Met Kafka in Berlijn

by Piet de Moor

Duitsland wordt geplaagd door politiek geweld en een gierende inflatie als Franz Kafka zich eind september 1923 vestigt in Berlijn. In de stad van zijn dromen ambieert hij de opbouw van een zelfstandig schrijversbestaan. Hoewel zijn tuberculose hem uitput, gooit de veertigjarige Kafka zijn vrijgezellenbestaan overboord om gelukkig te gaan samenleven met zijn nieuwe grote liefde, de vrijgevochten Oost-Joodse Dora Diamant.

Toch is Kafka’s breuk met Praag, de stad die een metafoor is voor alles wat zijn emancipatie in de weg staat, niet totaal. Onderhuids gaat de confrontatie met de tirannieke vader, die geen begrip opbrengt voor de schrijverij van zijn zoon, onverminderd door. Geen wonder dat de macht het thema is dat Kafka’s hele oeuvre beheerst.

Met Kafka in Berlijn biedt een bijzondere kijk op de materiële en intellectuele problemen waaraan Kafka en Dora het hoofd moeten bieden op de drie Berlijnse adressen waar ze hebben gewoond. Met welke Duitse uitgevers wil hij in zee? Waaruit bestaat de magie van Berlijn? En of zijn ouders hem niet het Prager Tagblatt kunnen bezorgen in plaats van hem zeep te sturen?

Paperback

First published June 12, 2024

About the author

Piet de Moor (1950) is schrijver-journalist. Zijn recensies over de Midden-Europese literatuur zijn een begrip in Nederland en Vlaanderen. Hij woonde twee jaar in Berlijn en maakte diverse reizen door Rusland, Midden-Europa en de Balkan. Eerder verschenen van hem Uit de dode hoek. De metamorfose van Midden-Europa (1992), Een masker voor de macht. Over Ismail Kadare, schrijver in de dictatuur (1996, herziene uitgave 2005) en De Gelaarsde God. Stalin en de aura van de macht (2003), dat ook in het Duits verscheen bij Ammann Verlag (2006). In 2005 verscheen Schemerland. Stemmen uit Midden-Europa, een rijke verzameling aan interviews, bespiegelingen citaten en anekdotes uit Midden-Europa, die zeer goed door de pers werd ontvangen.

Piet de Moor in de Nederlandstalige Wikipedia

Reviews

[looneybooks79 · Rating 3 out of 5]

https://looneybooks79.blog/2024/07/16...

2024 is Kafka-jaar, aangezien de man honderd jaar geleden in Oostenrijk stierf aan tuberculose. Om dit te gedenken kocht ik een aantal van zijn boeken. De man, net als Paul van Ostaijen, fascineert me, hoewel ik nooit eerder iets las van hem. Ik hoorde natuurlijk al veel over zijn boeken, zoals 'The Trial' en 'Metamorphosis' maar ik vond nooit de moment om deze te lezen. Ik denk dat ik de moment heb gevonden!

Om me alvast al wat voor te bereiden, las ik 'Kafka in Berlijn' van Piet De Moor. De Moor is journalist, publicist en auteur en woont in Berlijn.

In dit boek lezen we hoe Franz Kafka Praag en zijn familie achterlaat om in de grote stad Berlijn, die hem zo fascineerde, te gaan samen leven met de Oost-Joodse Dora Diamant. Beide leven in armoede en komen nauwelijks rond en hoewel Kafka zich volledig van zijn familie wil afscheiden kan hij dat niet aangezien hij hun hulp, vooral financieel, nodig heeft. Op het moment dat hij in Berlijn komt wonen is Franz Kafka ook al zwaar ziek, de tbc tastte zijn longen al aan en hij lag meer hoestend in bed dan dat hij actief bezig was. Dus zijn idee dat Berlijn zijn weg naar de vrijheid was, weg van de verdrukking die Praag voor hem was, bleek het eerder een pad te zijn naar zijn einde.

Op vier plekken woonde hij met Dora in de stad. En dat in een tijd waarin Berlijn nog aan het bekomen was van een nederlaag in de Grote Oorlog en er onrust broeide die zou leiden tot een tweede oorlog die nog gruwlijker zou blijken. Maar Kafka zelf zou dit niet meer meemaken want in 1924 zou hij sterven, onderweg naar huis in Praag, in een sanatorium in Oostenrijk.

Piet de Moor volgt de man in zijn voetsporen in een stad die intussen, honderd jaar later, heel hard is veranderd. Na de Tweede Wereldoorlog en een scheiding van de stad in een oost en west en na de val van de muur en het communistisch regime, is het niet makkelijk om sporen terug te vinden van Kafka in deze vernieuwde moderne stad. Maar toch zijn die er en Piet heeft dan ook woningen teruggevonden of overblijfselen van waar de man ooit verbleven heeft.

Franz Kafka die nooit wou trouwen, die zijn leven aan het schrijven wijdde en die op veertigjarige leeftijd jammerlijk genoeg stierf aan een ziekte die toen héél wat mensen de dood injoeg (nogmaals, ik denk terug aan van Ostaijen hier) fascineert niet alleen mij en Piet De Moor. Zijn boeken worden nog steeds door heel wat mensen gelezen. Nu is de tijd rijp dat ik me er ook eens aan waag!

[Fons Mariën · Rating 4 out of 5]

De auteur , Piet de Moor, woont al lang in Berlijn en kent de stad goed. Het hoeft geen verwondering dat hij een boek schrijft over Kafka in Berlijn. Het gaat om de laatste levensjaren van Kafka, 1923 en 1924. Hij woont er van 23 september tot 17 maart 2024, op drie verschillende adressen. Omwille van zijn slechte gezondheidstoestand (tuberculose) heeft Kafka van zijn werkgever in Praag een pensioen gekregen. Hij wil afstand nemen van zijn bekrompen familie, vooral van zijn autoritaire vader die geen vertrouwen heeft in Kafka's schrijven. Hij hoopt in Berlijn vrij te zijn van die druk en een zelfstandig leven te leiden. In Berlijn woont hij samen met Dora Diamant, een joodse vrouw. Maar na een half jaar is hij door zijn ziekte gedwongen zich te laten opnemen in een sanatorium in Oostenrijk waar hij overlijdt op 3 juli 2024.
Piet de Moor heeft de drie adressen van Kafka in Berlijn opgezocht, waarvan er nog maar één bestaat. Hij doet in dit boek het verhaal van Kafka in die levensfase, van zijn vrienden, zijn intellectuele en financiële bekommernissen en zijn wankele gezondheid. Ook brengt hij in dit boek het relaas van wat er , na zijn dood, met sommige van Kafka nagelaten geschriften is gebeurd. Op deze manier is het boek ook een kennismaking met Kafka's werken. Een zeer leesbaar en interessant boek, ook voor wie niet goed vertrouwt is met Kafka's oeuvre.

[Reader · Rating 4 out of 5]

Vlak voor zijn dood in een Oostenrijks sanatorium woonde Frans Kafka een half jaar in zijn droomstad Berlijn om samen te wonen met zijn laatste geliefde, maar zeker ook om het benepen Praag en misschien ook wel zijn tyrannieke vader te ontvluchten. Aan de hand van een speurtocht langs de kamers die Kafka bewoonde aan de rand van de stad in Steglitz en Zehlendorf wordt de moeizame schrijverscarrière behandeld, de zucht naar erkennning, de armoede, de relatie met zijn vader en vooral ook het tragische einde van deze geweldige schrijver. Bij vlagen erg aandoenlijk. Tijd voor een bedevaart.

[Jens Dekens · Rating 4 out of 5]

Interessante lectuur over een mindergekende periode van Kafka's leven, geschreven in een piekfijn proza.