ปาตานีฉบับชาติ(ไม่)นิยม สงครามช่วงชิงอำนาจก่อนปักปันเส้นเขตแดน

by วันอิฮซาน ตูแวสิเดะ, อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์ (คำนิยม)

ทำไมเมืองมลายูอย่าง "ปาตานี" ต้องตกเป็นของสยาม

ส่วนเมืองมลายูที่เหลือตกเป็นของอังกฤษและกลายเป็นส่วนหนึ่งของมาเลเซียในเวลาต่อมา...

หนังสือเล่มนี้ไม่ได้มองเพียงสยามเป็น "ผู้กระทำ" และปาตานีเป็น "ผู้ถูกกระทำ"

และไม่ได้มองการกระทำของสยามต่อปาตานีว่าเป็นไปเพื่อความก้าวหน้าและความมั่นคงของชาติตามที่มีคำกล่าวอ้าง

แต่หนังสือเล่มนี้มุ่งก้าวให้พ้นกับดักคู่ตรงข้ามของประวัติศาสตร์ชาตินิยมสยามและปาตานี โดยพาผู้อ่านย้อนกลับไป 1 ศตวรรษก่อนการทำ "สนธิสัญญาแองโกล-สยาม 1909" อันเป็นช่วงเวลาที่ปาตานีถูกสยามแบ่งออกเป็น 7 หัวเมือง เพื่อชี้ให้เห็นการค่อยๆ เปลี่ยนแปลงระลอกใหญ่ จนนำมาสู่การปักปันเส้นเขตแดนในเวลาต่อมา

ความเข้าใจประวัติศาสตร์ที่หนังสือเล่มนี้ได้สร้างสรรค์ขึ้น เปิดโอกาสให้ผู้คนในสังคมไทยเกิดคำถามใหม่ ไม่ถูกจองจำไว้ด้วยความรักชาติแบบคับแคบ อันก่อให้เกิดโศกนาฏกรรมมาอย่างยาวนาน

248 pages, Paperback

Published April 1, 2024

Reviews

[Nats Lakkatham · Rating 4 out of 5]

- เป็นหนังสือที่พิมพ์จากวิทยานิพนธ์ด้านประวัติศาสตร์ปาตานี
- แม้ไม่ได้อ้างอิงจากหลักฐานชั้นต้นเท่าใดนัก ส่วนใหญ่ใช้เป็นหลักฐานชั้นรอง แต่เนื้อหาก็เพียงพอที่จะสร้างภาพและความเข้าใจให้กับผู้อ่านได้เป็นอย่างดี ให้เข้าใจบริบทแวดล้อมของปาตานีทั้งอดีตและปัจจุบัน
- กรอบระยะเวลาศึกษาคือ บวกลบ คศ 1909 ซึ่งหาอ่านได้ยากจากแหล่งอื่นๆ
- หนังสือบอกเล่าถึงสิ่งที่ได้ศึกษาและค้นพบ แต่ไม่ได้ชี้นำใดๆ ซึ่งดีต่อผู้อ่านในการทำความเข้าใจ
- อ่านแล้วช่วยให้เข้าใจปัญหาและข้อพิพาทของ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ได้ดีขึ้น

[Wasin Waeosri · Rating 4 out of 5]

หนังสือสั้นๆ ว่าด้วยเรื่องราวของเมืองปาตานี 1 (หรือ 2) ทศวรรษก่อนสนธิสัญญาแองโกล-สยาม 1909 ที่จะเปลี่ยนชะตากรรมของชาวปาตานีไปตลอดกาล

จุดเด่นของหนังสือเล่มนี้คือมองจากมุมทั้งปาตานีเป็นฝ่ายกระทำและถูกกระทำ มันมีทั้งการเสื่อมถอย ความขัดแย้งภายในภายนอก (ที่ไม่เกี่ยวกับสยาม) ที่เปิดช่องให้สยามเข้ามาแทรกแซง รวมถึงมุมมองด้านศาสนาที่เป็นพลังสำคัญในการรักษาอัตตาลักษณ์มลายูจนถึงทุกวันนี้

เป็นเล่มที่ควรอ่านเพื่อความเข้าใจและหาทางอยู่ร่วมกันทั้งสองฝ่าย

แต่กอ รมน คงไม่ถูกใจสิ่งนี้ (ฮา)