Autoa, haurra, bidaia. Zenbat falta da? Nola azaldu distantzia ume gosetu, nekatu, urduri bati. Nola neurtu denbora? Zenbat abesti, zenbat urtebetetze, zenbat herri-izen kabitzen dira espetxealdi batean? Kartzelara bisitan joatea ohitura baino gehiago bizimolde duen haur bat, gero nerabe, gero gazte. Eta kartzelan baizik ikusten ez duen aita. Xalotasunetik abiatzen da liburu honetako narratzailea, berak aukeratu ez duen matazan puskaz puska bidea aurkitu nahian. Mansilla de las Mulas. Daroca. Aranjuez. Etxea. Ezin ulertuak, gaizki ulertuak eta ulertu nahi ezak. Etxe izandako kartzela nola bihurtzen den badena. Errepide bazterreko jatetxeak eta harrapaketan jolastea. Etxea!
Ume motxiladun baten bizipenak jaso ditu Eztizen Artolak bere aurreneko nobelan. Denboran luzatutako sakabanaketan murgildu, eta orain arte literaturan kontatu gabeko espazio bati hitzak jarri.
- Zertan lan egiten duen galdetuko diodanean esan dit bere lana dela bizi den etxean dagoen harresia botatzea, eta harresi hori desagertuko denean itzuliko dela etxera.
- Ez dut jakin zer erantzun. Uste dut, jo ez zuten arren, egin ziotena ere tortura dela. Bere albora joan eta besarkada estua eman diot, burua laztandu dit eta berehala hasi da kozinatzen.
3,5 bat ematen diot, zehazkiago. Irakurketa interesantea da, jarraitzeko grina pizten duena, eta eskertzekoa da beti gai ez hain ezagunei buruzko ikuspuntuak ematen dituzten liburuak (kartzeletako tratu inhumanoa oso ondo islatzen du, adibidez); baina gai nahiko konplexuak modu sinpleegian jorratzen ditu ume baten ikuspuntuaz baliatuz, beste batzuetan ume horri bere adinez kanpoko iritzi garatuak eta biribilduak egokitzen dizkion bitartean.
Liburuaren muinean dagoen gaia garrantzitsua da eta oraindik jorratu beharreko gaia dugu egungo gizartean. Eztizen Artolak motxiladun ume baten bizipenak jaso ditu bere aurreneko Gurpilak nobelan. Hurbiletik landu du gai latz eta konplexu hau eta honekin esturik lotutako beste zenbait gai ere.
Irudikatutako errealitatea gogorra bada ere, liburua bera azkar irakurri eta erraz ulertzen da. Hori dela eta, baliagarria izan daiteke gai horietan murgiltzen hasteko, batez ere gazteentzat. Hala ere, eta narratzailearen perspektiba aukeratzean egindako apustua ulertzen dudan arren, tarteka narrazioa sinpleegia iruditu zait eta esplorazio konplexuago edo sakonago baten falta sumatu dut, gehienbat narratiboki baina zenbaitetan baita eduki aldetik ere.
Dena den, liburuaren kontra azalean bildutako hitzak berreskuratuz, "denboran luzatutako sakabanaketan murgildu, eta orain arte literaturan kontatu gabeko espazio bati hitzak jarri" dizkio Artolak, eta hori aintzat hartu beharreko lana da. Bai eta emakumeek egindako lana, maiz ikusiezin eta aitortugabea, erdigunean jarri izana ere.
Motxiladun haur batek bere esperientziaz idatzitako liburua. Egunerokoa, bidaiak, bisitak, askatasuna… Haien errealitatera gerturatzen laguntzen diguna.