Η Θάλασσα

by Guillevic, Γκιλβίκ, Γιάννης Παλαβός (Translator)

Είναι μάλλον παράδοξο ότι ο Εζέν Γκιλβίκ –ή απλώς «Γκιλβίκ», όπως υπέγραφε τα έργα του– παραμένει επί της ουσίας άγνωστος στην Ελλάδα. Τιμημένος με τα σημαντικότερα λογοτεχνικά βραβεία της χώρας του –Μεγάλο Βραβείο Ποίησης της Γαλλικής Ακαδημίας (1976), Μεγάλο Εθνικό Βραβείο Ποίησης (1984), Βραβείο Γκονκούρ Ποίησης (1988)– και μεταφρασμένος σε περισσότερες από πενήντα γλώσσες, ο Γκιλβίκ (1907-1997) υπήρξε ένας από τους κορυφαίους Γάλλους ποιητές του 20ού αιώνα. Παρότι ποιήματά του έχουν κατά καιρούς αποδοθεί στα ελληνικά και περιληφθεί σε ανθολογίες, η φωνή του, η φωνή ενός ποιητή που, μολονότι σύγχρονος των υπερρεαλιστών και φίλος του Ελιάρ και του Αραγκόν, καλλιέργησε ένα ιδιότυπο ποιητικό ιδίωμα στον αντίποδα του υπερρεαλισμού, παραμένει προς ανακάλυψη από τον Έλληνα αναγνώστη. Η παρούσα έκδοση της «Θάλασσας» (1987), ενός από τα εκτενέστερα και πιο αντιπροσωπευτικά ποιήματά του, δεν καλύπτει, ασφαλώς, το κενό· φιλοδοξεί, ωστόσο, να συμβάλει σε μια καλύτερη πρώτη γνωριμία με τον ποιητή.

175 pages, Paperback

Published April 1, 2023

About the author

Son père, d'abord marin, se fait gendarme et l'emmène à Jeumont (Nord) en 1909, à Saint-Jean-Brévelay (Morbihan) en 1912, à Ferrette (Haut-Rhin) en 1919 où il apprend l'allemand et sa variante alémanique, l'alsacien.
Après avoir passé un baccalauréat de mathématiques, il est reçu au concours de 1926 dans l'administration de l'enregistrement (Alsace, Ardennes). Nommé en 1935 à Paris rédacteur principal à la direction générale du ministère des Finances et des Affaires économiques, il est affecté en 1942 au contrôle économique. Il appartient de 1945 à 1947 aux cabinets des ministres communistes François Billoux (Économie nationale) puis Charles Tillon (Reconstruction). En 1947 après l'éviction des ministres communistes, il réintègre l'Inspection générale de l'Économie où il s'occupe notamment d'études de conjoncture et d'aménagement du territoire, jusqu'à sa retraite en 1967.
Il devient dès avant guerre l'ami de Jean Follain qui l'introduit dans le groupe Sagesse. Puis il appartient au groupe de l'École de Rochefort.
Catholique pratiquant jusque vers trente ans, il devient sympathisant communiste au moment de la Guerre d'Espagne, adhère en 1942 au Parti communiste alors qu'il se lie à Paul Éluard et participe aux publications de la presse clandestine (Pierre Seghers, Jean Lescure). Il demeure, malgré bien des réticences sur la fin des années 1960, fidèle à son engagement jusqu'en 1980.
En 1968, Jeanne Moreau interprète 17 textes de Guillevic (Les Chansons de Clarisse). Ils furent inspirés par un personnage d'un roman d'Elsa Triolet (Les Manigances) et mis en musique par Philippe-Gérard.
En 1977, il collabore avec le peintre Bernard Mandeville, dans le cadre d'un ouvrage biographique de l'artiste.
Guillevic a reçu le Grand Prix de poésie de l'Académie française en 1976, le Grand Prix national de la poésie en 1984, le Prix Goncourt de la poésie en 1988 et le Prix Bretagne en 1975.

Reviews

[Andreas Alexandris · Rating 4 out of 5]

Όπως αναφέρεται και στην περίληψη του μεταφραστή, ο Γκιλβίκ και το έργο του είναι αρκετά άγνωστο στο ελληνικό κοινό (ή τουλάχιστον σε μένα). Προσωπικά έφτασε στα χέρια μου ως δώρο και μπορώ να πω ότι λάτρεψα την μετάφραση.

Η θάλασσα στην ουσία αποτελεί έναν ποιητικό μονόλογο της Θάλασσας με έντονα επικά/ανθρωπομορφικά στοιχεία. Το μεταφράσμένο κείμενο ρέει με πολύ καλό ρυθμό και έναν εσωτερικό λυρισμό που σε ωθεί στο να μην σηκώσεις το βλέμμα σου μέχρι να τελειώσεις ολόκληρο.

Το ποίημα ισορροπεί πολύ ωραία μεταξύ ανθρώπινου και κοσμικού χαρακτήρα. Η Θάλασσα φαίνεται να σκέφτεται, να αισθάνεται, να επιθυμεί, ενώ παράλληλα λαμβάνει τον ρόλο του πλανητικού γίγαντα που λίγο αντιλαμβάνεται τις πεποιθήσεις των ανθρώπων. Η ταυτόχρονη ύπαρξη αυτών των δύο οπτικών δημιουργεί μία έντονα ποιητική παλινδρόμηση στο κείμενο και το καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικό.

ΥΓ. Όλως τυχαίως την Θάλασσα την διάβασα αμέσως μετά το Solaris του Stanisław Lem. Το γεγονός ότι το Solaris επικεντώνεται στην διερεύνηση μιας θάλασσας με έμβια στοιχεία από την ανθρωπότητα (χωρίς η θάλασσα όμως να αποκρίνεται), ήρθε και έδεσε τέλεια με το ποίημα του Γκιλβίκ όπου η Θάλασσα προσπαθεί να εκφράσει το εσωτερικό της, ενώ η ανθρωπότητα δεν μπορεί να το ακούσει.