισούται με ένα αξίωμα που δεν εξηγεί το γιατί, αλλά εκφράζει τη μορφή του ίδιου του φαινομένου. Στην επιστήμη, λοιπόν, μια θεωρία ισούται με την επαρκέστερη κατανόηση και εξήγηση που διαθέτουμε για ένα φυσικό φαινόμενο.
Συνεπώς είναι μη ακριβής και παρανοητική, παρότι καλών προθέσεων, η διατύπωση του Δήμου πως η θεωρία της Εξέλιξης έχει πάψει να είναι θεωρία. Είναι μια πλήρως αποδεδειγμένη επιστημονική θεωρία.
Η συνέχεια του κειμένου δεν είναι εντυπωσιακότερη. Ο Δήμου αναφέρεται σε πολύ γνωστά δεδομένα για την Εξέλιξη και επεξηγεί αδρομερώς και με επιπολαιότητα τους λόγους που η Εξέλιξη δεν γίνεται αποδεκτή από το ευρύ κοινό. Το κείμενο θα ταίριαζε σε ένα ένθετο κυριακάτικης εφημερίδας, που θα διάβαζε κάποιος πίνοντας το ρόφημά του και όχι σε βιβλίο.
Ύστερα οι παρανοήσεις συνεχίζονται. Στη σελίδα 60 γράφει ο συγγραφέας: “Υπάρχει σχέδιο; Ναι, θα έλεγε ο Δαρβίνος, υπάρχει μια λογική στην εξέλιξη των ειδών -αλλά αυτή είναι αιτιολογική και όχι τελεολογική (...) Έτσι λοιπόν η ζωντανή έμβια ύλη (άρα και ο άνθρωπος) υπακούει, όπως και η ανόργανη, σε ένα αιτιοκρατικό πλάνο”.
Αυτό φυσικά δεν θα το έλεγε σε καμία περίπτωση ο Δαρβίνος και ούτε προτάσσεται από τη θεωρία της εξέλιξης και τους παρατηρήσιμους εξελικτικούς μηχανισμούς. Οι μεταλλάξεις της εξέλιξης, είτε αφορούν την μακροεξέλιξη είτε την μικροεξέλιξη, μπορούν να είναι εντελώς τυχαίες, παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να επηρεαστούν από αιτίες του περιβάλλοντος.
Με αυτό δηλαδή εννοείται πως η εξέλιξη δεν λειτουργεί “έξυπνα” και πάντα προς όφελος του οργανισμού στον οποίο παρατηρείται μια μετάλλαξη. Εδώ ο Δήμου επιβεβαιώνει άθελά του τους υποστηρικτές του ευφυούς σχεδιασμού (Δημιουργισμού) που αναφέρει, ορθώς, πως δεν έχουν κανένα επιστημονικό στοιχείο στα χέρια τους για να υποστηρίξουν πως η Εξέλιξη είναι μια “θεία” διαδικασία που δρα προς όφελος των οργανισμών εξαιτίας μιας “ανώτερης δύναμης”.
Αυτή η μεγάλη παρανόηση του συγγραφέα συνεχίζεται και σε άλλο κείμενο, όπου και πάλι αναφέρει συνοπτικά την εξελικτική διαδικασία. Συγκεκριμένα, στις σελίδες 113-114: “Ότι “σοφία” ενυπάρχει μέσα στην οργάνωση και τη δομή των όντων -από το απλό λουλούδι μέχρι τον περίπλοκο ανθρώπινο εγκέφαλο- είναι αναμφισβήτητο. Δεν γνωρίζουμε αν είναι η συνειδητή σοφία ενός Δημιουργού, Σχεδιαστή (...) ή η αυτόματη (με τη μέθοδο της δοκιμής και του λάθους) εξελικτική μηχανική ευφυία των δαρβινιστών.”
Η εξέλιξη δεν είναι σοφή. Η φύση, επίσης, δεν είναι σοφή. Δεν είναι, καταρχάς, οντότητες, για να είναι σοφές. Είναι μηχανισμοί που δεν κατευθύνονται από τίποτα, μπορούν να είναι τυχαίοι και δεν παράγουν τελειότητα. Τα ανθρώπινα σώματα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Από τα “άχρηστα” απομεινάρια των προγόνων μας, όπως είναι ο κόκκυγας (η ουρά μας δηλαδή), η σκωληκοειδής απόφυση, οι κυνόδοντες, το μυτερό σχήμα ορισμένων αυτιών κ.ά. Ακόμα και ανθρώπινες διαδικασίες που θεωρούνται “σοφές”, όπως η αναπαραγωγή, έχουν πολλά ψεγάδια που σε παλαιότερες εποχές επέφεραν ευκολότερα το θάνατο κατά τη διάρκεια της γέννησης.
Συνοπτικά, όλες οι παρατηρήσεις του συγγραφέα για την Εξέλιξη είναι αρκετά αμφιλεγόμενες και μπορούν να προκαλέσουν διανοητική σύγχυση σε κάποιον μη γνώστη του φαινομένου.
Τα υπόλοιπα κείμενα του βιβλίου αφήνουν επίσης μια επίγευση προχειρότητας. Πολλά είναι παλαιά κείμενα του συγγραφέα ή σύντομες εισηγήσεις που δεν προσφέρουν ικανοποίηση στην ανάγνωση αφού δεν παρέχουν πολλές πληροφορίες. Το “Ανήκομεν εις την Δύσην;”, για παράδειγμα, ενώ είναι ένα καλό κείμενο, είναι απελπιστικά σύντομο και δεν αναπτύσσει τίποτε εις βάθος.
Το κείμενο για τον έρωτα είναι παλαιολιθικό και ο Δήμου φαίνεται να θεωρεί έρωτα και σεξ μόνο την ετεροφυλοφιλική διάδραση αφού περιγράφει την ερωτική διαδικασία, την “κίνηση του έρωτα” ως “intro-extro” εννοώντας φυσικά την ετεροφυλοφιλική παραδοσιακή διείσδυση.
Το “Οι ήρωες της ειρήνης” στο οποίο ο συγγραφέας μάς προτρέπει να θαυμάσουμε τους επιχειρηματίες, να τους δούμε ως καλλιτέχνες και άλλες ανοησίες, είναι αρκετά εξοργιστικό, αν το δει κανείς υπό το πρίσμα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης.
Σε γενικές γραμμές, το βιβλίο περιέχει μερικές ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις, έναν όμορφο αθεϊσμό και ίσως σας συντροφεύσει σε κάποια παραλία, αλλά δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση βιβλίο φιλοσοφίας, βιβλίο επιστημονικού σχολιασμού ή τίποτε παρεμφερές, παρά μόνο ένα ανθολόγημα παλαιών κειμένων του Δήμου με πολλές νοηματικές ατέλειες.
Επιπλέον, τα κείμενα του συγκεκριμένου βιβλίου δεν είχαν στην πλειονότητά τους καμία νοηματολογική συγγένεια μεταξύ τους. Άρα, αν κάποιος αγόρασε το βιβλίο με βάση τον τίτλο, περιμένοντας δηλαδή να επικεντρώνονται οι θεματικές του γύρω από την Εξέλιξη, μάλλον θα απογοητευτεί, αφού υπάρχουν πολλές επιμέρους θεματικές, συχνά πλήρως ασύνδετες μεταξύ τους.
Αλλά ας δούμε αναλυτικότερα το κείμενο για την Εξέλιξη. Το βρήκα πλήρως απογοητευτικό και το ίδιο ισχύει και για τις διάσπαρτες αναφορές σε άλλα κείμενα του βιβλίου για την Εξελικτική διαδικασία, όπως θα εξηγήσω παρακάτω.
Ο Νίκος Δήμου ξεκινά πληροφορώντας μας πως δεν είναι “ειδικός” στο θέμα. Βέβαια, είναι κάπως σοκαριστικό να δηλώνει κάποιος που, όπως αναφέρει το βιογραφικό του, έχει σπουδάσει έξι χρόνια φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, πως δεν γνωρίζει από Εξέλιξη, αφού αναμφίβολα είναι ένας τομέας που αγγίζει διεπιστημονικά πεδία και σίγουρα την φιλοσοφία.
Πολλές όμως είναι και οι παρανοήσεις του συγγραφέα για την Εξέλιξη, καθώς και για όρους της επιστημολογίας. Αυτό γίνεται φανερό ήδη από την αρχή. Αναφέρεται στη σελίδα 19, με αφορμή τον εξελικτικό βιολόγο Κώστα Κριμπά (τα φερόμενα λεγόμενα του οποίου οφείλω να σημειώσω πως δεν εξακρίβωσα καθώς δεν διέθετα διαθέσιμο αντίτυπο του βιβλίου Δαρβινισμός και η ιστορία του έως τις μέρες μας, συνεπώς δεν μπορώ να αποφανθώ αν η παρανόηση αφορά τον κ.Κριμπά ή τον κ.Δήμου), πως η εξέλιξη είναι τεκμηριωμένη σε τέτοιο βαθμό που έχει περάσει το στάδιο της υπόθεσης ή της αμφισβήτησης, δεν είναι, όπως αναφέρεται, “απλώς μια θεωρία”.
Και ενώ η θεωρία της Εξέλιξης είναι πράγματι άρτια αποδεδειγμένη και αποτελεί έναν επιστημονικό ογκόλιθο, ο κύριος Δήμου φαίνεται να πέφτει θύμα της σύγχυσης μεταξύ της κοινολεκτούμενης έννοιας της θεωρίας (δηλαδή ως μια υπόθεση, ως μια εικασία) και της επιστημονικής έννοιας της θεωρίας (δηλαδή ως ένα αποδεδειγμένο και παρατηρήσιμο γεγονός)
Στην καθημερινότητα η έννοια της θεωρίας αφορά την εικασία, μια μη αποδεδειγμένη πρόταση , μια αόριστη ιδέα, μια μαντεψιά, εν αντιθέσει, με την έννοια της θεωρίας στον επιστημονικό τομέα που αφορά μια ουσιώδη, σαφή, περιεκτικά αποδεδειγμένη εξήγηση για κάποιο φαινόμενο του φυσικού κόσμου.
Με την αρχή της Επαληθευσιμότητας του Καρλ Πόππερ οι επιστημονικές θεωρίες έχουν γίνει ακόμα πιο στιβαρές, αφού σε περίπτωση που δεν έχουν επαρκές βάθος και αποδείξεις, απορρίπτονται.
Ο νόμος της βαρύτητας είναι επίσης μια θεωρία. Η διττότητα της βαρύτητας ως νόμου και ως θεωρίας αφορά την μαθηματική της έκφραση. Η Εξέλιξη δεν χαρακτηρίζεται ως νόμος αφού αφορά ένα αρκετά πιο ευρύ φαινόμενο, με πολλούς επιμέρους μηχανισμούς, που μπορεί να λάβει πολλά διαφορετικά χαρακτηριστικά ανάλογα με το περιβάλλον και δεν μπορεί να διατυπωθεί στην πληρότητά της με μια εξίσωση. Ο νόμος ισούται με ένα αξίωμα που δεν εξηγεί το γιατί, αλλά εκφράζει τη μορφή του ίδιου του φαινομένου. Στην επιστήμη, λοιπόν, μια θεωρία ισούται με την επαρκέστερη κατανόηση και εξήγηση που διαθέτουμε για ένα φυσικό φαινόμενο.
Συνεπώς είναι μη ακριβής και παρανοητική, παρότι καλών προθέσεων, η διατύπωση του Δήμου πως η θεωρία της Εξέλιξης έχει πάψει να είναι θεωρία. Είναι μια πλήρως αποδεδειγμένη επιστημονική θεωρία.
Η συνέχεια του κειμένου δεν είναι εντυπωσιακότερη. Ο Δήμου αναφέρεται σε πολύ γνωστά δεδομένα για την Εξέλιξη και επεξηγεί αδρομερώς και με επιπολαιότητα τους λόγους που η Εξέλιξη δεν γίνεται αποδεκτή από το ευρύ κοινό. Το κείμενο θα ταίριαζε σε ένα ένθετο κυριακάτικης εφημερίδας, που θα διάβαζε κάποιος πίνοντας το ρόφημά του και όχι σε βιβλίο.
Ύστερα οι παρανοήσεις συνεχίζονται. Στη σελίδα 60 γράφει ο συγγραφέας: “Υπάρχει σχέδιο; Ναι, θα έλεγε ο Δαρβίνος, υπάρχει μια λογική στην εξέλιξη των ειδών -αλλά αυτή είναι αιτιολογική και όχι τελεολογική (...) Έτσι λοιπόν η ζωντανή έμβια ύλη (άρα και ο άνθρωπος) υπακούει, όπως και η ανόργανη, σε ένα αιτιοκρατικό πλάνο”.
Αυτό φυσικά δεν θα το έλεγε σε καμία περίπτωση ο Δαρβίνος και ούτε προτάσσεται από τη θεωρία της εξέλιξης και τους παρατηρήσιμους εξελικτικούς μηχανισμούς. Οι μεταλλάξεις της εξέλιξης, είτε αφορούν την μακροεξέλιξη είτε την μικροεξέλιξη, μπορούν να είναι εντελώς τυχαίες, παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να επηρεαστούν από αιτίες του περιβάλλοντος.
Με αυτό δηλαδή εννοείται πως η εξέλιξη δεν λειτουργεί “έξυπνα” και πάντα προς όφελος του οργανισμού στον οποίο παρατηρείται μια μετάλλαξη. Εδώ ο Δήμου επιβεβαιώνει άθελά του τους υποστηρικτές του ευφυούς σχεδιασμού (Δημιουργισμού) που αναφέρει, ορθώς, πως δεν έχουν κανένα επιστημονικό στοιχείο στα χέρια τους για να υποστηρίξουν πως η Εξέλιξη είναι μια “θεία” διαδικασία που δρα προς όφελος των οργανισμών εξαιτίας μιας “ανώτερης δύναμης”.
Αυτή η μεγάλη παρανόηση του συγγραφέα συνεχίζεται και σε άλλο κείμενο, όπου και πάλι αναφέρει συνοπτικά την εξελικτική διαδικασία. Συγκεκριμένα, στις σελίδες 113-114: “Ότι “σοφία” ενυπάρχει μέσα στην οργάνωση και τη δομή των όντων -από το απλό λουλούδι μέχρι τον περίπλοκο ανθρώπινο εγκέφαλο- είναι αναμφισβήτητο. Δεν γνωρίζουμε αν είναι η συνειδητή σοφία ενός Δημιουργού, Σχεδιαστή (...) ή η αυτόματη (με τη μέθοδο της δοκιμής και του λάθους) εξελικτική μηχανική ευφυία των δαρβινιστών.”
Η εξέλιξη δεν είναι σοφή. Η φύση, επίσης, δεν είναι σοφή. Δεν είναι, καταρχάς, οντότητες, για να είναι σοφές. Είναι μηχανισμοί που δεν κατευθύνονται από τίποτα, μπορούν να είναι τυχαίοι και δεν παράγουν τελειότητα. Τα ανθρώπινα σώματα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Από τα “άχρηστα” απομεινάρια των προγόνων μας, όπως είναι ο κόκκυγας (η ουρά μας δηλαδή), η σκωληκοειδής απόφυση, οι κυνόδοντες, το μυτερό σχήμα ορισμένων αυτιών κ.ά. Ακόμα και ανθρώπινες διαδικασίες που θεωρούνται “σοφές”, όπως η αναπαραγωγή, έχουν πολλά ψεγάδια που σε παλαιότερες εποχές επέφεραν ευκολότερα το θάνατο κατά τη διάρκεια της γέννησης.
Συνοπτικά, όλες οι παρατηρήσεις του συγγραφέα για την Εξέλιξη είναι αρκετά αμφιλεγόμενες και μπορούν να προκαλέσουν διανοητική σύγχυση σε κάποιον μη γνώστη του φαινομένου.
Τα υπόλοιπα κείμενα του βιβλίου αφήνουν επίσης μια επίγευση προχειρότητας. Πολλά είναι παλαιά κείμενα του συγγραφέα ή σύντομες εισηγήσεις που δεν προσφέρουν ικανοποίηση στην ανάγνωση αφού δεν παρέχουν πολλές πληροφορίες. Το “Ανήκομεν εις την Δύσην;”, για παράδειγμα, ενώ είναι ένα καλό κείμενο, είναι απελπιστικά σύντομο και δεν αναπτύσσει τίποτε εις βάθος.
Το κείμενο για τον έρωτα είναι παλαιολιθικό και ο Δήμου φαίνεται να θεωρεί έρωτα και σεξ μόνο την ετεροφυλοφιλική διάδραση αφού περιγράφει την ερωτική διαδικασία, την “κίνηση του έρωτα” ως “intro-extro” εννοώντας φυσικά την ετεροφυλοφιλική παραδοσιακή διείσδυση.
Το “Οι ήρωες της ειρήνης” στο οποίο ο συγγραφέας μάς προτρέπει να θαυμάσουμε τους επιχειρηματίες, να τους δούμε ως καλλιτέχνες και άλλες ανοησίες, είναι αρκετά εξοργιστικό, αν το δει κανείς υπό το πρίσμα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης.
Σε γενικές γραμμές, το βιβλίο περιέχει μερικές ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις, έναν όμορφο αθεϊσμό και ίσως σας συντροφεύσει σε κάποια παραλία, αλλά δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση βιβλίο φιλοσοφίας, βιβλίο επιστημονικού σχολιασμού ή τίποτε παρεμφερές, παρά μόνο ένα ανθολόγημα παλαιών κειμένων του Δήμου με πολλές νοηματικές ατέλειες.
October 6, 2024
Ενδιαφέρον ανάγνωσμα, αλλά κάτι με ενόχλησε - μάλλον ο συνδυασμός ελαφράς αλαζονείας του συγγραφέα (αν και σε σχέση με άλλους, μάλλον την αξίζει), επιφανειακής διερεύνησης των θεμάτων (και λόγω του μικρού μεγέθους των κειμένων) και γενικά ανισότητας των κειμένων μεταξύ τους. Το πρώτο κείμενο, που αναφέρεται και στον τίτλο, είναι κατ' εμέ το χειρότερο όλων.
Από όσα βιβλία του Δήμου έχου διαβάσει, το "Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας" είναι το καλύτερο. Το "Η αντίσταση στο Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα" είναι ευκολοδιάβαστο, δεν σε αφήνει με την αίσθηση ότι έχασες τον καιρό σου, αλλά υπολείπεται σαφώς.
Από όσα βιβλία του Δήμου έχου διαβάσει, το "Η δυστυχία του να είσαι Έλληνας" είναι το καλύτερο. Το "Η αντίσταση στο Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα" είναι ευκολοδιάβαστο, δεν σε αφήνει με την αίσθηση ότι έχασες τον καιρό σου, αλλά υπολείπεται σαφώς.
March 17, 2025
Αρκετά ενοχλητικό βιβλίο. Ένας συγγραφέας, εμφανίζεται παντογνώστης των πάντων και επιχειρεί να απαντήσει αν υπάρχουν εξωγήινοι, τί μας λέει η θεωρία του Δαρβίνου και αν υπάρχει έρωτας. Κλασσικό παράδειγμα λαϊκιστή φιλοσόφου, να καταπιάνεται με τα πάντα χωρίς καμία σχετική γνώση.
Περιμένουμε να αναφέρει και να αυτό-παινευτεί πόσο μοναχικός είναι, πόσο τον έχουν αδικήσει και ότι έχει 50-τοσες παραιτήσεις, σαν να είναι κάποια απόδειξή αυτών που γράφει.
Περιμένουμε να αναφέρει και να αυτό-παινευτεί πόσο μοναχικός είναι, πόσο τον έχουν αδικήσει και ότι έχει 50-τοσες παραιτήσεις, σαν να είναι κάποια απόδειξή αυτών που γράφει.
June 8, 2024
14 κείμενα του Νίκου Δήμου από τη δεκαετία του 80 μέχρι σήμερα, γύρω από θέματα όπως η θρησκεία κι η ευτυχία. Ίσως να μη διάβασα κάτι που να άλλαξε τη ζωή μου, αλλά είναι πάντα απολαυστικός ο καθαρός, αντισκοταδιστικός και καυστικός λόγος του Νίκου Δήμου.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον το σύντομα κείμενο περί του αν ανήκει η Ελλάδα στη Δύση.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον το σύντομα κείμενο περί του αν ανήκει η Ελλάδα στη Δύση.
September 9, 2024
Εξαιρετικά κείμενα που περιστρέφονται σε ερωτήματα φιλοσοφίας, θρησκείας, πολιτικής και καθημερινότητας, με ορθολογική και καυστική ματιά. Ιδιάιτερη μνεία στο τελευταίο κείμενο που αποτελεί πραγματεία στο δύσκολο ζητούμενο της σχέσης νού (ψυχής) και σώματος
August 20, 2024
Οκ, δεν έχω λόγια, τσιτάτο, αντιφατικό, ευαίσθητο, διαχρονικό και πολυδιάστατο. Αλλά κ. Δήμου το τελευταίο κεφάλαιο τι το θέλατε; Homework καλοκαιριάτικα δεν μας λυπάστε 🤭
September 14, 2024
"Παραδοσιακά, οι άνθρωποι φοβούνται και υποπτεύονται τον «άλλο», τον ξένο, τον διαφορετικό. Στις ρίζες του ρατσισμού υπάρχει ακριβώς αυτός ο φόβος, αυτή η δυσπιστία. Κι όμως οι άνθρωποι κάποτε ξεπέρασαν αυτή την άρνηση και ήρθαν κοντύτερα σε αυτό τον άγνωστο της άλλης όχθης.
Τι τους έφερε κοντά; Περισσότερο από τις θρησκείες (που συχνά χωρίζουν), περισσότερο από τις ιδεολογίες, αυτό που από την αρχή ανάγκασε τους ανθρώπους να υπερβούν τα σύνορα τους ήταν το εμπόριο. Χάρη σ’αυτό γνώρισαν νέους κόσμους και καινούργιες φίλες.
Ονομάζω τους επιχειρηματίες «ήρωες της ειρήνης», όχι μόνο γιατί τα έργα τους είναι ειρηνικά, αλλά γιατί, περισσότερο από πολλούς που εμφανίζονται σαν ειρηνιστές, συμβάλλουν στην διατήρηση της ειρήνης και στην προσέγγιση των λαών.
Οι επιχειρηματίες έχουν συμβάλει στην πρόοδο και την ευτυχία της ανθρωπότητας σίγουρα περισσότερο από τους πολιτικούς.
Οι επιχειρηματίες χαράζουν το δρόμο και οι πολιτικοί τους ακολουθούν.
Τον κόσμο του μέλλοντος, που ελπίζουμε να είναι χωρίς σύνορα και χωρίς πολέμους, δεν θα τον οικοδομήσουν πολιτικοί ούτε ιεραπόστολοι. Επιχειρηματίες και επιστήμονες θα το φτιάξουν -και ήδη τώρα που μιλάμε τον χτίζουν."
Τι τους έφερε κοντά; Περισσότερο από τις θρησκείες (που συχνά χωρίζουν), περισσότερο από τις ιδεολογίες, αυτό που από την αρχή ανάγκασε τους ανθρώπους να υπερβούν τα σύνορα τους ήταν το εμπόριο. Χάρη σ’αυτό γνώρισαν νέους κόσμους και καινούργιες φίλες.
Ονομάζω τους επιχειρηματίες «ήρωες της ειρήνης», όχι μόνο γιατί τα έργα τους είναι ειρηνικά, αλλά γιατί, περισσότερο από πολλούς που εμφανίζονται σαν ειρηνιστές, συμβάλλουν στην διατήρηση της ειρήνης και στην προσέγγιση των λαών.
Οι επιχειρηματίες έχουν συμβάλει στην πρόοδο και την ευτυχία της ανθρωπότητας σίγουρα περισσότερο από τους πολιτικούς.
Οι επιχειρηματίες χαράζουν το δρόμο και οι πολιτικοί τους ακολουθούν.
Τον κόσμο του μέλλοντος, που ελπίζουμε να είναι χωρίς σύνορα και χωρίς πολέμους, δεν θα τον οικοδομήσουν πολιτικοί ούτε ιεραπόστολοι. Επιχειρηματίες και επιστήμονες θα το φτιάξουν -και ήδη τώρα που μιλάμε τον χτίζουν."
Displaying 1 - 7 of 7 reviews