Νίκος Εγγονόπουλος, Με τα Χρώματα του Λόγου και τον Λόγο των Χρωμάτων

by Νίκος Εγγονόπουλος, Nikos Engonopoulos, Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau (Επιμέλεια)

Κατάλογος της έκθεσης «Νίκος Εγγονόπουλος, Με τα Χρώματα του Λόγου και τον Λόγο των Χρωμάτων», που παρουσιάστηκε στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή στην Άνδρο, από 25 Ιουνίου έως 1 Οκτωβρίου 2017.

Ο Νίκος Εγγονόπουλος υπήρξε ζωγράφος, ποιητής, αλλά και καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Τρεις δραστηριότητες διαχωρισμένες μεν μεταξύ τους, που ωστόσο εμπλουτίζονταν η μία από την άλλη χάρη σε έναν ισχυρό κοινό παρονομαστή: την τεράστια, ποικίλη και ακόρεστη, στην πάροδο του χρόνου, γενική παιδεία του Εγγονόπουλου.

Σκοπός της έκθεσης αυτής ήταν να αναδειχθεί αυτή η πολλαπλή δημιουργικότητα, αλλά και αυτό το αναμφισβήτητο ταλέντο που επέδειξε σε ότι καταπιάστηκε.

Σε αυτόν τον εμπεριστατωμένο δίγλωσσο κατάλογο (ελληνικά, αγγλικά) περιλαμβάνονται αναπαραγωγές των 110 έργων που εκτέθηκαν, συνοδευόμενες από κείμενα τεκμηρίωσης, γραμμένα από βαθείς γνώστες του έργου του Εγγονόπουλου, καθώς και ποιήματα του ίδιου του καλλιτέχνη.

Τα κείμενα υπογράφουν:
- Κυριάκος Κουτσομάλλης, Διευθυντής Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή
- Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau, Υπέυθυνη Συλλογής Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή
- Σωτήρης Σόρογκας, Ζωγράφος - Ομότιμος Καθηγητής Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
- Θανάσης Χατζόπουλος, Ποιητής - Ψυχαναλυτής
- Κατερίνα Περπινιώτη-Αγκαζίρ, Ιστορικός τέχνης

*Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά, αγγλικά)

296 pages, Hardcover

Published January 1, 2017

About the author

See also Nikos Engonopoulos.

Γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου του 1907 στην Αθήνα. Ο πατέρας του Παναγιώτης ήταν Κωνσταντινουπολίτης και ασκούσε το επάγγελμα του εμπόρου. Από το 1923 (σε ηλικία 12 χρονών) μέχρι το 1927 γράφεται εσωτερικός σε ένα Λύκειο στο Παρίσι. Εκεί διδάσκεται την κλασσική γαλλική ποίηση. Το 1924 το μανιφέστο του Αντρέ Μπρετόν θα επηρεάσει και τον ίδιο. Το 1927 επιστρέφει στην Ελλάδα για να υπηρετήσει την θητεία του. Εργάστηκε αρχικά ως σχεδιαστής εξωφύλλων σε περιοδικά και το 1932 γράφτηκε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δάσκαλο τον Κωνσταντίνο Παρθένη. Παράλληλα μαζί με τον Γιάννη Τσαρούχη θα φοιτήσει και στο καλλιτεχνικό εργαστήρι του Φώτη Κόντογλου. Την ίδια εποχή αρχίζει να δημοσιεύει και τις πρώτες του ποιητικές συλλογές (είναι επηρεασμένος αρχικά από τον Σολωμό και τον Μπωντλαίρ). Από τότε ξεκινά και ο διασυρμός της ποίησής του. Πολλά περιοδικά και εφημερίδες, ελληνικές και ξένες, παρωδούσαν τα ποιήματά του με εξευτελιστικά στο τέλος σχόλια. Το 1939 οργανώνει και την πρώτη έκθεση των έργων του στη ζωγραφική. Από το 1940 αρχίζει η προσωπική του περιπέτεια. Ήταν στην πρώτη γραμμή του Αλβανικού μετώπου από την αρχή μέχρι το τέλος. Συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς και αιχμάλωτος εργάζεται σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Δεν σταματά να γράφει ποιήματα με όποιον τρόπο μπορεί. Στην ελεύθερη Ελλάδα αποκτά ένα πλήθος από καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες με την ίδρυση συλλόγων στους οποίους συμμετέχει ενεργά, χωρίς να σταματήσει ποτέ να ζωγραφίζει ή να γράφει. Το 1967 γίνεται καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο στο ελεύθερο σχέδιο. Από το 1967 μέχρι και τον Αύγουστο του 1973 (οπότε και συνταξιοδοτείται) θα επηρεάσει σημαντικά τη φοιτητική ζωή μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο. Στις 31 Οκτωβρίου 1985 θα αφήσει την τελευταία του πνοή στην Αθήνα. Τα έργα του είναι:
- Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν
- Τα κλειδοκύμβαλα της ζωής
- Επτά ποιήματα
- Έλευσις
- Εν ανθηρώ έλληνι λόγω κ.ά.
Επίσης μετέφρασε πολλά έργα ξένων ποιητών
Βαθύτατα πνευματικός άνθρωπος ο Νίκος Εγγονόπουλος, δεν ήταν μόνο ένας ζωγράφος και ποιητής, αλλά και ένας αληθινός στοχαστής. Παθιασμένος με τον υπερρεαλισμό μας κληρονόμησε ένα διαχρονικό έργο μίας αποκλειστικά δικής του ατμόσφαιρας. Το έργο του Εγγονόπουλου αντιμετώπισε αρνητικές αντιδράσεις που έφτασαν τα όρια του εμπαιγμού και της κατασυκοφάντησης. Μοναδικός συμπαραστάτης του υπήρξε ο επίσης υπερρεαλιστής Εμπειρίκος. Στάθηκε ακλόνητος στην κακία και την επιπόλαια άγνοια παρ’ όλη την πίκρα που ένοιωσε. Στη ζωγραφική, δάσκαλοί του ήταν ο Κ. Παρθένης και ο Φ. Κόντογλου, άνθρωποι στους οποίους ο Εγγονόπουλος αναφερόταν πάντα με θαυμασμό. Ο ίδιος έλεγε: "Ως είμαι ζωγράφος το επάγγελμα και θεωρώ άλλωστε την ποίηση σαν ζήτημα εντελώς προσωπικό".