Karel groeit op in een groot en arm gezin, waarbij fraude welig tiert en waarbij opvoeding en zorg op gespannen voet staan met overleven in een wereld die niet van iedereen is. Overleven in een omgeving, waar alcohol, geweld en drugs heersen, is niet gemakkelijk voor Karel. Naarmate de jaren verstrijken neemt hij het heft in handen en probeert hij zich los te weken uit een wereld die leidt naar armoede, criminaliteit of zelfs de dood. Karel weet dat hij andere keuzes moet maken om te overleven. De overleden personages vertellen hun dramatische levensverhalen, waarbij duidelijk wordt dat een leven zonder lijden, armoede en verdriet niet voor iedereen maakbaar is en dat armoede, geweld en verslavingen vaak van generatie op generatie overgaan.
Oma’s die katten eten is de debuutroman van Carolus Spitsbaard. Hij weet met onconventioneel taalgebruik en onwaarschijnlijke gebeurtenissen van evenzo onwaarschijnlijke personen de lezer te boeien. Het bittere leven wordt door cynisme en humor met een rauw randje bekritiseerd. Als je leven niet over rozen gaat, kun je dan toch een rooskleurig leven creëren?
Carolus Spitsbaard (1966) is docent Nederlands, ondernemer en gemeenteraadslid.
Artikel 22 februari 2024 Voor de opbrengst heeft de Papendrechtse auteur stichting Barbus Acutus in het leven geroepen. De naam is Latijns voor Spitsbaard. “Via de stichting kan ik mijn steentje bijdragen om armoede te bestrijden en de jeugdzorg wat financiële ondersteuning te bieden.” “Ook gaat een deel van het geld naar organisaties en/of projecten die het welzijn van zieke en verwaarloosde dieren verbeteren.”
Wijze van lezen:
Recensie-exemplaar ontvangen van de auteur zelf in ruil voor mijn recensie.
Uitgeverij: booksupport
Genre: non-fictie
Cover en flaptekst:
De auteur vertelde me het indrukwekkende verhaal achter de cover:
Ik heb 2 klaprozen op de cover. Het symboliseert mijn tweelingzus en mijzelf, die op eigen kracht bloeien, ondanks onze gescheurde en harde ondergrond.
Toen de oorlog uitbrak was ik net bevallen van mijn zevende kind, de moeder van de schrijver van dit verhaal. Vanuit ons huis in Loosduinen zag ik de Duitse parachutisten uit het vliegtuig springen om het vliegveld Ockenburg te veroveren. Er werd hevig gevochten en niet veel later verschenen er Duitsers in Loosduinen. Wij zaten na de landing met ons allen in de kelder onder ons huis. Toen het stil was, kwamen we weer naar boven. Niet veel later had Nederland zich overgegeven en waren we bezet. De bezetters namen hun intrek in het gemeentehuis en wij probeerden zo goed als dat ging verder te leven met ons leven. Het werd nu nog moeilijker. We moesten onze opbrengsten uit de grond en de kas opgeven aan de Duitsers. We hadden net genoeg om met ons grote gezin zelf van te leven. Ooit voelde ik me opgenomen door de Loosduinse gemeenschap om wie ik ben, nu keek men minachtend naar mijn zwarte huid. Ik kon het wel verdragen; mijn kinderen werden ondanks de goede zorgen en de wijze woorden van hun vader ‘schelden doet geen pijn’ ook op school gediscrimineerd. ‘Tijdens de oorlog zou ik nog twee keer bevallen. Tijdens de oorlog kwam ik ook Anton De Kom tegen."
Mooie tekst:
Levend gemis
Mama, waarom heb je me verlaten altijd stond ik voor je klaar jou(w) aandacht en liefde geven maar je wilde niet met me praten
We hebben nu allebei verdriet mijn jeugd wil lachen en houden van jou, komt de warmte niet vanzelf; de tranen die komen zouden
Moeder, waar ben je nu gebleven arme jij je blijft nog in het verleden menig nare herinnering herbeleven alleen, zonder toekomst heden.
Het verhaal:
Karel groeit op in een groot en arm gezin, waarbij fraude welig tiert en waarbij opvoeding en zorg op gespannen voet staan met overleven in een wereld die niet van iedereen is. Overleven in een omgeving, waar alcohol, geweld en drugs heersen, is niet gemakkelijk voor Karel. Naarmate de jaren verstrijken neemt hij het heft in handen en probeert hij zich los te weken uit een wereld die leidt naar armoede, criminaliteit of zelfs de dood. Karel weet dat hij andere keuzes moet maken om te overleven. De overleden personages vertellen hun dramatische levensverhalen, waarbij duidelijk wordt dat een leven zonder lijden, armoede en verdriet niet voor iedereen maakbaar is en dat armoede, geweld en verslavingen vaak van generatie op generatie overgaan. Oma’s die katten eten is de debuutroman van Carolus Spitsbaard. Hij weet met onconventioneel taalgebruik en onwaarschijnlijke gebeurtenissen van evenzo onwaarschijnlijke personen de lezer te boeien. Het bittere leven wordt door cynisme en humor met een rauw randje bekritiseerd. Als je leven niet over rozen gaat, kun je dan toch een rooskleurig leven creëren?
Mijn leesbeleving:
Dit is een verhaal dat je meeneemt in de wervelwind aan gebeurtenissen die aan het leven van de auteur Carolus Spitsbaard toebehoren. Door de beeldende schrijfstijl had ik het gevoel overal bij te zijn. Carolus zijn leven ging allerminst over rozen. Toch heeft hij door de nodige wilskracht, doorzettingsvermogen en zijn onnavolgbare humor overleefd.
Door zijn goudeerlijke manier van vertellen is dit een uniek verhaal geworden. Dan weer rauw, intens verdrietig of tragikomisch. Of verbazingwekkende, hilarische met cynisme overgoten avonturen. Het taalgebruik van de auteur is dan weer snoeihard, rauw schurend en vervolgens weer vol vuur en liefdevol. Ik bleef continu geboeid. Ook om te weten te komen waarom die oma’s nou toch katten eten. Toen ik de passage in het boek las had ik een aha moment. Ik kon me levendig verplaatsen in het hoe en waarom erachter. Dit was zeer tastbaar.
De overleden dierbaren van de auteur die deels het verhaal vertellen dat vind ik subliem gedaan. Vanuit hun perspectief, hun leefwereld leer je over de historie van Carolus zijn familie geschiedenis. Hoe zijn de mensen, zijn vader en moeder, hun ouders en daar de ouders weer van, geworden hoe ze zijn. Wat zijn hun achtergronden, hun levensvisie, hun dagelijkse beslommeringen. Eigenlijk een fascinerende reis door de tijd. Door de ogen van deze mensen.
En ook al word je geboren in een gezin waarin een alles verterende armoede heerst, een kwade dronk voor mentaal en lichamelijke zeer diep ingekerfde littekens zorgt toch blijft het vuur van de liefde branden. Ook al verwacht je dat doe als een nachtkaars zal doven door alle hartverscheurende, schrijnende, moedeloze levens gebeurtenissen. Het doet je inzien hoe een mens mentaal gevormd wordt, welke kansen er voor het grijpen zijn, is met veel geld alles te koop of toch niet? Overleef je door te frauderen of crimineel bezig te zijn?
De sluipmoordenaar die de dood kan zijn als je het niet verwacht. Gaan geheimen mee het graf in of worden ze geopenbaard. En voel je je beter door de waarheid. Allemaal kwesties die nauw luisteren. De manier waarop ze verteld worden is onnavolgbaar en continu interessant. Als je het boek uit hebt moet je echt even bijkomen. Maar ik kan enkel maar sympathie voelen. Ik vind het mooi dat iemand zijn levensverhaal aan het papier toevertrouwd. Het is toch heel intiem.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Een beeldende schrijfstijl die je als lezer gelijk alles eerste rang mee beleefd. Een goudeerlijk, rauw, hartverscheurend, cynisch, humoristisch, fascinerend en boeiend levensverhaal. Tevens door de ogen van mensen die nu aan gene zijde zijn. Een indringend tijdsbeeld een historische tijdsreis.
Carolus Spitsbaard bedankt dat ik je levensverhaal mocht lezen. Hopelijk mag je boek nog veel lezers bereiken. Dat het mensen in soortgelijke situaties herkenning, hoop en hulp kan bieden.
Het voorwoord is veelbelovend: "Als eerste wil ik mijn moeder bedanken voor haar ongelooflijk gebrek aan reflectie en het beeld dat de hele wereld alleen om haar draait." Wat maakt dat een zoon zoiets over zijn moeder schrijft? Je kunt het lezen in Oma's die katten eten van Carolus - Karel voor vrienden - Spitsbaard.
In dit boek vertelt Spitsbaard over zijn leven en hoe de dingen die hij heeft meegemaakt hem gevormd hebben tot wie hij nu is. Spitsbaard werd geboren in 1966 in Den Haag en groeide in armoede op in een gezin waar geweld eerder regel dan uitzondering was. Het was een groot gezin waar continu een gebrek was aan geld en waar de disfunctionele relatie tussen vader en moeder zorgde voor spanning, maar een gezin waar Spitsbaard ook vol liefde over kan schrijven. Dit boek staat zeker niet alleen vol leed, maar beschrijft ook gelukkige momenten.
Spitsbaard laat ook familieleden aan het woord. Zo maken we kennis met zijn oma van moeders kant, die op zestienjarige leeftijd in 1921 onder valse voorwendselen door een Nederlands gezin wordt meegenomen van Suriname naar Nederland. In Nederland aangekomen blijkt ze niet opgenomen te worden in het gezin, zoals aan haar vader was beloofd, maar aan de slag te moeten als inwonend werkster. Een ander hoofdstuk geeft Spitsbaards vader een stem. Het geeft een inkijkje in hoe zijn vader is opgegroeid en verklaart wellicht ook waarom hij simpelweg niet kon functioneren in het leven. Ook Spitsbaards ex-vrouw Bea krijgt de ruimte. We horen hoe haar jeugd was, wat ze allemaal mee heeft gemaakt en wat uiteindelijk mogelijk ook heeft geleid tot de destructieve houding die ze naar zichzelf toe had. Als laatste krijgt ook Spitsbaards moeder de ruimte, al merk je aan alles dat dat misschien nog wel het moeilijkste deel is geweest voor Spitsbaard.
Tijdens het lezen is mijn mond meermaals opengevallen. Dat er in één gezin, in één mensenleven, zoveel gebeurd kan zijn! Het is eigenlijk te gek voor woorden en toch weet ik wel dat het voor komt. Zoals Spitsbaard het zelf schrijft in de disclaimer achterin het boek, het boek is gebaseerd op zijn herinneringen en ervaringen en die kunnen mettertijd vervormd zijn geraakt. Het geeft hoe dan ook denk ik globaal wel een goede weergave van hoe Spitsbaards leven hem gevormd heeft. Zijn jeugd was niet gemakkelijk, maar zijn latere leven ook niet. Zijn carrière in de uitzendindustrie leest bijna als een actiethriller! Als je zoveel hebt meegemaakt, hoe kan dat je dan niet breken? Maar Spitsbaard staat nog en is als geen ander in staat om overal een creatieve, positieve draai aan te geven.
Door het boek heen wordt de tekst onderbroken door zogenaamde Spotify codes. Deze kun je scannen met de Spotify app en, voila, je hebt een ware soundtrack bij het levensverhaal van Spitsbaard! "Mijn opa, mijn opa, mijn opa! In heel Europa was er niemand zoals hij!" Heel origineel en zeker van meerwaarde.
Het boek leest vlot. De tekst is niet moeilijk, wat fijn is gezien de zwaarte van de onderwerpen die erin aangesneden worden. De stijl is vermoedelijk gelijk aan hoe Spitsbaard spreekt. Het is misschien niet van literaire kwaliteit, maar zeker passend bij de boodschap die hij met zijn boek over wilde brengen. Een klein beetje meer redactie op met name zinsopbouw en woordkeuze, maar ook lay-out, zou van dit boek een nog lekkerder leesbaar geheel gemaakt hebben.
Overigens, met een achternaam als Spitsbaard is er ook altijd nog de optie om piraat te worden! Aye aye!
Deze recensie werd eerder gepubliceerd op mjn blog GraagGelezen.
‘Oma's die katten eten’ is meer dan een familiekroniek. Het is een emotionele rollercoaster die je meeneemt in de wereld van Carolus Spitsbaard. Met rauwe eerlijkheid beschrijft hij zijn jeugd, gevuld met armoede, geweld en verlies. Overleven in een omgeving, waar alcohol, geweld en drugs heersen, is niet gemakkelijk voor Karel (Carolus). De auteur spaart zichzelf niet en schetst een ontroerend beeld van een leven vol strijd.
Spitsbaard weet met zijn beeldende taalgebruik en onconventionele stijl de lezer te grijpen. Zijn verhalen zijn soms hartverscheurend, soms hilarisch, maar altijd indringend. Door de persoonlijke toon voelt het alsof je als lezer een kijkje krijgt in het leven van een goede vriend. Ondanks dat zijn leven startte op een manier die beter had gekund, heeft hij er het beste van gemaakt en er een heleboel van opgestoken. Dat is een rijkdom die door niemand afgenomen kan worden.
Carolus Spitsbaard is een verteller met een unieke stem. Zijn taalgebruik is zowel rauw als poëtisch, en hij weet met een paar woorden een hele wereld op te roepen. De combinatie van cynisme en humor maakt zijn verhalen bijzonder.
“Dit jaar zou ik 83 jaar worden. Het heeft niet zo mogen zijn. Ik ben ongeveer twaalf jaar geleden overleden in de keuken van ons huis in Stadskanaal. Misschien vind jij het goed dat ik dood ben. Je hebt een heel verhaal over mij gelezen. Dat ik vaak dronken was, een crimineel, een hoerenloper, een waardeloze nietsnut, die zijn vrouw sloeg. Nu denk je mij te kennen en je hebt al lang een oordeel over mij geveld. Ben jij wel objectief? Ja, veel zaken die over mij verteld zijn kloppen wel, ik zal het niet ontkennen. Ik dronk veel, te veel, ik heb mijn vrouw geslagen en dat is onvergeeflijk, soms was ik te streng voor mijn kinderen en vaak ook niet. Ik heb zwart gewerkt en ik heb regelmatig iets meegenomen, wat niet van mij was. Veroordeel mij, geen probleem. Ik ben al dood en ach, ik heb ook niets met jou te maken.”
Het boek is een aaneenschakeling van korte hoofdstukken, waarin de gebeurtenissen soms chronologisch verlopen en soms in flashbacks worden verteld. Deze opbouw houdt de lezer voortdurend geboeid. Het was leuk om te lezen dat de voorouders van de vader (Oosterling) van zijn oma oorspronkelijk in 1795 uit het dorpje Groede in Zeeuws-Vlaanderen kwamen; dat ligt hier bij mij om de hoek.
‘Oma's die katten eten’ is een boek over overleven. Over hoe je omgaat met tegenslagen en hoe je toch probeert een betekenisvol leven op te bouwen. Spitsbaard laat zien dat armoede en geweld niet alleen materiële gevolgen hebben, maar ook diepgaande psychische littekens achterlaten.
Je kunt het boek lezen als zijnde een aanklacht tegen de maatschappij, maar het tegelijkertijd ook een ode vinden aan het menselijk vermogen om te blijven hopen. Het is duidelijk dat bij Spitsbaard het geloof in eigen kunnen, liefde voor anderen, eigen geschiedenis, en positiviteit hoog in het vaandel staan. Dat blijkt duidelijk in ‘Oma’s die katten eten’.
Interessant verhaal, vlot geschreven, hoewel niet alle handelingen helemaal beschreven hoeven te worden. Mooi ook dat niet alle vragen beantwoord worden. Zo is het leven. Ook mooi dat duidelijk wordt dat niet elk kind met kwetsuren uit zijn kindertijd daarin blijft hangen, al blijven de littekens wel voelbaar en soms ook zichtbaar. De afsluiting met het nawoord van de ouders maken dat ik dit boek vier sterren geef in plaats van drie. Je perspectief bepaalt de inhoud van je verleden.