Kafes, Bir Konstantinopolisiye

by Özlem Kumrular

İstanbul’da vahşi cinayetler işlenir. Erkek kurbanlar vahşi olduğu kadar tuhaf yöntemlerle öldürülürler. Başkomiser Nosta ve ekip arkadaşları soruşturmalarını yürütürken bir başka erkek Cihangir’de okla vurulup yaralanır…

Tarih doktoralı Başkomiser Nosta giderek bu katilin tarihi bir şahsiyeti taklit ettiğine kani olur… Cinayetler devam ederken, bu vahşetin Nosta’yla ve kayıp geçmişiyle bağlantıları ortaya çıkar. Nosta aklını ve bilgisini kullanıp bu karmakarışık düğümü çözebilecek midir?
Özlem Kumrular’dan tarih, mizah ve aşkla yoğrulmuş, doludizgin bir İstanbul polisiyesi, bir Konstantinopolisiye…

456 pages, Paperback

Published July 1, 2024

About the author

1974’te İstanbul’da doğdu. Eğitimine Beylerbeyi İlkokulu’nda başladı ve daha sonra Moda Koleji ve Kültür Koleji’nde eğitim gördü. Lisans eğitimini Boğaziçi Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nde tamamladı, aynı üniversitenin tarih bölümünden yüksek lisans derecesi almaya hak kazandı. Doktorasını İspanya’da Salamanca Üniversitesi’nde tamamladı. XVI. yüzyıl Avrupa-Osmanlı ve Akdeniz tarihi, İspanyol ve İtalyan paleografisi, imgebilim, dini ve sosyal çatışmalar, marjinal sosyal gruplar, pikaresk roman üzerine çalıştı. Türk İmgesi, Türkler ve Deniz ve Muhteşem Kanuni kitaplarının editörlüğünü yaptı. Yayımlanmış çok sayıda kitabı bulunan Kumrular, ölümüne dek Bahçeşehir Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev almıştır.

Kumrular’ın ilk romanı Bayan Hayatbirrüyadır’ın Yeldeğirmenleri (1998) kültürlü bir kızın aşktan kaçarken Don Kişot’la, iç içe geçmiş binbir düşle, eski-yeni bir sürü şarkıyla ve çeşitli sürprizlerle karşılaşmasının esprili bir dille anlatımıdır. Bu romanı izleyen ¡Hola! (2002) Kastilya’da geçen, engizisyon mahkemesinde başlayıp yine engizisyon mahkemesinde biten bir romandır. Hikayeden hikayeye atlayan kahramanlar aşkın suretleri ile karşılaşırlar. Yazarın 2004’te yayımladığı Hoşçakal Milano Hoşçakal Aşkım (2004) Roma’dan Milano’ya uzanan bir hikayede İtalyan kültürün, mutfağının, filmlerinin ele alındığı bir kitaptır. Bir sonraki kitapta aşk teması yeniden karşımıza çıkar. Aşkın Beş Hali: İstanbul’dan Rodos’a (2005) Rodos'ta başlayıp İstanbul'da devam eden, başkahramanı aşk olan bir romandır. Aynı yıl İspanyolca'da De Estambul a Rodas olarak yayımlanmış ve "La Mar de Letras," Uluslarası Çeşitlilik, Roman Ödülü'nü almıştır.

Yazar, kimlik farklılıkları ve Avrupa’daki Türk imgesi üzerine çalışmalar yapmıştır. Edebiyatta da bu konuya eğilir. 2005 tarihli Kaçılın Türkler Geliyor/Sikender Abi’nin Övrupa Seyir Defteri başlıklı kitabı Avrupa’da yaşayan Türklerle ilgili esprili hikayelerden oluşur. Kadınlara Coğrafya Dersleri (2005) erkekler üzerine bir sosyolojik mizah denemesidir ve çeşitli milletlerden erkekleri aralarındaki farklarla birlikte değerlendirmektedir.

Muhteşem Süleyman (2007) resmi Osmanlı tarihleri, vakayinameleri ve arşiv kaynaklarıyla yan yana getirilerek padişahın dönemine ışık tutan bir kitaptır. Türk Korkusu (2008) klasik “yabancı korkusu”nun çok ötesine geçen bir ruhsal-siyasi durumun, XVI.yüzyıl Avrupası’ndan nasıl yaratıldığını, hangi araçlarla yayıldığını ve popülerleştirildiğini inceleyen bir çalışmadır. 2010 yılında yayımlanan Sultanın Mutfağı, 1574 yılında geçen ve Osmanlı sultanını doyurmakla görevli olan, farklı dinlere mensup dört başaşçı arasındaki rekabeti konu edinen bir romandır. Sultan, en leziz yemeği yapana iki bin altın vereceğini ilan eder ve esrarengiz bir ölüm rekabete gölge düşürür. Dünyada Türk İmgesi (2011) ise dışardan Osmanlıya bakarken kurgulanmış Türk imgesini ve Osmanlıların, Osmanlı mülkünde yaşayanların bir bölümü hakkında geliştirdiği Türk imgesi ile birlikte ele almakta ve İspanyol edebiyatından Slovak edebiyatına, Osmanlı tarih yazıcılarından Batının kronik yazarlarına kadar uzanan geniş bir yelpazede Türk imgesini irdelemektedir. İspanyolca ve İngilizce metinleri de bulunan yazarın son kitabı İslam Korkusu 2012 yılında yayımlanmıştır.

Yapıtları

İslam Korkusu (2012)
The Ottoman World, Europe and the Mediterranean (2012)
Yeni belgeler ışığında Osmanlı-Habsburg Düellosu (2011)
Dünyada Türk İmgesi (2011)
Sultanın Mutfağı (2010)
Türk Korkusu: Avrupa’da Türk Düşmanlığının Kökeni (2008)
Muhteşem Süleyman (2007)
Kırmızı (2006)
El Duelo Entre Carlos V y Solimán el Magnífico (2005)
Kadınlar Coğrafya Dersleri (2005)
Kaçılın Türkler Geliyor/Sikender Abi’nin Övrupa Seyir Defteri (2005)
Aşkın Beş Hali/İstanbul'dan Rodos'a (2005)
Las relaciones entre el Imperio Otomano y la Monaquía Católica entre los años 1520-1535 y el papel de los estados satélites (2003)
Hoşçakal Milano Hoşçakal Aşkım (2003)
¡Hola! (2002)
Bayan Hayatbirrüyadır'ın Y

Reviews

[Bige · Rating 3 out of 5]

Baş karakteri Nosta'nın çok iyi bir polis hatta "teşkilatın en değerli polisi" (sayfa 354) olduğuna ikna olmadım. Polisten ziyade tarihçi gibi yaklaşıyor olaylara, uzun söylevler veriyor. Bence teşkilat böyle bir şey değil :)

[Sevim Tezel Aydın · Rating 2 out of 5]

Kasım ayında, Pera Palas'ta düzenlenen Kara Hafta'nın oturumlarından biri Özlem Kumrular üzerineydi. İlk defa bu vesileyle adını duyduğum Özlem Hoca'nın hayat hikayesinden çok etkilendim, hemen onun yazdığı bu kitabı aldım…

Romanın ana kahramanı, sıra dışı bir kadın polis, tarih doktoralı Başkomiser Nosta. Tuhaf sayılabilecek yöntemlerle bir dizi cinayet işlenir, kurbanların hepsi erkektir, katilin peşine düşen başkomiser, kurbanların her birinin bir şekilde kendi geçmişi ile bağlantılı olduğunu fark edince olaylar karmaşık bir hal alır. Gerisi çok uzun, okumayanlar için sürprizler bozulmasın...

Kafes, tarih, sanat tarihi, resim, arkeoloji, kültür, siyaset, sosyoloji üzerine notlarla, referanslarla dolu bir polisiye. Bu özelliği nedeniyle metni sevdim, çok not aldım, yeni şeyler öğrendim, bilgilerimi tazeledim. Belli ki yazar çok donanımlı ve zekiymiş, kendisini tanımayı çok isterdim.

Ancak, işin kurgu ve polisiye kısmı beni mutlu etmedi. Bir kere, karakterler yeterince oturmamış, inandırıcı değiller. Sonra, hadi cinayetlerin sebebini anladık diyelim, işleniş biçimlerine ikna olmadım. Esasen üzerinde biraz daha çalışılsa, iyi bir, hatta birden fazla, polisiye çıkarmış bu malzemeden...

[Metin Celâl · Rating 4 out of 5]

Başkomiser Nosta ve birbirinden ilginç kişilerden oluşan ekibini Florya’da işlenmiş vahşi bir cinayeti soruştururlarken tanıyoruz. Cinayet oldukça vahşidir ve düşünülerek planlandığı ve katilin bilerek bazı izler bıraktığı bellidir. Başkomiser Nosta ve arkadaşları o izleri bulup doğru çözümlerlerse katili de yaklayacaklarını düşünürler. Soruşturma sürerken bu kez de Kadıköy yakasından, Suadiye’den bir cinayet haberi gelir. Eski bir basketbolcu öldürülmüştür. Katil o cinayet mahalinde de bilerek simgesel izler bırakmıştır. Tabii bu izler ve işaretler anlayanadır. Anlayan da Başkomiser Nosta ve onun Arkeoloji mezunu yardımcısı Tolga olacaktır.
Başkomiser Nosta ve ekip arkadaşları soruşturmaları yürütürken bu kez de Cihangir’de bir erkeğin okla vurulduğu haberi gelir. Kurban ölmemiş, boğazından, ses tellerinden yaralanmıştır. Kitabın arka kapağında yazdığı gibi “Tarih doktoralı Başkomiser Nosta giderek bu katilin tarihi bir şahsiyeti taklit ettiğine kani olur…”
Cinayetlerin birbiriyle bağlantılı olduğu ve hepsinin Nosta’nın kazadan sonra hatırlamadığı geçmişi ile ilişkisi olduğu anlaşılır.
Kafes “Bir Konstantinopolisiye” alt başlığını taşıyor. Adına uygun bir İstanbul polisiyesi. İstanbul karılı, puslu manzaraları ve tanıdık ya da biilnmedik mekanları ile romanda önemli bir karakter olarak yer alıyor. Özlem Kumrular çok etkileyici İstanbul betimlemeleri, çarpıcı gözlemler yapmış ve hepsinin romanla doğrudan bağları var.
“Kafes” Özlem Kumrular’ın ilk polisiyesi ama aynı zamanda birçok eser vermiş usta bir yazarın son eseri. Onun mizahla yoğrulmuş, ayrıntıları dikkatle değerlendiren, daldan dala atlayan, soluk soluğa anlatımı polisiyeye çok uymuş. Engin tarih bilgilerinden süzdüğü birbirinden ilginç öykü ve anekdotlarla gelişen güncel bir polisiye “Kafes”. Moğollar’dan Bizans’a, Osmanlı’ya, Aksak Timur’dan Gazi Osman Paşa’ya dek uzanıyor. İstanbul’un ve Türkiye’nin bugünü hakkında birçok gözlem ve yorum da var.
Özlem Kumrular romanı kaleme alırken hiçbir ilgi alanını ihmal etmemiş ve onun ilgilerinin ne kadar çeşitli olduğunu anımsayıp bir kez daha şaşırıyorsunuz. Ama esas konudan yani polisiyelerin temel sorusu olan “Katil kim?”den kopmuyor, ne anlatırsa bu sorunun cevabını bulmak için yazıyor. Boşa harcanmış satırı yok, her yazdığının bir sebebi var. Bu niteliği ile de romanı sevdim.
“Kafes” günümüz polisiyelerinin genel eğilimine uygun olarak sadece cinayet ve katille sınırlı kalmayan çok boyutlu, çok katmanlı, gerçekçi bakışlı, yeri geldiğinde eleştirmeyi ihmal etmeyen soluk soluğa okunan bir polisiye.

[Linden · Rating 2 out of 5]

Oncelikle kitabin tarihsel referanslarini ve baglantilarini cok basarili buldugumu belirteyim. Yazarin ilk polisiye deneyimi ve aramizdan ayrildigi icin de son eseri olmus ne yazik ki. Iyi bir polisiyenin cok saglam bir kurguya ve cok basarili bir sekilde olusturulan karakterlere sahip olmasi gerektigini dusunuyorum. Kurguda bir dolu katman dahil etme cabasi, girift anlatim bir cok unsurun havada kalmasina ve olaylarin zoraki baglanmasina sebep olmus. Ana karakterler olarak ne Nosta ne de Tolga’yi taniyabildim; davranislarinin nedeni ve seyri bir yana, cizilen karakterlerinden ani sapmalarini sikca goruyoruz.
Son soz: onsozden editoruyle cok yakin dost olduklarini anliyorum, bunun yansimasini eserde dikkat ve ekstra ozen olarak gormek guzel olurdu. Hem kurgudaki karmasikligi cozme acisindan hem de basit mantik ve imla hatalarini bertaraf edebilmesi adina.