Εγκλεισμοί και ιστορία

by Γιώργος Κόκκινος (Editor), Έλλη Λεμονίδου (Editor)

Στο πλαίσιο των ιστορικών σπουδών έχει καταστατικό χαρακτήρα ο προβληματισμός για το εάν ο στιγματισμός, η επιτήρηση, ο εγκλεισμός, η εκτόπιση και η θανάτωση του εκάστοτε θεωρούμενου άρρωστου, έκφυλου, αιρετικού, επικίνδυνου, παρία ή γενικότερα «διαφορετικού», χάριν της προστασίας του κοινωνικού συνόλου, είναι διαδικασίες συνυφασμένες με τη νεωτερικότητα ή εάν είναι διιστορικές, άρα οικουμενικές και σταθερές. Οι ιστορικοί και οι κοινωνιολόγοι της υγείας έχουν εστιάσει στις σύνθετες διεργασίες που οδήγησαν στη δημιουργία κρατικών θεσμών πρόνοιας και διασφάλισης της δημόσιας υγείας. Οι διαδικασίες αυτές ουσιαστικά επιταχύνθηκαν και ορθολογικοποιήθηκαν από τον βιοϊατρικό λόγο, καθώς και από το συγκεντρωτικό-παρεμβατικό κράτος της νεωτερικής περιόδου. Οι τόποι εγκλεισμού και απομόνωσης των «επικίνδυνων» για τη δημόσια ασφάλεια και υγεία ατόμων και ομάδων, σε συνάρτηση με τις συναφείς κατασταλτικές και ιατρικές πρακτικές, πολλαπλασιάστηκαν κατά τον 19ο και στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Στις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα το βιοϊατρικό παράδειγμα έχει πλέον κυριαρχήσει. Οι νέες τεχνολογίες, χωρίς να καταργούν τον εκτοπισμό ή να περιορίζουν τον εγκλεισμό και την ασυλοποίηση, παρέχουν δυνατότητες γενικευμένης επιτήρησης. Διαμορφώνεται έτσι μια δυστοπική κοινωνία, όπου εφαρμόζονται πρακτικές ασυλοποίησης και όπου, χάριν της προστασίας του συλλογικού αγαθού της υγείας και της δημόσιας ασφάλειας και τάξης, κλονίζεται η κομβική σημασία της ελευθερίας και των ατομικών δικαιωμάτων. Με γνώμονα το ότι ο εγκλεισμός θα μπορούσε να θεωρηθεί ενιαίο όσο και εσωτερικά πολυδιάστατο φαινόμενο που υπακούει σε ετερογενείς ιστορικότητες, στον παρόντα συλλογικό τόμο επιχειρήθηκε να χαρτογραφηθούν εκδοχές που αυτό έλαβε στη διαδρομή του ιστορικού χρόνου, μέσα από την περιήγηση σε σημαντικές συμβολές της βιβλιογραφίας και τη μελέτη εμβληματικών όψεων του εγκλεισμού στη διάρκεια του 20ού αιώνα αλλά και στις μέρες μας, τόσο στο ελληνικό παράδειγμα όσο και σε διεθνές επίπεδο

448 pages, Paperback

First published March 19, 2024

About the author

Ο Γιώργος Κόκκινος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Εργάζεται ως καθηγητής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου (Ρόδος), όπου υπηρετεί από το 1997, διδάσκοντας Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία και Διδακτική της Ιστορίας.
Είναι μέλος της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού, της Ελληνικής Εταιρείας Ιστορικών της Εκπαίδευσης, της Historical Association, της International Society for History Didactics και της IRAHSSE, ενώ συνεργάζεται με την Association for Historical Dialogue and Research.
Είχε την επιστημονική επιμέλεια συλλογικών τόμων ή συλλογών αρχειακών τεκμηρίων, ενώ είναι συγγραϕέας των βιβλίων Η ϕασίζουσα ιδεολογία στην Ελλάδα (Παπαζήσης, Αθήνα 1989), Ο πολιτικός ανορθολογισμός στην Ελλάδα (Τροχαλία, Αθήνα 1996), Από την Ιστορία στις ιστορίες (Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1998, β΄ έκδοση 2006), Διδακτικές προσεγγίσεις στο μάθημα της Ιστορίας (Μεταίχμιο, Αθήνα 2000, β΄ έκδοση 2006), Επιστήμη, ιδεολογία, ταυτότητα (Μεταίχμιο, Αθήνα 2003), Ιστορική Κουλτούρα και συνείδηση [(σε συνεργασία με τους Η. Αθανασιάδη, Σ. Βούρη, Π. Γατσωτή, Π. Τραντά, Ε. Στέϕο), Νοόγραμμα, Αθήνα 2005], Συμβολικοί πόλεμοι για την Ιστορία και την Κουλτούρα. Το παράδειγμα της σχολικής ιστορίας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Μεταίχμιο, Αθήνα 2006), Πρίσματα Ευρωπαϊκής Ιστορίας (Μεταίχμιο, Αθήνα 2007), Προσεγγίζοντας το Ολοκαύτωμα στο ελληνικό σχολείο. Ένα εκπαιδευτικό ερευνητικό πρόγραμμα για μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου [(σε συνεργασία με τους Μ. Βλαχού, Ε. Κουνέλη, Α. Κώστογλου, Β. Σακκά, Στ. Παπαδόπουλο), Ταξιδευτής, Αθήνα 2007], Η ματαιωμένη ουτοπία. Γιάννης Γαβριηλίδης, Νίκος Καραγιάννης και άλλοι σύντροϕοι [(σε συνεργασία με τους Γ. Λαμπάτο και Α. Αθανασοπούλου), Ταξιδευτής, Αθήνα 2008], Τα συγκρουσιακά θέματα στη διδασκαλία της Ιστορίας [(σε συνεργασία με τους Π. Γατσωτή, Δ. Μαυροσκούϕη, Έ. Λεμονίδου), Νοόγραμμα, Αθήνα 2010], Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης [(σε συνεργασία με τους Έ. Λεμονίδου και Βλάση Αγτζίδη), Ταξιδευτής, Αθήνα 2010].
Ο Γιώργος Κόκκινος έχει δημοσιεύσει εργασίες του σε συλλογικούς τόμους, πρακτικά συνεδρίων και επιστημονικά περιοδικά, όπως, μεταξύ άλλων, Τα Ιστορικά, Μνήμων, Études Balkaniques, Internationale Schulbuchforschung, International Journal of Historical Learning Teaching and Research και Jahrbuch der Internationalen Gesellschaft für Geschichtsdidaktik.