Το ελληνικό λαϊκό μυθιστόρημα 1840-1940

by Κυριάκος Δ. Κάσσης

….Ένας ολόκληρος λογοτεχνικός κόσμος έζησε και έδρασε γύρω από το ελληνικό λαϊκό μυθιστόρημα. Ήταν κρίμα να μην υπάρχει κάποια κάπως μεθοδευμένη μελέτη γι’ αυτό. Για τον λόγο αυτό κάναμε την πρώτη έκδοση. Στην προηγούμενη αυτή μελέτη δεν στάθηκε δυνατόν να δοθούν αναλυτικά στοιχεία για κάθε μυθιστόρημα. Τώρα η εργασία έχει κάπως πιο πολύ αναλυθεί , συμπληρώθηκε αρκετά και έχουν διορθωθεί αναπόφευκτα σφάλματα. Αναπόφευκτα γιατί πρόκειται για μελέτη που δεν έχει στηριχθεί σε προηγούμενη και στηρίζεται μόνο σ’ ένα χάος από έντυπα πο εκδόθηκαν σε περασμένες εποχές και που δεν μπήκαν στις επίσημες βιβλιοθήκες. Γιατί ας μη νομίσει κανείς ότι ανατρέχοντας στις βιβλιοθήκες είναι δυνατόν να εντοπίσει τα λαϊκά μυθιστορήματα. Αξίζει να μελετηθεί το είδος αυτό της λογοτεχνίας και μάλιστα η σχέση του με την επίσημη λογοτεχνία , με την ζωγραφική μας ακόμα πιο πολύ κοινωνιολογικά σαν είδος τέχνης που διαπαιδαγώγησε τον λαό….(από τις σελίδες 19 και 20 του βιβλίου)

Η ερευνητικότητα του Κάσση στράφηκε τον τελευταίο καιρό προς μια ενδιαφέρουσα όσο και άγνωστη περιοχή της λαϊκής δημιουργίας , το μυθιστόρημα περιπετειών με ελληνικό θέμα που άκμασε ανάμεσα στα πλαίσια μιας εκατονταετίας (1840-1940) πριν σβήσει κάτω από την επέλαση των νέων συνθηκών ζωής. Σ’αυτόν τον άγνωστο και λανθάνοντα ωκεανό , ο Κάσσης βυθίστηκε με υπομονή και επιμονή και έφερε στην επιφάνεια άφθονο υλικό που βρίσκεται σκορπισμένο εδώ κι εκεί. Τεράστιο ενδιαφέρον στην έρευνα του Κάσση έχει ο εντοπισμός των εκδοτικών Κέντρων των λαϊκών μυθιστορημάτων , των εκδοτών και των συγγραφέων. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλοι αυτοί έζησαν αποκλειστικά με τις εκδόσεις και την πέννα τους σε μια εποχή πνευματικής στειρότητας. Αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι η αναγνώριση και η καταλογράφηση των σχεδιαστών και των εικονογράφων των λαϊκών αυτών αναγνωσμάτων , πρωτεύουσα δε θέση ανάμεσά τους έχει τα νεότερα χρόνια ο Σωτήρης Χρηστίδης. Ο Κάσσης μελετά και αξιοποιεί το υλικό του πολύ ικανοποιητικά.
ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ

205 pages, Paperback

Published January 1, 1983

Reviews

[ZOSIMOS · Rating 5 out of 5]

Την εποχή που γράφτηκε το βιβλίο το ελληνικό λαϊκό μυθιστόρημα ήταν σχεδόν άγνωστο στους περισσότερους. Το βιβλίο αυτό αποτέλεσε το έναυσμα για την πρόκληση του ενδιαφέροντος προς το λαϊκό μυθιστόρημα με αποτέλεσμα να στραφεί ο ακαδημαϊκός κλάδος και να δώσει ώθηση στο αντικείμενο αυτό ανοίγοντας ένα παράθυρο σε ένα άγνωστο και όμορφο κόσμο. Ο Κάσσης έχοντας εκείνη την εποχή μια τεράστια συλλογή από αναγνώσματα κατάφερε να βάλει τάξη στο χάος και αποδελτίωσε πάνω από 1000 τίτλους από λαϊκά μυθιστορήματα καθιστώντας το μοναδικό βιβλίο αναφοράς του είδους του παρά τα αρκετά λάθη που περιέχει. Οι πρώτες 52 σελίδες αποτελούν μια ενδελεχή ανάλυση με ορισμούς και ιστορική αναδρομή με χωρισμό σε χρονικές περιόδους. Αναφέρονται οι συγγραφείς , οι εκδότες και οι ζωγράφοι που ασχολήθηκαν με το λαϊκό μυθιστόρημα με ιδιαίτερη έμφαση στο Σωτήρη Χρηστίδη που πρώτος ο Κάσσης ανέδειξε. Στις υπόλοιπες σελίδες παραθέτονται με αλφαβητική σειρά ανά συγγραφέα τα λαϊκά μυθιστορήματα που εκδόθηκαν κυρίως σε φυλλάδια κατά τον προσφιλή τρόπο εκείνης της μακρινής εποχής. Υπάρχει ένα ευρετήριο με βάση τον τίτλο του μυθιστορήματος , όμως δεν παραπέμπει σε αριθμό σελίδας αλλά σε συγγραφέα , κάτι που κάνει κουραστική την αναζήτηση και αποτελεί μειονέκτημα. Στο τέλος κατατάσσει τα μυθιστορήματα σε κατηγορίες (Ιστορικά , Ληστρικά . Αστυνομικά κλπ). Σήμερα τα σπάνια προπολεμικά βιβλία με λαϊκά αναγνώσματα όπως για παράδειγμα τα ληστρικά , ιδιαίτερα αυτά με τις όμορφες χρωμολιθογραφίες του Χρηστίδη , έχουν μεγάλη αξία και πωλούνται σε υψηλές τιμές στην αγορά και σε δημοπρασίες. Τυχερός όποιος διαθέτει έστω κι ένα στη βιβλιοθήκη του.