Elders

by Ilse Josepha Lazaroms

Waar hoor je thuis als je nergens geworteld bent? Een intieme roman over alleenstaand moederschap, vrouw-zijn en je ergens echt thuis voelen.

Het is nacht. Terwijl haar dochter boven slaapt, zit een vrouw in haar nieuwe huis tussen dertien dozen en twee kleine bruinleren koffers waarin ‘het archief van haar leven’ verpakt zit.

Na twintig jaar lang in acht landen en negen steden gewoond te hebben, verzoent ze zich in de nacht die voor haar ligt met haar lot: zich definitief ergens vestigen. En al die tijd kijken de dozen haar aan en opent ze er slechts enkele. Ze haalt er een Noorse trui uit van een oude geliefde die een stroom aan herinneringen op gang brengt en haar confronteert met de keuzes die ze in haar leven gemaakt heeft en alles wat ze destijds achterliet.

Elders is een roman over alleenstaand moederschap, vrouw-zijn en je ergens echt thuis voelen.

Genres: Fiction

136 pages, Hardcover

First published June 4, 2024

Reviews

[Ka Vee · Rating 4 out of 5]

4,5*
Razend knap geschreven, intens, onvervaard, ongelooflijk moedig. Ik schudde op m' grondvesten.
Sterk. Zeer sterk.

[Hannah · Rating 5 out of 5]

De onrust is heel voelbaar. Erg mooi, heeft daarom lang halfgelezen op mijn nachtkastje gelegen, te jammer om het te snel te lezen.

[Florine · Rating 5 out of 5]

Fragmenten van gedachtes en gevoelens, van een leven. Tussen de witregels adempauze.

Eenzaam, alleenstaand, denker, moeder, reiziger, onrust, op de vlucht. Wat huist er in je van de vrouwen die je voorgingen? Hoe de geboorte van een dochter de stemmen van deze vrouwen losmaken.

De woorden van Ilse Josepha Lazaroms sudderen, trillen na, zoeken hoekjes in je hoofd om even te gaan liggen.

[Lara Van den Bril · Rating 5 out of 5]

Het boek schrijft over intergenerationeel trauma, en geeft er eigenlijk gewoonweg prachtige woorden aan. De auteur beschrijft het intergenerationele innerlijke levenswerk bijna als een géschenk dat je krijgt van vorige generaties. Want zonder wortels, geen leven.

De schrijfster zet je grondig aan het denken. Kies je als kind zelf je ouders uit?
“Val je als een stipje in het universum in een specifieke schoot?”.
Omdat je misschien van jouw specifieke ouders iets te leren hebt?
De zogenaamde les des levens die jij nodig hebt.

Het boek gaat over elders heen weg willen vluchten, maar jezelf en je landschap vol levenspijn onvermijdelijk moeten meenemen.

Over willen ontsnappen aan wat je emotioneel hebt geërfd. Maar het niet om erfenissen heen kunnen.

De schrijfster schrijft zo mooi over wat je kan met je emotionele archief.

Dit boek gééft je veel: stof om over te peinzen. Of alleszins: het doet stof opwaaien.

Invoelend geschreven! Begeesterend! 5/5.

[Zoé Komkommer]

« In dat huis, waar die vrouw de trap op en af dwaalde als een spook, een geketende, een waanzinnige, in dat huis woonde een kind. Voor dat jongetje, het kind dat mijn vader zou worden, is het hoogstwaarschijnlijk te laat. Net als zijn moeder zal hij blijven dwalen door dat uitgestrekte, verschraalde landschap in zijn hoofd, wachtend op een teken van leven. Het zit in hem; hij brengt er zijn dagen door. Alleen mijn vader weet hoe de wereld aan de binnenkant van zijn schedel eruitziet, maar ik heb de echo’s gehoord. Ik weet hoe naargeestig en angstig het daarbinnen kan zijn. Ik weet dat omdat ik daar zelf ook regelmatig ben, in dat landschap vol levenspijn. »

[Lien Konings · Rating 3 out of 5]

3,5

[Vera Hoogstad · Rating 4 out of 5]

3,5*

[Flowernl · Rating 3 out of 5]

Ik twijfelde tussen 3 en 4 sterren. Mooie zinnen, een mooie kadans. Voor mij een heel beklemmend verhaal. Deels ook herkenbaar. Zeker geen feel-good boek. Dat hoeft ook niet.... Maar of ik dit boek aan zou raden.....

[Lili Bammens · Rating 3 out of 5]

Verslag van een doorwaakte nacht waarin een schrijfster voor zichzelf analiseert waarom ze zoveel jaren van het ene naar het andere land trok, zich nergens thuis voelde, ook geen zin had in een thuis.
Las het geboeid en traag. Na een tijd echter vond ik dat ze verschillende gedachtes te veel herhaalde, dat stoorde me. Het was dan ook al lang duidelijk waarom ze vluchtte en waarom ze nu wel een thuis had en wilde.

[Lilian Schadee · Rating 2 out of 5]

Omdat ik deze auteur kende van haar eerdere boek Duet, had ik veel zin in haar nieuwe boek.
Het begin van het boek sprak me echt aan, maar naarmate het boek vorderde werd het steeds losser van structuur, meer overweldigend, meer een opsomming. Ik heb het dan ook niet helemaal uitgelezen. Helaas voor mij een tegenvaller.

[Charlotte Brouwer · Rating 4 out of 5]

Mooi verhaal over moederschap, wortels, je thuis voelen. Knap opgebouwd uit fragmenten van herinneringen en gedachtes, verweven in een soort stroom van woorden. Fijne kadans en korte hoofdstukken, waardoor je welkome adempauzes hebt. Want het is droevig en met momenten nogal beklemmend. Heb het daarom in etappes gelezen. Taal is prachtig, soms bijna poëtisch.

[Joke · Rating 5 out of 5]

Poëtisch, sinister ook wel, droevig en intens mooi van taal. Bespiegelingen van een gevoelige vrouw, over wortelen, thuis zijn en ‘elders’ zijn.

Ik heb het in een ruk uitgelezen en ga er nu nog een keer rustig doorheen.

[Marie Meeusen · Rating 4 out of 5]

Wauw. Ik zal deze (uit)leeservaring in mijn herinneringen nooit loskoppelen van een diner bij Aster in Les Cabanne, naast het beekje met kikkers en krekels op de oever, onder een bruggetje. Fijnproeven, elke zin weer. Zoveel smaak, zoveel zinnenprikkelende taal.

[Kim Stolk · Rating 5 out of 5]

Prachtig geschreven boek over een intergenerationeel trauma, dat voelbaar voor veel onrust en vluchtgedrag zorgt. Maar dan is daar de dochter, die ervoor zorgt dat ‘elders’ verandert in ‘thuis’. “Een kind -ieder kind- is een anker.”

[Joachim Stoop · Rating 4 out of 5]

Spaarzame maar zeer doortastende en indringende taal.
Een sublieme bijdrage rond het thema thuis, moederschap, culturele wortels en 'belonging'

[Anne Bergsma · Rating 4 out of 5]

Prachtig.

[J.A Boogaard · Rating 4 out of 5]

Mooi poëtisch boek over de invloed van intergenerationaliteit.

[Kristien · Rating 3 out of 5]

3,5

[Brigit · Rating 2 out of 5]

Mwah.

[Renate Schenk · Rating 5 out of 5]

4.5⭐️

[Saskia Teiken · Rating 5 out of 5]

Poetisch geschreven, mooie mijmeringen over hoe het leven kan lopen. Ouderschap en familierelaties.

[Sandra van Bergen · Rating 2 out of 5]

Te gezocht hoogdravend zonder (mij) te boeien.

[Laila Niamut · Rating 2 out of 5]

Niet mijn boek. Road to nowhere..

[Evelien Walravens · Rating 4 out of 5]

Een moeder op zoek naar houvast

Na haar debuut Duet is Elders het tweede boek van Ilse Josepha Lazaroms (1979). Zij is schrijver en wetenschapper en doceert momenteel Genderstudies aan de Universiteit van Utrecht. Verder houdt zij zich bezig met essays, wetenschappelijke publicaties en zijn haar boekreviews in verschillende tijdschriften en websites te vinden. Lazaroms woonde lange tijd in de VS maar ook in onder andere Florence, Oslo en Londen. Nu woont ze met haar dochter in Amsterdam.

Na twintig jaar vele omzwervingen over grote delen van de wereld te hebben gemaakt, is een naamloze moeder eindelijk met haar dochter neergestreken in een klein dijkhuisje aan een Nederlandse rivier. Ze wil zich er thuis gaan voelen of toch minstens haar dochter een thuis bieden. Haar hele leven heeft ze gedacht dat ze nergens bij hoorde, ze is een rusteloze eenling die auteurs bestudeert die ook moeder zijn en in hun taal vindt ze houvast. Gedurende een nacht zit ze tussen haar bezittingen. Het is niet veel: dertien dozen en twee koffers. Maar van opruimen komt het nog niet echt. Bij het eerste wat ze uit een doos haalt, komen de herinneringen aan haar zwervende bestaan tot leven en overdenkt ze wat ze heeft achtergelaten en welke keuzes ze heeft gemaakt.

'Afgezonderd. Ook andere mensen zagen me zo, als iemand die er nooit helemaal bij hoorde, een aparteling, een kind dat overal waar ze verscheen een ongemakkelijk gevoel met zich meebracht. De laatste tijd wordt het nog eens versterkt door hoe mensen mij noemen: alleenstaand. Een alleenstaande moeder.'

Tijdens het lezen merk je al snel de overeenkomsten van de moeder met het leven van de auteur zelf op. Ook Lazaroms reisde voor haar studies en werk de halve wereld af. En wie haar debuut Duet gelezen heeft zal zien dat er ook veel overeenkomsten zijn tussen de twee vrouwelijke hoofdpersonages uit beide boeken. Maar het is niet noodzakelijk Duet gelezen te hebben om Elders te kunnen volgen. Ook al is het tweede boek een soort vervolg op het eerste, het zijn twee op zichzelf staande romans waarin de nodige autobiografische elementen zijn verwerkt.

De auteur heeft met haar tweede roman een kort maar krachtig boek afgeleverd waarin (alleenstaand) moederschap, je thuis voelen en vrouw zijn in het algemeen de centrale thema's zijn. Het zijn ook de universele thema's die het hoofdpersonage opvallen in de boeken die zij bestudeert, van Virginia Woolf, Sylvia Plath, Anne Sexton. En ook zelf gebruikt ze deze thema's in de teksten die ze probeert te schrijven. De schrijfstijl is bedachtzaam en afgewogen, soms kruipt er angst uit omhoog maar soms ook liefde. De elf hoofdstukken worden onderbroken door tien intermezzo's waarin de moeder even tegen zichzelf spreekt, om zichzelf niet te verliezen, om toch vooral in te zien dat ze de juiste keuze heeft gemaakt door zich eindelijk ergens te settelen met haar dochter. Ze realiseert zich dat hoewel zij zelf nog zoekende is, zij er voor haar dochter moet zijn. Dat zij een houvast moet zijn.

'In mijn beleving besta ik nog steeds hoofdzakelijk uit tekst, maar voor mijn kind ben ik een mens dat ademt, lacht, huilt. Ik voel me nog steeds ontworteld, maar voor haar ben ik een anker.'

Toch knaagt er wel een klein dingetje in dit boek. De moeder en haar dochter zijn naamloos. Aan de ene kant maakt dit dat ze universeel zijn, dat je jezelf wellicht in hen kan vinden, maar aan de andere kant verdienen ze beiden toch meer in deze wereld. Het ontbreken van namen maakt hen ook afstandelijk, inwisselbaar. Als je je hier wilt wortelen en niet elders, mag je je best ook identificeren. Desalniettemin heeft Lazaroms met haar tweede boek zeker bewezen dat zij gedegen literatuur kan schrijven.

[Mariëlle · Rating 3 out of 5]

Op bladzijde 67, een witte bladzijde met één regel, staat: ‘Misschien voel ik me nog wel het meest thuis in de witregels.’
De ik-persoon vertelt over haar leven tot dan toe, dat ze omschrijft als een doelloze vlucht. Geluk bij een ongeluk trekt haar pasgeboren dochter haar het echte leven in.
Het boek startte veelbelovend, echter al op pagina 67 is dit autobiografische verhaal in een neerwaartse spiraal beland. Mogelijk ben ik niet in de stemming voor existentiële vragen en meta-beschouwingen over het moederschap. Er zijn veel verwijzingen naar Plath en Woolf, en ook de eigen stamboom van afstandelijke/overgevoelige dan wel onderdrukte of onbegrepen vrouwen wordt onderzocht.
Is ze wel geschikt voor het moederschap, vraagt ze zich in dit verhaal af.
De roman knipoogt naar o.a. Rachel Cusk staat op de flap. Als dat je aanspreekt is dit jouw boek.

[Marissa Driesprong · Rating 3 out of 5]

Na Duet verheugde ik me erg op dit boek. Toch greep het me minder dan het debuut van deze schrijfster, hoewel het thema wel bij mijn leven past op dit moment. De schrijfster is na veel omzwervingen terechtgekomen in Amsterdam-Noord, en kijkt daar sinds lange tijd haar verleden aan. Eerst liep ze ervoor weg, door telkens te verhuizen nieuwe tijdelijke banen aan te nemen. Maar nu ze een dochter heeft die vraagt om een vaste plek en om een gewortelde moeder, voelt ze dat het tijd is om niet langer ontheemd te zijn. Het boek beslaat slechts 1 nacht, waarin Ilse door haar spullen gaat en aan de hand van voorwerpen en foto's herinneringen ophaalt en die koppelt aan het moederschap. Misschien dat de 'queerness' er naar mijn zin toch wat te dik bovenop ligt en het boek daarom voor mij minder herkenbaarheid oproept.

[Desta · Rating 3 out of 5]

Nogal een verrassing, iemand die het woord ‘ontwortelen’ met dezelfde definitie gebruikt als ik. Buiten veel herkenbare onrust en ontworteldrang, zaten er ook een aantal elementen in waarin ik mij niet herkende, dat maakte de mijmerende schrijfstijl lastig om in te komen.

Soms gezucht van herkenning, soms gezucht van irritatie over de zoveelste alinea met dezelfde inhoud maar andere verwoording.

“Je hebt altijd gedacht dat dwalen een teken van waanzin was, ontworteling iets slechts - doe dat je kinderen niet aan-, maar dat klopt niet helemaal. Iedereen dwaalt. We leven allemaal onder een bladerdak van pijn, het dak lekt overal, alles is tijdelijk, is dat niet precies waar het om gaat? De hele wereld is tijdelijk, een eindig en breekbaar onderkomen, één schitterend voorbijtrekkend circus.”

[Cozy Reading - Vanessa Segers · Rating 3 out of 5]

Het verhaal draagt een soort tristesse in zich mee, een weemoedige sfeer die indruk kan maken, maar blijft het me echt bij? Daar vrees ik helaas voor.
Volledige review te lezen via: https://www.cozyreading.be/reviews/el...

[Madelon Meester · Rating 5 out of 5]

Mooie zinnen, fijne kadans, boeiend onderwerp, heel knap gedaan!